About Us  |  Send Us News  |  Advertise With Us  |  Contact Info  |  Feedback
 
 
 
 Nepalnews Search

Web nepalnews
Powered By:
Google
Budget 2006-07
 Publication
  Sandhya Times


 
 Font Download
  Kantipur
Preeti
Gauri
More Nepali Font
 Others
  Old Publications
China Radio

Hits FM 91.2
Municipal Poll 2062
Nepal Khabar
Nepal Stock Exchange
Nepali Headlines
Weekly Pollution Watch
Old Publications
 
 
 
Tuesday, 21-Mar-2006 11:52 AM Chaitra 08, 2062
d'Vo ;dfrf/
/fi6«, /fli6«otf uDeL/ ;+s6df, dlGqkl/ifb lj36g u/L /fhfaf6 pko'Qm rflng' kg]{ dfu
ef/tsf] v]n M dfcf]jfbL / ;ftbnsf] d]n

sf7df8f} . o; cl3g} dfcf]jfbL;Fu afx| a'Fb] ;dembf/L sfod u/]/ /fhf;Fu k}7] hf]/L vf]hL/x]sf ;ftbn / dfcf]jfbLaLr km]l/ ef/tsf] gofF lbNnLd} csf]{ gofF ;dembf/L sfod ePsf] 5 . ;ftbn / dfcf]jfbLaLr ;DkGg bf];|f] ;dembf/L kl5 ca b]zsf] /fhgLlt stf df]l8g] xf] < of] k|Zg clxn] ;j{q pl7/x]sf] 5 .

k|r08 / Zofdz/0fn] 3]l/P ;ft bnsf g]tfx? .

/fhfaf6 bnx?nfO{ jftf{sf nflu cfJxfg x'Fbf klg ;ftbn /fhf;Fu jftf{df ghfg', pN6} cft+ssf/L ultljlw ul//x]sf dfcf]jfbL;Fu lbNnLdf bf];|f] ;Demf}tf u/]/ gofF lbNnLsf] lgb]{zfg';f/ sfo{ x'g'nfO{ :jfledfgL g]kfnLn] cgf}7f] dflg/x]sf 5g\ .

;ft bn / dfcf]jfbLaLr ;+o'Qm x:tfIf/ u/]/ lj1lKt Nofpg] pgLx?sf] k|of; / pgLx?nfO{ pQm sfo{ u/fpg s;/y gofF lbNnL km]n eP klg cnu cnu lj1lKt lgsfn]/} eP klg aflx/ Ps b]vfOg' lgs} cy{k"0f{ 5 . /fhgLlts ljZn]ifsx?n] of] ;a} ef/tn] h] h] eG5 ToxL ToxL ePsf] / ef/tsf] lgb]{zgdf ;ft bn–dfcf]jfbL u7aGwg ePsf] bfjL u5{g .

otf ljb|f]xL dfcf]jfbLn] ;ft /fhgLlts bnl;t u/]sf] bf];|f] ;dembf/L ;fj{hlgs ePs} lbg gfsfaGbL / aGbsf sfo{qmd lkmtf{ lnPsf] 5 . b]zJofkL cfdx8\tfn, c;xof]u cfGbf]ng / hgk|bz{gsf] sfo{qmdsf] tof/LnfO{ Wofg lbFb} ;ft /fhgLlts bn, gful/s ;dfhsf] cfu|xdf aGb / x8tfnsf ;a} sfo{qmd lkmtf{ lnOPsf] hfgsf/L dfcf]jfbLn] lbPsf] 5 .

;f]daf/b]lv nfu" x'g]u/L ;+3if{sf sfo{qmd lkm{tf lnOPsf] dfcf]jfbLåf/f hf/L k|]; lj1lKtdf pNn]v 5 . cfOtaf/ laxfg g]kfnL sfFu|];sf ;efklt lul/hfk|;fb sf]O/fnfsf] lgjf;df a;]sf] ;ftbnsf] a}7sn] dfcf]jfbLsf] gfsfaGbL, rSsfhfd / x8tfnn] k|j]lzsf k/LIffsf ljBfyL{nfO{ cK7\of/f] kfg]{ / zflGtk"0f{ cfGbf]ngdf c;/ kg]{ atfpFb} lkmtf{ lng cfJxfg u/]sf] lyof] .

! r}tb]lv dfcf]jfbLsf] cfJxfgdf ;'? ePsf] gfsfaGbLn] hghLjg c:tJo:t ePsf] ePsf] lyof] . ;x/L If]qdf vfBfGg / t/sf/L tyf kmnk'mnsf] d'No csfl;Psf] lyof] .

oxL cj:yfdf ;ftbn / dfcf]jfbL g]tfaLr lbNnLdf ePsf] ;xdlt cg'?k dfcf]jfbL ;a} ;+3if{sf sfo{qmd lkmtf{ lng ;xdt ePsf] xf] . bf];|f] ;dembf/L hf/L ub}{ ;ft /fhgLlts bn / dfcf]jfbL afx|a'Fb] ;dembf/L kfngf ub}{ cufl8 a9\g ;xdt ePsf 5g\ .

bn / dfcf]jfbLaLrsf] bf];|f] ;dembf/L ;fj{hlgs ub}{ ;ftbnn] eg]sf 5g afx|a'Fb] ;dembf/LnfO{ cem 7f]; / :ki6 agfpFb} cufl8 a9\g] lg0f{o ul/Psf] 5 . cGt/f{li6«o ;d'bfosf] ;dy{gn] ;d]t ;f] ;dembf/L g} d'n'sdf hf/L 4Gb ;dfwfgsf] cfwf/zLnf ePsf] lgisif{ ;ftbnn] lgsfn]sf 5g\ .

a}7skl5 g]kfn sDo"lgi6 kf6L{ Pdfn]sf sfo{jfxs dxf;lrj cd[t af]x/fn] ;ftbnn] afx|a'Fb] ;dembf/Lk|lt yk k|lta4tf hgfPsf] pNn]v ug'{eof] . g]kfnL sfFu|];sf s]Gb|Lo ;b:o ch'{gg/l;+x s];Ln] dfcf]jfbLs} ;xdltdf bf];|f] ;dembf/L cnucnu hf/L ul/Psf] atfpg'eof] .

g]kfnL sfFu|];sf ;efklt sf]O/fnfsf] ;efkltTjdf cfOtaf/ a;]sf] a}7skl5 hf/L lj1lKtdf Pdfn] sfo{jfxs dxf;lrj af]x/f, k|hftflGqs sfFu|]; ;efklt z]/axfb'/ b]pjf, hgdf]rf{ g]kfnsf pkfWoIf nLnfdl0f kf]v/]n, g]kfn dhb'/ ls;fg kf6L{sf cWoIf gf/fo0fdfg ljh'S5], g]kfn ;b\efjgf kf6L{ -cfgGbLb]jL_ sf dxf;lrj /fh]Gb| dxtf] / ;+o'Qm jfddf]rf{sf cWoIf gGbs'df/ k|;fOn] x:tfIf/ ug'{ePsf] 5 .

@$ b]lv @& r}t;Ddsf] cfdx8tfn / c;xof]usf zflGtk"0f{ sfo{qmddf ;xof]u ug{ ;ftbnn] dfcf]jfbLl;t cg'/f]w u/]sf 5g eg] dfcf]jfbLn] klg ;xof]u / ;dy{g lbPsf] 5 . @$ b]lv @& r}t;Ddsf] b]zJofkL cfdx8\tfn, c;xof]u cfGbf]ng tyf sf7df8f} s]lGb|t j[xt hgk|bz{gnfO{ k"0f{?kn] ;xof]u / ;dy{g ug]{ 3f]if0ff dfcf]jfbLn] u/]sf] 5 .

Bnsf tL ;+3if{sf sfo{qmddf ;lqmo?kn] ;xefuL eO{ ;xof]u ug{ b]zeQm tyf nf]stflGqs /fhgLlts zlQmx?, hgjuL{o ;+u7gx?, hftLo tyf If]qLo df]rf{x?, k]zfut ;+u7gx?, ;~rf/sdL{x?, gful/s ;dfh / cfdhg;d'bfodf dfcf]jfbLn] cg'/f]w u/]sf] 5 . ;ftbnn] klg ;Dk"0f{ If]qnfO{ cfGbf]ngdf ;xefuL eO{ ;kmn agfpg cfu|x u/]sf 5g\ .

ljBdfg 4Gb ;dfwfgsf nflu ;ftbn ;+;bsf] k'g:yf{kgf, ;j{bnLo ;/sf/, dfcf]jfbL;Fu jftf{ / ;xdltsf cfwf/df ;+ljwfg;efdf hfg rfxG5g eg] dfcf]jfbL /fhgLlts ;Dd]ng, cGtl/d ;/sf/ / ;+ljwfg;efdf hfg] k"j{ c8fgdf 5g\ . of] dt leGgtfnfO{ k|lqmofut sfo{;"rL 7fGb} ;ftbnn] dfcf]jfbL;t ;+jfb rnfO{ b'j} kIfaLr ;femf ;xdlt vf]Hg] ;dembf/L ePsf] 5 .

o;}aLr ;ft /fhgLlts bn / ljb|f]xL dfcf]jfbLaLr ;DkGg ePsf] bf];|f] ;dembf/LnfO{ ;/sf/n] lgofln/x]sf] k|ltlqmof ;/sf/sf k|jQmf >Lz;Dz]/ /f0ffn] lbg'ePsf] 5 .

/fHonfO{ c;/ kg{ ;Sg] x/]s 36gfnfO{ ;/sf/n] lgofn]/ x]5{ / o; 36gfdf klg ;/sf/ ;ts{tfsf ;fy x]l//x]sf] 5 ;"rgf tyf ;~rf/ /fHodGqL Pj+ ;/sf/sf k|jQmf /f0ffn] cfOtaf/ /flt eGg'eof] .

pxfFn] ;+ljwfg / sfg"gn] lgwf{/0f u/]sf] ;Ldfleq ;a} a:g'kg]{ wf/0ff /fVg' x'Fb} ;Ldf pNn+3g ePdf sfg"gn] lbPsf] clwsf/ k|of]u ul/g] r]tfjgL klg lbg'eof] .

o;}aLr xfdLnfO{ k|fKt kl5Nnf] ;dfrf/ cg';f/ dfcf]jfbL / ;ftbnaLrsf] bf];|f] lbNnL ;dembf/Ldf ePsf s]xL dxTjk"0f{ s'/fx? kf7sx?sf] hfgsf/Lsf nflu o; k|sf/ 5g\ M

gofF ;Demf}tfdf s] 5 <

a'Fbf g+ @ k|ltlglw;ef k'g:yf{kgfkl5 …;xdltsf cfwf/df ;+ljwfg;efsf] lgjf{rgÚ df hfg] .

a'Fbf g+ # …;+ljwfg;efsf] lgjf{rgsf qmddf dfcf]jfbL ;]gf / zfxL g]kfnL ;]gfnfO{ ;+o'Qm /fi6«;+3 of e/kbf{] cGt/f{li6«o ;'kl/j]If0fdf /fVg]Ú

a'Fbf g+ @ …lg;t{ ;+ljwfg;efdf hfg]Ú

a'Fbf g+ # …;+o'Qm /fi6«;+3 of p;n] tf]s]sf] /fi6«sf] lhDdfdf /fVg]Ú

/fhfnfO{ jftf{sf lglDt ;t{ -gofF a'Fbf_

df3 !( sf] sbd lkmtf{ ug{'kg{]

;ft bn–dfcf]jfbLnfO{ ;+o'Qm ?kdf jftf{ cfx\jfg

kmfu'g !, @)%@ otf nufOPsf ;Dk"0f{ d'2f lkmtf{

/]8sg{/ gf]l6; lkmtf{ lng'kg{]

;ft bnn] cfkm" ;/sf/df /xFbf nufPsf ;Dk"0f{ d'2f / /]8sg{/ gf]l6; lkmtf{

dfcf]jfbLn] sAhfdf /x]sf] ;DklQ lkmtf{ ug{'kg{] .

o; nuQ} /fHoåf/f cft+ssf/L 3f]lift dfcf]jfbLsf cWoIf k|r08 / csf{ g]tf 8f= afa'/fd e§/fO{n] csf]{ cfklQhgs k|]; lj1lKt lgsfNb} eg]sf 5g–

…!= b]zdf nf]stGq, zflGt / cu|udgsf] lglDt g]skf -dfcf]jfbL_ / ;ft /fhgLlts bnx¿jLr ut d+;L/ & ut] ;DkGg P]ltxfl;s !@–j'Fb] ;dembf/Lk|lt b[9 k|ltj4tf JoQm ub{} To;nfO{ cem 7f]; / ljsl;t ub}{ n}hfg tyf ;fdGtL /fhtGq lj/f]wL ;+o'Qm cfGbf]ngnfO{ tLj|tf lbg oxL r}q ^ ut] hf/L bf]>f] ;dembf/Lsf] ljlzi7 /fhgLlts dxTj /x]sf] ;j{ljlbt} 5 . oL b'j} ;dembf/Laf6 cl3 j9\b} b]zdf lg/+s'z /fhtGqlj/f]wL ;femf gf/f, ;femf df]rf{ / ;femf sfo{qmd to u/]/ b]zJofkL nf]stflGqs cfGbf]ngsf] cfFwLj]x/L l;h{gf ug{ / lgMzt{ ;+ljwfg;efsf] lgjf{rg dfkm{t\ nf]stflGqs u0ftGqnfO{ ;+:yfut ug]{ sfo{ef/ k"/f ug{{ xfdL ;j} nf]stflGqs /fhgLlts zlQmx¿nfO{ k'gM hf]8bf/ cfu|x ub{5f}+ .

@= xfn b]zdf rln/x]sf] lg/+s'z zfxL ;Qf lj/f]wL cfGbf]ngsf ;j} wf/x¿nfO{ PsLs[t / s]Gb|Ls[t u/]/ zfxL ;Qfdfly lg0ff{os k|xf/ ug{' cfhsf] P]ltxfl;s cfjZostf xf] . ToxL cfjZostfnfO{ dWogh/ ub}{ g]=s=kf=-dfcf]jfbL_ / ;ft /fhgLlts bnx¿jLr ;dembf/L / ;xdlt eP jdf]lhd ;ft bnåf/f 3f]lift oxL r}q @$ b]lv @& ut] ;Ddsf] b]zJofkL cfd x8\tfn, c;xof]u cfGbf]ng / tyf sf7df8f}+s]lGb|t j[xb\ hgk|bz{gx¿nfO{ xfdL k"0f{ ?kn] ;xof]u / ;dy{g ug]{ 3f]if0ff ub{5f}+ . @)$^ ;fnsf] hgcfGbf]ngdf /fhtGqlj/f]wL hgljb|f]xsf] pTsif{sf] lbg r}q @$ ut] / jx'bnLo Joj:yf 3f]if0ff ul/Psf] r}q @^ ut]sf P]ltxfl;s lbgx¿nfO{ ;+of]hg u/]/ /flvPsf] of] ;+o'Qm hgcfGbf]ngsf] sfo{qmdsf] ljlzi7 P]ltxfl;s dxTj /x]sf] :jtM :ki6 5 . To;}n] oL ;+3if{sf sfo{qmdx¿df ;lqmo ?kn] ;xefuL jg]/ / x/t/xn] ;fy lbP/ ;xof]u ug{ xfdL ;Dk"0f{ b]zeQm tyf nf]stflGqs /fhgLlts zlQmx¿, hgjuL{o ;+u7gx¿, hftLo tyf If]qLo df]rf{x¿, k]zfut ;+u7gx¿, ;+rf/sdL{x¿, gful/s ;dfh / cfd hg;d'bfodf xflb{s ckLn ub{5f}+ .

#= pk/f]Qm b]zJofkL cfd x8\tfn, c;xof]u cfGbf]ng / hgk|bz{gsf] sfo{qmdsf] tof/LnfO{ Wofg lb+b} tyf ;ft /fhgLlts bnx¿, gful/s ;dfh, ljljw k]zfut ;+u7gx¿ / cfd hg;d'bfosf] cfu|xsf] ;d]t pRr sb/ ub}{ xfd|f] tkm{af6 r}q ! ut] b]lv hf/L gfsfjGbL / rSsfhfdsf] sfo{qmd oxL r}q & ut]b]lv nfu" x'g] u/L lkmtf{ lnPsf] tyf xfd|f] tkm{af6 3f]lift cGo ;j} ;+3if{sf sfo{qmdx¿ klg lkmtf{ lng] lg0f{o ePsf] ;fj{hlgs hfgsf/L u/fpFb5f}+ . eljiodf cfjZostf cg';f/ xfd|f] tkm{jf6 yk ;+3if{sf sfo{qmdx¿ 3f]if0ff x'g ;Sg] hfgsf/L u/fpFb} clxn];Ddsf] gfsfjGbL / rSsfhfd sfo{qmd k"0f{ ?kn] ;kmn kf/]/ zfxL ;Qfdfly rf]l6nf] k|xf/ ug{ of]ubfg ug{'x'g] ;j}nfO{ xfdL xflb{s wGojfb tyf s[t1tf 1fkg ub{5f}+ .Ú 

oL ;a} s'/fx? x]bf{ /fi6« / /fli6«otf sdhf]/ aGb} uO{/x]sf], ;ft bn cft+ssf/L ultljlw ul//x]sf dfcf]jfbLsf dltof/ ag]sf], ;ft bn / dfcf]jfbL b'j} ef/taf6 ;~rflnt /x]sf] :ki6 b]lvPsf] 5 . ;Dk"0f{ v]n ef/tsf] ePsf] / ;ftbn / dfcf]jfbL s]jn dx/f dfq /x]sf] s'/f a'em\g ca s;}nfO{ klg cK7\of/f] /x]g .

oL / o:tf 3[l0ft v]nn] /fhfnfO{ cK7\of/f]df kfg]{ cg]sf} k|k~r e}/x]sf] ePklg ;/sf/df a:g] gfnfos dGqLx?, /fhf lgs6 pRr kb:y b[Zo Pj+ cb[Zox?sf] sdhf]/ k|:t'lt /fi6« / hgtfsf nflu lrGtfsf] ljifo ag]sf] 5 . ca /fhfn] oL uBf/x?sf] ;Nnfxdf xf]Og cfkm\g} ljj]sn] sfo{ ug'{ kg]{ a]nf cfPsf] / unt dfG5]nfO{ af]Sg], k|>o lbg] sfd cGTo x'g' kg]{ /fhgLlts ljZn]ifsx?sf] 7DofO{ 5 .

/fhfn] ca o:tf uBf/, gfnfos, /fhf / hgtfsf] ;lbR5f ga'em\g] dGqLx?s} e/df zf;g nDAofpF5' eGg] ;f]+Rg' Joy{ x'g] ePsf]n] hgtfsf] dgf]efj a'em]/ /fhfaf6 t'?Gt of] gfnfos dlGqkl/ifb lju7g ul/aS;g' kg]{, jftf{ / ;xdltdf km]l/ klg hf]8 lbOaS;g' kg]{, of]Uo, OdfGbf/, sfljn JolQmsf] 5gf}6 x'g'kg]{, /fi6« / hgtfsf] ;jf]{k/L lxtsf nflu cfjZos sbd rflnaS;g' kg]{ cfjfh pl7/x]sf] 5 . hgtf cem} klg /fhfsf] kIfdf 5g\ . hgtfn] /fhfaf6} rflng] sbdsf] k|ltIff ul//x]sf 5g\ .

;dfrf/ cem ulxl/P/ cWoog ubf{ cGttM ;ft /fhgLlts bn / dfcf]jfbLaLr Pp6} jQmJodf ;+o'Qm x:tfIf/ cfPg . b'j}kIfaf6 cnu cnu jQmJo cfP . ;ft /fhgLlts bnsf] tkm{af6 cfPs]f jQmJodf ;ft /fhgLlts bnsf zLif{:y g]tfx?n] ;xL u/]sf 5g eg] dfcf]jfbLtkm{af6 k|r08n] x:tfIf/ u/]sf 5g\ . o;cl3 Pp6} jQmJodf ;ft /fhgLlts bn / dfcf]jfbLaLr ;+o'Qm jQmJo hf/L ug{sf] nflu v'a} k|of; ul/Psf] lyof] . ;ft /fhgLlts bnåf/f bf];|f] ;dembf/L elgPsf] 5 . t/ jQmJodf 7f]; ?kdf gofF s'f/x? s]xL 5}gg\ . cfGbf]ng/t nf]stflGqs zlQmx?sf] /fli6«o /fhgLlts ;Dd]ng ug]{ / To;sf] lg0f{on] cGtl/d ;/sf/ agfO{ ;+ljwfg ;efsf] lgjf{rg u/]/ pNn]lvt nIo xfl;n ug{ ;lsG5 eGg] g]skf dfcf]jfbLsf] wf/0ff / k|lta4tf /x]sf] 5 . of] k|lqmofut sfo{;"rLsf] ljifodf cfGbf]ng/t ;ft /fhgLlts bn / g]skf dfcf]jfbLaLr ;Djfb rnfpFb} hfg / ;femf ;xdltsf] vf]hL ug]{ ;dembf/L ag]sf] 5 jQmJodf elgPsf] 5 .

jQmJosf] lzif{sdf ;ft /fhgLlts bn / dfcf]jfbLaLr bf];|f] ;dembf/L elgP klg jQmJodf ;ft /fhgLlts kf6L{sf g]tfx?n] dfq ;xL ug'{n] ;ft /fhgLlts bn dfcf]jfbL;Fu ;dembf/Lsf] ljifodf k|i6 x'g g;s]sf] b]lvG5 . jQmJodf ;+o'Qm x:tfIf/ gx'g'nfO{ /fhgLlts ljGb'df lgs} dxTjk"0f{ dflgPsf] 5 . o;cl3 dxf/fhu~h l:yt sf]O/fnf lgjf;df ;ft kf6L{sf g]tfx?sf] a}7s a;]sf] lyof] . ;f]xL a}7sn] dfcf]jfbL;Fu ePsf] ;dembf/LnfO{ cg'df]bg u/]sf] lyof] .

;ft /fhgLlts bnx?n] csf]{ Pp6f 5'§} k|]; lj1lKt klg hf/L u/]sf 5g\ . ;f] k|]; lj1lKtdf cfufdL r}t @$, @%, @^ / @& ut] b]zJofkL ?kdf cfd x8\fn tyf c;xof]usf sfo{qmdx? ;~rfng ug]{ sfo{qmd /flvPsf] 5 . To;}u/L cfufdL r}t @^ ut] sf7df8f}df ljzfn zflGtk"0f{ k|bz{g ug]{ sfo{qmd to ul/Psf] 5 . o;}aLr xfn} l/kf]6{;{ Sna g]kfnn] cfof]hgf u/]sf] Ps sfo{qmddf ;ft /fhgLlts 36s dWo]sf b'O{ 36s jfddf]rf{ g]kfn, ;b\efjgf kf6L{ cfgGbLb]jLsf k|ltlglwx?n] lbNnL jftf{ af/] cfk'mx? k'/} cglj1 ePsf] atfpFb} lta| c;Gt'li6 kf]v]sf lyP . pgLx?n] gfd ;ft kf6L{sf] t/ sfd tLg kf6L{sf] dfq egL cfkm\gf] cfqmf]z kf]v]sf lyP . jfddf]rf{sf] tkm{af6 Pg=s]= k|;fO / g]kfn ;b\efjgf kf6L{ cfgGbLb]jLsf] tkm{af6 /fh]Gb| dxtf]n] ;f] cfqmf]; kf]Vg' ePsf] lyof] .

o;cl3 g} g]dlskfsf cWoIf gf/fo0f dfg ljh'S5] /f]lxtn] c;Gt'i6L hgfO;Sg' ePsf] 5 . pxfFn] af/Daf/ lbNnLdf x'g] jftf{k|lt cfnf]rgf ub}{ cfpg'ePsf] 5 . ;ft /fhgLlts bnsf] a}7sdf klg lbNnL jftf{sf] ljifodf s'g} k|;+u g/fVg c8fg /fVg' ePsf] lyof] . ;f]xL cg';f/ ;ft kf6L{sf] ;+o'Qm jQmJo lbNnL jftf{af/] s]xL s'/f pNn]v ePg .


