|
;/sf/L jftf{6f]nL zf] lk; M sf]O/fnf lj/f6gu/, -g];_ g]kfnL sf+u|];sf ;efklt lul/hfk|;fb sf]O/fnfn] pkk|wfgdGqL ab|Lk|;fb d08nsf] g]t[Tjdf ul7t jftf{6f]nLnfO{ zf] lk; sf] ;+1f lbg'ePsf] 5 . of] jftf{6f]nL ahf/df laqmL ug{ /fv]sf] j:t'h:tf] dfq} xf], c;nL jftf{ ug]{ 6f]nL cs}{ 5 zlgaf/ lj/f6gu/ cfOk'Ug'ePsf sf]O/fnfn] ;+jfbbftfx?;u eGg'eof] . ;efklt sf]O/fnfn] ;+;b\jfbL bnx?n] jftf{ k|ltudg of cu|udg stf hFG5 k|tLIff ul//x]sf] atfpg'eof] . jftf{n] k|ltudgsf] df]8 lnof] eg] rf/ bnsf] ;+3if{ cToGt cfqmfds ?kdf cufl8 a9\g]5 ;efklt sf]O/fnfn] eGg'eof] . pxfn] a}zfv @! ut] 3f]if0ff ul/g] cfGbf]ng ;Qfdf hfg geO{ ;+ljwfgnfO{ lqmofzLn u/fpg s]lGb|t x'g] atfpg'eof] . d'n'ssf] cl:y/tfsf] h8 b/af/ ePsf] / /fhfsf] af]nL Psflt/ / Jojxf/ k|ltudgtkm{ s]lGb|t /x]sf] l6Kk0fL ub}{ sf]O/fnfn] eGg'eof] ;+ljwfg;efdf hfg] xf] eg] ;t{ljgfsf] ;+ljwfg;ef sf+u|];n] :jLsf/ u5{ . kf]v/f, -g];_ g]kfn kqsf/ dxf;+3 sf:sLåf/f zlgaf/
cfof]lht kqsf/ ;Dd]ngdf ;+jfbbftfx?sf] ;jfnsf] hjfkm lbb} dGqL k'gn] pkk|wfgdGqL
d08nn] ;Nnfx g} gu/L ;f] ljrf/ ;fj{hlgs ug'{ePsf] pNn]v ug{'eof] .
jftf{cl3 g} of] x'G5 of] x'b}g eGb} ;t{ /fVbf jftf{ layf]lng ;S5Ú k'gn]
d08nsf] ljrf/sf] v08g ub{} eGg'eof] . dfcf]jfbLn] uf]nd]r ;Dd]ng, cGtl/d ;/sf/
/ ;+ljwfg;efsf] dfu GfTofu] ;/sf/ slt nlrnf] x'g;Snf eGg] k|Zgsf] hjfkmdf dGqL k'gn] ;/sf/
;a} ljifodf s'/f ug{ tof/ /x]sf] ;d]t atfpg'eof] .
/fhfn] klg a]nfa]nfdf
b]zelQmnfO{ ldngljGb' agfP/ /fi6« / hgtfsf] lxtdf cl3 a9\g'kg{] atfOaS:f]sf] 5Ú,
pxfn] eGg'eof]
To;}n] /fi6« / hgtfsf] lxtdf h] ubf{ /fd|f] x'G5, ToxL
jftf{sf] lgisif{ lgsfNg'k5{, jftf{sf] Ph]G8f /fi6« / hgtfsf] lxt g} x'G5 .Ú jftf{ cToGt hl6n k|lqmof ePsf]n] o;df
dWo:ystf{sf] klg cfjZos x'g ;Sg] pxfn] atfpg'eof] . jftf{6f]nLdf bnx? ;xefuL
geP klg aflx/af6} pgLx?sf] ;xof]usf] cfjZostf klg pxfn] cf}Nofpg'eof] .
