)$& ;fnotf olt c;Ifd u[xdGqL sf]xL ePsf 5}gg\ — ljgoWjh rGb s]Gb|Lo ;b:o, g]kfnL sf+u]|;
) g]kfnL sf+u]|;n] u0ftGq :jLsf¥of], ;+ljwfgdf klg n]lv;lsof] t/ tkfO{++x¿ lsg cem} /fhtGqs} jsfnt ub}{ x'g'x'G5 <
– d}n] sxf“ / slxn] /fhtGqsf] jsfnt u/]“, To;sf] k|df0f b]vfpg'k¥of] lg † d}n] ;fj{hlgs ¿kdf af]n]sf] ;a} s'/f /]s8{ ul/Psf 5g\ . dnfO{ /fhtGqsf] kIfw/ eGg]n] s'g sfo{qmddf s'g jfSo /fhfsf] kIfdf af]n]]“, Tof] 7DofOlbg'k¥of] . h'ga]nf of] b]zdf sDo'lg:6x¿ klg u0ftGqsf] s'/f ub}{gy], Tof] a]nf xfd|f] kf6L{df u0ftGqsf] s'/f p7]sf] lyof] . tTsfnLg kf6L{ d'Vo ;lrj nId0f l3ld/]nfO{ u0ftGqsf] jsfnt u¥of] eg]/ sf/afxL klg ul/of] . To;sf/0f u0ftGq s] xf] / s] ug'{k5{ eGg] hlt xfdLnfO{ yfxf 5, Tolt c¿ u0ftGqsf] km'O{+ xf“Sg]x¿nfO{ yfxf 5}g . xfdLn] v'n]cfd dfcf]jfbL HofbtLsf] lj/f]w u/]sfn] dfcf]jfbLlgs6 kqklqsfn] /fhfjfbLsf] laNnf le/fOlbPsf x'g\ .
) sf+u]|;leqs} /fhfjfbLx¿ eg]/ lrlgPsfx¿sf] sf]7] e]nfdf t /fhtGq hf]ufpg] g} s'/f ug'{x'G5, xf]Og / <
– sf+u]|;leqsf xfdL s]xLn] e]nf u/]sf xf}“ . Tof] e]nf xfdLn] uf]Ko ¿kdf u/]sf xf]Ogf}“ . xfdLn] s]xL ljifodf 5nkmn u/]sf klg xf}“ / Tof] 5nkmnsf] lgisif{ kf6L{ ;efklt Pjd\ k|wfgdGqL lul/hfk|;fb sf]O/fnfnfO{ pxf“sf] :jf:Yodf ;'wf/ cfPkl5 a'emfpg]5f}“ .
) s] ljifodf 5nkmn ePsf] lyof] <
– g]kfnL sf+u]|; cfkm\gf] st{Jotkm{ hf“bf sxf“–sxf“ uNtL eO/x]sf] 5, /0fgLltdf s:tf] kl/jt{g ug{ cfjZos 5, s'g /0fgLltn] s] kmfObf u/]g eGg] s'/fdf xfdLn] 5nkmn u/]sf xf}“ . h:t}– dw];sf hghfltsf ;d:of ;dfwfg ug]{ xf]Og eg] ;+ljwfg;ef lgjf{rg ;Dej 5}g, To;}n] s]xL lbgleq} ;/sf/n] tL ;d:of ;dfwfg ug'{k5{ eGg] xfdLn] lgisif{ lgsfn]sf 5f}“ . lbglbg} zflGt ;'/Iff klg gfh's aGb} uO/x]sf] 5 . To;}n] xKtflbgleq hgtfnfO{ zflGt ;'/Iffsf] k|Tofe"lt u/fpg ;Sg'k5{ . To:t} dfcf]jfbL;“u ePsf ;a} ;Demf}tf t'?Gt sfof{Gjog u/fpg'k5{ eGg] xfd|f] lgrf]8 xf] .
) Tof] e]nfn] dGqL ePnuQ} ;'hftf sf]O/fnfn] /fhtGqsf] kIfdf lbPsf] cleJolQmnfO{ klg ;sf/fTds ePsf] lg0f{o u/]sf] xf]Og / <
– of] jflxoft / dgu9Gt] s'/f xf] . s;n] JolQmut ¿kn] sxf“, s] af]Nof] xfdL Totf hf“b}gf}“ . Tof] pgLx¿s} s'/f xf] . To;sf] :ki6Ls/0f ;DalGwt JolQm;“u ;f]Wg'k5{ . s] cfwf/df, s'g tl/sfn] s] ;Dem]/ af]n], To;sf] hjfkm pgLx¿n] lbg'k5{ .