…xltof/wf/L;Fu ;ftbnsf] ;dembf/L lbuf] gx'g]Ú

sf7df8f} . /fli6«o hgzlQm kf6L{sf ;xcWoIf Pj+ k"j{ dGqL 8f= k|sfzrGb| nf]xgLn] zflGtsf nflu x'g] ;dembf/Lsf] :jfut ug'{kg]{ ePklg xltof/ af]s]sf] zlQm;Fu ePsf] ;dembf/L lbuf] gx'g] atfpg'eof] . pxfFn] d'n'sdf PlSng] / PSNofpg] b'j} lsl;dsf v]nx? ePsf] atfpFb} jt{dfg ;+ljwfgdf 6]s]/g} ;d:of ;dfwfgsf] af6f] vf]Hg'kg]{df hf]8 lbg'eof] . ;a} kIfsf cf cfkm\g} /f]8Dofk ePsf] atfpFb} pxfFn] ;jf]{Rr cbfntn] xfn} hgtfdf ;jf]{Rrtfsf] km};nf u/] cg'?ksf] /f]8Dofkaf6 ;a} zlQm cufl8 a9\g'kg]{ atfpg'eof] . pxfFn] eGg'eof] ;+jfb / ;xdltaf6g} d'n'sn] /fhgLlts lgsf; kfpF5 . ;+j}wflgs zlQm PSNofpg] /0fgLlt c;kmn x'g] atfpFb} pxfFn] ;+jfbsf] cfwf/ hgtfsf] ;jf]{Rrtf g} ePsf] atfpg'eof] . g]tf nf]xgLn] dfcf]jfbL;Fu ;+jfb ug]{ bnx?n] /fhf;Fu ;+jfbsf nflu kl5 x6\g gx'g] ts{ /fVg'eof] . dfcf]jfbLaf6 xTof lx+;f hf/L /x]sf] atfpFb} pxfFn] xTof lx+;f gTofu];Dd dfcf]jfbLsf] ljZjf; ug{ g;lsg] atfpg'eof] .

l/kf]6{;{ Sna g]kfnåf/f lxhf] /fhwfgLdf cfof]lht ;f] sfo{qmddf af]Nb} csf{ jQmf g]skf Pdfn] :yfoL sld6L ;b:o s]kL zdf{ cf]nLn] !@ a'Fb] ;dembf/Lk|ltsf] z+sf pkz+sf x6]sf] atfpFb} dfcf]jfbLaf6 bnx?sf] cfGbf]ngdf ;xof]u k'Ug] atfpg'eof] . pxfFn] dfcf]jfbLn] lx+;f xTofdf lgoGq0f u/] dfq klg bnx?sf] cfGbf]ngdf ;xof]u k'Ug] x'Fbf dfcf]jfbLn] lx+;f xTofnfO{ lgoGq0f ug'{kg]{df hf]8 lbg'eof] . g]kfnL sfFu|]; / g]skf Pdfn]n] ljutdf xltof/ p7fP/ zflGtk"0f{ ;+3if{df cjt/0f u/]sf] k|;+u pNn]v ub}{ pxfFn] eGg'eof] dfcf]jfbLnfO{ klg zflGtk"0f{ ;dembf/L sfof{Gjogdf cu|;/ x'g'kg]{ atfpFb} pxfFn] dfcf]jfbLnfO{ o'4lj/fd ug{ cfu|x ug'{eof] . !@ a'Fb] ;dembf/L ljyf]Ng] laufg{ vf]Hg]x? u}/lhDd]jf/ ePsf] atfpFb} pxfFn] eGg'eof] b]zL ljb]zLsf] lgb]{zg / bafadf k/]/ ;dembf/L 6'6\b}g . bf];|f] ;dembf/Ldf gofF s'/f gePklg ;dembf/Lk|ltsf] z+sf d]l6Psf] atfpFb} g]tf cf]nLn] dfcf]jfbLsf] pu|jfbL, ;+sL0f{ ;f]r ;Rofpgsf] nflu bnx?n] sfo{ ul//x]sf] atfpg'eof] .

l/kf]6{;{ Sna g]kfnsf cWoIf Clif wdnfsf] ;efkltTjdf ;DkGg ;fIffTsf/ sfo{qmddf af]Nb} g]kfnL sfFu|];sf s]Gb|Lo ;b:o rqm jf:tf]nfn] d'n'sdf hf/L lx+;fTds 4Gbsf] ;Daf]wg u/L zflGt :yfkgf ug]{ tkm{ s;}af6 7f]; sfo{qmd gcfO/xFbf ;ft bn / dfcf]jfbLaLr !@ a'Fb] ;dembf/L ePsf] atfpg'eof] . dfcf]jfbLn] zflGtk"0f{ /fhgLlts d'nwf/df cfpg] ;+s]t b]vfO/xFbf dfcf]jfbLnfO{ ?kfGt/0f ug{ ;Dej ePsf] atfpFb} pxfFn] eGg'eof] !@ a'Fb] ;dembf/L lgdf{0f dfq ePsf] xf] o;n] lbg] lgsf; lj:tf/} cfpg]5 . dfcf]jfbLnfO{ j]jf:tf u/]/ d'n'sdf lgsf; glg:sg] atfpFb} pxfFn] ;dembf/LnfO{ sfof{Gjogsf] lbzfdf cufl8 a9fpg' r'gf}tL / cj;/ ePsf] atfpg'eof] . ;+ljwfg w/fzfoL eO;s]sf] cj:yfdf ;+ljwfg;efdf hfg s;}n] 8/fpg gx'g] atfpFb} pxfFn] ;+ljwfg;efdfkm{t d'n'sn] zflGt k|fKt u5{ eg] To;tkm{ cufl8 a9\g sf]xL klg r'Sg gx'g]df hf]8 lbg'eof] .

hgdf]rf{ g]kfnsf pkfWoIf lnnfdl0f kf]v/]nn] bn dfcf]jfbLaLrsf] ;dembf/L eTsfpg] k|of;x? c;kmn ePsf] atfpFb} ;dembf/Ln] lgsf;sf 9f]sfx? Vff]n]sf] atfpg'eof] . bn dfcf]jfbLsf] nIo Pp6} ePklg Pp6} df]rf{df hfg g;lsPsf] atfpFb} pxfFn] nf]stflGqs zlQm Plss[t ug]{ lbzfdf dxTjk"0f{ pknlAw xfl;n ul/Psf] atfpg'eof] . bn dfcf]jfbL ;dembf/LnfO{ /fli6«o cGt/f{li6«o ;dy{g ePsf] atfpFb} pxfFn] eGg'eof] /fhfsf ;a} sf8{x? c;kmn ePsf 5g\ . /fhf;Fu tTsfn ;+jfb x'gg;s] klg ;+jfb} gug]{ kIfdf ;ft bn gePsf] :ki6 kfb}{ pxfFn] jt{dfgsf] k|fyldstf dfcf]jfbL;Fu ;+jfb u/L d'n'sdf :yfoL zflGt axfnL ug'{g} /x]sf] atfpg'eof] . pxfFn] eGg'eof] d'n'sdf zflGt :yfkgf u/L cu|udgsf] af6f] to ug{ bnx?nfO{ ljb]zL ldq/fi6«x?sf] klg g}lts ;dy{g 5 .


dfcf]jfbL k'm6\g] g} eof]

sf7df8f} . @)%@ ;fn kmfug' ! ut] b]lv xTof lx+;fsf] /fhgLlt z'? u/]sf] e"ldut dfcf]jfbLleq r/d ljjfb z'? ePsf] 5 . k|r08 / afa'/fd e§/fO{ aLrsf] ljjfb lbNnL / ;ftbnn] ldnfOlbPsf] eGg] rrf{ aflx/ cfO/x]s} a]nf kf6L{sf b'O{ rlr{t xl:t /ljGb| >]i7 / dl0f yfkfn] dfcf]jfbLleq 7"nf] ljb|f]x u/]sf 5g\ . /fHoåf/f cft+ssf/L 3f]lift dfcf]jfbLsf cWoIf k|r08 / csf{ g]tf 8f= afa'/fd e§/fO{ lj?4 h]xfb 5]8\b} /ljGb| >]i7 / dl0f yfkfn] dfcf]jfbL kf6L{ 6'qm\ofpg] z'?jft ub}{ gof+ ;d"xsf] lgdf{0f klg u/]sf 5g\ . of] k|s/0fn] ca dfcf]jfbL b'O{6'qmf x'g] lglZrt b]lvPsf] 5 . b'j} kIfn] b'j} kIfnfO{ xb} ;Ddsf] lgs[i6 cf/f]kx? nufpg kl5 k/]sf 5}gg . o;}aLr /ljGb| >]i7 / dl0f yfkfåf/f k|sflzt lj1lKtdf elgPsf] 5 M æ;xof]4f sd/]8x¿ tyf cfb/0fLo hg;d'bfox¿ != xfd|f] uf}/jzfnL kf6L g]skf -dfcf]jfbL_ sf] g]t[Tjdf dxfg\ hgo'4n] g]kfnL ;dfhsf] cw{;fdGtL tyf cw{ cf}klgj]lzs ;+/rgfx¿ Wj:t kfb}{ gof" hgjfbL u0ftflGqs :yfgLo ;Qfx¿sf] lgdf{0f ub}{ ;fDojfbtkm{ nDsg] dxfg\ nIosf] af6f]df ;kmntf;fy kfOnfx¿ rfln/x]sf] 5 . t/, @) cf}+ ztfAbLsf dxfg\ ?;L, lrlgof", leotgfdL, sf]l/ofnL, So'jfnL qmflGtx¿df h:t} g]kfnL qmflGtsf] g]t[Tjsf/L xfd|f] kf6L{ g]skf-dfcf]jfbL_ leq klg qmflGt d'v;Dd / k|ltqmflGt 3f"6L;Ddsf] l:ylt ljsf; x'g yfn]sf] 5 . kf6L{leq ju{ pTyfg -ju{ ktg_ eO{ ;j{xf/f juL{o l:yltaf6 bnfn tyf gf]s/zfxL

a'h'{jf ju{ / ;fdGtL o'4 ;/bf/ ju{df kl/jt{g x'g] /f]un] s]jn tnsf ljrlnt s]xL sfo{stf{x¿df dfq xf]Og, kf6L{sf jl/i7 g]tfx¿;d]t u|l;t x'g yfn]sfn] ;a} Gofok|]dL hg;d'bfo / Odfgbf/ qmflGtsf/L sfo{stf{ k+lQmdf lrGtf / cfqmf]z hfUg' :jfefljs g} 5 . hg;d'bfo kf6L{ lalu|g yfn]sf]df lrlGtt 5g\ .

@= hg;d'bfo / qmflGtsf/L sfo{stf{x¿sf] ljzfn ax'dtsf] ljrf/ / efjgfnfO{ cfTd;ft\ ub}{ tyf @) cf}+ ztfAbLsf uDeL/ k|ltqmflGtsf cg'ejsf] ;Zn]if0f ub}{ xfdL s]xL o'jf kLjLPd ;b:ox¿n] s= k|r08 / s=afa'/fdsf aLr ljjfb ;'? ePsf] d};'/ kLjL a}7sb]lv g} s]Gb|Lo ;Qf sAhf ug{sf nflu tyf kf6L{leqsf u}/;j{xf/f ljrngx¿sf lj?4 ;+3if{ u/]/ k|ltqmflGtnfO{ /f]Sb} cl3 a9\g gof" ;j{xf/f ;f:+s[lts qmflGtsf] ;'?jft ug'{k5{ eGg] k|:tfj /fv]sf lyof}+ ;fy} dfcf] / ;f+:s[lts qmflGtsf] klg gof" d"Nof+sg u/]/ &) k|ltzt ;sf/fTds / #) k|ltzt gsf/fTds kIf 5g\ eGg'k5{ tyf dfcf] / lrlgof" ;f+:s[lts qmflGtsf #) k|ltzt gsf/fTds kIf ;RofP/ hfg'k5{ eGg] k|:tfj klg /fv]sf lyof}+ . ;fy}, kf6L{leqsf cGt/lj/f]wnfO{ b'O{ nfOg ;+3if{sf] ljlwaf6 xn ug'{k5{ eGg] k|:tfj /fv]sf lyof}+ t/ pxf"x¿n] dfGg' ePg . kl/0ffd:j¿k kf6L{leq u}/;j{xf/f ljrng a9\b} uof] . s=k|r08 / s=afa'/fd;d]tsf] klg j}rfl/s, /fhgLlts, ;+u7gfTds, ;}Go / ;f+:s[lts ljrngx¿ a9\b} uP . s=k|r08n] s=afa'/fdnfO{ ef/tjfbL tyf s=afa'/fdn] s=k|r08nfO{ /fhfjfbLh:tf cToGt} uDeL/ cf/f]kx¿ ;fj{hlgs ¿kdf nufp"b} emG8}–emG8} kf6L{ km'6fpg] l:ylt;Dd pxfFx¿ k'Ug'ePsf] l:ylt xf] .

#= ut )^@ sflQsdf ;DkGg a}7sdf qmflGtleq qmflGt ug'{kg]{ gofF ;f+:s[lts qmflGtsf sfo{lbzf t kfl/t eof] . t/, ha s=k|r08sf #) k|ltzt dgf]utjfbL, clwe"tjfbL, oflGqs h8;"qjfbL, slxn] blIf0fkGyL, slxn] pu|jfdkGyL aGg] dWokGyL cl:y/ k|j[lQ, jfdvf]ndf blIf0f k|j[lQnufot cfTds]lGb|t JolQmjfbL, km'6jfbL, ;fdGtL / k"'hLjfbL k|j[lQx¿-s=afa'/fdsf t #) k|ltzt eGbf a9L u}/;j{xf/f k|j[lQx¿ 5g\ ._ sf lj?4 o'jf k+lQmaf6 cfjfh p7fpg yflnof], ta pxfFx¿ qmflGtsf/L k|j[lQsf lj?4 if8\oGq / u'6aGbL tyf hfnem]n ub}{ kf6L{nfO{ latf{ agfpg] / lghLs/0f ug]{ cleofgdf nfUg yfNg'ePsf] 5 .

$= :6flngsf #) k|ltzt gsf/fTds kIfx¿sf lj?4 :6flng hLljt} 5"bf Toxf"sf qmflGtsf/L o'jf k':tfn] gofF ljlw / ljrf/sf] ljsf; u/L qmflGtleq qmflGt u/]sf] eP ;fob ?;df k|ltqmflGt Tolt l5§} gx'g] lyof] jf k|ltqmflGtnfO{ /f]Sg ;Sg] lyof] . dfcf]sf #) k|ltzt gsf/fTds kIf -slxn] qmflGtsf/L kIfnfO{ k|xf/ ug]{, pu| jfd ljrng / slxn] blIf0fkGyL;"u ;Demf}tf ug]{ blIf0fkGyL ljrng cGtdf dWokGyLnfO{ pQ/flwsf/L agfpg] ljrng cflb_ sf lj?4 Uofª ckm kmf]/ elgPsf qmflGtsf/L gofF k':tfn] dfcf] hLljt} 5"bf gof"vfn] ;f+:s[lts qmflGt ug'{ kb{Yof] . leotgfdsf ;'k|l;4 g]tf xf]lrldGxsf] dWokGyL ljrngn] s;/L Toxf" k|ltqmflGt x'g k'Uof] < lsd On ;'ª / lkm8]n Sof:qf]sf ljleGgvfn] ljrngn] s;/L k|ltqmflGt x'g k'Uof] < o;af6 cfhsf gofF k':tfn] uDeL/ lzIff lng}kb{5 .

%= o;/L s=k|r08sf / s= afa'/fdsf gsf/fTds kIfsf lj?4 qmflGtleq qmflGt -gof" ;j{xf/f ;f+:s[lts qmflGt_ ub}{ ;fdGtL lg/+s'z /fhtGqsf lj?4 gofF nf]stflGqs u0ftGq :yfkgfsf] lbzfdf ;Dk"0f{ kf6L{k+lQm, hg;]gf, hgjuL{o ;+u7g / ;Dk"0f{ hg;d'bfonfO{ Pstfa4 eO{ cf–cfkm\gf] kl/l:ylt cg"s'n v'nf / e"ldut ¿kn] ;+3if{df nfUg xflb{s clkn ub{5f}+ / k'/fg} ljlw / ljrf/af6 dfq b'O{ nfOg ;+3if{ rnfP/ clxn]sf] ju{;+3if{ / cGt/;+3if{sf] hl6n / uDeL/ ;d:of xn gx'g] / PSsfO;f}+ ztfAbLsf] gofF kf6L{ klg gaGg] x'gfn] ;f+:s[lts qmflGtsf] gof" ljrf/ / ljlwdf hfg'kg]{ clgjfo{ 5 . xfdL ;Dk"0f{ ;xof]4f sd/]8x¿ / hg;d'bfonfO{ o; lbzftkm{ cl3 a9\g k'gM hf]8 ub{5f}+ . ^= pxfFx¿sf gsf/fTds kIfx¿ o;k|sf/ pNn]v u/]sf 5f}+ . c¿ qmdzM ;fj{hlgs ul/g]5 .

-s_ sflGtk'/ sf] cGtjf{tf{df s=k|r08n] …/fhtGq rflxG5 eg] xfdL :jLsf5f}{=== ;lqmo /fhf rflxG5 eGof] eg] klg dfG5f}+Ú eg]/ lbg'ePsf] cleJolQm /0fgLlts b[9tf / sfo{g}lts nrstfsf] ;j{xf/f l;4fGtsf lj?4 uPsf] 5 . /fhtGqsf] pGd"ng / gofF u0ftGqsf] :yfkgfdf b[9 gx'g', ;lqmo /fhf klg dfG5' eGg' s=k|r08sf] blIf0fkGyL ljrngsf] cleJolQm xf], pxf"n] ;fj{hlgs ¿kdf cfTdfnf]rgf ub}{ ;f] cleJolQm lkmtf{ lng nufpg ;+3if{ u/f}+ . -v_ s=k|r08 / s=afa'/fdn] ax'bnLo k|lt:kwf{ ;a} sDo'lg:6n] ;w}" dfGg'kg]{ eg]/ o;nfO{ lg/k]If l;4fGt tyf ;a} k|ltqmflGtnfO{ /f]Sg] /fdjf0fsf ¿kdf h8;"q agfpg vf]lh/xg'ePsf] 5, h'g dfn]dfjfbsf] cfwf/e"t l;4fGtljk/Lt 5 . @) cf}+ ztfAbLdf k|ltqmflGt x'g'sf k|d'v sf/0f ax'bnLo k|lt:kwf{ glbP/ xf] eGg] pxf"x¿sf] lgisif{ klg dgf]ut, oflGqs, clwe"tjfbL / u}/;j{xf/f a'h'{jf s'ts{jfb xf] . @) cf}+ ztfAbLsf k|ltqmflGtsf j:t'ut sf/0f klg 5g\ / cfTdut sf/0fx¿ klg 5g\ . ;a} k|ltqmflGtx¿ kf6L{leq}af6 klxnf] / bf];|f] :t/sf g]tfx¿af6 ePsf 5g\ . pgLx¿sf ljrngx¿sf lj?4 klg qmflGt ug]{ gof" ljlw / ljrf/sf] ljsf; ug'{kg]{ bfloTj PSsfO;f}+ ztfAbLsf qmflGtsf/L gof" k':tfsf] sfwdf cfPsf] 5 . -u_ s=k|r08 / s=afa'/fdsf] slxn] /fodfemL k|j[lQ, slxn] n]G8'kbf]h]{ k|j[lQ, slxn] sf+u|];k/:t, slxn] ;+j}wflgs /fhfjfbL k|j[lQsf s]xL c+z b]lvg] u/]sf] 5 . To;sf lj?4 ;+3if{ u/f}+ . -3_ ;a}n] PsPs kb emg]{ s]Gb|Lo ;ldltsf] lg0f{oljk/Lt s]Gb|Lo ;ldltsf] a}7s ePsf] Ps ;ftf klg laTg gkfp"b} s=k|r08sf gofF ;DwL s=bLjfs/sf] l;kmfl/;df / s=afa'/fdsf] ;dy{gdf s=k|r08sf Psnf}6] 5f]/f sd/]8nfO{ b'O{ tx a9'jf u/]/ If]qLo Ao'/f]df k'¥ofP/ pxf"x¿n] ;fdGtL k|j[lQ b]vfpg'ePsf] 5, o;nfO{ t' vf/]h ul/of];\ egL ;+3if{ u/f}+ . -ª_ k|jf; Ao'/f]n] /fhtGqlj?4 ;+3if{ p7fpg nfvf}+ g]kfnLnfO{ :jb]z hfg k]|l/t ug]{ dxfg\ of]hgf kfl/t ub}{ o;sf nflu ;j{k|yd s=k|r08sf csf{ ;DwL tyf aL;f}+ jif{ k|jf;df /xg'ePsf sd/]8nfO{ g} klxnf] :jb]z hfg] 6f]nLsf] g]t[Tj ug]{ lg0f{o ePsf]df s=k|r08 / s=afa'/fdn] csf]{ a}7s cfof]hgf u/L Tof] lg0f{o vf/]h u/]/ pxf"x¿dfly nfUb} cfPsf] n8\g–dg{ c¿ hfcf];\, cfkmGtx¿ arf];\ eGg] cf/f]k ;To ;fljt ug'{ePsf] 5 . k|jf; Ao'/f]sf] klxnf] a}7ssf qmflGtsf/L ;+u7gfTds of]hgf nfu" ug{ ;+3if{ u/f}+ . -r_ hgd'lQm ;]gf / alnbfgsf] dxTjnfO{ lgs} kmnfSg] s=k|r08n] cfkm\gf Psnf}6] 5f]/f sd/]8 / cfkmGtnfO{ lsg clxn];Dd hg;]gfdf etL{ ub}{gg\ < s=afa'/fdn] klg cfkm\gf] Psnf}6L 5f]/LnfO{ hg;]gfdf etL{ ug'{sf] abnf lsg a'h'{jf lzIffsf] l8Knf]df txdf k9fO/fv]sf 5g\ < pxf"x¿sf] #) k|ltzt / ;f]eGbf a9L ;fdGtL / k'"hLjfbL k|j[lQ 5g\ eGg] s'/f o;af6 klg k|:6 x'G5 . logLx¿nfO{ hg;]gfdf etL{ u/fpg bafad"ns ;+3if{ u/f}+ . -5_ s=k|r08 / s=afa'/fdn] lkmN8df / o'4df]rf{df a;]/ hgo'4 / ljb|f]xsf] g]t[Tj u/]/ sfo{stf{ / hgtfdf pbfx/0f k]; ug'{kg]{df s"6gLltsf] gfddf ;'ljwfef]uL / blIf0fkGyL cfTd;'/IffjfbL aGg] ul//xg'ePsf] 5 . b;jif]{ hgo'4df cf7 jif{eGbf a9L ;do ljb]zL e"lddf /dfP/ a:gfn] pxfFx¿ o'4df]rf{sf] oyfy{af6 cnlUuP/ dgf]utjfbL x'g yfNg'ePsf], h;sf] sf/0f cgfjZos Iflt klg ePsf] 5 .

ctM xfdL oL af/]df uDeL/ 5nkmn, ax; / bafa l;h{gf xf]pmg\ / kf6L{sf] j}rfl/s 5nkmn, ax; cfdhgtfdf hfcf];\ eGg] ;j{xf/f ;f+:s[lts qmflGtsf] dfGotf :yflkt ug{ rfxG5f}+ . xfdL ;fdGtjfb, lj:tf/jfb / ;fd|fHojfbsf ;fy} ;a}vfn] cj;/jfbsf lj?4 lg/Gt/ ;+3if{ ul//xg] k|lt1f ub}{ ;a} kf6L{x¿leqsf u0ftGqjfbLx¿nfO{ ;femf df]rf{ agfP/ cl3 a9\g;d]t clkn ub{5f}+ . ;fy}, bnx¿leq b]vf k/]sf] klxnf] k':tfsf g]tfx¿sf] csd{Gotf / ljrngsf lj?4 gof" ljlw / ljrf/åf/f gofF 9+un] qmflGtleq klg qmflGt ug{ clkn ub{5f}+ .Æ

/jLGb| / dl0fnfO{ k|r08n] klg uDeL/ cf/f]k nufpFb} Ps csf]{ k|]; lj1lKt hf/L ub}{ eg]sf 5g\ M

ælxhf] kmfNu'0f @(, @)^@ sf ldltdf /jLGb| / cg's"nsf gfdaf6 k|rf/ ul/Psf] slyt ax;sf] ckLnk|lt kf6L{ s]Gb|sf] wf/0ff / lg0f{o :ki6 ug{ of] k|]; lj1lKt hf/L ul/Psf] 5 .