bnx?nfO{ pk]Iff u/]/ k|fKt u/]sf] zflGt lbuf] x'g g;Sg] atfpb} pgLx?sf s'/f klg
;d]6\g'kg{] dGqL k'gn] atfpg'eof] . u}/;/sf/L ;+:yfx?nfO{ dfcf]jfbL If]q v'nf g]kfn ;dfrf/kq sf7df8f}+ dfcf]jfbL jftf{6f]nLsf ;+of]hs 8f= afa'/fd e§/fO{n] hgtfsf] aLrdf uP/ sfd ug]{ /fli6«o tyf cGt/f{li6«o u}/;/sf/L ;+:yfx?nfO{ dfcf]jfbLx?n] cj/f]w gk'¥ofpg] atfpg'ePsf] 5 . dfcf]jfbL cfqmd0fs} sf/0f w]/} /fli6«o tyf cGt/f{li6«o u}/;/sf/L ;+:yfx? sfo{IF]qaf6 kmls{/x]sf] a]nf 8f= e§/fO{n] cfkm\gf] kf6L{sf] ;'/fsL ug]{afx]ssf u}/;/sf/L ;+:yfx?nfO{ lgjf{w ?kdf ufpufpdf uP/ sfd ug]{ cj;/ lbOg] atfpg'eof] . u}/;/sf/L ;+:yf dxf;+3sf] cfof]hgfdf zlgaf/ /fli6«o, cGt/f{li6«o u}/;/sf/L ;+:yfx? / dfcf]jfbL jftf{6f]nLaLrsf] 5nkmn sfo{qmddf 8f= e§/fO{n] ;fdflhs ;+3;+:yfx?sf sfd Jojl:yt, k|efjsf/L / hgd'vL agfpg s]Gb|Lo txdf Ps ;femf ;+oGq lgdf{0f ug'{kg]{ cfkm\gf] kf6L{sf] wf/0ff /x]sf] atfpg'ePsf] lyof] . hgtfsf] aLrdf uP/ /fd|f] sfd ug]{ ;+:yfx?nfO{ ;xh ?kdf sfd ug]{ jftfj/0f lgdf{0f ug{ s]xL ;d:of eP xfdL tNnf] txdf lgb]{zg k7fO{ ;xof]u u5f}{+ pxfn] eGg'ePsf] lyof] . dfcf]jfbLx?n] ljutdf vf; u/L cd]l/sL nufgL /x]sf cGt/f{li6«o u}/;/sf/L ;+:yf / >L % sf] ;/sf/df ;+nUg JolQmx?sf lgs6:y JolQmx?n] rnfPsf u}/;/sf/L ;+:yfx?dfly cfqmd0f ug]{ u/]sf lyP . dfcf]jfbL cfqmd0fs} sf/0f 8]Enf]Kd]G6 k|f]h]S6 ;le{; ;]G6/ -8]k|f]S;_, Knfg OG6/g]zgn, PS;g P8, ljZj a}+s, hL6Lh]8sf sfo{qmd k|efljt ePsf lyP . xfdL ;'/fsL ug]{ p2]Zon] cfPsf ;+:yfnfO{ 5f]8\b}gf}+, t/ hgtfs} ;]jf ug]{ p2]Zon] cfPsf ;+:yfdfly cfqmd0f ePsf] eP ;+o'Qm ?kdf 5fglag u/f}+ 8f= e§/fO{n] dlxnf afnaflnsf / dfgjclwsf/sf] If]qdf sfo{/t ;+:yfnfO{ cj/f]w gug]{ k|lta4tf JoQm ub}{ eGg'ePsf] lyof] . pxfn] g]skf -dfcf]jfbL_sf] u}/;/sf/L ;+:yfk|ltsf] b[li6sf]0fdf klg w]/} kl/jt{g cfO;s]sf] atfpg'eof] . dfcf]jfbLsf] $! a'b] / &% a'b] gLltdf u}/;/sf/L ;+:yfx?sf af/]df h] JofVof eP klg To;nfO{ ;do;fk]If kl/jt{g ug{] hfgsf/L klg g]tf e§/fO{n] u/fpg'ePsf] lyof] . cu|ufdL lgsf;sf nflu u}/;/sf/L ;+:yfx?;u xft]dfnf] ub}{ cufl8 a9\g'kg]{tkm{ klg g]tf e§/fO{n] ljZjf; lbnfpg'ePsf] s'/f u}/;/sf/L ;+:yf dxf;+3 g]kfnsf cWoIf 8f= ch'{g sfsL{n] g]kfn ;dfrf/kqnfO{ atfpg'eof] . 8f= e§/fO{n] u}/;/sf/L ;+:yfx?n] jftf{nfO{ ;kmn agfpg bafa ;d"xsf] ?kdf e"ldsf v]Ng'kg]{ cfjZostfdfly klg hf]8 lbg'ePsf] lyof] . dfgjclwsf/jfbLx?n] klg cfkm"x? cfrf/;+lxtf sfof{Gjog eP gePsf] cg'udg / jftf{nfO{ ;kmn agfpg cfjZos bafa lbg tof/ /x]sf] hfgsf/L ;f] cj;/df u/fPsf lyP . cWoIf 8f= sfsL{n] jftf{nfO{ ;kmn agfpg u}/;/sf/L ;+:yfx?n] Jofks bafa cleofg ;~rfng ug]{ hfgsf/L klg u/fpg'ePsf] lyof] . ;xhstf{ cfjZos ;/sf/L jftf{6f]nLsf ;+of]hs pkk|wfgdGqL ab|Lk|;fb d08nn] ;/sf/dfcf]jfbL jftf{df ;xhstf{ cfjZos gePsf] eGg'eP klg pQm egfOk|lt 8f= e§/fO{n] c;xdlt hfx]/ ug'{eof] . 8f= e§/fO{n] ;xhstf{ljgf jftf{ cufl8 a9\g g;Sg] atfpb} jftf{ k|f/De x'gf;fy cfkm"x?n] ;xhstf{ /fVg] k|:tfj ug]{ hfgsf/L u/fpg'eof] . pxfn] zflGtjftf{nfO{ ;kmn agfpg / kf/blz{tfsf nflu klg ;xhstf{ cfjZos x'g] s'/fdf hf]8 lbg'ePsf] lyof] . ;+;f/df sxL+ klg ;xhstf{ g/fvL jftf{ ul/Psf] Oltxf; 5}g, To;}n] jftf{nfO{ ;kmn agfpg ;xhstf{, dWo:ystf{ g/fVg] eGg] ;/sf/L ;f]rfO lsg cfof] cfZro{ nfu]sf] 5 ;+of]hs 8f= e§/fO{sf] k|Zg p4[t ub}{ 5nkmndf ;xefuL Ps dfgjclwsf/jfbLn] atfP . k|d'v zx/x?df d;fn h'n';
k|bz{g bLks l/hfn÷cd[t bfxfn sf7df8f}+ :yfgLo k|zf;gn] nufPsf] k|ltaGw / ;'/IffsdL{x?sf] Jofks kl/rfngsf afah'b klg ;ft ljBfyL{ ;+u7gx?n] zlgaf/ ;fem /fhwfgL / clw/fHosf k|d'v zx/x?df d;fn h'n'; k|bz{g u/] . k]6«f]lnod kbfy{sf] d"Noj[l4lj?4 ;ft ljBfyL{ ;+u7gåf/f ;~rflnt ;+o'Qm ;+3if{sf] sfo{qmdcGtu{t cfh cfOtaf/sf nflu 3f]lift g]kfn aGbsf] k"j{;GWofdf d;fn h'n';x? k|bz{g ul/Psf lyP . d;fn h'n'; k|bz{g ul/g' s]xL 306fk"j{ sf7df8f},+ nlntk'/ / eQmk'/ lhNnf k|zf;g