) ;a} kIfsf] dfu ;'Gg] / To;nfO{ k|lqmofut ¿kdf k"/f ug{ ;/sf/n] k|lta4tf hgfO;s]sf] cj:yfdf tkfO{+x¿sf] sf]7] e]nfsf] cy{ s] xf] <
– xfd|f] sf]7] e]nfsf] s]xL cy{ 5}g /] † t/, !@ a'“b]b]lv @# a'“b] ;xdltsf] Dofb lxhf] ;lsPsf] 5 . s'g s'/fsf] kfngf eof] < dfcf]jfbLn] cfkm“}n] u/]sf k|lta4tf lsg sfof{Gjog u/]gg\ < ;/sf/n] lsg kfngf u/fPg < xfd|f] sf]7] e]nfn] cj/f]w k'¥ofPsf] xf] <
) clxn] d'n'ssf] d'Vo Ph]G8f g} ;+ljwfg;ef xf] . t/, tkfO{+x¿ c¿ av]8f lgsfn]/ r'gfjL jtfj/0f wldNofO/xg'ePsf] 5 lg <
– d'Vo Ph]G8f ;+ljwfg;ef xf] t/ To;sf lglDt jftfj/0f t aGg'k¥of] lg † :jtGq / lgikIf lgjf{rg s] jfO{;LPnsf] rGbf cft+sn] x'G5 < /fhgLltsdL{nfO{ lg3f{t lk6]/ x'G5 < c:ktfn egf{ ul/Psf 5g\ xfd|f sfo{stf{ . s] xfd|f] sf]7] e]nfn] ubf{ xf] < lsg dfcf]jfbL cfkm\gf] e|ft[ ;+u7gnfO{ ¿kfGt/0f ub}{g < s] xfd|} sf]7] e]nfn] zflGt ;'/Iff / cdgr}g u/fpg ;/sf/nfO{ afwf k'¥ofPsf] xf] < xfdLn] ;+ljwfg;ef lgjf{rg tf]lsPs} ;dodf xf];\ eg]/ g} /fhgLlts ljj]rgf u/]sf xf}“ .
) k6s–k6s zflGt ;'/Iffsf] s'/f p7fP/ u[xdGqL l;6f}nfk|lt cfqmf]; kf]Vg'ePsf] xf] <
– d}n] u[xdGqLsf] cfnf]rgf u/]sf] klg xf]Og / /fhLgfdf dfu]sf] klg xf]Og . olb u[xdGqL ;Ifd 5g\ eg] PsxKtfleq zflGt ;'/Iff :yflkt u¿g\ g † of] ;dodf xfdLnfO{ u[xdGqL ag eg] klg lng]jfnf 5}gf}“ . Tof] ;kgf ;/sf/df a;]sfx¿n] b]Vg 5f8] x'G5 . d t ckm/ eP/ klg clxn];Dd dGqL ag]sf] 5}g . d l:ylt / kl/l:ylt x]/]/ lg0f{o lng] dfG5] x'“ . dnfO{ s'g} kbnf]n'ktf 5}g . o;cl3 ;a}eGbf a9L /fhLgfdfsf] s'/f d}n] p7fPsf] x'“ . clxn] klg d eG5'– oL u[xdGqLhlt c;Ifd u[xdGqL )$& ;fnotf sf]xL klg ePsf 5}gg\ .
) clxn]sf] h:tf] ;+qmd0fsfn o;cl3 b]lvPsf] klg t lyPg lg t <
– ;+qmd0fsfndf zflGt–;'/Iffsf] cj:yf lau|G5 . t/, TolQs} rgfvf] klg t x'g'k5{ . u[xdGqL eP/ ;'t]/ t a:g' ePg lg † k'ln;sf b'O{–b'O{j6f kmf];{ 5g\, oqf k|zf;lgs lgsfox¿ 5g\ . t/ v} ltgsf] k|efjsf/L kl/rfng < u[xdGqLdf b]zdf x'g] 36gfsf] lhDd]jf/L lng;Sg] lxDdt x'g'k5{, cfTdljZjf; x'g'k5{ t/ s'g} s'/f oL u[xdGqLdf 5}g . pxf“sf] u[xdGqLsf] kb /lx/xf];\ t/ pxf“sf] Ifdtfdf ;'wf/ cfcf];\ .