!_ xfd|f] uf}/jzfnL kf6L{n] cfh afx\o ?kdf ljZj ;fd|fHojfbsf] gfOs]sf lj?4 tyf cfGtl/s ?kdf ;fdGtL lg/+s'ztGqsf lj?4 lgd{d / lg0ff{os ;+3if{sf] g]t[Tj ul//x]sf] 5 . ;fdGtLtGqsf lj?4 kf6L{åf/f 3f]lift gfsfjGbLsf] k"j{;GWofdf kf6L{sf gLlt / g]t[Tjsf lj?4 ;fj{hlgs ljifjdg u/]/ /jLGb| / cg's"nn] j:t'tM cfkm}nfO{ kf6L{ / qmflGtaf6 cnUofP/ lg/+s'z 1fg]Gb| zfxLsf k[i7kf]ifssf ?kdf pEofPsf 5g\ . cfkm\gf lgof]lht c/fhs / c/fhg}lts lqmofsnfksf sf/0f s]xL lbg klxn] dfq s]Gb|Lo ;ldltaf6 lgnDag ul/Psf /jLGb| / cg's"nnfO{ k"0f{ ktg x'gaf6 arfpg] clGtd k|of;sf ?kdf kf6L{n] hgjfbL s]Gb|Lotfsf] dfGotf cg';f/ cfkm\gf c;Gt'li6x¿ cg'zfl;t 9+un] s]Gb|df k|:t't ug{ lgb]{lzt u/]sf] lyof] . t/, kf6L{ / qmflGtaf6 efUg] dgl:yltdf k'lu;s]sf pgLx¿n] kf6L{df ljrf/ k|:t't u/L lgs6 eljiodf of]hgfj4 ?kdf cufl8 a9fpg lglZrt ePsf] dxfg\ ax;sf] ;fdgf ug]{ cf"6 geP/ g} cfh qmflGtsf lj?4 k|ltqmflGtsf] ;]jf ug]{ euf}8f / u2f/Lsf] kl/ro lbg k'u]sf 5g\ . ctM kf6L{ s]Gb|Lo sfof{non] /jLGb| / cg's"nnfO{ qmflGtsf euf}8f, lg/+s'z /fhtGq / k|ltqmflGtsf ;]js 3f]if0ff ub}{ kf6L{af6 lg:sfzgsf] lg0f{o u/]sf] 5 .

@_ /jLGb| / cg's'nn] slyt ckLn dfkm{t\ g]t[Tjsf lj?4 u/]sf lgs[i6 ufnLunf}hnfO{ kf6L{s]Gb| k"0f{ ?kdf vf/]h ub{5 / pgLx¿sf] o;k|sf/sf] k|rf/afhLnfO{ k|ltqmflGtsf/L lqmofsnfksf ?kdf 3[0ff / eT;{gf ub{5 . slyt clkndf cfkm\gf] k|ltqmflGtsf/L euf}8f rl/qdfly kbf{ xfNg] ldYof k|of;sf ?kdf cToGt oflGqs, e2f / ljs[t 9+un] p7fOPsf æ;}4flGtsÆ k|Zgx¿ dfly pgLx¿;Fu s'g} u+eL/ ax; x'g} ;Sb}g . ju{;+3if{sf] lgtfGt ;+j]bgzLn df]8df lg/+s'ztGqsf lj?4 ;+3if{ ul//x]sf dxfg\ g]kfnL hgtf tyf To;qmddf k|f0ff]T;u{ ug]{ dxfg\ zxLbx¿sf] /utsf lj?4 ;fdGtL kmfl;jfbL 1fg]Gb|, sdn yfkfx¿nfO{ ;xof]u k'¥ofpg] u2f/x¿;"u s'g} ax; x'g} ;Sb}g . kf6L{n] cfufdL dxflwj]zgsf nflu of]hgfj4 9+un] ax; cufl8 a9fpg] k|d'v sfo{;"rL tyf kf6L{ / qmflGtk|lt lgi7fjfg qmflGtsf/Lx¿n] cfkm\gf dtdtfGt/x¿nfO{ /rgfTds 9+un] k|:t't ug]{ j}1flgs ljlw ;d]t lglZrt ul/;s]sf] 5 . Tof] cj:yfdf kf6L{af6 e"ldut eO{ b'Zdgsf] lsQfdf pleP/ ax;sf] s'/f ug]{ /jLGb| / cg's"nsf] k|nfknfO{ ;Dk"0f{ ?kn] cfTd;dk{0fsf/L lrTsf/sf ?kdf vf/]h ub{5 . #_ ju{;+3if{sf] cfhsf] ;+j]bgzLn 38Ldf olt 7"nf] ljrngsf] lzsf/ x'g k'u]sf /jLGb|sf] k[i7e"ld kf6L{leq lgtfGt cfTds]lGb|t, ;GsL, ljjfbf:kb / cltjfbL k|sf/sf] /x"b} cfPsf] lyof] . ;+u7gdf hxfF lhDdf ln"bf klg s]xLnfO{ c:jefljs ?kn] sfvL RofKg' / c?x¿nfO{ kfvf nufpg', u'6jGbL ug'{ / ef"8e}nf] dRrfpg vf]Hg' /jLGb|sf] rfl/lqs ljz]iftf g} lyof] . ut sfndf b'Zdgsf] sAhfdf /x"bf pgsf lqmofsnfk ;Gb]xf:kb /x]sf] s'/f Tolta]nf pgL;"u} h]n a:g] cGo sd/]8x¿åf/f lnlvt / df}lvs b'j} ?kdf s]Gb|Lo sfof{nodf l/kf]6{x¿ cfPsf lyP . tL l/kf]6{x¿sf] cfwf/df kf6L{s]Gb|n] cfk\mgf] cg';Gwfg k|lqmofnfO{ clxn] klg cufl8 a9fO/x]sf] 5 . clxn] h'g kl/j]zdf / h'g 9+un] pgn] kf6L{ / g]t[Tjsf lj?4 ljifjdg u/]sf 5g\ / h;/L sdn yfkfx¿sf] jStJo cfO/x]sf] 5, To;n] of] s'g} ;+of]u dfq} geP/ lgof]lht ePsf] s'/fnfO{ u+eL/ ?kn] ;+s]t ul//x]sf] 5 .

s]Gb|Lo ;ldltsf] ut a}7ssf] tof/Lsf qmddf cfkm"nfO{ gofF lk+9Lsf] of]Uo / sd/]8 k|r08sf] pQ/flwsf/Lsf ?kdf æ:yflktÆ ug{ pgn] v]n]sf] rfs8L, 3'sL{ / wDsLk"0f{ e"ldsfsf sf/0f a}7sdf pgL k"/} cnuynu x'g k'u]sf lyP . cfkm\gf] cfTds]lGb|t JolQmjfbL / r/d dxTjfsf+IfL k|j[lt ;Rofpg k|oTg ug'{sf] ;§f cx+sf/ / k|ltzf]wsf] lzsf/ x'g k'u]sf /jLGb| cGttM cfnf]s k|j[ltnfO{ w]/} kl5 5f]8]/ dxf cfnf]ssf] kl/ro lbg k'u] .

To;}u/L cg's"nsf] rl/q klg xd]zf oflGqs / cltjfbL k|sf/sf] /xFb} cfPsf] lyof] . uPsf] b'O{ jif{b]lv 3f]/ lg/fzf, knfog / blIf0fkGyL lj;h{gjfbsf] /f]uaf6 pgL u|:t /x"b} cfPsf lyP . cGt/kf6L{ ;+3if{df cfkm\gf pQ]hs cleJolQm dfkm{t\ km'6 / lj;h{g a9fpg] s'/fdf g} pgsf] ;lqmotf /xg] u/]sf] lyof] . s]Gb|Lo ;ldltsf] ut a}7snfO{ alxisf/ u/]/ pgn] cfkm\gf] knfog / lj;h{gjfbL rl/qsf] kl/ro lbO g} ;s]sf lyP . ljutsf] cGt/kf6L{ ;+3if{df kf6L{ x]8Sjf6{/ -s= k|r08_sf] cf8 lnP/ km'6jfbnfO{ dnhn ug]{ /jLGb| tyf s=afa'/fd e§/fO{sf] cf8 lnP/ ToxL s;/t ug]{ cg's"nsf aLrsf] of] u7jGwg lgtfGt c/fhgLlts, cg}lts / euf}8fx¿sf] u7jGwg l;jfo c? s]xL gePsf] tYo :ki6 5 .

$_ qmflGtsf] ljsf;qmddf To;n] cfkm"leqaf6 cgfjZos kmf]xf]/ d}nf (bi-product) lgsfn]/ kmfNg' clgjfo{ x'G5 . clxn] /jLGb| / cg's"nsf] alxu{dg qmflGtsf] ToxL clgjfo{ lgodsf] gofF s8L dfq xf] . 1fg]Gb| / sdn yfkf h:tf lg/+s'z tTjx¿b]lv cd]l/sL ;fd|fHojfb;Ddsf tTjx¿ o;af6 kf6L{ sdhf]/ x'g] ;kgf b]v]sf 5g\ eg] Tof] ;kgf To;/L g} b'M:jKg dfq x'g]5 . h;/L ljutdf cfnf]s k|j[ltsf qmddf ePsf] lyof] . kmf]xf]/ d}nf ldNsfP/ kf6L{ cem :j:y / dhj'b agL b'Zdgsf] lj?4 emg\ zlQmzfnL wfjf af]Ng]5 . /jLGb| / cg's"nsf] k|ltqmflGtsf/L, euf}8f rl/qnfO{ xfd|f] l;+uf] kf6L{ k+lQm, hgd'lQm ;]gfsf ;du| of]4fx¿ tyf gof" ;Qf / cfd hgk+lQm Psl9Ssf eP/ gf+u]emf/ kfg]{5g\ . cd]l/sL ;fd|fHojfb, 1fg]Gb| zfxL / sdn yfkfx¿sf nflu /jLGb| / cg's"n l;+uf] kxf8 vg]/ d';f lgsfn] eGbf a9L c? s]xL x'g ;Sb}g . ;fdGtL lg/+s'ztGqsf lj?4 nf]stGq / zflGtsf] o'4df hgtfsf] ljho ;'lglZrt 5 .Æ oL b'O{ kIfx?sf] dfq xf]Og n8fO{ l;Ëf] dfcf]jfbL kf6L{leq tn b]lv dfly;Dd z'? ePsf] / kf6L{leq} b'j} kIfsf] b'j} kIfn] t]hf]aw ug{ yfn]sf 5g\ . -xfdL k|hftGq / zflGtsf] kIfdf k|lta4 5f} . cft+sjfb / cft+ssf/Lsf] ultljlwsf] ;w} ljkIfdf 5f}, o; c+sdf k|sflzt dfcf]jfbLsf ;DalGwt kIfsf lj1lKtx? Kff7sx?sf] hfgsf/Lsf nflu dfq k|sfzg u/]sf xf} –;+=_


g]kfn k|x/L lsg efFl8b}5 <

sf7df8f}+ . o; eGbf cl3sf tLg hgf k"j{ k|x/L dxflg/LIfsx? e|i6frf/sf] cleof]udf clVtof/ / cbfnt wfO/xg', xfn klg g]kfn k|x/L leq e|i6frf/ / clgoldttfsf ;dfrf/x? k|sfzdf cfO/xg'n] l;Ëf] k|x/L ;+u7gnfO{ / k|x/L ;+u7g leqsf OdfGbf/ /fi6« ;]jsx?nfO{ lz/ lgx'/fO/xg' kg]{ afWotf b]lvPsf] 5 . g]kfn k|x/L h:tf] hgtf;Fu l;w} ;/f]sf/ /fVg] ;+u7g leq x'g] s'g} klg ;fgf] uNtL jf sdhf]/Ln] l;Ëf] ;+u7gnfO{ g} c;/ k'U5 eGg] s'/f k|x/Lsf xtf{stf{x?n] a'em\g' h?/L lyof] t/ Jojxf/df To;f] geOlb+bf clxn] k|x/L eg]s} e|i6frf/ / clgoldttfsf] ljz]if0f xf] ls h:tf] e|d hgtfdf l;h{gf x'g yfn]sf] 5 . k|x/L leq olt OdfGbf/, sd{7, of]Uo / Ifdtfjfgx? 5g\ t/ b'Mvsf] s'/f pgLx? h;sf] kfnfdf klg 5fofFdf kg'{ kl//x]sf] 5 . /fhfsf] zf;gsfndf ;d]t g]kfn k|x/Lsf] ;+u7gnfO{ ljjfb/lxt agfpg g;s]sf] b]Vbf k|x/L ;+u7gsf z'elrGtsx?sf] lz/ lgx'l/Psf] 5 . hf] u[x dGqL cfpF5 p;}n] cfkm\gf] cg's'n /fhgLlt ug]{, ;+u7g ef8\g], cfkm\gf cf;]kf;]x?nfO{ /fd|f 7fpFdf ;?jf / dflyNnf] txdf a9'jf ug]{, of]Uotf, Ifdtf, cg'ej, l;lgol/6L eGbf rfs8L, rfKn';L ug]{ cj;/jfbLx?nfO{ lksck ug]{ k|j[lQ clxn] klg Ho"F sf To"F b]lvof] . ev{/} dfq s]xL OdfGbf/, /fhfjfbL, /fi6«jfbL, lehg ePsf l8cfOhLx? 3/ hfg afWo kfl/P / s]xLnfO{ s'g} s'/fsf] Vofn g/fvL a9'jf ul/of] eGg] rrf{ kl/rrf{ ahf/df JofKt 5 . g]kfn k|x/Ldf clxn] l;kfxL eGbf xflsdx? w]/} x'g] l:ylt 5 . Pshgf PcfOhLn] k'Ug] 7fpFdf ca cf7hgf k'¥ofP/ km]l/ k|x/L ;+u7g tx; gx; agfpg] v]n eO/x]sf] 5 . s'g} a]nf kfFr–5 hgf dfq l8cfOhL /xg] k|x/Ldf clxn] l8hfOhLsf] ;+Vof klg cgluGtL x'g] ePsf] 5 . P;=P;=kL=, P;=kL=, l8=P;=kL=, OG:k]S6/sf] ;+Vof t slt xf] slt < o;}aLr >L % sf] ;/sf/ dGqLkl/ifbsf] @)^@ r}t # ut]sf] lg0f{o cg';f/ k|x/L gfoj dxflg/LIfsaf6 k|x/L cltl/Qm dxflg/LIfs kbdf a9'jf x'g'ePsf k|x/L clws[tx?nfO{ xfn} k|x/L k|wfg sfof{nodf cfof]lht Ps ;df/f]xaLr k|x/L dxflg/LIfs Zofd eQm yfkfn] pQm bhf{sf] bHof{gL lrGx k|bfg ug'{eof] . ;f]xL cj;/df v'Nnf k|ltof]lutfaf6 @)^@ ebf} @) ut] k|sflzt glthfdf j}slNks pd]bjf/df 5gf}6 eO{ @)^@ kmfu'g @# ut]sf] >L % sf] ;/sf/ ;lrj :t/Lo lg0f{o cg';f/ k|x/L lg/LIfs kbdf gjlgo'Qm ePsf ^ hgf k|x/L clws[tx?nfO{ ;d]t k|x/L dxflg/LIfs yfkfn] bHof{gL lrGx k|bfg ug'{eof] . ;f] ;df/f]xnfO{ ;Daf]wg ug]{ qmddf k|x/L dxflg/LIfs yfkfn] kbf]GgtLn] lhDd]jf/LnfO{ a[l4 ug]{ x'Fbf cfkm'nfO{ To; k|s[ltdf 9fNg k|oTg ug'{kg]{ s'/f atfpg'x'Fb} a9'jf x'g] tyf gofF lgo'QmL x'g] ;j}nfO{ xflb{s awfO{ lbg'eof] . >L % dxf/fhflw/fh ;/sf/af6 rflnaS;]sf] sbdk|lt cfkm\gf] of]Uotf / Ifdtf nufO{ dg, arg / sd{n] ;dlk{t x'g pxfFn] ;j}nfO{ lgb]{zg lbg'eof] . cfkm';Fu ePsf ;Lldt ;|f]t / ;fwgnfO{ clwstd k|of]u u/L cft+safbsf la?4 tNnLg eO{ nfUg'kg]{ s'/f jtfpg'ex'Fb} k|x/L dxflg/LIfs yfkfn] cfkm\gf] of]Uotf / ;Lk /fh;+:yfsf] ul/df a9fpg tyf hgtfsf] ;]jf ug{ nufpg'kg]{ s'/f pNn]v ug'{eof] . bHof{gL lrGx k|fKt ug'{x'g] k|x/L cltl/Qm dxflg/LIfsx?df ?k ;fu/ df]Qmfg / s[i0f a:g]t x'g'xG5 . pxfFx?n] @)#% ;fn c;f]h @ ut]b]lv k|x/L lg/LIfs kbaf6 ;]jf cf/De ug'{ePsf] xf] . ;f] cj;/df k|x/L cltl/Qm dxflg/LIfsx? /fh]Gb| axfb'/ l;+x, cf]d laqmd /f0ff, cd/ l;+x zfx, k|x/L gfoj dxflg/LIfsx? nufot al/i7 k|x/L clws[tx?sf] ;d]t pkl:ylt /x]sf] lyof] . P=cfO{=hL= kbdf a9'jf ;Fu;Fu} ca s]xL l8=cfO{=hL= kbx? l/Qm ePsfn] l8=cfO{=hL= kbdf a9'jf x'g y'k|} P;=P;=kL=x?sf] bf}8fxf z'? ePsf] 5 . k'/fgf xft xltof/, sdhf]/ dfgl;stf, ;+u7g leqsf] clgoldttf h:tf sf/0fn] g]kfn k|x/L lbg k|ltlbg sdhf]/ aGb} uO{/x]sf]n] o;tkm{ ;Da4 ;a}sf] Wofg hfg' h?/L eO;s]sf] ;+u7g leqaf6} cfjfh pl7/x]sf] 5 .


l5§} cfdlgjf{rgsf] 3f]if0ff x'g]

sf7df8f} . ;"rgf tyf ;+rf/ /fHodGqL >Lif zDz]/ /f0ffn] ca l5§ cfd lgjf{rgsf] 3f]if0ff x'g] atfpg' ePsf] 5 . dxf]Q/Lsf] hn]Zj/df kqsf/x?;Fu s'/f ub}{ pxfFn] ;f] s'/f atfpg'ePsf] xf] . o;cl3 >L /f0ffn] cfd g]kfnL hgtf lx+;f, xTof Pj+ cft+ssf] ljkIfdf /x]sf] atfpb} dfcf]jfbLn] xltof/ Tofu]/ cfPsf] v08df ;/sf/ jftf{ ug{ t}of/ /x]sf] atfpg' ePsf] 5 .

/fHodGqL /f0ffn] lj/f6gu/af6 dx]Gb| /fhdfu{ eP/ hgsk'/wfd cfOk'u]kl5 cfof]hgf ul/Psf] kqsf/ ;Dd]ngdf af]Nb} ;f] s'/f atfpg' ePsf] xf] .

;+rf//fHodGqL /f0ffn] dfcf]jfbL cft+ssf/L / ;ft bnsf] aLrdf slyt lbNnL aftf{nfO{ g]kfnL hgtfn] vf;} dxTj glbPsf] atfpFb} cfkm}+n] cft+ssf/L 3f]if0ff u/]sf] ;d"x;Fu ;ft bnn] aftf{ ul/ å}w rl/q b]vfPsf] atfpg' eof] . pxfFn] ;ft bnsf] cfGbf]ng d'n'sdf zflGt :yfkgfsf nflu ge} ;Qf k|flKtsf nflu dfq ePsf] atfpFb} cft+safb / ljb]zLsf] cf8df /fHo lng

vf]Hg' lbjf :jKg dfq x'g] atfpg' eof] .

>L % sf] ;/sf/sf k|jQmf ;d]t /xg' ePsf /fHodGqL /f0ffn] >L % dxf/fhflw/fhaf6 x's'd aS;] adf]lhd >L % sf] ;/sf/n] @)^# ;fn leq ;+;bLo r'gfj u/fP/} 5f8\g] atfpg' eof] .

o;cl3 lj/f6gu/df ;"rgf tyf ;+rf/ /fHodGqL >Lz zdz]/ /f0ffn], kqsf/ hutn] hyfefjL ;dfrf/ ;Dk|]if0f u/]/ ;"–;'rLt x'g] hgtfsf] xs clwsf/nfO{ cf3ft k'Ug] sfo{ ug{ gx'g] s'/f atfpg' ePsf 5 .

;f] s'/f pxfFn] kqsf/ sNof0fsf]if df]/Ë åf/f lj/f6gu/df cfof]lht k'/:sf/ ljt/0f ;df/f]xdf atfpg' ePsf] xf] .

pxfFn] kqsf/ hutn] /fhgLlts cfu|x k"jf{u|x eGbf klg /fi6« / hgtfsf] lxtsf nflu snd rnfpg' kg]{ s'/fdf hf]8 lbg'eof] .

kqsf/ sNof0fsf]if df]/Ësf cWoIf k|nfb k|;fb ;fxsf] ;efkltTjdf ePsf] ;f] sfo{qmddf lh=lj=;= df]/Ësf ;efklt aNne k|;fb bxfnn]kgL af]Ng' ePsf] lyof] .