sfof{non] :yfgLo k|zf;g P]g @)@* adf]lhd @)^) ;fn a}zfv ^ ut]af6 d;fn h'n'; k|bz{gnfO{ lgif]w u/]sf] ;"rgf hf/L u/]sf] lyof] . tLg j6} lhNnf k|zf;g sfof{noåf/f ;+o'Qm ?kdf k|sflzt ;"rgfdf zflGt;'/Iffsf] l:ylt ;fdfGo t'NofO{ /fVg, ;j{;fwf/0f hgtfnfO{ cft+lst t'Nofpg glbg, zflGtjftf{sf nflu ;xh tyf cg's"n jftfj/0f agfO/fVg / k|lts"n df};d;d]tnfO{ b[li6ut u/L d;fn h'n'; k|bz{gdf lgif]w ul/Psf] hgfOPsf] 5 . k|x/Ln] SofDk; / d;fn h'n'; k|bz{g x'g] ;Defljt :yfgx?df pQm lgif]wsf af/]df dfOlsª u/]sf] lyof] . d;fn h'n'; k|bz{gnfO{ /f]Sg /fhwfgLsf k|d'v :yfgx?df Jofks ?kdf ;]gf tyf k|x/L kl/rfng ul/Psf] lyof] eg] k|x/Ln] ;j{;fwf/0fnfO{ rf]s tyf ;8sdf pleg;d]t lbPsf] lyPg . vf; u/L cg]/f:jljo'sf] s]Gb|Lo sfof{no /Tgkfs{cufl8 k|x/Lsf] 3]/faGbL s]lGb|t ul/Psf] lyof] . ;f] If]qdf cfw'lgs xftxltof/n] ;';lHht ;}lgsx? t}gfy ul/Psf lyP . Jofks ;'/IffsdL{ kl/rfng / lgif]wsf afah'b sf7df8f}+sf] c;g, dxfaf}4, u0faxfn, lvrfkf]v/L, nug, a'4gu/, sf]6]Zj/, ;'Gwf/f, 3§]s'nf], gof afg]Zj/, 1fg]Zj/, rfjlxn, sLlt{k'/, nlntk'/sf] k'nrf]s / eQmk'/ a;kfs{df d;fn h'n'; lgsflnPsf] g]lj;+3 s]Gb|Lo sfof{non] hgfPsf] 5 . o;} u/L sf7df8f}+df OGb|rf]s, d}tLb]jL, af¨]d'9f, /QmsfnL, lkknaf]6, g/b]jL, eQmk'/sf] sdn ljgfos, Ogfrf]s, df/dfrf]s, kf6gsf] kf6g9f]sf, nug / g6f]ndf d;fn h'n'; lgsflnPsf lyP . /fhwfgLaflx/ :ofª\hf, sf:sL, wflbª, kfNkf, a'6jn, jL/uGh, lj/f6gu/, bfª, g]kfnuGh, dx]Gb|gu/df klg d;fn h'n'; k|bz{g ul/Psf] ljBfyL{ ;+u7gx?n] hgfPsf 5g\ . cg]/f:jljo' s]Gb|Lo sfof{non] hgfPcg';f/ kf]v/fdf d;fn h'n';df x:tIF]k ug{ cfPsf k|x/Lx?nfO{ ljBfyL{x?n] au/af6 v]b]/ gbLk'/ s6fPsf lyP eg] bf]xf]/f] le8Gtsf sf/0f tLg j6f k|x/L kf]:6 Wj:t kfl/Psf lyP . o;} u/L nlntk'/df dfOlsª ul//x]sf / d;fn h'n';df ;xefuL lbNnL af]x/f, nf]rg s];L, ;'gLn :ofª\tfg / /fdz/0f a:g]tnfO{ k|x/Ln] lu/km\tf/ u/]sf] 5 eg] d;fn h'n';df nf7L rfh{ ubf{ pd]z zdf{, lbg]z