) ;+ljwfg;efsf lglDt jftfj/0f agfpgs} nflu u7g ul/Psf] ;ft bnLo ;+oGqsf] lj/f]w ug'{sf] sf/0f s] xf] <
– xfdL ;ftbnLo ;+oGqeGbf aflx/ 5}gf}“ . t/, ;ft bnn] u/]sf uNtL s;}n] cf}“Nofpg kfpg] ls gkfpg] < s'v'/f cf]yf/f] a;]em}+ r'k nfu]/ tL uNtL x]l//xg] < clxn] d'n's vt/fdf 5 . ljb]zL rnv]n klg a9]sf] 5 . To;sf/0f d'n'ssf] cv08tf arfpgsf nflu klg xfdLn] of] sbd rfn]sf xf}“ . ;ft bnnfO{ :jtGq 5f8\g'kg]{ cfjZostf 5}g . xfdL hgtfsf] ;]js xf}“ eGg] efjgfn] sfd ug'{k5{ .
) ;ftbnLo ;+oGqn] s] uNtL u¥of] / tkfO{+x¿ ;+o'Qm ;efsf] lj/f]w ul//xg'ePsf] 5 <
– ;+o'Qm ;efn] lgjf{rgsf nflu v} s] jftfj/0f agfPsf] 5 < cfkm\g} Ps 36snfO{ …x'6 cfp6Ú u/]/ aflx/ ws]Ng] jftfj/0f t agfof] lg † of] k|lt:kwf{sf] a]nf xf] . xfdL k|lt:kwf{df uO/x]sf 5f}“ . ef]ln r'gfjdf xfd|f cf–cfkm\gf pDd]bjf/ p7\5g\ . To;sf/0f cfd;ef cnu–cnu x'g'kYof]{ eGg] xfd|f] k|:6 wf/0ff xf] .
) olta]nf d'n'ssf] :jfy{ x]g]{ ls bnLo :jfy{df clNem/xg] <
– s'g} klg b]zsf bn zf;g ug{sf nflu ag]sf x'g\ . To;sf/0f k|To]s /fhgLlts bnn] b]zsf] :jfy{ cg'¿k g} sfd u5{g\ . h'g /fhgLlts bnn] /fi6«sf nflu sfd ub}{gg\, tL jf:tjdf /fhgLlts kf6L{ xf]Ogg\ . To;}n] bnLo efjgf / /fli6«o efjgfdf leGgtf x'“b}g . ;a} bnsf] nIo Pp6} x'G5 t/ nIodf k'Ug] af6f] / l;4fGtx¿ dfq cf–cfkm\gf x'G5g\ . bnLo :jfy{ gx]g]{ eP ;ft ldn]/ ;a} lgjf{rg If]q bfdf;fxLn] ;a} bnnfO{ af“8] eOxfNof] lg † b'lgof“e/sf] ef]6 xfNg] emGem6 lsg ul//xg] <
) dxGy 7fs'/sf] alxu{dg, tkfO{+nufotsf y'k|} jl/i7 g]tfx¿sf] ;+:yfkg kIflj/f]wL cleofgnufotsf 36gf ;+ljwfg;ef lgjf{rg layf]Ng] if8\oGqsf ¿kdf b]vfk/]sf x'g\ elgG5 lg <
– o;f] eGg]x¿ :jod\ ;+ljwfg;ef lgjf{rg grfxg]x¿ x'g\, h;n] ;+ljwfg;ef rflx/x]sf] 5}g p;n] dxGy 7fs'/sf] s'/f cnu u/f}“, xfd|f] …u'lk|HdÚ nfO{ cg]s cf/f]k nufO/x]sf 5g\ . of] …u'lk|HdÚ ljz]if d'2f p7fP/ lgdf{0f ePsf] xf] . zflGt;'/Iff, dfcf]jfbLsf] c/fhstfh:tf ljifodf xfdL …kmd]{;gÚ ePsf xf}“ . olb s;}n] jt{dfg cj:yfdf ljZje/sf kf6L{leq sxL+ …u'|lkHdÚ gePsf] b]vfOlbG5 eg] d ef]ln g} /fhgLltaf6 ;+Gof; lnG5' . /fhgLltzf:qdf s] elgPsf] 5 eg] h'g kf6L{df …k]|;/ u'|kÚ x'“b}g, Tof] kf6L{ slxNo} /fhgLlts kf6L{ x'g ;Sb}g . t/, k]|;/u'|k d'2fsf cfwf/sf aGg'k5{ . o:tf ;d"x xfd|f] kf6L{leq klxn] klg lyP, clxn] klg 5g\, ef]ln klg /xnfg\ . Tof] s;}n] klg /f]Sg ;Sb}g . Tof] xfd|f] kf6L{ ;efklt lul/hfk|;fb sf]O/fnfn] klg /f]Sg ;Sg'x'Gg .