;f] cj;/df /fHodGqL /f0ffn] kqsf/ltf If]qdf pNn]vgLo of]ubfg k'¥ofPjfkt ;[hgzLn kqsf/Ltf k'/:sf/ af6 zflGt g]kfn ;fKtfxLssf ;Dkfbs ldyLnf pkfWofo / g]kfn 6]nLeLhgsf df]/Ë ;+jfbbtf z+e' kf]v/]nnfO{ gub tyf k|df0f kq k|bfg ug'{ePsf] lyof] .

o;}u/L ;"rgf tyf ;+rf//fHodGqL >Lz zdz]/ /f0ffn] /]l8of] g]kfn Joj;foLs ?kdf cfTdlge{/ x'g'kg]{ s'/fdf hf]8 lbg' ePsf] 5 .

;'g;/L lhNnfsf ljleGg sfof{nox?sf] lgl/If0f ug]{ qmddf lxhf]  w/fg k'Ug' ePsf ;+rf/ /fHo dGqL /f0ffn] /]l8of] k|;f/0f s]Gb| w/fgdf cfof]lht sfo{qmdnfO{ ;+af]wg ub}{ /]l8of] g]kfnnfO{ l8lh6n k|ljlwdf ?kfGt/0f ug{ ;/sf/n] cfjZos tof/L ul//x]sf] atfpg' eof] .

;f]xL cj;/df /]l8of] g]kfnsf sfo{sf/L lgb]{zs tkgfy z'Snn] k|ljlw ljsf; ug]{ ;DaGwdf >L % sf] ;/sf/ ;dIf k|:tfj k]z ul/ ;lsPsf] atfpFb} l5§} e]8]6f/af6 klg Pkm Pd k|;f/0f ul/ Joj;flos ?kdf cfTdlge{/ x'g] aftfj/0f tof/ ug]{ hfgsf/L lbg' eof] . lxh} /fHo dGqL /f0ffn] sf]zL c+rn k|zf;g sfof{no, g]kfn 6]lnsd w/fg zfvf / Og?jf zfvfsf] klg lgl/If0f ug'{ePsf] lyof] .

lxh} /fli6«o kqsf/ ;+3 ;'g;/Låf/f w/fgdf cfof]lht kqsf/ e]63f6 sfo{qmdnfO{ ;+af]wg ub}{ /fHodGqL /f0ffn] kqsf/x?sf] xs lxtsf nflu ltg dlxgf leq ldl8of sfpG;Ln u7g ul/g] atfpFb} kqsf/x? cfˆgf xs clwsf/sf nflu k]zfut?kn] ;+ul7t x'g'kg]{ ljrf/ JoQm ug'{eof] .

lxh} ;'g;/L lhNnfsf] O6x/Ldf cfof]hLt kqsf/ e]63f6 sfo{qmddf /fHodGqL /f0ffn] jt{dfg ;/sf/sf] kxLnf] bfoLTj g]kfnL hgtfsf] lhpwgsf] /Iff u/L d'n'sdf zflGt sfod ug'{ xf] eGg' x'Fb} cxLn] zfGtL ;'/Iffsf] :yLtLdf lgs} ;'wf/ cfPsf] atfpg' eof] .

o;cl3 ;"rgf tyf ;+rf//fHodGqL >Lz zdz]/ /f0ffn] /]l8of] g]kfn Joj;foLs ?kdf cfTdlge{/ x'g'kg]{ s'/fdf hf]8 lbg' ePsf] 5 .

;'g;/L lhNnfsf ljleGg sfof{nox?sf] lgl/If0f ug]{ qmddf cfh w/fg k'Ug' ePsf ;+rf/ /fHo dGqL /f0ffn] /]l8of] k|;f/0f s]Gb| w/fgdf cfof]lht sfo{qmdnfO{ ;+af]wg ub}{ /]l8of] g]kfnnfO{ l8lh6n k|ljlwdf ?kfGt/0f ug{ ;/sf/n] cfjZos tof/L ul//x]sf] atfpg' eof] .

;f]xL cj/df /]l8of] g]kfnsf sfo{sf/L lgb]{zs tkgfy z'Snn] k|ljlw ljsf; ug]{ ;DaGwdf >L % sf] ;/sf/ ;dIf k|:tfj k]z ul/ ;lsPsf] atfpFb} l5§} e]8]6f/af6 klg Pkm Pd k|;f/0f ul/ Joj;flos/df cfTdlge{/ x'g] aftfj/0f tof/ ug]{ hfgsf/L lbg' eof] .

;f] cj;/df /]l8of] k|;f/ s]Gb| w/fgsf k|d'v rGb| e'if0fnfn bf;n] s]Gb|sf] a:t'l:yltsf af/]df hfgsf/L u/fpg' ePsf] lyof] .

;f] sfo{qmddf sf]zL c+rn k|zf;s /0f axfb'/ rGb /fli6«o ;dfrf/ ;ldltsf cWoIf lk= v/]n, g]kfn 6]lnlehgsf dxfk|aGws zDe'lht afF:sf]6f tyf rnlrq ljsf; jf]8{sf sfo{sf/L cWoIf s[i0f dNnsf] pkl:ylt /x]sf] lyof] .

cfh} /fHo dGqL /f0ffn] sf]zL c+rn k|zf;g sfof{no, g]kfn 6]lnsd w/fg zfvf / Og?jf zfvfsf] klg lgl/If0f ug'{ePsf] lyof] .

cfh} /fli6«o kqsf/ ;+3 ;'g;/Låf/f w/fgdf cfof]lht kqsf/3]63f6 sfo{qmdnfO{ ;+af]wg ub}{ /fHodGqL /f0ffn] kqsf/x?sf] xs lxtsf nflu ltg dlxgf leq ldl8of sfpG;Ln u7g ul/g] atfpFb} kqsf/x? cfˆgf xs clwsf/sf nflu k]zfut?kn] ;+ul7t x'g'kg]{ ljrf/ JoQm ug'{eof] .

cfh} ;'g;/L lhNnfsf] O6x/L cfh cfof]hLt kqsf/ e]63f6 sfo{qmddf /fHodGqL /f0ffn] jt{dfg ;/sf/sf] kxLnf] bfoLTj g]kfnL hgtfsf] lhpwgsf] /Iff u/L d'n'sdf zflGt sfod ug'{ xf] eGg' x'Fb} cxLn] zfGtL ;'/Iffsf] :yLtLdf lgs} ;'wf/ cfPsf] atfpg' eof] . o;}qmddf ;"rgf tyf ;+rf/ /fHodGqL >Lif zDz]/ /f0ffn] lj/f6gu/ l:yt ljleGg sfof{nosf] lg/LIf0f ug'{eof] .

;f] qmddf /fHodGqL /f0ffn] Toxf+ l:yt g]kfn 6]lnsdsf] zfvf sfof{no k"jf{c+rn If]qLo x'nfs lgb]{zgfno / g]kfn 6]lnsd If]qLo lgb]{zgfnosf] lg/LIf0f u/L tL sfof{nosf ultljlw jf/] hfgsf/L lng'eof] .

/fHodGqL /f0ffn] k"jf{c+rn If]qLo x'nfs lgb]{zgfno lj/f6gu/sf] lg/LIf0f kl5 jf]Nb}  cfw'lgs ?kdf x'nfsnfO{ lj:tf/ ug{ gLltut ?kdf ;/sf/n] lg0f{o ul/x]sf] klg jtfpg' eof] .

g]kfn 6]lnsd IfqLo sfof{no lj/f6gu/sf] lg/LIf0fsf qmddf /fHodGqL /f0ffnfO{ ;f] sfof{nosf] k"jf{c+rndf 6]lnkmf]g lj:tf/ Pj+ ;]jf k'¥of/x]sf] jf/]df g]kfn 6]lnsd If]qLo lgb]{zgfnosf lgb]{zs sGx}of nfn u'Ktfn] hfgsf/L u/fpg' ePsf] lyof] .

o;}u/L /fHodGqL /f0ffn] cfh} lj/f6gu/ l:yt /fli6«o ;dfrf/ ;ldltsf] If]qLo sfof{no tyf uf]/vf kq ;+:yfgsf] lg/LIf0f ug'{eof] .

o;}u/L ;"rgf tyf ;+rf/ /fHodGqL >[if zdz]/ /f0ffn] pBf]uL Jofkf/L x?sf] nufgL nfO{ ;+/If0f k|bfg ug{ ;/sf/ b[9 /x]sf] s'/f jtfpg' ePsf] 5 .

lj/f6gu/sf pBf]uL Jofkf/Lx?;+usf] e]63f6 sfo{qmddf pxf+n] ljut s]xL jif{ Ptf /fhgLlts kf6L{ x?n] pBf]uL Jofkf/L x?sf] >d / nufgL dfly v]njfb u/]s} sf/0f d'n'sn] of] cj:yf ef]Ug' k/]sf] rrf{ ub}{ cj To:tf] x'g gbLO nufgL ;'/IfLt ug{ ;/sf/ k|ltj4 ePsf]n] To; tk{m ;j}sf] ;xof]u x'g'kg]{ jtfpg' eof] .

8f= lu/L o;f] eGg'x'G5

sf7df8f} . dGqL kl/ifb\sf pkfWoIf 8f= t'n;L lu/Ln] >L % dxf/fhflw/fhaf6 @)^# ;fnleq cfd lgjf{rg ;DkGg ug]{ 3f]if0ff ul/aS;] cg'?k cfdlgjf{rg ;kmntfk"j{s ;DkGg ug'{ kg]{ / To;af6 g} ;Dk"0f{ ;d:ofsf] ;dfwfg x'g] s'/f atfpg' ePsf] 5 .

/fli6«o kqsf/ dxf;+3 g]kfnsf] k|ltlglw d08n;Fu l;+xb/jf/df ePsf] jftf{df pkfWoIf 8f= lu/Ln] >L % af6 k6s k6s ;a} ldn]/ b]z agfpg elg :jR5 dgn] ul/aS;]sf] cfXjfgnfO{ zÍfsf] b[li6n] gx]g{ cfu|x ug'{eof] . pxfFn] cfly{s sf/0fn] g]kfn c;kmn /fi6« aGg] s'g} ;Defjgf g/x]sf] hfgsf/L lbg'eof] . pkfWoIf lu/Ln] g]kfndf k|hftGq 5}g,

cleJolQm :jtGqtf 5}g eGg] s'/f k"0f{tM unt ePsf] pNn]v ub}{ k|hftGq / cleJolQm :jtGqtf gePsf] Pp6} dfq pbfx/0f lbg k|hftGq / cleJolQm :jtGqtf 5}g eGg]x?nfO{ r'gf}tL lbg' eof] . pxfFn] d'n'ssf] h'g :yLlt 5 To;sf] oyfy{ k/s lnin]if0f u/]/ snd rnfpg kqsf/x?nfO{ cfu|x ug'{eof] . pkfWoIf lu/Ln] /fli6«o / cGt/f{li6«o ?kdf e'm7f ;"rgf km}nfpg] b':k|of; e} /x]sf] cj:yfdf To;sf] k|df0fLs k|ltjfb ug{ klg kqsf/x?nfO{ cfu|x ug'{eof] . /fli6«o kqsf/ dxf;+3sf cWoIf lg/f]w/fh kf08]sf] g]t[Tjdf /fli6«o kqsf/ dxf;+3sf] gj lgjf{lrt k|ltlglw d08n kqsf/ xsxLt ;DalGw dfu ;xLt pkfWoIf lu/L;Fu e]6 ug{ uPsf] lyof] .


o'j/fh bDkltsf] ljb]z e|d0f / ^ s/f]8sf] s'/f

sf7df8f} . ljut !@ jif{df k|wfgdGqL jf dGqL x'Fbf ljb]z zo/ ug]{, >LdtL, 5f]/f 5f]/L, gftL gftLgf af]Sg] / /fHosf] sf]ifsf] b'?kof]u ug]{x?n] ca o'j/fh bDkltsf] klg ljb]z e|d0fsf] n]vf hf]vf ug{ yfn]/ Pp6f csf]{ cfZro{ yk]sf 5g\ eg] ltg} gf}6+sLx?sf] n]vf hf]vfnfO{ s]xL nf]stflGqs egfpg] kqklqsfn] k|fyldstfsf ;fy k|sfzg ul/ o'j/fh bDkltsf] ljb]z e|d0fnfO{ ljjfbf:kb agfpg] s'r]i6f ug{ yfn]sf 5g\ . /fhgLltsf gfddf xb};Ddsf] c/fhgLlts / tNnf] bhf{sf] v]n x'g yfn]kl5 o'j/fh bDkltsf] ljb]z e|d0fnfO{ klg ToxL v]ndf ld;fOg' cfZro{hgs gePtf klg h'g lx;fan] k|fof]lht 9+un] e|d0fsf] af/]df e|d pTkGg ug{ vf]lhof] a'em\g]x?n] nlHht x'Fb} lha|f] 6f]s]sf 5g\ / eGb}5g\ /fhgLltsf gfddf o:tf] kmf]xf]/L v]n klg x'Fbf] /x]5 oxfF .

o;}aLr >L % o'j/fhflw/fh kf/; jL/ ljqmd zfxb]j tyf >L % o'j/f1L lxdfgL /fHonIdL b]jL zfx u0ftGq cfl:6«ofsf] cf}krfl/s e|d0fsf nflu cl:t To;tkm{ ;jf/L xf]Oaa:of] .

df};"kmx? cl:6«ofsf rfG;n/ a'NkmUofª ;';nsf] d}qLk"0f{ lgdGqf0ffdf cfl:6«ofsf] cf}krfl/s e|d0fsf nflu cl:6«ofsf /fhwfgL leogftkm{ ;jf/L xf]OaS;]sf] xf] .

>L % o'j/fhflw/fh tyf >L % o'j/f1Lsf h'gfkmdf lqe'jg cGt/f{li6«o ljdfg:ynsf] clt ljlzi7 sIfdf k|wfg Gofolwz lblnk s'df/ kf}8]n, ;efd'v tf/gfy /fgfef6, /fhkl/ifb :yfoL ;ldltsf ;efklt k/z'gf/fo0f

rf}w/L / dlGqkl/ifbsf pkfWoIf4o 8f= t'n;L lu/L tyf sLlt{lglw lji6n] ljbfO{ clejfbg r9fpg' eof] . df};"kmx?sf] ljbfO{ bz{gfy{ ljdfg:yndf dlGqu0f, ;Da}wflgs lgsfosf k|d'v g]kfnl:yt s"6gLlts lgof]usf k|d'v tyf >L % sf] ;/sf/sf pRrkb:y kbflwsf/Lx?sf] pkl:ylt lyof] . df};'kmx?sf h'gfkmdf k~rsGofn] k'ikdfnf r9fO{ ljbfO{ bz{g u/]sf lyP . ;f] cj;/df >L % o'j/fhflw/fhsf ;Ddfgdf zfxL g]kfnL ;]gfn] zfxL ;nfdL r9fOPsf] lyof] . df};"kmx?sf] ;jf/L;fy k//fi6«dGqL /d]zgfy kf08] /xg'ePsf] 5 . k//fi6« dGqL kf08]n] leogftkm{ k|:yfg ug'{cl3 Ps k|]; aStAo hf/L ub}{ >L % dxf/fhflw/fhaf6 pkxf/:j?k u0ftGq cl:6«of ;/sf/ tyf hgtfsf nflu k|bfg ul/aS;]sf] Pshf]8L Psl;Ë] u}+8f x:tfGt/0f x:tfGt/0f ;df/f]xdf cl:6«sf rfG;n/ a'NkmUofª ;';n;+u} >L % o'j/fhflw/fh Pj+ o'j/f1L ;l/s xf]OaS;g] sfo{qmd /x]sf] hfgsf/L lbg' eof] . cl:6«of o'/f]k]nL ;+3sf] cWoIf ePsf] ;dodf df};"kmx?af6 cl:6«ofsf rfG;n/ ;';n;+u x'g] ljrf/sf] cfbfg–k|bfgaf6 g]kfn / cl':6«of tyf g]kfn / ;f] ;+3 aLrsf] ;DaGw ;'b[9s/0fdf dxfTjk"0f{ of]ubfg k'Ug]s'/f ;f] aStJodf pNn]v 5 . >L % o'j/fhflw/fh tyf >L % o'j/f1Laf6 :jb]z lkmlt{;jf/L xf]OaS;g] qmddf ul/aS;g] u0ftGq k|mfG; / ;+o'Qm c/a Old/]6;sf] e|d0faf6 g]kfn /tL b'O{aLrsf] l4kIfLo cfly{s ;DaGw k|jxb{gdf cToGt} dxTjk"0f{ of]ubfg k'Ug] s'/f k//fi6« dGqL kf08]n] lj1KtLdf pNn]v ug'{ ePsf] 5 .

:d/0f/xf]; o'j/fh bDkltsf] of] ljb]z e|d0fdf ^ s/f]8 ?k}ofF vr{ x'g] eGb} ;ftbn / o;sf lgs6x?sf] k|fof]lht xNnf / e|dsf] v]tLn] pgLx?nfO{g} o;n] kl5 cK7\of/f] kfg]{ b]lvG5 . df};'kmx¿ cl:6«ofdf /fh xf]OaS;Fbf ljleGg sfo{qmddf ;xefuL xf]OaS;g] sfo{qmd 5 . >L % o'j/fhflw/fhaf6 h' ;f]ga|'gdf r}t ( ut] cfof]hgf x'g] sfo{qmdnfO{ ;Daf]wg ul/aS;g]5 . ;f] sfo{qmddf cl:6«ofsf rfG;n/ ;';nn] klg ;Daf]wg ug'{x'g] sfo{qmd 5 . df};'kmx¿ OlG:6Ro'6 ckm PKnfO8 ;fOG; Pgflnl;; -cfO=P=P;=P=_df ;f] OlG:6Ro'6 / >L % dx]Gb| k|s[lt ;+/If0fsf]ifsf] k|:t'ltdf ;xefuL xf]OaS;g] sfo{qmd 5 . >L % o'j/fhflw/fh sf]ifsf cWoIf xf]OaS;G5 . >L % o'j/fhflw/fhaf6 k]l/;df >L % dx]Gb| k|s[lt ;+/If0fsf]ifsf] k|m]Gr RofK6/sf] a}7ssf] cWoIftf ul/aS;g]5 .


/fli6«o kqsf/ dxf;+3sf] dxflwj]zgdf o:tf] klg eof]

sf7df8f} . /fli6«o kqsf/ dxf;+3 g]kfnsf] k|yd dxflwj]zg xfn} sf7df8f}df ;DkGg eof] . pQm dxfljw]zgdf lg/f]w/fh kf08] cWoIfdf lgjf{lrt x'g'ePsf] 5 eg] pxfFsf lgs6td k|lt4G4L /fdk|:ffb vgfn x'g'x'GYof] . cWoIfdf uf]kfn sf]O/fnf / ejfgL zdf{n] klg pDd]bjf/L lbg'ePsf] lyof] .

To;}u/L, pkfWoIfdf ljifouttkm{af6 ;u'g nfjtL Pzf]l;P6tkm{af6 h;'bf k|wfg / ;fwf/0ftkm{af6 df]xg >]i7 ljhoL x'g'eof] . nfjtL lglj{/f]w lgjf{lrt x'g'eof] eg] h;'bf k|wfg;Fu /fhg sfsL{n] k|lt:kwf{ ug'{ePsf] lyof] eg] df]xg >]i7;Fu lji0f' k|;fO{ k|lt:kwf{df ;fd]n x'g'x'GYof] . d'n'skIfLo k]zfut kqsf/x?sf] 5ftf ;+u7g /fli6«o kqsf/ dxf;+3sf] dxf;lrjdf s'df/ ofq' lgjf{lrt x'g'eof] . ofq';Fu OGb| l/hfnn] k|lt:kwf{ ug'{ePsf] lyof] . To;}u/L ;lrjdf df]xg 9'+u]n, c~hgf /fjn zfx / /fdxl/ rf}nfufO{ lgjf{lrt x'g'eof] . sf]iffWoIfdf s0f{k|v/ lwtfn lglj{/f]w lgjf{lrt x'g'eof] . dxf;+3sf s]Gb|Lo ;b:ox?df /ljg rflDnË l/hfnn] k|lt:kwf{ ug'{ePsf] lyof] . To;}u/L ;lrjdf df]xg 9'+u]n, c~hgf /fjn zfx / /fdxl/ rf}nfufO{ lgjf{lrt x'g'eof] . sf]iffWoIfdf s0f{k|v/ lwtfn lglj{/f]w lgjf{lrt x'g'eof] . dxf;+3sf s]Gb|Lo ;b:ox?df /ljg rflDnË, /fddl0f kf}8]n, sljGb| z]df{ / d}of vgfn lgjf{lrt x'g'eof] . dxf;+3sf] k|yd k"0f{ a}7sn] hLj/fd e08f/LnfO{ s]Gb|Lo ;b:odf dgf]lgt u/]sf] 5 eg] afFsL tLghgf k'gM If]qLo / hftLo cfwf/df ;Gt'ng sfod u/L dgf]gLt ul/g] dxf;+3n] hgfPsf] 5 . dxf;+3sf] ;+3Lo ljwfg cg';f/ !$ c~rnsf !$ ;+of]hssf] ;d]t k|lt:kwf{ / lglj{/f]w;d]t u/L rog u/]sf] 5 . lgjf{rg kl/0ffd 3f]if0ff eP nuQ} cWoIf kbsf k|Tof;L Pj+ ;+:yfks dxf;lrj /fdk|;fb vgfn / dxf;lrj kbsf k|Tof;L Pj+ ;+:yfks sf]iffWoIf OGb| l/hfnn] dxf;+3sf] sfof{nodf uO{ gjlgjf{lrt kbflwsf/L Pj+ ;b:ox?nfO{ awfO{ 1fkg ub}{ sfo{ef/ x:tfGt/0f ug'{eof] . vgfnn] dxf;+3sf] dxflwj]zgdf h] h:tf sdL sdhf]/L Pj+ q'l6x? /x]tf klg lgjf{rg kl/0ffd :jLsf/ ub}{ dxf;+3 ca dxf;+3 h:tf] ag]/ cufl8 a9\g ;sf]; elg gjlgjf{lrt sfo{;ldltnfO{ z'esfdgf lbg' ePsf] lyof] . dxf;+3n] cfOtaf/ g} ;"rgf tyf ;~rf/ /fHodGqL >LzzDz]/ /f0ffnfO{ e]6L kqsf/x?sf ;d:of / tTsfn rfNg'kg]{ sbdsf] af/] cjut u/fpFb} dfukq k|:t't u¥of] .

o;}aLr /fli6«o kqsf/ dxf;+3sf] dxflwj]zgdf dxf;+3sf] ljwfg alv{nfkm uO{ /fk|kfsf sfo{stf{n] Jofks wfFwnL u/]sf] cf/f]k nufpFb} tTsfn ab/sf nflu z'qmaf/ ;jf]{Rr cbfntdf l/6 lgj]bg bfo/ ePsf] atfOPsf] 5 . ;"rgf tyf ;~rf/ dGqfno, /fHodGqL, /fli6«o kqsf/ dxf;+3sf] jt{dfg sfo{;ldlt, dxf;+3sf] tTsfnLg s]Gb|Lo tby{ ;ldlt / lgjf{rg ;ldltsf] sfof{no lj?4 Pzf]l;P6 ;b:o >L/fd l;+v8f, a}s'07 e08f/L / /fdrGb| a:g]tåf/f l/6 bfo/ ePsf] xf] . dxf;+3sf] r'gfjnfO{ ;QfkIfLo /fli6«o k|hftGq kf6L{ -yfkf_ sf] Snasf ?kdf kl/0ft ub}{ k};fsf] andf wfFwnL nflbPsf] l/6 lgj]bg stf{x?sf] bfjL 5 . dxf;+3sf] ut @% / @^, kmfu'g @)^@ df ;DkGg lgjf{rg dxf;+3sf] ljwfg @)^@ sf] alv{nfkm / lgjf{rgsf] l:yflkt d'No dfGotf ljkl/t uO{ ;Qfsf] cf8df Psnf}6L kfl/Psf] cf/f]k nufO{Psf] 5 . lgj]bsx?n] ;+ljwfg tyf sfg"gåf/f k|bQ lgjf{rgdf efu lng], pDd]bjf/ x'g], dt lbg], lgjf{rgsf] lgikIftfsf] af/]df hfgsf/L kfpg] nufot df}lns xsx? Vff]l;Psf] bfjL u/]sf 5g\ . lgj]bsn] g]kfn clw/fHosf] ;+ljwfg @)$& sf] wf/f **-@_ tyf ;jf]{Rr cbfnt lgodfjnL @)$( sf] lgod @%, $), $! cg'?k xs sfod u/fpg dfu u/]sf 5g\ . pkrf/sf] cGo af6f]sf] cefjdf afWo eO{ ;jf]{Rrdf uPsf] pgLx?sf] egfO{ 5 . dxf;+3sf] tby{ ;ldltn] ljwfgsf] bkmf !* -!_ cg';f/ ;fwf/0f;efsf] dxflwj]zgsf] ;"rgf, a}7s a:g] :yfg / ;do tf]sL #) lbg cufj} ;"rgf lbg' kg]{df t]x| lbg] ;"rgf hf/L u/L ;b:ox?nfO{ dtbfg ug{af6 al~rt ul/Psf], lgjf{rgsf] dfGo l;4fGt adf]lhd lgjf{rgdf dtbftf ePsf] JolQmnfO{ lgjf{rg ;ldltdf /fVg gkfOg]df lgod ldr]sf] bfjL ul/Psf] 5 .

To;}u/L ;ldltn] Plsg dtbftf ;"rL k|sflzt gu/]sf], bfjL lj/f]wsf] cj;/ glbPsf], Joj;foLs kqsf/ ;d]t gePsf JolQmnfO{ dtbftf ;"rLdf ;dfj]z u/L Joj;foLs kqsf/x?sf] xsnfO{ s'l07t u/]sf] atfOPsf] 5 . lgj]bsn] alb{of lhNnfsf] pbfx/0f k]z ub}{ s'n ;b:o ;+Vof @& dWo] ljwfgtM @) k|ltzt -% hgf_ cfpg'kg]{df rfnL; k|ltzt -!) hgf_ sf] gfd dtbftf ;"rLdf ;dfj]z u/L q'6Lk"0f{ gfdfjnL k|sflzt u/]sf] k|Zg uDeL/ ?kn] p7fOPsf] 5 . o;}u/L Pzf]l;o6 tkm{sf ;b:o lji0f's'df/ k|;fO{nfO{ ljwfg alv{nfkm ;fwf/0f tkm{sf] pkfWoIfdf k|lt:kwf{ u/fPsf], lgjf{rg ;ldltsf] sfof{non] pDd]bjf/sf] tkm{af6 lgjf{rg k|ltlglw;Dd /fVg glbPsf], dtkq / dtk]6Lsfsf] d'r'Nsf gu/L gu/fO{ dt k]l6sf ;fl6Psf] ;d]t z+sf p7]sf] nufot bh{gf} k|Zg p7fpFb} d'2fsf] 6'+uf] gnfu];Dd cGtl/d cfb]z hf/L ug{ ;jf]{Rr ;dIf dfu ul/Psf] 5 . o;}u/L l/6 lgj]bs >L/fd l;+v8f, a}s'07 e07f/L / /fdrGb| a:g]tn] zlgjf/ Ps k|]z lj1lKt hf/L ub}{ ;"rgf tyf ;~rf/ dGqfnoaf6 dxflwj]zgsf nflu rf/ nfv (% xhf/ pknAw u/fPsf] / uf]i7L, tfnLd ;+rfng ug]{ axfgfdf nfvf} ?k}of pknAw u/fpg yfn]sf] bfjL ;lxt /fHosf]ifsf] /sd b'?kof]u x'gaf6 /f]Sg ;jf]{Rrdf l/6 xflnPsf] atfPsf 5g\ . u[xdGqL Pj+ ;~rf/dGqLn] ;/sf/L kqsf/x?nfO{ pbL{ hf/L u/L ;/sf/ kIfLo pDd]bjf/nfO{ lhtfpg lgs[i6 e"ldsf v]n /fHosf]if / ;+oGqsf] r/d b'?kof]u u/]sf] klg pgLx?sf] cf/f]k 5 . dxf;+3sf] jt{dfg @& ;b:oLo sfo{ ;ldltdf cWoIf lg/f]w/fh kf08] jf:tljs / :jtGq kqsf/, pkfWoIf h;'bf k|wfg lkk'N; l/Eo"sf] k|aGw ;Dkfbs Pj+ ;dtf kf6L{sf] pkfWoIf -/flhgfdf lbPsf] t/ :jLs[t gePsf] eGg] hfgsf/L k|fKt_ / afFsL klRr; hgf ;a} /fk|kfsf sfo{stf{ ePsf] lgj]bs Pj+ c;Gt'i6 kIfsf] bfjL 5 . c;Gt'i6 kIf eG5–…@& ;b:oLo sfo{ ;ldltdf @% hgf /fk|kfsf sfo{stf{ ePkl5 Tof] sfo{;ldlt pQm kf6L{sf] eft[ ;+u7g geP/ s] x'G5 <Ú pgLx?sf] cem cfqmf]z 5 …/fk|kfsf sfo{stf{ b]lv ljleGg sfof{nosf lkog;Dd / kmlh{ dt ;d]t v;fn]/ o:tf] kl/0ffd cfPsf] xf] .Ú

otf gjlgjf{lrt cWoIf lg/f]w/fh kf08]n] dxf;+3nfO{ dxf;+3 h:tf] agfP/ n}hfg cfk"m b[9 /x]sf] bfjL ug'{ePsf] 5 . :d/0f/xf]; cbfntdf k/]sf] pQm d'2fsf] k]zL lxhf] lyof] t/ d'2f ;'g'jfO{sf qmddf lxhf] g;lsPsfn] ;jf]{Rr cbfntn] k]zL b'O{ lbg k/ ;f/]sf] lgj]bsx?n] kqsf/x?nfO{ atfPsf 5g\ .


Pp6} sfo{qmddf tLg dGqLsf] efif0f

sf7df8f} . pBf]u afl0fHo tyf cfk"lt{ dGqL a'l4dfg tfdfªn] df3 !( sf] sbdnfO{ ;fy{s agfpg' hgk|ltlglwx?sf] bfloTj ePsf] atfpg' ePsf] 5 .

sLlt{k'/ gu/kflnsfn] xfn} sLlt{k'/df cfof]hgf u/]sf] :jfut sfo{qmdnfO{ ;Daf]wg ub}{ dGqL tdfªn] gu/ lgjf{rgdf sLlt{k'/jf;Ln] b]vfPsf] ;fxf;sf] ;/fxgf ub}{ bL3{sfnLg of]hgfsf ;fy hgtfsf] sfddf nfUg hgk|ltlglwx?nfO{ lgb]{zg lbg'eof] . pxfFn] lgjf{rg alx:sf/ u/]/ / zflGt jftf{df gcfP/ /fhg}lts bnx?n] b]z / hgtfsf nflu 3ft u/]sf] atfpg' eof] . ;fy} pxfFn] s'g} klg pkef]Uo a:t'sf] cefj gxf]; eg]/ ;/sf/n] cfk"lt{ Joj:yf ldnfPsf] klg atfpg' eof] . pxfFn] s[ltd cefj b]vfO{ tn dfly ug{ vf]Hg] Joj;foLnfO{ sfjf{xL ul/g] klg pNn]v ug'{ eof] . ;f]xL sfo{qmddf :yfgLo ljsf; dGqL 6+s 9sfnn] lgjf{lrt hgk|ltlglwnfO{ x/]s hgtfsf] 3/ b}nf]df k'uL hgtfsf] ;d:of a'emL sfo{ ug{ lgb]{zg lbg' eof] . ;ft /fhg}lts bnn] u/]sf] cfGbf]ngsf] s'g} nIo / lbzf 5}g eGb} dGqL 9sfnn] s;}sf] 8/ / qf;df gkg{ ;a}nfO{ cfu|x ug'{eof] . :yfgLo ljsf; ;xfos dGqL /f]zg sfsL{n] lgjf{rgdf dt dfUbf u/]sf] afrfnfO{ k|fyldstf lbP/ sfo{ ug{ lgb]{zg lbg'eof] . sf7df8f}+ lhNnf ljsf; ;ldltsf ;efklt laqmd axfb'/ yfkfn] ljsf;sf nflu cfjZos ah]6 ljlgof]hg ug{ ;/sf/;Fu dfu ub}{ cfk"mx?n] OdfGbf/ eP/ hgtfsf] sfd ug]{ atfpg' eof] . sLlt{k'/ gu/kflnsfsf k|d'v w'|j dxh{gn] gu/kflnsfsf] ejg lgdf{0f, c:ktfn lgdf{0f / vfg]kfgLsf] Joj:yf ug'{ cfˆgf] klxnf] k|fyldstf ePsf] atfpg' eof] .


u[x dGqfnosf] csf]{ cfXjfg

sf7df8f} . >L % sf] ;/sf/n] cftª\ssf/L lqmofsnfk kl/Tofu u/L ;fdfGo hLjgofkg ugf{sf nflu cfTd;dk{0f ug]{ cjlw @)^# ;fn h]7 d;fGt;Dd yk u/]sf] x'Fbf ;f] cjlwleq cfTd;dk{0f ug{ u[x dGqfnon] cfXjfg u/]sf] 5 . >L % sf] ;/sf/n] xfn} ;fj{hlgs u/]sf] xTof, lx+;f / cftª\s h:tf cftª\ssf/L lqmofsnfk kl/Tofu u/L ;fdfGo hLjgofkg ug{ rfxg] JolQmx¿nfO{ ;xof]u k'¥ofpg cfTd;dk{0f tyf k'g:yfkgf;DaGwL gLltcg'¿k cfTd;dk{0f ug]{ JolQmx¿nfO{ ljutdf u/]sf] lx+;fTds lqmofsnfkaf6 pTkGg sfg'gL sf/afxLaf6 d'Qm u/fpg cfjZos kxn x'g] / cfTd;dk{0f ug]{ cftª\ssf/L ;d"xsf] pRr:t/sf JolQmx¿nfO{ ¿= bz nfv;Dd cfly{s ;xof]u k|bfg ul/g] dGqfnon] hgfPsf] 5 .  cfTd;dk{0f ug]{ JolQmx¿nfO{ j}b]lzs /f]huf/ / :j/f]huf/nfO{ C0f tyf cg'bfg / ;Lk ljsf;;DaGwL tflnd k|bfg u/L cfly{s ;'/Iff k|bfg ug{ pko'Qm tyf kof{Kt cj;/x¿ klg pknAw u/fOg] gLltdf pNn]v 5 . u[x dGqfnosf cg';f/ xftxltof/;lxt cfTd;dk{0f ug]{ JolQmx¿nfO{ k"0f{ ;'/Iff k|bfg ugf{sf ;fy} ljleGg xltof/afkt ¿= kfFr nfvb]lv ¿= kfFr ;o;Ddsf] cfly{s ;xof]u pknAw u/fOg] 5 . cfTd;dk{0f ug]{ JolQmx¿n] JolQmut Pj+ ;fd"lxs ¿kdf /fli6«o dfgj clwsf/ cfof]usf] sfof{nox¿, u[x dGqfno tyf /Iff dGqfno, zfxL g]kfnL ;]gf, g]kfn k|x/L / ;z:q k|x/L ansf] ;'/Iff lzlj/x¿, c:yfoL ¿kdf v8f ul/Psf] ck/];g lzlj/, If]qLo k|zf;g sfof{no, c~rn k|zf;g sfof{no, lhNnf k|zf;g sfof{no / 3'DtL ;]jf ;~rfng;DaGwL lzlj/x¿df cfTd;dk{0f ug{ ;lsg] Joj:yf ldnfOPsf] 5 .


/fhfaf6 k'/:sf/ ljt/0f

sf7df8f} . >L % dxf/fhflw/fh 1fg]Gb| aL/laqmd zfxb]jaf6 g]kfn /fhsLo lj1fg tyf k|ljlw k|1fk|lti7fg -/f]gfi6_ åf/f :yflkt k'/:sf/x? xfn} sf7df8f}+df cfof]lht ljz]if ;df/f]xdf ljleGg a}1flgs Pj+ k|fljlws tyf ;+3–;+:yfx?nfO{ k|bfg ul/aS:of] .

>L % dxf/fhflw/fhaf6 …>L % 1fg]Gb| k|s[lt ;+/If0f k'/:sf/Ú lrtjgsf] afudf/f ;fd'bflos jg Joj:yfkg ;ldltnfO{ k|bfg ul/aS:of] .

;f] ;ldltn] ;fd'bflos ag Joj:yfkg dfkm{t\ h}ljs ljljwtfsf] ;+/If0f tyf aftfj/0fLo ko{6gsf] k|j4{g u/L bLuf] ljsf;df ;3fp k'¥ofO{ cg's/0fLo pbfx/0f k|:t't u/] jfkt ! nfv ?k}ofF /fzLsf] pQm k'/:sf/ k|fKt u/]sf] xf] .

>L % dxf/fhflw/fh af6 >L % o'j/fhflw/fh o'jf lj1fg tyf k|ljlw k'/:sf/ kfFr hgf a}1flgs Pj+ k|fljlwsnfO{ k|bfg ul/aS:of] .

hgxL #) xhf/ ?k}ofF /fzLsf] k'/:sf/ k|fKt ug'{x'g]x?df zxLb u+ufnfn /fli6«o x[bo s]Gb|sf sG;N6\ofG6 sfl8of]nf]lhi6 8f= dgaxfb'/ s]=;L= hn tyf df};d lj1fg ljefusL d]6]l/of]nlhi6 ;'>L cr{gf >]i7, lqe'jg ljZj ljBfno OlGhlgol/ª cWoog ;+:yfgsf sDKo"6/ OlGhlgo/ 8f= ;'j0f{ zfSo, sf7df8f}+ ljZjljBfno lj1fg ;+sfosf kmdf{l;:6 8f= ;ˆkmf/ d+;'/ tyf /fli6«o s[lif cg';Gwfg kl/ifb\sf] df6f] a}1flgs 8f= h'gsdn t'nfw/ x'g'x'G5 .

df};"kmaf6 k|1f–k|+lti7fg lj1fg tyf k|ljlw k|aw{g k'/:sf/ @ hgfnfO{ / t];|f] ljZj lj1fg k|1f– k|lti7fg k'/:sf/ $ hgfnfO{ k|bfg ul/aS:of] .

hgxL @) xhf/ ?k}ofFsf] k|1f–k|lti7fg lj1fg tyf k|ljlw k|a4{g k'/:sf/ k|fKt ug]{df nlntk'/sf] e§]8fF8f sGh/e];g /f]k–j] tyf al/i7 kqsf/ e}/a l/;fn x'g'x'G5 .

o;}u/L hgxL #% xhf/ ?k}ofF /fzLsf] t];|f] ljZj lj1fg k|1f k|lti7fg k'/:sf/ k|fKt ug'{x'g]x?df lqe'jg ljZjljBfno, ef}lts zf:q s]Gb|Lo ljefusf 8f= ljlgn cof{n, ul0ft s]Gb|Lo ljefusf 8f= dx]Gb| k|;fb kGyL, k[YjL gf/fo0f SofDk; kf]v/fsf 8f= cSsn b]j ld> tyf lxdfnog g]r/sf 8f= x]d;fu/ a/fn x'g'x'G5 .

>L % a8fdxf/fgL sf]dn /fHonIdL b]jL zfx ;df/f]xdf ;d'kl:yt xf]OaS;GYof] .

o;cl3, >L % dxf/fhflw/fh tyf >L % j8fdxf/fgL ;df/f]x:yn ;jf/L xf]OaS;Fbf df};"kmx?sf h'gfkmdf /f]gfi6sf] s'nkltsf] ;d]t sfo{ef/ ;DxfNg'ePsf dlGq kl/ifb\sf pkfWoIf 8f= t'n;L lu/L, ;xs'nklt Pj+ jftfj/0f, lj1fg tyf k|ljlw dGqL k|sfz sf]O/fnf, ;xfosdGqL k|tfk/fd nf]xf/, /f]gfi6sf pks'nklt k|f=8f= bofgGb ah|frfo{ nufotsf ljlzi6 dxfg'efjx?n] :jfut clejfbg r9fpg' ePsf] lyof] .

;df/f]xdf dlGqkl/ifb\sf pkfWoIf 8f= t'n;L lu/Ln] b]zdf lj1fg / k|ljlwsf If]qdf x'g] cWoog–cg';Gwfg u|fdL0f hgtfsf] cfjZostf kl/k"lt{ ug]{tkm{ pGd'v x'g'kg]{ atfpg'eof] .

pkfWoIf 8f= lu/Ln] >L % sf] ;/sf/ lj1fg–k|ljlwsf] ljsf;sf nflu pko'Qm jftfj/0f tof/ ug{ k|lta4tfsf ;fy lqmofzLn /x]sf] atfpg' eof] .

/f]gfi6sf pks'nklt k|f=8f= bofgGb ah|frfo{n] xfn b]zdf pRr :t/Lo lj1fg k|ljlw hgzlQmsf] ;+Vof s/La @* xhf/ k'lu;s]sf] atfpg' eof] .


ljBfnonfO{ ;]jf d'vL agfpg dGqLsf] hf]8

sf7df8f} . lzIff tyf v]ns'b dGqL /fwfs[i0f d}gfnLn] lghL If]qsf] ;xeflutfdf lzIff If]qdf w]/} ljsf; ePklg sdLsdhf]/Lx? klg plQs} ePsf]n] To;sf] ;'wf/df jt{dfg ;/sf/ k|of;/t /x]sf] atfpg' eof] . z}lIfs ljsf;df ;d'bfo / ;fd'bflos ljsf;df lzIf0f ;+:yfsf] e"ldsf ljifos xfn} sf7df8f}+df cfof]lht uf]i7Ldf lzIffdGqL d}gfnLn] ;+:yfut ljBfnox?nfO{ a9L ;]jfd'vL agfpg ;/sf/n] xfn} cWofb]z NofPsf] atfpg' eof] . pxfFn], lghL ljBfnox?dfly nfUg] u/]sf] d'gfkmfd'vLsf] cf/f]knfO{ :jo+ ljBfnox?n] cfk"mnfO{ ;]jfd'vL / ;dfhk|lt pQ/bfoL agfP/ d]6\g;Sg' k5{ eGb} ;/sf/n] To;sf lglDt ;xof]u ug]{ atfpg'eof] . ;f] uf]i7Ldf g]kfn /fhsLo k|1f k|lti7fgsf pks'nklt k|fWofks 8f= af;'b]j lqkf7L lzIffljb\, dgk|;fb jfUn], leP; lgs]tgsf ;+:yfks lk|lG;kn 8f= afa'/fd kf]v/]n, k|f=8f= af;'b]j sfˆn] nufotsf aQmfn] z}lIfs ;+:yfx? ;dfhk|lt pQ/bfoL x'g'kg]{df hf]8 lbg'eof] . ;fd'bflos ljsf; tyf ;]jf ;ldlt sf7df8f}+ dxfgu/kflnsf #$ gDa/ j8fsf ;Dk"0f{ ljBfno tyf sn]hx? / ;fd'bflos k|x/L ;]jf gofF afg]Zj/sf] cfof]hgfdf ePsf] ;f] uf]7Lsf] p2]Zo ;d'bfo / lzIf0f ;+:yfx?aLrsf] ;DaGw ;'dw'/ / ;dGjofTds agfpg' /x]sf] 5 .


!$ ;'/IffsdL{ / ! dfcf]jfbLsf] d[To'

sfe|]knf~rf]s . lxhf] ;j{;fwf/0fx?n] pkef]u ub}{ cfO/x]sf] sfe|]knf~rf]s lhNnfsf]] bfKrf bf/]uf}8fl:yt vfg]kfgLsf] d'xfg /fHoåf/f cft+ssf/L 3f]lift dfcf]jfbLn] aGb u/]sf]df ;'/Iffkmf}hn] pQm d'xfg vf]Ng hfg] qmddf cfh ldlt @)^@ r}q & ut]sf] laxfg )%M$) ah]b]vL )&M!% ah];Dd bfKrf Onfsfdf ;'/Iffkmf}h / ;z:q cft+ssf/L aLr bf]xf]/f] le8Gt ePsf] 5 . pQm le8Gt kZrft ;'/Iffkmf}hn] 36gf:yn j/k/ vf]htnf;sf] sf/jfxL ubf{ xfn;Dd ! hgf cft+ssf/Lsf] nfz km]nf kf/]sf] 5 . ;fy} :yfgLo afl;Gbf tyf k|ToIfbzL{x?sf cg';f/ ;'/Iffkmf}hsf] sf/jfxLaf6 7"nf] ;+Vofdf xtfxt ePsf cft+ssf/Lx?nfO{ pgLx?n] ;fyd} af]s]/ nu]sf] s'/f ;d]t a'lemg cfPsf] 5 . xfn pQm Onfsfdf ;'/Iffkmf}hn] vf]htnf;sf] sf/jfxL hf/L /fv]sf] 5 . pQm bf]xf]/f] le8Gtsf] qmddf zfxL g]kfnL ;]gfsf !$ hgfn] jL/ult k|fKt u/]sf 5g\ . o;}aLr ldlt @)^@ r}q @ ut] hfh/sf]6 lhNnfsf] khf? uf=lj=;=sf] ?uf Onfsf lgjf;L cft+ssf/L ;d"xsf slyt j8f hg;/sf/ k|d'v honfn lu/Ln] cfˆg} 3/df ad agfO{ /x]sf] cj:yfdf pQm ad ljikmf]6 x'Fbf lghsf] 36gf:yndf g} d[To' ePsf] 5 . otf ldlt @)^@ r}q ^ ut] tgxF' lhNnfsf] k[YjL /fhdfu{ cGt/ut kg]{ j]n eGHofË ;8s v08df @ j6f b'wsf] 6\ofÍs/nfO{ cft+ssf/Lx?n] OGwg 6\ofÍLdf uf]]nL k|xf/ u/L cfuf] nufO{ lbPsf 5g\ .

o;}u/L ldlt @)^@ r}q ^ ut] cft+ssf/Lx?n] sf:sL lhNnfsf] n]vgfy gu/kflnsfl:yt Hofld/s'gfdf lrof k;n u/L a:g] gf/fo0f ltdN;LgfnfO{ ckx/0f u/L c1ft:yntkm{ nu]sf 5g\ . o;} u/L ldlt @)^@ r}q $ ut] cft+ssf/Lx?n] 8f]6L lhNnfsf] ;fgfufpF Onfsf lgjf;L ;Ltf v8\sfnfO{ ckx/0f u/L c1ft:yntkm{ nu]sf 5g\ .