) ;ftbnLo ;+oGqsf sfd–sf/afxL :jLsf/]/ klg o:tf] bafa lbg t ;lsGYof] lg † lsg ;ft bnsf] r'gfjL cleofgnfO{ v'n]cfd r'gf}tL lb“b} lx“8\g'x'G5 <
– r'gfjL jftfj/0f agfpg] s] sfd u/]sf] 5 / ;+oGqn] † o;n] zflGt;'/Iff sfod u/fof] < ;Demf}tf sfof{Gjog u/fof] < xfdL ;ft bndf /x]sf] Pp6f 36ssf ;b:o xf}“ . To;}n] tL sfdsf nflu bafa lbG5f}“, lbO/xG5f}“ . ha;Dd r'gfj x'g] kSsf jftfj/0f aGb}g, ta;Dd xfd|f] bafa hf/L /xG5 . xfdL Odfgbf/Lsf ;fy ;+ljwfg;ef rfxG5f}“ .
) ;a} bn, ;d"x ;+ljwfg;ef rfx]sf 5f}“ eG5g\ t/ lsg r'gfjsf] ldlt ;l//xG5 <
– dfcf]jfbLn] g} ;+ljwfg;ef lgjf{rg rfx]sf 5}gg\ . pgLx¿sf] /0fgLlt ;Qfdf sAhf hdfP/ cfkm\gf] PsbnLo tfgfzfx nfu" ug]{ xf] . dfcf]jfbLn] k|lt:kwf{sf] /fhgLlt ;dfKt kfg{ rflx/x]sf] 5 . ;+ljwfg;ef ;Qf sAhf ug]{ dfcf]jfbLsf] /0fgLlt dfq xf] . csf]{ b/afl/of zlQm klg ;+ljwfg;ef lgjf{rg rfx“b}g . oL ;f/f zlQmx¿ ldn]/ hgtfnfO{ ;fj{ef}d aGg lbg rflx/x]sf 5}gg\ . hgtf ;fj{ef}d eP eg] oL ;a} ;d:ofsf] ;dfwfg lg:sG5 . To;sf nflu klg ;+ljwfg;ef cfjZos 5, lsgeg] d"n sfg'g t rflxof] . t/, b]zdf clxn] ljlwsf] zf;g g} 5}g . c/fhstf dfq 5 .
) ;ftbnLo elgP klg ;/sf/sf] g]t[Tj sf+u]|;n] ul//x]sf] 5 . To;}n] tkfO{+sf] egfOsf cfwf/df sf+u]|;sf] zf;gdf ljlwsf] zf;g x'“b}g eg]/ a'em] x'G5 <
– sf+u]|;leq sf]xL JolQmn] uNtL u¥of] eg] To;nfO{ g;dfTg] < ;a} bf]if kf6L{dfly yf]kg]{ < ;a}eGbf /fd|f] kf6L{leqsf dfG5]n] g} uNtL cf}“NofP/ ;'w|g] cj;/ lb“bf x'G5 .
) cfufdL r}t @* df ;+ljwfg;ef r'gfj x'G5 t <
– zflGt–;'/Iffsf] cj:yf ;'b[9 eof] / t/fO{sf, hghfltsf dfu ;Daf]wg ul/P eg] x'G5, gq x'“b}g .
) tL sfd k"/f xf]nfg\ t <
– olb r'gfj ug'{5 eg] tL sfd klg k"/f ug'{k5{, 5}g eg] gu/] x'G5 . ;a} ;d:ofnfO{ of] ;/sf/n] ;Daf]wg u/f];\ eg]/ g} xfdLn] bafa lbO/x]sf 5f}“ .