>L % af6 ;z:q k|x/L ansf] >L % 1fg]Gb| c:ktfn ;d'b\3f6g

sf7df8f} . >L % dxf/fhflw/fh 1fg]Gb| jL/ ljqmd zfxb]j ;/sf/sf a/b afx'nLaf6 ;z:q k|x/L ansf] gjlgld{t >L % 1fg]Gb| c:ktfnsf] lxhf] cfof]lht Ps ljz]if ;df/f]xaLr ;d'b\3f6g ul/aS:of] . pQm ljz]if ;df/f]xdf >L % a8fdxf/fgL sf]dn /fHonIdLb]jL zfxb]j ;/sf/sf] ;d'kl:ylt /x]sf] lyof] . >L % dxf/fhflw/fh ;/sf/ tyf >L % a8fdxf/fgL ;/sf/af6 gjlgld{t c:ktfn ejgsf] cle?rLk"j{s lg/Lif0f Pj+ cjnf]sg ul/aS:of] .

>L % dxf/fhflw/fh ;/sf/ tyf >L % a8fdxf/fgL ;/sf/ c:ktfn kl/;/df ;jf/L xf]OaS;bf ;z:q k|x/L dxflg/LIfs ;xjL/ yfkf tyf ;z:q k|x/L kl/jf/ dlxnf ;+3sL cWoIf >LdtL sNkgf yfkfn] df};'km ;/sf/x?sf h'gfkmdf :jfut clejfbg 6qm\ofpg' ePsf] lyof] . df};'km ;/sf/sf ;Ddfgdf ;z:q k|x/L ansf] Ps 6's'8Ln] ;Ddfg uf/b ck{0f u/]sf] lyof] .

pQm cj;/df u[xdGqL sdn yfkfn] ljut s]xL jif{otf ;+ul7t ck/fw Pj+ cft+sjfbsf sf/0f ;+j]bgzLn aGg k'u]sf] d'n'ssf] zflGt ;'/Iffsf] cj:yf / ;fj{ef}d;Qf, /fli6«otf / /fli6«o cv08tfdfly vnn k'Ug] ultljlwsf] lgoGq0f u/L ;dfhdf zflGt ;'/Iffsf] k|Tofe"lt u/fpg] p2]Zosf;fy :yfkgf ePsf] ;z:q k|x/L ann] cfOkg]{ ljleGg r'gf}tLsf] ;fdgf ub}{ 5f]6f] ;dod} ;kmntf k|fKt ug'{ k|z+;gLo ljifo ePsf] atfpg'eof] .

To;cj;/df u[xdGqL yfkfn] sfg"gL /fHosf] cjwf/0ffnfO{ cfTd;fy ub}{ dfgjclwsf/ ;+/If0fdf k|lta4 ;z:q k|x/L ann] /fHon] ;'lDkPsf] bfloTj lgikIf 9+uaf6 ;DkGg u/L /fi6«jf;Lsf] zflGt / ljsf;sf] rfxgfnfO{ k'/f ug{ pNn]vgLo e"ldsf v]n]sf] rrf{ ug'{x'Fb} ;'/Iff ;+u7gx?sf] pRr dgf]an /fVg cfjZos kg]{ sNof0fsf/L of]hgf th'{df ug{ / ;]jfd'ns sfo{qmdx? Nffu" ug{ >L % sf] ;/sf/ cfkm\gf] e"ldsfdf Hofb} ;+j]bgzLn /x]sf] hfgsf/L u/fpg'eof] .

;z:q k|x/L dxflg/LIfs ;xjL/ yfkfn] df};'km ;/sf/sf a/b afx'nLaf6 gjlgld{t c:ktfnsf] ;d'b\3f6g ul/aS;g cl;d lgufxaS; ePsf] o; P]ltxfl;s Pj+ ul/dfdo 38Ldf ;z:q k|x/L ansf ;Dk"0f{ /fi6«;]jsx?sf] dgf]an pRr ePsf] 5 eGg'x'Fb} h:tf];'s} kl/l:yltdf klg /fh;+:yfsf] cg'kd 5xf/Ldf ;+u7g /fli6«o cv08tf, /fli6«otf, /fli6«o Pstf / zflGt ;'/Iffy{ clek|]l/t eO{/xg] atfpg'eof] .

pxfFn] d's'6, d'n's / d'n'sLsf] ;]jfdf cxf]/fq ;dlk{t ;z:q k|x/L an cGo ;'/Iff lgsfox?;Fu sfFwdf sfFw ldnfP/ ;zQm 9+uaf6 zflGt ;'/Iffsf] cdgrog sfod /fVg cfk\mgf] st{Jokydf tNnLg /x]sf] pNn]v ug'{x'Fb} cft+sjfb lj?4 ;zQm k|ltsf/fTds sf/jfxLdf xd]zf cGt/f{li6«o lgodsfg"gsf] dfkb08leq /xL dfgjLo ;+j]bgfsf] pRr sb/ ub}{ cbDo ;fx;, pRr /0fsf}zn / b[9;+sNksf ;fy /fHon] ;'lDkPsf] lhDd]jf/L k'/f ug{ sl6a4 /x]sf] atfpg'eof] .

;z:q k|x/L ansf /fi6«;]js sd{rf/L / pgLx?sf cfl>t kl/jf/hg Pj+ ;GttLx?df ;/n / ;'ne ?kdf pkrf/ ;]jf k|bfg ug]{ ;+u7gsf] gLlt cg';f/ sf7df8f}sf] anDa' uflj;l:yt &% /f]kgL If]qkmndf !!) z}ofsf] pRr:t/Lo ef}lts ;'ljwf ;DkGg c:ktfn ejgsf] lgdf{0f ul/Psf] pNn]v ug'{x'Fb} ;z:q k|x/L dxflg/LIfs ;xjL/ yfkfn] /fli6«o cg';Gwfg ljefu / :yfgLo ;j{;fwf/0fx?sf nflu kfFr kfFr z}of cf/lIft ul/Psf] To;cj;/df hfgsf/L lbg'eof] .

;z:q k|x/L ann] o; c:ktfnnfO{ !) dlxgfsf] cjlwdf k'/f u/L pkrf/ ;]jf ;+rfng u/]sf] tYo >L % sf] ;/sf/ cy{dGqfnosf] cw{jflif{s k|ltj]bgdf pNn]vgLo pknAwL / cg's/0fLo /x]sf] s'/f ;fj{hlgs ePsf] pxfFn] atfpg'eof] .

Go"gtd lrlsT;s;lxtsf] hgzlQmåf/f @)%* ;fn kmfu'g @ ut]af6 ;z:q k|x/L an k|wfg sfof{no kl/;/df d]l8sn zfvfsf] :yfkgf ul/ pkrf/ ;]jf k|f/De ul/ @)^) ;fn kf}if !$ ut] ;z:q k|x/L an c:ktfnsf] ?kdf ;+rfng ul/Psf] o; c:ktfnnfO{ @)^@ ;fn kf}if @^ ut] >L % 1fg]Gb| c:ktfnsf] ?kdf :jLs[tL k|fKt ePsf] o; c:ktfndf xfn @! hgf lrlsT;sx? sfo{/t 5g\ .

@)^! ;fn cfiff9 @* ut]af6 pQm :yfgdf hUuf clwu|x0f ul/ lgdf{0f sfo{ z'? ul/Psf] slDtdf & /]S6/ :s]n;Ddsf] e'sDk k|lt/f]ws Ifdtf ePsf] tLg tn] c:ktfn ejg, ;8s, d]gu]6, sDkfp08, Nof08:sflkª nufotsf] lgdf{0f sfo{ s"n !^ s/f]8 *^ nfv # ;o ^@ ?k}ofF lq;¶L k};fsf] nfutdf ;DkGg ePsf] xf] .

bIf Pj+ cg'ejL lrlsT;sx?af6 pkrf/ ;]jf k|bfg ul/g] pQm c:ktfndf hg/n d]l8l;g, hg/n ;h{/L, cyf]{k]l8s, lkmlhof]y]/fkL, :qL /f]u, /]l8of]nf]hL, OPg6L ;]jf, bGt ;]jf, Pg]:y]l;of, Kofyf]nf]hL, @ j6f zNolqmof sIf, cfO{=l;=o"=, l;=l;=o"= alx/+u / 6«fpdf ;]jfsf] ;d]t Joj:yf ul/Psf] ;df/f]xdf hfgsf/L lbOof] .

pQm lj]zif ;df/f]xdf k|wfg Gofoflwz, ;efd'v, /fhkl/ifb :yfoL ;ldltsf ;efklt, dGqLkl/ifbsf pkfWoIf4o, dGqLu0f, ljb]zL s'6g}lts lgof]usf k|d'vx?, ;+j}wflgs c+usf k|d'vx?, >L % sf] ;/sf/sf pRr kb:y clwsf/Lx?, zfxL g]kfnL ;]gf, ;z:q k|x/L an / g]kfn k|x/Lsf pRr clws[tx? nufot cfdlGqt cGo cltly dxfg'efjx?sf] ;d]t pkl:ylt /x]sf] lyof] .


ljBfnonfO{ ;]jf d'vL agfpg dGqLsf] hf]8

sf7df8f} . lzIff tyf v]ns'b dGqL /fwfs[i0f d}gfnLn] lghL If]qsf] ;xeflutfdf lzIff If]qdf w]/} ljsf; ePklg sdLsdhf]/Lx? klg plQs} ePsf]n] To;sf] ;'wf/df jt{dfg ;/sf/ k|of;/t /x]sf] atfpg' eof] .

z}lIfs ljsf;df ;d'bfo / ;fd'bflos ljsf;df lzIf0f ;+:yfsf] e"ldsf ljifos xfn} sf7df8f}+df cfof]lht uf]i7Ldf lzIffdGqL d}gfnLn] ;+:yfut ljBfnox?nfO{ a9L ;]jfd'vL agfpg ;/sf/n] xfn} cWofb]z NofPsf] atfpg' eof] .

pxfFn], lghL ljBfnox?dfly nfUg] u/]sf] d'gfkmfd'vLsf] cf/f]knfO{ :jo+ ljBfnox?n] cfk"mnfO{ ;]jfd'vL / ;dfhk|lt pQ/bfoL agfP/ d]6\g;Sg' k5{ eGb} ;/sf/n] To;sf lglDt ;xof]u ug]{ atfpg'eof] .

;f] uf]i7Ldf g]kfn /fhsLo k|1f k|lti7fgsf pks'nklt k|fWofks 8f= af;'b]j lqkf7L lzIffljb\, dgk|;fb jfUn], leP; lgs]tgsf ;+:yfks lk|lG;kn 8f= afa'/fd kf]v/]n, k|f=8f= af;'b]j sfˆn] nufotsf aQmfn] z}lIfs ;+:yfx? ;dfhk|lt pQ/bfoL x'g'kg]{df hf]8 lbg'eof] .

;fd'bflos ljsf; tyf ;]jf ;ldlt sf7df8f}+ dxfgu/kflnsf #$ gDa/ j8fsf ;Dk"0f{ ljBfno tyf sn]hx? / ;fd'bflos k|x/L ;]jf gofF afg]Zj/sf] cfof]hgfdf ePsf] ;f] uf]7Lsf] p2]Zo ;d'bfo / lzIf0f ;+:yfx?aLrsf] ;DaGw ;'dw'/ / ;dGjofTds agfpg' /x]sf] 5 .


a8{ˆn" lj?4 lrs]g k]mli6jn

sf7df8f} . j8{ˆn"sf] jf/]df d'n'sdf k}mlnPsf] e|d x6fO{ s'v'/f kfng Joj;fosf] ljsf; / lj:tf/ ug]{ p2]Zon] xfn} sf7df8f}+df s'v'/fsf] df;' c08f ;DjGwL dxf]T;jsf]  cfof]hgf ul/of] .

xfn  d'nse/ s/Lj ^ nfv hgfn] s'v'/f Joj;fodf ck|To]If /f]huf/L kfPsf 5g\ eg] s'v'/fsf] df;' / c08fsf] jflif{s s/Lj @) cj{sf] sf/f]jf/ x'g] u/]sf] 5 .

s'v'/fsf] df;' / c08fdf b]z cfTdlge{/ ePsf] / d'n'sdf k|ltlbg 8]9 nfv s]=hL df;' /  !) nfv uf]6f c08f vkt x'g] u/]sf]  jtfOPsf] 5 . 


>L % sf] ;/sf/ –sfo{bn u7g

sf7df8f} . >L % sf] ;/sf/n] j[xQ/ hgsk'/ If]q leqsf kf}/fl0fs Pj+ P]ltxfl;s/ dxTjdf kf]v/L dlGb/ tyf /fhu'7L hUufx?sf] ;+/If0f ;Dj4{g / Joj:yfkg ug]{ ePsf] 5 .

;/sf/åf/f ul7t pRr:t/Lo sfo{bnn] kz] u/]sf] k|ltj]bgdf pNn]lvt ;'emfjx?nfO{ sfof{Gjog ug]{ qmddf dlGqkl/ifb\sf] xfn}sf] j}7sn] ;f] lg0f{o u/]sf] xf] .

o;}qmddf ;/sf/n] kf]v/Lx?sf] cltqmd0f x6fO{ kf]v/Lx?nfO{ ;fljssf] df}lns ?k / cfsf/df kl/0ft ug]{ ;/;kmfO{ ul/ k|b'if0f d'Qm u/fpg] nufot kf]v/Lx?sf] of]hgfj4 ljsf; ug]{ ePsf] 5 .

o;}u/L pRr:t/Lo sfo{bnsf] ;'emfj cg';f/ /fd dlGb/ hfgsL dlGb/ nufotsf 7'nf Pj+ ;fgf dlGb/x?sf] ;+/If0f ;Djb{g Pj+ Joj:yfkg ul/g] 5 eg] u'7L hUufsf] cltqmd0f x6fpg] u'7Lsf] hUufsf] ;+/If0f / Joj:yfkg ug]{,u'7Lsf] /sd gltg]{nfO{ sfg"gL sf/jfxL ug]{ nufotsf sfo{x? ;/sf/n] ug]{ e'ld;'wf/ tyf Joj:yf dGqfnon] hgfPsf] 5 .


dfgjclwsf/ cfof]usf] syg

nlntk'/ . j]kQf kfl/Psf JolQmx¿sf] l:ylt kQf nufpg /fli6«o dfgj clwsf/ cfof]un] ljz]if sfo{qmdsf ;fy ;lqmo ¿kdf sfd ul//x]sf] 5 .

o;} l;nl;nfdf cfof]usf ;b:o ;'lbk kf7s;lxt clws[tx¿ ;lDdlnt 6f]nL oxL r}t % ut] kf]v/f k|:yfg ug]{5 . ;f] 6f]nLn] a]kQf kl/Psf] egL cfof]usf] If]qLo sfof{no kf]v/fdf k/]sf ph'/Lx¿ / To; ;DaGwdf eO{/x]sf sfd sf/jfxLsf] af/]df hfgsf/L lng]5 . ;f] 6f]nLn] To; If]qdf j]kQf kfl/Psf JolQmx¿sf] l:ylt kQf nufpg ;DalGwt ;/sf/L lgsfo / ;Dk"0f{ ;/f]sf/jfnfx¿;“u ;d]t 5nkmn ug]{5 . j]kQf kfl/Psf JolQmx¿s} vf]hLsf qmddf cfof]usf ;b:o;lxtsf] 6f]nL k"jf{~rn, dWoklZrdf~rn / ;'b"/klZrdf~rn ljsf; IF]qx¿df ;d]t hfg] sfo{qmd /x]sf] 5 .

j]kQf kfl/Psf JolQmx¿sf] vf]hLsf qmddf cfof]un] s]Gb|Lo sfof{nodf j]kQf OsfO{df clws[tx¿ yk u/L ;ft hgfnfO{ ljz]if ¿kdf sfo{ ug{ v6fPsf] / lj/f6gu/, kf]v/f, g]kfnu~h tyf wgu9Ll:yt If]qLo sfof{nox¿df 5'§} OsfO{ :yfkgf u/L sfd z'¿ ul/;s]sf] 5 .

cfof]un] o;} l;nl;nfdf >L % sf] ;/sf/ tyf ;'/Iff lgsfosf pRrkb:y clwsf/Lx¿;“u 5nkmn / hfgsf/L dfu u/]sf] 5 . o;}u/L g]kfnl:yt /fi6«;+3Lo dfgj clwsf/ pRrfof]usf] sfof{no, lkl8tsf kl/jf/x¿, dfgj clwsf/;“+u ;DalGwt /fli6«o tyf cGt/f{li6«o u}/;/sf/L ;+:yfx¿ nufot ;Dk"0f{ ;/f]sf/jfnx¿;“u klg 5nkmn / e]63f6 ul//x]sf] 5 . ;fy} zfxL g]kfnL ;]gf / k|x/L lx/f;t, y'g'jf s]Gb| tyf sf/fuf/sf] lgoldt cg'udg tyf lgl/If0f / ljleGg lhNnfx¿df :ynut cg';Gwfg÷cg'udg hf/L /fv]sf] 5 .

o;}aLr cfof]un] Ps k|]; lj1lKt hf/L ub}{ eg]sf] 5 æ g]=s=kf= -dfcf]jfbL_ sf sfo{stf{x¿n] s[lif ljsf; sfof{no cf]vn9'Ëfdf sfo{/t wgaxfb'/ /fgfnfO{ oxL r}t ! ut] sAhfdf lnO{ uPsf] eGg] k|fKt ph'/Lk|lt o; cfof]usf] Wofgfsif{0f ePsf] 5 .

cfof]u g]=s=kf=-dfcf]jfbL_ sf sfo{stf{x¿nfO{ dfgj clwsf/ / cGt/f{li6«o dfgjLo sfg'gsf] k"0f{ kfngf ug{ tyf sAhfdf lnO{ uPsf sd{rf/L /fgfnfO{ ljgf zt{ tTsfn sAhfd'Qm ug{ cfJxfg ub{5 .Æ


dfgjclwsf/ pRrfo'Qmsf] sfof{no eG5

/fHoåf/f a]kQf kfl/Psf gful/ssf kl/jf/ ;dfhåf/f ul/Psf] …l/n] cg;gÚ af/] g] ]kfnl:yt ;+o'Qm /fi6«;+3Lo dfgjclwsf/ pRrfo'Qmsf] sfof{non] Ps k|]; lj1lKt hf/L ul/ eg]sf] 5 ækmfu'g @ ut] a'wjf/ g]kfnl:yt ;+o'Qm /fi6«;+3Lo dfgjclwsf/ pRrfo'Qmsf ;b:ox¿n] /fHoåf/f a]kQf kfl/Psf kl/jf/ ;+3sf k|ltlglwx¿;Fu e]6 u¥of] . ;+3n] a]kQf kfl/Psf cfkmGthgx¿;DaGwL ;fdu|Lsf ;fy} Ps clknkq;d]t xfd|f] sfof{nonfO{ x:tfGt/0f u/]sf] lyof]. h]g]efl:yt /fi6«;+3Lo dfgjclwsf/ pRrfo'Qmsf] sfof{nodf xfdLn] ;f] ;Gb]z k'¥ofpg] sfof{/De ul/;s]sf 5f}+ . ;f]xL lbg s]xL ;dokl5, a]kQf kfl/Psf gful/ssf kl/jf/ ;dfhaf6 Ps ;d"xsf] ;d]t sfof{nodf pkl:ytL /x]sf] lyof] . pxfFx¿n] pRrfo'Qmsf] sfof{no kl/;/df …l/n] cg;gÚ a:g] hfgsf/L sfof{nosf sd{rf/Lx¿nfO{ lbg'ePsf] lyof] . ;dfhn] cfkm\gf sfdsf/jfxL pRrfo'Qmsf] sfof{nolj?4 gePsf] egL ;'lglZrt u/fPsf] 5 .

a]kQf kfl/Psfx¿sf l:ytLaf/] ;"rgf / Gofo k|flKtsf lglDt a]kQf kfl/Psf gful/ssf kl/jf/;Fu ;xsfo{ ug{ g]kfnl:yt dfgjclwsf/ pRrfo'Qmsf] sfof{no k|lta4 5 . dfgjclwsf/;DaGwL pRrfo'Qmsf] xfn} hf/L k|ltj]bgdf klg o; ;jfnnfO{ /fHon] ;+jf]wg ug'{ afFsL /x]sf] Ps cToGt uDeL/ dfgjclwsf/;DaGwL ljifosf ?kdf p7fOPsf] 5 .

pRrfo'Qmsf] g]kfn sfof{non] a]kQf kfl/Psf gful/ssf kl/jf/ ;dfhsf ;b:ox¿nfO{ sfof{no kl/;/leq ef]s x8tfn sfo{qmd cGTo ug{ cfu|x u/]sf] 5 . tyflk, sfof{no kl/;/df ul/g] o; vfnsf k|bz{gx¿nfO{ xfdL :jLsf/ ug{ jf ;xhLs/0f ug{ g;s]klg a]kQf kfl/Psf cfkmGtaf/] ;"rgf / Gofo k|flKtsf lglDt pgLx¿sf] ;+3if{df ;dfh;Fu xfdL lg/Gt/ sfd ul//xg]5f}+ .Æ


/jLGb| >]i7 / dl0f yfkfåf/f k|r08 / afa'/fdnfO{ uDeL/ cf/f]k, dfcf]jfbL k'm6\g yfNof]

sf7df8f} . @)%@ ;fn kmfug' ! ut] b]lv xTof lx+;fsf] /fhgLlt z'? u/]sf] e"ldut dfcf]jfbLleq r/d ljjfb z'? ePsf] 5 . k|r08 / afa'/fd e§/fO{ aLrsf] ljjfb lbNnL / ;ftbnn] ldnfOlbPsf] eGg] rrf{ aflx/ cfO/x]s} a]nf kf6L{sf b'O{ rlr{t xl:t /ljGb| >]i7 / dl0f yfkfn] dfcf]jfbLleq 7"nf] ljb|f]x u/]sf 5g\ . /fHoåf/f cft+ssf/L 3f]lift dfcf]jfbLsf cWoIf k|r08 / csf{ g]tf 8f= afa'/fd e§/fO{ lj?4 h]xfb 5]8\b} /ljGb| >]i7 / dl0f yfkfn] dfcf]jfbL kf6L{ 6'qm\ofpg] z'?jft ub}{ gof+ ;d"xsf] lgdf{0f klg u/]sf 5g\ . of] k|s/0fn] ca dfcf]jfbL b'O{6'qmf x'g] lglZrt b]lvPsf] 5 . b'j} kIfn] b'j} kIfnfO{ xb} ;Ddsf] lgs[i6 cf/f]kx? nufpg kl5 k/]sf 5}gg .

o;}aLr /ljGb| >]i7 / dl0f yfkfåf/f k|sflzt lj1lKtdf elgPsf] 5 M

æ;xof]4f sd/]8x¿ tyf cfb/0fLo hg;d'bfox¿

!= xfd|f] uf}/jzfnL kf6L g]skf -dfcf]jfbL_ sf] g]t[Tjdf dxfg\ hgo'4n] g]kfnL ;dfhsf] cw{;fdGtL tyf cw{ cf}klgj]lzs ;+/rgfx¿ Wj:t kfb}{ gof“ hgjfbL u0ftflGqs :yfgLo ;Qfx¿sf] lgdf{0f ub}{ ;fDojfbtkm{ nDsg] dxfg\ nIosf] af6f]df ;kmntf;fy kfOnfx¿ rfln/x]sf] 5 . t/, @) cf}+ ztfAbLsf dxfg\ ?;L, lrlgof“, leotgfdL, sf]l/ofnL, So'jfnL qmflGtx¿df h:t} g]kfnL qmflGtsf] g]t[Tjsf/L xfd|f] kf6L{ g]skf-dfcf]jfbL_ leq klg qmflGt d'v;Dd / k|ltqmflGt 3f“6L;Ddsf] l:ylt ljsf; x'g yfn]sf] 5 . kf6L{leq ju{ pTyfg -ju{ ktg_ eO{ ;j{xf/f juL{o l:yltaf6 bnfn tyf gf]s/zfxL a'h'{jf ju{ / ;fdGtL o'4 ;/bf/ ju{df kl/jt{g x'g] /f]un] s]jn tnsf ljrlnt s]xL sfo{stf{x¿df dfq xf]Og, kf6L{sf jl/i7 g]tfx¿;d]t u|l;t x'g yfn]sfn] ;a} Gofok|]dL hg;d'bfo / Odfgbf/ qmflGtsf/L sfo{stf{ k+lQmdf lrGtf / cfqmf]z hfUg' :jfefljs g} 5 . hg;d'bfo kf6L{ lalu|g yfn]sf]df lrlGtt 5g\ .

@= hg;d'bfo / qmflGtsf/L sfo{stf{x¿sf] ljzfn ax'dtsf] ljrf/ / efjgfnfO{ cfTd;ft\ ub}{ tyf @) cf}+ ztfAbLsf uDeL/ k|ltqmflGtsf cg'ejsf] ;Zn]if0f ub}{ xfdL s]xL o'jf kLjLPd ;b:ox¿n] s= k|r08 / s=afa'/fdsf aLr ljjfb ;'? ePsf] d};'/ kLjL a}7sb]lv g} s]Gb|Lo ;Qf sAhf ug{sf nflu tyf kf6L{leqsf u}/;j{xf/f ljrngx¿sf lj?4 ;+3if{ u/]/ k|ltqmflGtnfO{ /f]Sb} cl3 a9\g gof“ ;j{xf/f ;f:+s[lts qmflGtsf] ;'?jft ug'{k5{ eGg] k|:tfj /fv]sf lyof}+ ;fy} dfcf] / ;f+:s[lts qmflGtsf] klg gof“ d"Nof+sg u/]/ &) k|ltzt ;sf/fTds / #) k|ltzt gsf/fTds kIf 5g\ eGg'k5{ tyf dfcf] / lrlgof“ ;f+:s[lts qmflGtsf #) k|ltzt gsf/fTds kIf ;RofP/ hfg'k5{ eGg] k|:tfj klg /fv]sf lyof}+ . ;fy}, kf6L{leqsf cGt/lj/f]wnfO{ b'O{ nfOg ;+3if{sf] ljlwaf6 xn ug'{k5{ eGg] k|:tfj /fv]sf lyof}+ t/ pxf“x¿n] dfGg' ePg . kl/0ffd:j¿k kf6L{leq u}/;j{xf/f ljrng a9\b} uof] . s=k|r08 / s=afa'/fd;d]tsf] klg j}rfl/s, /fhgLlts, ;+u7gfTds, ;}Go / ;f+:s[lts ljrngx¿ a9\b} uP . s=k|r08n] s=afa'/fdnfO{ ef/tjfbL tyf s=afa'/fdn] s=k|r08nfO{ /fhfjfbLh:tf cToGt} uDeL/ cf/f]kx¿ ;fj{hlgs ¿kdf nufp“b} emG8}–emG8} kf6L{ km'6fpg] l:ylt;Dd pxf“x¿ k'Ug'ePsf] l:ylt xf] .

#= ut )^@ sflQsdf ;DkGg a}7sdf qmflGtleq qmflGt ug'{kg]{ gof“ ;f+:s[lts qmflGtsf sfo{lbzf t kfl/t eof] . t/, ha s=k|r08sf #) k|ltzt dgf]utjfbL, clwe"tjfbL, oflGqs h8;"qjfbL, slxn] blIf0fkGyL, slxn] pu|jfdkGyL aGg] dWokGyL cl:y/ k|j[lQ, jfdvf]ndf blIf0f k|j[lQnufot cfTds]lGb|t JolQmjfbL, km'6jfbL, ;fdGtL / k“'hLjfbL k|j[lQx¿-s=afa'/fdsf t #) k|ltzt eGbf a9L u}/;j{xf/f k|j[lQx¿ 5g\ ._ sf lj?4 o'jf k+lQmaf6 cfjfh p7fpg yflnof], ta pxf“x¿ qmflGtsf/L k|j[lQsf lj?4 if8\oGq / u'6aGbL tyf hfnem]n ub}{ kf6L{nfO{ latf{ agfpg] / lghLs/0f ug]{ cleofgdf nfUg yfNg'ePsf] 5 .

$= :6flngsf #) k|ltzt gsf/fTds kIfx¿sf lj?4 :6flng hLljt} 5“bf Toxf“sf qmflGtsf/L o'jf k':tfn] gof“ ljlw / ljrf/sf] ljsf; u/L qmflGtleq qmflGt u/]sf] eP ;fob ?;df k|ltqmflGt Tolt l5§} gx'g] lyof] jf k|ltqmflGtnfO{ /f]Sg ;Sg] lyof] . dfcf]sf #) k|ltzt gsf/fTds kIf -slxn] qmflGtsf/L kIfnfO{ k|xf/ ug]{, pu| jfd ljrng / slxn] blIf0fkGyL;“u ;Demf}tf ug]{ blIf0fkGyL ljrng cGtdf dWokGyLnfO{ pQ/flwsf/L agfpg] ljrng cflb_ sf lj?4 Uofª ckm kmf]/ elgPsf qmflGtsf/L gof“ k':tfn] dfcf] hLljt} 5“bf gof“vfn] ;f+:s[lts qmflGt ug'{ kb{Yof] . leotgfdsf ;'k|l;4 g]tf xf]lrldGxsf] dWokGyL ljrngn] s;/L Toxf“ k|ltqmflGt x'g k'Uof] < lsd On ;'ª / lkm8]n Sof:qf]sf ljleGgvfn] ljrngn] s;/L k|ltqmflGt x'g k'Uof] < o;af6 cfhsf gof“ k':tfn] uDeL/ lzIff lng}kb{5 .

%= o;/L s=k|r08sf / s= afa'/fdsf gsf/fTds kIfsf lj?4 qmflGtleq qmflGt -gof“ ;j{xf/f ;f+:s[lts qmflGt_ ub}{ ;fdGtL lg/+s'z /fhtGqsf lj?4 gof“ nf]stflGqs u0ftGq :yfkgfsf] lbzfdf ;Dk"0f{ kf6L{k+lQm, hg;]gf, hgjuL{o ;+u7g / ;Dk"0f{ hg;d'bfonfO{ Pstfa4 eO{ cf–cfkm\gf] kl/l:ylt cg"s'n v'nf / e"ldut ¿kn] ;+3if{df nfUg xflb{s clkn ub{5f}+ / k'/fg} ljlw / ljrf/af6 dfq b'O{ nfOg ;+3if{ rnfP/ clxn]sf] ju{;+3if{ / cGt/;+3if{sf] hl6n / uDeL/ ;d:of xn gx'g] / PSsfO;f}+ ztfAbLsf] gof“ kf6L{ klg gaGg] x'gfn] ;f+:s[lts qmflGtsf] gof“ ljrf/ / ljlwdf hfg'kg]{ clgjfo{ 5 . xfdL ;Dk"0f{ ;xof]4f sd/]8x¿ / hg;d'bfonfO{ o; lbzftkm{ cl3 a9\g k'gM hf]8 ub{5f}+ .

^= pxf“x¿sf gsf/fTds kIfx¿ o;k|sf/ pNn]v u/]sf 5f}+ . c¿ qmdzM ;fj{hlgs ul/g]5 .

-s_ sflGtk'/ sf] cGtjf{tf{df s=k|r08n] …/fhtGq rflxG5 eg] xfdL :jLsf5f}{=== ;lqmo /fhf rflxG5 eGof] eg] klg dfG5f}+Ú eg]/ lbg'ePsf] cleJolQm /0fgLlts b[9tf / sfo{g}lts nrstfsf] ;j{xf/f l;4fGtsf lj?4 uPsf] 5 . /fhtGqsf] pGd"ng / gof“ u0ftGqsf] :yfkgfdf b[9 gx'g', ;lqmo /fhf klg dfG5' eGg' s=k|r08sf] blIf0fkGyL ljrngsf] cleJolQm xf], pxf“n] ;fj{hlgs ¿kdf cfTdfnf]rgf ub}{ ;f] cleJolQm lkmtf{ lng nufpg ;+3if{ u/f}+ .

-v_ s=k|r08 / s=afa'/fdn] ax'bnLo k|lt:kwf{ ;a} sDo'lg:6n] ;w}“ dfGg'kg]{ eg]/ o;nfO{ lg/k]If l;4fGt tyf ;a} k|ltqmflGtnfO{ /f]Sg] /fdjf0fsf ¿kdf h8;"q agfpg vf]lh/xg'ePsf] 5, h'g dfn]dfjfbsf] cfwf/e"t l;4fGtljk/Lt 5 . @) cf}+ ztfAbLdf k|ltqmflGt x'g'sf k|d'v sf/0f ax'bnLo k|lt:kwf{ glbP/ xf] eGg] pxf“x¿sf] lgisif{ klg dgf]ut, oflGqs, clwe"tjfbL / u}/;j{xf/f a'h'{jf s'ts{jfb xf] . @) cf}+ ztfAbLsf k|ltqmflGtsf j:t'ut sf/0f klg 5g\ / cfTdut sf/0fx¿ klg 5g\ . ;a} k|ltqmflGtx¿ kf6L{leq}af6 klxnf] / bf];|f] :t/sf g]tfx¿af6 ePsf 5g\ . pgLx¿sf ljrngx¿sf lj?4 klg qmflGt ug]{ gof“ ljlw / ljrf/sf] ljsf; ug'{kg]{ bfloTj PSsfO;f}+ ztfAbLsf qmflGtsf/L gof“ k':tfsf] sfwdf cfPsf] 5 .

-u_ s=k|r08 / s=afa'/fdsf] slxn] /fodfemL k|j[lQ, slxn] n]G8'kbf]h]{ k|j[lQ, slxn] sf+u|];k/:t, slxn] ;+j}wflgs /fhfjfbL k|j[lQsf s]xL c+z b]lvg] u/]sf] 5 . To;sf lj?4 ;+3if{ u/f}+ .

-3_ ;a}n] PsPs kb emg]{ s]Gb|Lo ;ldltsf] lg0f{oljk/Lt s]Gb|Lo ;ldltsf] a}7s ePsf] Ps ;ftf klg laTg gkfp“b} s=k|r08sf gof“ ;DwL s=bLjfs/sf] l;kmfl/;df / s=afa'/fdsf] ;dy{gdf s=k|r08sf Psnf}6] 5f]/f sd/]8nfO{ b'O{ tx a9'jf u/]/ If]qLo Ao'/f]df k'¥ofP/ pxf“x¿n] ;fdGtL k|j[lQ b]vfpg'ePsf] 5, o;nfO{ t' vf/]h ul/of];\ egL ;+3if{ u/f}+ .

-ª_ k|jf; Ao'/f]n] /fhtGqlj?4 ;+3if{ p7fpg nfvf}+ g]kfnLnfO{ :jb]z hfg k]|l/t ug]{ dxfg\ of]hgf kfl/t ub}{ o;sf nflu ;j{k|yd s=k|r08sf csf{ ;DwL tyf aL;f}+ jif{ k|jf;df /xg'ePsf sd/]8nfO{ g} klxnf] :jb]z hfg] 6f]nLsf] g]t[Tj ug]{ lg0f{o ePsf]df s=k|r08 / s=afa'/fdn] csf]{ a}7s cfof]hgf u/L Tof] lg0f{o vf/]h u/]/ pxf“x¿dfly nfUb} cfPsf] n8\g–dg{ c¿ hfcf];\, cfkmGtx¿ arf];\ eGg] cf/f]k ;To ;fljt ug'{ePsf] 5 . k|jf; Ao'/f]sf] klxnf] a}7ssf qmflGtsf/L ;+u7gfTds of]hgf nfu" ug{ ;+3if{ u/f}+ .

-r_ hgd'lQm ;]gf / alnbfgsf] dxŒjnfO{ lgs} kmnfSg] s=k|r08n] cfkm\gf Psnf}6] 5f]/f sd/]8 / cfkmGtnfO{ lsg clxn];Dd hg;]gfdf etL{ ub}{gg\ < s=afa'/fdn] klg cfkm\gf] Psnf}6L 5f]/LnfO{ hg;]gfdf etL{ ug'{sf] abnf lsg a'h'{jf lzIffsf] l8Knf]df txdf k9fO/fv]sf 5g\ < pxf“x¿sf] #) k|ltzt / ;f]eGbf a9L ;fdGtL / k'“hLjfbL k|j[lQ 5g\ eGg] s'/f o;af6 klg k|:6 x'G5 . logLx¿nfO{ hg;]gfdf etL{ u/fpg bafad"ns ;+3if{ u/f}+ .

-5_ s=k|r08 / s=afa'/fdn] lkmN8df / o'4df]rf{df a;]/ hgo'4 / ljb|f]xsf] g]t[Tj u/]/ sfo{stf{ / hgtfdf pbfx/0f k]; ug'{kg]{df s"6gLltsf] gfddf ;'ljwfef]uL / blIf0fkGyL cfTd;'/IffjfbL aGg] ul//xg'ePsf] 5 . b;jif]{ hgo'4df cf7 jif{eGbf a9L ;do ljb]zL e"lddf /dfP/ a:gfn] pxf“x¿ o'4df]rf{sf] oyfy{af6 cnlUuP/ dgf]utjfbL x'g yfNg'ePsf], h;sf] sf/0f cgfjZos Iflt klg ePsf] 5 .

ctM xfdL oL af/]df uDeL/ 5nkmn, ax; / bafa l;h{gf xf]pmg\ / kf6L{sf] j}rfl/s 5nkmn, ax; cfdhgtfdf hfcf];\ eGg] ;j{xf/f ;f+:s[lts qmflGtsf] dfGotf :yflkt ug{ rfxG5f}+ . xfdL ;fdGtjfb, lj:tf/jfb / ;fd|fHojfbsf ;fy} ;a}vfn] cj;/jfbsf lj?4 lg/Gt/ ;+3if{ ul//xg] k|lt1f ub}{ ;a} kf6L{x¿leqsf u0ftGqjfbLx¿nfO{ ;femf df]rf{ agfP/ cl3 a9\g;d]t clkn ub{5f}+ . ;fy}, bnx¿leq b]vf k/]sf] klxnf] k':tfsf g]tfx¿sf] csd{Gotf / ljrngsf lj?4 gof“ ljlw / ljrf/åf/f gof“ 9+un] qmflGtleq klg qmflGt ug{ clkn ub{5f}+ .Æ

/jLGb| / dl0fnfO{ k|r08n] klg uDeL/ cf/f]k nufp“b} Ps csf]{ k|]; lj1lKt hf/L ub}{ eg]sf 5g\ M

ælxhf] kmfNu'0f @(, @)^@ sf ldltdf /jLGb| / cg's"nsf gfdaf6 k|rf/ ul/Psf] slyt ax;sf] ckLnk|lt kf6L{ s]Gb|sf] wf/0ff / lg0f{o :ki6 ug{ of] k|]; lj1lKt hf/L ul/Psf] 5 .

!_ xfd|f] uf}/jzfnL kf6L{n] cfh afx\o ?kdf ljZj ;fd|fHojfbsf] gfOs]sf lj?4 tyf cfGtl/s ?kdf ;fdGtL lg/+s'ztGqsf lj?4 lgd{d / lg0ff{os ;+3if{sf] g]t[Tj ul//x]sf] 5 . ;fdGtLtGqsf lj?4 kf6L{åf/f 3f]lift gfsfjGbLsf] k"j{;GWofdf kf6L{sf gLlt / g]t[Tjsf lj?4 ;fj{hlgs ljifjdg u/]/ /jLGb| / cg's"nn] j:t'tM cfkm}nfO{ kf6L{ / qmflGtaf6 cnUofP/ lg/+s'z 1fg]Gb| zfxLsf k[i7kf]ifssf ?kdf pEofPsf 5g\ . cf º gf lgof]lht c/fhs / c/fhg}lts lqmofsnfksf sf/0f s]xL lbg klxn] dfq s]Gb|Lo ;ldltaf6 lgnDag ul/Psf /jLGb| / cg's"nnfO{ k"0f{ ktg x'gaf6 arfpg] clGtd k |of;sf ?kdf kf6L{n] hgjfbL s]Gb|Lotfsf] dfGotf cg';f/ cf º gf c;Gt'li6x¿ cg'zfl;t 9+un] s]Gb|df k|:t't ug{ lgb]{lzt u/]sf] lyof] . t/, kf6L{ / qmflGtaf6 efUg] dgl:yltdf k'lu;s]sf pgLx¿n] kf6L{df ljrf/ k|:t't u/L lgs6 eljiodf of]hgfj4 ?kdf cufl8 a9fpg lglZrt ePsf] dxfg\ ax;sf] ;fdgf ug]{ cf“6 geP/ g} cfh qmflGtsf lj?4 k|ltqmflGtsf] ;]jf ug]{ euf}8f / u2f/Lsf] kl/ro lbg k'u]sf 5g\ . ctM kf6L{ s]Gb|Lo sfof{non] /jLGb| / cg's"nnfO{ qmflGtsf euf}8f, lg/+s'z /fhtGq / k|ltqmflGtsf ;]js 3f]if0ff ub}{ kf6L{af6 lg:sfzgsf] lg0f{o u/]sf] 5 .

@_ /jLGb| / cg's'nn] slyt ckLn dfkm{t\ g]t[Tjsf lj?4 u/]sf lgs[i6 ufnLunf}hnfO{ kf6L{s]Gb| k"0f{ ?kdf vf/]h ub{5 / pgLx¿sf] o;k|sf/sf] k|rf/afhLnfO{ k|ltqmflGtsf/L lqmofsnfksf ?kdf 3[0ff / eT;{gf ub{5 . slyt clkndf cf º gf] k|ltqmflGts f/L euf}8f rl/qdfly kbf{ xfNg] ldYof k|of;sf ?kdf cToGt oflGqs, e2f / ljs[t 9+un] p7fOPsf æ;}4flGtsÆ k|Zgx¿ dfly pgLx¿;“u s'g} u+eL/ ax; x'g} ;Sb}g . ju{;+3if{sf] lgtfGt ;+j]bgzLn df]8df lg/+s'ztGqsf lj?4 ;+3if{ ul//x]sf dxfg\ g]kfnL hgtf tyf To;qmddf k|f0ff]T;u{ ug]{ dxfg\ zxLbx¿sf] /utsf lj?4 ;fdGtL kmfl;jfbL 1fg]Gb|, sdn yfkfx¿nfO{ ;xof]u k'¥ofpg] u2f/x¿;“u s'g} ax; x'g} ;Sb}g . kf6L{n] cfufdL dxflwj]zgsf nflu of]hgfj4 9+un] ax; cufl8 a9fpg] k|d'v sfo{;"rL tyf kf6L{ / qmflGtk|lt lgi7fjfg qmflGtsf/Lx¿n] cf º gf dtdtfGt/x¿nfO{ /rgfTds 9+un] k|:t't ug]{ j}1flgs ljlw ;d]t lglZrt ul/;s]sf] 5 . Tof] cj:yfdf kf6L{af6 e"ldut eO{ b'Zdgsf] lsQfdf pleP/ ax;sf] s'/f ug]{ /jLGb| / cg's"nsf] k|nfknfO{ ;Dk"0f{ ?kn] cfTd;dk{0fsf/L lrTsf/sf ?kdf vf/]h ub{5 .

#_ ju{;+3if{sf] cfhsf] ;+j]bgzLn 38Ldf olt 7"nf] ljrngsf] lzsf/ x'g k'u]sf /jLGb|sf] k[i7e"ld kf6L{leq lgtfGt cfTds]lGb|t, ;GsL, ljjfbf:kb / cltjfbL k|sf/sf] /x“b} cfPsf] lyof] . ;+u7gdf hxf“ lhDdf ln“bf klg s]xLnfO{ c:jefljs ?kn] sfvL RofKg' / c?x¿nfO{ kfvf nufpg', u'6jGbL ug'{ / ef“8e}nf] dRrfpg vf]Hg' /jLGb|sf] rfl/lqs ljz]iftf g} lyof] . ut sfndf b'Zdgsf] sAhfdf /x“bf pgsf lqmofsnfk ;Gb]xf:kb /x]sf] s'/f Tolta]nf pgL;“u} h]n a:g] cGo sd/]8x¿åf/f lnlvt / df}lvs b'j} ?kdf s]Gb|Lo sfof{nodf l/kf]6{x¿ cfPsf lyP . tL l/kf]6{x¿sf] cfwf/df kf6L{s]Gb|n] cfk\m gf] cg';Gwfg k|lqmofnfO{ clxn] klg cufl8 a9fO/x]sf] 5 . clxn] h'g kl/j]zdf / h'g 9+un] pgn] kf6L{ / g]t[Tjsf lj?4 ljifjdg u/]sf 5g\ / h;/L sdn yfkfx¿sf] jStJo cfO/x]sf] 5, To;n] of] s'g} ;+of]u dfq} geP/ lgof]lht ePsf] s'/f nfO{ u+eL/ ?kn] ;+s]t ul//x]sf] 5 .

s]Gb|Lo ;ldltsf] ut a}7ssf] tof/Lsf qmddf cfkm"nfO{ gof“ lk“9Lsf] of]Uo / sd/]8 k|r08sf] pQ/flwsf/Lsf ?kdf æ:yflktÆ ug{ pgn] v]n]sf] rfs8L, 3'sL{ / wDsLk"0f{ e"ldsfsf sf/0f a}7sdf pgL k"/} cnuynu x'g k'u]sf lyP . cf º gf] cfTds]lGb|t JolQmjfbL / r/d dxTjfsf+IfL k|j[lt ;Rofpg k|oTg ug'{sf] ;§f cx+sf/ / k|ltzf]wsf] lzsf/ x'g k'u]sf /jLGb| cGttM cfnf]s k|j[ltnfO{ w]/} kl5 5f]8]/ dxf cfnf]ssf] kl/ro lbg k'u] .

To;}u/L cg's"nsf] rl/q klg xd]zf oflGqs / cltjfbL k|sf/sf] /x“b} cfPsf] lyof] . uPsf] b'O{ jif{b]lv 3f]/ lg/fzf, knfog / blIf0fkGyL lj;h{gjfbsf] /f]uaf6 pgL u|:t /x“b} cfPsf lyP . cGt/kf6L{ ;+3if{df cf º gf pQ]hs cleJolQm dfkm{t\ km'6 / lj;h{g a9fpg] s'/fdf g} pgsf] ;lqmotf /xg] u/]sf] lyof] . s]Gb|Lo ;ldltsf] ut a}7snfO{ alxisf/ u/]/ pgn] cf º gf] knfog / lj;h{gjfbL rl/qsf] kl/ro lbO g} ;s]sf lyP . ljutsf] cGt/kf6L{ ;+3if{df kf6L{ x]8Sjf6{/ -s= k|r08_sf] cf8 lnP/ km'6jfbnfO{ dnhn ug]{ /jLGb| tyf s=afa'/fd e§/fO{sf] cf8 lnP/ ToxL s;/t ug]{ cg's"nsf aLrsf] of] u7jGwg lgtfGt c/ fhgLlts, cg}lts / euf}8fx¿sf] u7jGwg l;jfo c? s]xL gePsf] tYo :ki6 5 .