) ;'hftf sf]O/fnfsf] ;Qf/f]x0fnfO{ s;/L lng'ePsf] 5 <
– To;nfO{ d}n] s'g} dxŒjsf ;fy x]/]sf] 5}g . of] ;fwf/0f s'/f xf] . cfkm\gf] pQ/flwsf/LnfO{ cufl8 nfg] JolQms} vf]hLdf x'g'x'G5 k|wfgdGqL . ToxL vf]hLs} qmddf 5f]/LnfO{ ;/sf/df nUg'ePsf] xf] . of] k|wfgdGqLsf] k|of]ufTds sfd xf] . xfdLn] cGoyf lnPsf 5}gf}“ . dGqL agfpg' eg]sf] k|wfgdGqLsf] lghL OR5fsf] s'/f xf] .
) k|wfgdGqLsf] g]kfndf l5§} dlxnf k|wfgdGqL x'g] cleJolQm / ;'hftfsf] ;Qf/f]x0fdf slt tfnd]n b]Vg'x'G5 <
– ;'hftfdf olb Ifdtf 5 eg] of] df}sfsf] kmfObf p7fpg'k5{ . ddf olb Ifdtf 5 eg] d klg ef]ln k|wfgdGqL ag'“nf . ;'hftfn] 7"nf] cj;/ kfPsL 5g\, Tof] cj;/nfO{ slt ;xL k|of]u ug{ ;lS5g\, Tof] pgd} e/ k5{ .
) tkfO{+x¿;“u} Pp6} kf6L{df a;]/ sfd ug'{ePsf] 5, Tof] Ifdtf ;'hftfdf 5 ls 5}g < d"Nof+sg ug'{ePsf] xf]nf lg <
– d"Nof+sg ug'{ a]Un} s'/f xf], cj;/ kfP/ To;nfO{ k|of]u u/]/ b]vfpg' a]Un} s'/f xf] . ;'hftfn] ug]{ a]nf cfPsf] 5 . x]/f}“, slt ug{ ;lS5g\ † of] glthf x]g]{ a]nf xf] . To;sf/0f clxn] Ifdtf s:tf] 5 eGg] s'/f l;l4of] .
) dGqL ePnuQ} pgn] /fhtGqsf kIfdf lbPsf] cleJolQmnfO{ s;/L lng'ePsf] 5 <
– k|hftflGqs kf6L{leq ljrf/ /fVg] :jtGqtf ;a}nfO{ x'G5 . s'g} ljrf/nfO{ cl3 a9fpg cGo y'k|} ljrf/ dGyg ul/G5 . To;qmddf ;'hftfn] s]–s] af]lng\, Tof] ;'hftfsf] lhDd]jf/L xf] . To;sf] hjfkm ;'hftfn] g} lbg'k5{ . To;sf/0f xfdLn] To;sf] cfnf]rgf ul/xfNg'kg]{, unt elgxfNg'kg]{ jf ;xL elgxfNg'kg]{ 5}g . Pp6f ljrf/ …km\nf]Ú eof] . Tof] ljrf/nfO{ kf6L{leq 5nkmn rnfO/flvPsf] 5 . Pp6f lgrf]8 lgl:sPnf, Tof] ljrf/sf] d}n] cg'dfg nufpg' a]sf/ xf] .
) kf6L{ lg0f{o cg';f/ g} ;+ljwfgdf u0ftGqdf hfg] lg0f{o eO;s]sf] 5 . To;}n] clxn]sf] ;do cem} ljrf/ ‘km\nf]’ ug]{ ;do eGg ldN5 < of] t kf6L{ lg0f{olj?4sf] cleJolQm xf]Og / <
– kf6L{ lg0f{os} s'/f ug]{ xf] eg] xfd|f] dxf;ldltsf] lg0f{olj?4 g} clxn]sf] ;+oGqn] sfd ul//x]sf] 5 . xfd|f] dxf;ldltn] u0ftGqsf] 3f]if0ff / sfof{Gjog ;+ljwfg;ef lgjf{rgkl5sf] klxnf] a}7sn] ug]{ lg0f{o u/]sf] lyof] . v} To:tf] eof] t <
) o;sf] cy{ sf+u|];leq k|hftflGqs ;+:sf/ x/fPs} xf] t <
– kf6L{ lg0f{o cg'zf;gsf lglDt klg kfngf ug'{k5{ . xfd|f 5 ;o dxflwj]zg ;b:on] u/]sf] lg0f{o b'O{–tLg hgfsf] ;+oGqn] …a]|sÚ ul/lbg] < 3/df klg Pp6f d'nL x'G5 . p;sf] cf1f 6]/]g eg] 3/ aaf{b x'G5 . kf6L{ klg Pp6f 3/ xf] . ;a}n] lgodsf] kl/lwleq a:g'k5{ .