$_ qmflGtsf] ljsf;qmddf To;n] cfkm"leqaf6 cgfjZos kmf]xf]/ d}nf (bi-product) lgsfn]/ kmfNg' clgjfo{ x'G5 . clxn] /jLGb| / cg's"nsf] alxu{dg qmflGtsf] ToxL clgjfo{ lgodsf] gof“ s8L dfq xf] . 1fg]Gb| / sdn yfkf h:tf lg/+s'z tTjx¿b]lv cd]l/sL ;fd|fHojfb;Ddsf tTjx¿ o;af6 kf6L{ sdhf]/ x'g] ;kgf b]v]sf 5g\ eg] Tof] ;kgf To;/L g} b'M:jKg dfq x'g]5 . h;/L ljutdf cfnf]s k|j[ltsf qmddf ePsf] lyof] . kmf]xf]/ d}nf ldNsfP/ kf6L{ cem :j:y / dhj'b agL b'Zdgsf] lj?4 emg\ zlQmzfnL wfjf af]Ng]5 . /jLGb| / cg's"nsf] k|ltqmflGtsf/L, euf}8f rl/qnfO{ xfd|f] l;+uf] kf6L{ k+lQm, hgd'lQm ;]gfsf ;du| of]4fx¿ tyf gof“ ;Qf / cfd hgk+lQm Psl9Ssf eP/ gf+u]emf/ kfg]{5g\ . cd]l/sL ;fd|fHojfb, 1fg]Gb| zfxL / sdn yfkfx¿sf nflu /jLGb| / cg's"n l;+uf] kxf8 vg]/ d';f lgsfn] eGbf a9L c? s]xL x'g ;Sb}g . ;fdGtL lg/+s'ztGqsf lj?4 nf]stGq / zflGtsf] o'4df hgtfsf] ljho ;'lglZrt 5 .Æ

oL b'O{ kIfx?sf] dfq xf]Og n8fO{ l;Ëf] dfcf]jfbL kf6L{leq tn b]lv dfly;Dd z'? ePsf] / kf6L{leq} b'j} kIfsf] b'j} kIfn] t]hf]aw ug{ yfn]sf 5g\ . -xfdL k|hftGq / zflGtsf] kIfdf k|lta4 5f} . cft+sjfb / cft+ssf/Lsf] ultljlwsf] ;w} ljkIfdf 5f}, o; c+sdf k|sflzt dfcf]jfbLsf ;DalGwt kIfsf lj1lKtx? Kff7sx?sf] hfgsf/Lsf nflu dfq k|sfzg u/]sf xf} –;+=_


/fhfaf6 k'/:sf/ ljt/0f

sf7df8f} . >L % dxf/fhflw/fh 1fg]Gb| aL/laqmd zfxb]jaf6 g]kfn /fhsLo lj1fg tyf k|ljlw k|1fk|lti7fg -/f]gfi6_ åf/f :yflkt k'/:sf/x? xfn} sf7df8f}+df cfof]lht ljz]if ;df/f]xdf ljleGg a}1flgs Pj+ k|fljlws tyf ;+3–;+:yfx?nfO{ k|bfg ul/aS:of] .

>L % dxf/fhflw/fhaf6 …>L % 1fg]Gb| k|s[lt ;+/If0f k'/:sf/Ú lrtjgsf] afudf/f ;fd'bflos jg Joj:yfkg ;ldltnfO{ k|bfg ul/aS:of] .

;f] ;ldltn] ;fd'bflos ag Joj:yfkg dfkm{t\ h}ljs ljljwtfsf] ;+/If0f tyf aftfj/0fLo ko{6gsf] k|j4{g u/L bLuf] ljsf;df ;3fp k'¥ofO{ cg's/0fLo pbfx/0f k|:t't u/] jfkt ! nfv ?k}ofF /fzLsf] pQm k'/:sf/ k|fKt u/]sf] xf] .

>L % dxf/fhflw/fh af6 >L % o'j/fhflw/fh o'jf lj1fg tyf k|ljlw k'/:sf/ kfFr hgf a}1flgs Pj+ k|fljlwsnfO{ k|bfg ul/aS:of] .

hgxL #) xhf/ ?k}ofF /fzLsf] k'/:sf/ k|fKt ug'{x'g]x?df zxLb u+ufnfn /fli6«o x[bo s]Gb|sf sG;N6\ofG6 sfl8of]nf]lhi6 8f= dgaxfb'/ s]=;L= hn tyf df};d lj1fg ljefusL d]6]l/of]nlhi6 ;'>L cr{gf >]i7, lqe'jg ljZj ljBfno OlGhlgol/ª cWoog ;+:yfgsf sDKo"6/ OlGhlgo/ 8f= ;'j0f{ zfSo, sf7df8f}+ ljZjljBfno lj1fg ;+sfosf kmdf{l;:6 8f= ;ˆkmf/ d+;'/ tyf /fli6«o s[lif cg';Gwfg kl/ifb\sf] df6f] a}1flgs 8f= h'gsdn t'nfw/ x'g'x'G5 .

df};"kmaf6 k|1f–k|+lti7fg lj1fg tyf k|ljlw k|aw{g k'/:sf/ @ hgfnfO{ / t];|f] ljZj lj1fg k|1f– k|lti7fg k'/:sf/ $ hgfnfO{ k|bfg ul/aS:of] .

hgxL @) xhf/ ?k}ofFsf] k|1f–k|lti7fg lj1fg tyf k|ljlw k|a4{g k'/:sf/ k|fKt ug]{df nlntk'/sf] e§]8fF8f sGh/e];g /f]k–j] tyf al/i7 kqsf/ e}/a l/;fn x'g'x'G5 .

o;}u/L hgxL #% xhf/ ?k}ofF /fzLsf] t];|f] ljZj lj1fg k|1f k|lti7fg k'/:sf/ k|fKt ug'{x'g]x?df lqe'jg ljZjljBfno, ef}lts zf:q s]Gb|Lo ljefusf 8f= ljlgn cof{n, ul0ft s]Gb|Lo ljefusf 8f= dx]Gb| k|;fb kGyL, k[YjL gf/fo0f SofDk; kf]v/fsf 8f= cSsn b]j ld> tyf lxdfnog g]r/sf 8f= x]d;fu/ a/fn x'g'x'G5 .

>L % a8fdxf/fgL sf]dn /fHonIdL b]jL zfx ;df/f]xdf ;d'kl:yt xf]OaS;GYof] .

o;cl3, >L % dxf/fhflw/fh tyf >L % j8fdxf/fgL ;df/f]x:yn ;jf/L xf]OaS;Fbf df};"kmx?sf h'gfkmdf /f]gfi6sf] s'nkltsf] ;d]t sfo{ef/ ;DxfNg'ePsf dlGq kl/ifb\sf pkfWoIf 8f= t'n;L lu/L, ;xs'nklt Pj+ jftfj/0f, lj1fg tyf k|ljlw dGqL k|sfz sf]O/fnf, ;xfosdGqL k|tfk/fd nf]xf/, /f]gfi6sf pks'nklt k|f=8f= bofgGb ah|frfo{ nufotsf ljlzi6 dxfg'efjx?n] :jfut clejfbg r9fpg' ePsf] lyof] .

;df/f]xdf dlGqkl/ifb\sf pkfWoIf 8f= t'n;L lu/Ln] b]zdf lj1fg / k|ljlwsf If]qdf x'g] cWoog–cg';Gwfg u|fdL0f hgtfsf] cfjZostf kl/k"lt{ ug]{tkm{ pGd'v x'g'kg]{ atfpg'eof] .

pkfWoIf 8f= lu/Ln] >L % sf] ;/sf/ lj1fg–k|ljlwsf] ljsf;sf nflu pko'Qm jftfj/0f tof/ ug{ k|lta4tfsf ;fy lqmofzLn /x]sf] atfpg' eof] .

/f]gfi6sf pks'nklt k|f=8f= bofgGb ah|frfo{n] xfn b]zdf pRr :t/Lo lj1fg k|ljlw hgzlQmsf] ;+Vof s/La @* xhf/ k'lu;s]sf] atfpg' eof] .

u[x dGqfno – cfXjfg

>L % sf] ;/sf/n] cftª\ssf/L lqmofsnfk kl/Tofu u/L ;fdfGo hLjgofkg ugf{sf nflu cfTd;dk{0f ug]{ cjlw @)^# ;fn h]7 d;fGt;Dd yk u/]sf] x'Fbf ;f] cjlwleq cfTd;dk{0f ug{ u[x dGqfnon] cfXjfg u/]sf] 5 .

>L % sf] ;/sf/n] xfn} ;fj{hlgs u/]sf] xTof, lx+;f / cftª\s h:tf cftª\ssf/L lqmofsnfk kl/Tofu u/L ;fdfGo hLjgofkg ug{ rfxg] JolQmx¿nfO{ ;xof]u k'¥ofpg cfTd;dk{0f tyf k'g:yfkgf;DaGwL gLltcg'¿k cfTd;dk{0f ug]{ JolQmx¿nfO{ ljutdf u/]sf] lx+;fTds lqmofsnfkaf6 pTkGg sfg'gL sf/afxLaf6 d'Qm u/fpg cfjZos kxn x'g] / cfTd;dk{0f ug]{ cftª\ssf/L ;d"xsf] pRr:t/sf JolQmx¿nfO{ ¿= bz nfv;Dd cfly{s ;xof]u k|bfg ul/g] dGqfnon] hgfPsf] 5 .

cfTd;dk{0f ug]{ JolQmx¿nfO{ j}b]lzs /f]huf/ / :j/f]huf/nfO{ C0f tyf cg'bfg / ;Lk ljsf;;DaGwL tflnd k|bfg u/L cfly{s ;'/Iff k|bfg ug{ pko'Qm tyf kof{Kt cj;/x¿ klg pknAw u/fOg] gLltdf pNn]v 5 .

u[x dGqfnosf cg';f/ xftxltof/;lxt cfTd;dk{0f ug]{ JolQmx¿nfO{ k"0f{ ;'/Iff k|bfg ugf{sf ;fy} ljleGg xltof/afkt ¿= kfFr nfvb]lv ¿= kfFr ;o;Ddsf] cfly{s ;xof]u pknAw u/fOg] 5 .

cfTd;dk{0f ug]{ JolQmx¿n] JolQmut Pj+ ;fd"lxs ¿kdf /fli6«o dfgj clwsf/ cfof]usf] sfof{nox¿, u[x dGqfno tyf /Iff dGqfno, zfxL g]kfnL ;]gf, g]kfn k|x/L / ;z:q k|x/L ansf] ;'/Iff lzlj/x¿, c:yfoL ¿kdf v8f ul/Psf] ck/];g lzlj/, If]qLo k|zf;g sfof{no, c~rn k|zf;g sfof{no, lhNnf k|zf;g sfof{no / 3'DtL ;]jf ;~rfng;DaGwL lzlj/x¿df cfTd;dk{0f ug{ ;lsg] Joj:yf ldnfOPsf] 5.


oftfoft –oyfjt ?kn] ;]jf ;+rfng ug]{

g]kfn oftfoft ldgL a; ;]jf ;ldltn] cfhb]lv cfˆgf ;Dk"0f{ ?6x?df oyfjt ?kn] ;]jf ;+rfng ul/ pkef]Qmf Pj+ ofq'x?nfO{ ;]jf k'¥ofpg] ePsf] 5 .

;f] ;ldltn] lxhf] Ps k+|]; lj1lKt k|sflzt ub}{ dhb'/ ju{ / Joj:yfkg kIf aLr s'g} c;dembf/L g/x]sf] eGb} uf8L ;+rfng gx'Fbf dhb'/sf afnaRrfsf] nfng kfngdf u+eL/ c;/ kg]{ ePsf]n] uf8L oyfjt ;+rfng ug{ ;DalGwt kIf;Fu cg'/f]w ul/;lsPsf] pNn]v u/]sf] 5 .


/fHodGqL kf]v/]n ;~rf/sdL{;+u cfu|x

>L % sf] ;/sf/n] a]/f]huf/ b[li6ljxLg ;d"xnfO{ jftf{df cfpg cfXjfg u/]sf] 5 .

pgLx¿sf dfuk|lt ;/sf/ cToGt ;+j]bgzLn ePsfn] jftf{sf nflu cfpg dlxnf, afnaflnsf tyf ;dfhsNof0f /fHodGqL 8f=b'uf{ kf]v/]nn] cfu|x ug{'eof] .

lxhf] cfˆgf] sfo{sIfdf ;~rf/sdL{;Fu s'/f ub}{ pxfFn] pgLx¿sf ;d:of ;dfwfgsf nflu x'g] jftf{df ;xefuL x'g ;/f]sf/jfnf ;a}l;t cfu|x ug{'eof] .

ut s]xL lbgb]lv a]/f]huf/ b[li6ljxLg ;d"xn] kfFr;o b[li6ljxLgnfO{ tTsfn /f]huf/L lbg'kg]{, a]/f]huf/ b[li6ljxLgnfO{ dfl;s b'O{xhf/ ¿k}ofF eQf lbg'kg]{ kfFr} ljsf; If]qdf cfjf;;lxt tflndsf] Joj:yf ug'{kg]{ / pBf]u ;~rfng ug{ rfxg]sf nflu cfjZos k'FhLsf] Joj:yf ug{'kg]{ dfu /fVb} cfPsf] 5 .

o;;DaGwdf /f;;;Fu s'/f ub}{ g]kfn /fli6«o ckfª\u dxf;ª\3sf cWoIf jL/]Gb| kf]v/]nn] ;/sf/sf] ;f] cfu|x :jfutof]Uo ePsf] atfpg'eof]


>L % o'j/fhflw/fh–;jf/L sfo{qmd

>L % o'j/fhflw/fh kf/; jL/ ljqmd zfxb]j tyf >L % o'j/f1L lxdfgL /fHonIdL b]jL zfx u0ftGq cl:6«ofsf rfG;n/ a'NkmUofª\u z';nsf] d}qLk"0f{ lgdGq0ffdf cl:6«ofsf] e|d0fsf nflu oxL r}t ^ ut] u0ftGq cl:6«ofsf] /fhwfgL leogftk{m ;jf/L xf]OaS;g] sfo{qmd 5 .

:jb]z lkml/aS;g] qmddf df};'kmx¿ u0ftGq k|mfG; / ;+o'Qm c/a O{ld/]6\;sf] b'aO{ ;jf/L xf]OaS;g] 5 .

df};'kmx¿ oxL r}t @! ut] :jb]z lkml/aS;g] sfo{qmd 5 .

;f] s'/f >L % dxf/fhflw/fhsf ;+jfb ;lrjfno, /fhb/af/åf/f cfh k|sflzt ;"rgfdf hgfOPsf] 5 .

>L % o'j/fhflw/fh–k'/:sf/ k|bfg

>L % o'j/fhflw/fh kf/; jL/ ljqmd zfxb]jaf6 bz/y /ª\uzfnfdf cfh cfof]lht ljz]if ;df/f]xdf …cfO;L;L cG8/ gfOlG6gÚ ljZjsk lqms]6 k|ltof]lutfdf …Kn]6 RoflDkogÚ aGg ;kmn g]kfnL lqms]6 v]nf8Lx¿nfO{ k'/:sf/:j¿k df]6/;fOsn k|bfg ul/aS:of] .

df};'kmaf6 ;f] cj;/df g]kfnL 6f]nLsf k|lzIfs, ;xfos k|lzIfs, Joj:yfks Pjd\ ;xfos Joj:yfksnfO{ hgxL @% xhf/ ?k}ofF gub k'/:sf/ k|bfg ul/aS:of] .

>L % o'j/fhflw/fh /fli6«o v]ns'b kl/ifb\sf ;+/Ifs xf]OaS;G5 .

;df/f]xdf >L % o'j/f1L lxdfgL /fHonIdL b]jL zfx ;d'kl:yt xf]OaS;GYof] .


aGb sfo{qmd lkmtf{ lng' kg]{

dfcf]jfbL ;d"xn] cfJxfg u/]sf] slyt aGb tyf gfsfaGbLn] ubf{ lgDg tyf lgDgdWod ju{sf hgtfnfO{ emg} dsf{ k/]sfn] To:tf] sfo{ tTsfn aGb ug{ /fhgLlts bnsf g]tf tyf ;dfhsf k|j[4 JolQmx?n] dfcf]jfbL kIf;Fu cfJxfg u/]sf 5g\ .

l/kf]6{; Snadf cfh cfof]lht ;fIffTsf/ sfo{qmddf g]skf Pdfn] :yfoL ;ldlt ;b:o e/tdf]xg clwsf/Ln] dfcf]jfbL ;d"xsf] xTof, lx+;f, ckx/0f / aGbh:tf s[ofsnfkx?n] hgtfsf] zflGt k|ltsf] rfxgfdf cfwft k'lu/x]sf] pNn]v ub}{ dfcf]jfbL ;d"xnfO{ To:tf cdfgjLo s[ofsnfk kl/Tofu ul/ zflGtk"0f{ k|lt:kwf{df pqg cfu|x ;d]t ug'{eof] .

g]kfnL sfFu|]; k|hftflGqssf g]tf 8f=k|sfzz/0f dxtn] bn tyf gful/s ;dfh nufotsf kIfn] u/]sf] cfu|xnfO{ ;Ddfg ub}{ dfcf]jfbL ;d"xn] xfnsf] aGb sfo{qmd lkmtf{ lng' kg]{ atfpg' eof] .

/fli6«o hgzlQm kf6L{sf k|jQmf ;j]{Gb|gfy z'Snfn] dfcf]jfbL ;d"xsf] s[ofsnfkaf6 bn / dfcf]jfbL ;d"xaLr !@ a'Fb] ;dembf/L ePklg pgLx?n] bnx?;+usf] ;dembf/LnfO{ :jLsf/ gu/]sf] b]lvG5 eGg'eof] .

sfo{qmddf 8f=;'Gb/d0fL lbIfLtn] hgtfn] ef]Ug' k/]sf] ;d:ofnfO{ a'em]/ gfsfaGbL sfo{qmd lkmtf{ x'g' kg]{ dfu ug'{eof] .

To;}u/L /fli6«o k|hftGq kf6L{sf rGb|axfb'/ u'?Ën] bnn] dfcf]jfbL kIf;+u u/]sf] !@ a'Fb] ;xdtL P]ltxfl;s e"n ePsf] l6Kk0fL ub}{ bnx?nfO{ cfufdL ;+;bLo lgjf{rgsf] k|s[ofdf h'6\g cfu|x ug'{eof] .

åGb ljz]if1 8f=OGb|hLt /fO{n] dfcf]jfbL ;d"xsf syLt aGb h:tf sfo{qmd pgLx?sf] k|efjsf sf/0f ge} 8/ qf;n] ubf{ dfq ;kmn eP h:tf] b]lvPsf] atfpg' eof] .

sfo{qmd Snasf cWoIf Clif wdnfsf] ;efkltTjdf ePsf] lyof] .

;Dafb Sna–sfo{qmddf

dfcf]jfbLåf/f ul/Psf] slyt gfsfaGbLsf] k|ToIf c;/ ;j{;fwf/0f hgtfnfO{ k/]sf]n] tTsfn lkmtf{ ug{ dfgjflwsf/jfbL Pj+ a'l4hLjLx?n] cfu|x ug'{ePsf] 5 .

;Dafb Snaåf/f cfh cfof]lht cGt/;Dafb sfo{qmddf pxfFx?n] slyt aGb / gfsfaGbL h:tf sfo{qmdn] /fhgLlts p2]Zo k|fKt gx'g] / To;af6 hgtfsf] lxt gx'g] atfpg' eof] .

dfgjflwsf/jfbL aL/]Gb|s]z/L kf]v/]nn] lx+;fsf] andf /fi6« / hgtf lj?4 dgk/L ug]{ clwsf/ s;}nfO{ klg gePsf] atfpg' eof] .

g]kfn dfgjflwsf/ ;+u7gsf cWoIf r/0f k|;fO{n] dfcf]jfbLn] u/]sf] lx+;fTds lqmofsnfksf sf/0f /fli6«o tyf cGt/f{li6«o ;d'bfoaf6 pgLx? plDsg g;Sg] atfpg' eof] .

al/i7 clwjQmfåo s[i0fk|;fb e08f/L / l;Gw'gfy Kofs'/]n, g]skf Pdfn]sf s]Gb|Lo ;b:o k|bLk 1jfnL / a'l4lhjL slkn >]i7n] slyt gfsfaGbL hgtfsf] lxt lj?4 ePsf]n] lkmtf{ ug{ cfu|x ug'{eof] .

;f] sfo{qmd ;+jfb Snasf cWoIf /fd' u}x|]sf] ;efkltTjdf ePsf] lyof] .


?;L k|wfgGofofwLz – ljbfO{

?;L dxf;ª\3sf] ;jf]{Rr cbfntsf k|wfgGofofwLz eL=Pd=n]j]b]j g]kfnsf] rf/ lbg] e|d0f k"/f u/L cfh :jb]z k|:yfg ug'{eof] .

pxfFnfO{ lqe'jg cGt/f{li6«o ljdfg:yndf k|wfgGofofwLz lbnLks'df/ kf}8]nn] ljbfO{ ug'{ePsf] lyof] .

pQm cj;/df sfg'g, Gofo tyf ;+;bLo Joj:yfdGqL lg/~hg yfkfsf] klg pkl:ylt lyof] .

pQm cj;/df ;~rf/sdL{;Fu s'/f ub}{ ?;L k|wfgGofofwLz nj]b]jn] o; e|d0fsf qmddf cfkm"nfO{ >L % dxf/fhflw/fhaf6 bz{ge]6 aS;ePsf] / pQm cj;/df df};'kmaf6 d'n'ssf nflu cfGtl/s tyf jfXo ¿kdf sfg'gsf] dxTjsf af/]df x's'dePsf] hfgsf/L lbg'eof] .

k|wfgGofofwLz kf}8]nn] g]kfn tyf ?;L dxf;ª\3aLr k'/fgf] tyf c;n ldqsf] ;DaGw /x]sf] / Goflos Oltxf;df cfkm"n] klxnf] k6s ?;L k|wfGofofwLznfO{ :jfut ug{ kfPsf] atfpg'eof] .

o; cl3 ?;L dxf;ª\3sf] ;jf]{Rr cbfntsf k|wfgGofofwLz eL=Pd= n]jb]j / k//fi6«dGqL /d]zgfy kf08]aLr g]kfn–?; ;DaGwsf ljljw kIfdfly cfh sf7df8f}+df 5nkmn ePsf] lyof] .

e]6sf cj;/df ?;L k|wfgGofofwLz n]jb]jn] g]kfn / ?;aLrsf] P]ltxfl;s ;DaGwnfO{ cem clej[l4 ub}{ ;xof]usf If]q a9fpg'kg]{df hf]8 lbg'ePsf] k//fi6«dGqL  kf08]n] hfgsf/L lbg'eof] .

?;L k|wfgGofofwLzn] g]kfnsf k|wfgGofofwLznfO{ ?; e|d0fsf] cf}krfl/s lgDtf] lbg'ePsf] klg pxfFn] atfpg'eof] .


 gfdfjnL ;+sng

g]kfn clw/fHosf ;a} ufpF ljsf; ;ldlt / gu/kflnsfx?df dtbftf gfdfjnL ;+sng tyf dtbftf gfdfjnL cBfjlws ug]{ sfo{ eO/x]sf] lgjf{rg cfof]un] hgfPsf] 5 .

cfof]un] d