s8]nnufot kfr hgf 3fOt] ePsf] ;f] ;+u7gn] hgfPsf] 5 . g]lj;+3n] zlgaf/ Ps lj1lKt hf/L u/L d;fn h'n'; k|bz{gdf ;/sf/n] u/]sf] k|ltaGwn] yk cfqmf]lzt / cfGbf]lnt agfPsf] hgfPsf] 5 . o;} u/L cfOtaf/sf] g]kfn aGbnfO{ ;kmn kfg{ cg]/f:jljo' -qmflGtsf/L_ n] zlgaf/ bf}8 h'n'; / d;fn h'n'; k|bz{g u¥of] . /Tgkfs{af6 ! xhf/ hgfsf] ;xeflutfaf6 z'? ePsf] bf}8 h'n'; ef]6flx6L, OGb|rf]s, gof;8s, lvrfkf]v/L, eb|sfnL, k|bz{gLdfu{ x'b} z+s/b]j SofDk;df k'uL sf]0f;efdf kl/0ft ePsf] lyof] . ;f] sf]0f;efdf af]Nb} ;f] ;+u7gsf ;lrj lxdfn zdf{n] kfr ;"qLo dfux? k"/f ug'{kg]{, d"Noj[l4lj?4sf] ;+o'Qm ;+3if{df cfkm"x?sf] ;dy{g /xg] hgfpg'eof] . ;f] ;+u7gn] IF]qkf6Laf6 ;fem ;f9] % ah] d;fn h'n'; klg k|bz{g u/]sf] lyof] . ljBfyL{x?sf] zlgaf/ ;femsf] d;fn h'n';dfly k|x/Ln] x:tIf]k ubf{ ljBfyL{ g]tf 6]s]Gb| a:g]t;lxt $@ hgf uDeL/ 3fOt] ePsf 5g\ . a]n'sL %M#) ah] ;f] SofDk;af6 d;fn h'n'; lg:s]kl5 k|x/Ln] c>'Uof; k|xf/ ug'{sf ;fy} ;of}+ /fpG8 xjfO{ kmfo/;d]t u/]sf] ;'v]{taf6 g]kfn ;dfrf/kq ;+jfbbftf b'uf{ yfkfn] hgfPsf 5g\ . k|x/Ln] c>'Uof; k|xf/ u/L ljBfyL{nfO{ ltt/lat/ agfPkl5 a;kfs{df hDdf eP/ k'gM d;fn h'n'; k|bz{g ug{ vf]Hg] ljBfyL{x?nfO{ k|x/Ln] k'gM nf7L rfh{ ubf{ ljBfyL{nufot :yfgLo ;j{;fwf/0f 3fOt] ePsf lyP . k|x/L x:tIf]klj?4 klg ljBfyL{x?n] d;fn h'n'; k|bz{g ug'{sf ;fy} d+unu9L ;}lgs Aof/]s;u} /x]sf] 6«flkms k|x/L kf]:6df cfuf] nufO{ Wj:t agfOlbPsf lyP . o;} aLr emfkfaf6 k|FKt ;dfrf/cg';f/ :jljo' lgjf{rg / k]6«f]lnod kbfy{sf] d"Noj[l4sf] ljifonfO{ lnP/ cfGbf]ngdf plqPsf ljBfyL{ ;+u7gn] zlgaf/ emfkfdf d;fn h'n'; k|bz{g u/]sf 5g\ . ;ft j6f ljBfyL{ ;+u7gsf] ;+nUgtfdf ePsf] d;fn h'n'; k|bz{gsf qmddf k|x/Ln] nf7L rfh{ ubf{ cfwf bh{g ljBfyL{ 3fOt] ePsf 5g\ . ;fem %M#) ah]lt/ latf{df]8 rf]sdf lg:s]sf] d;fn h'n';sf sf/0f Ps 306f;Dd dx]Gb| /fhdfu{df oftfoft /f]lsPsf] lyof] . d;fn h'n'; k|bz{gkZrft\ sf]0f;efdf k|x/Ln] x:tIf]k ubf{ k|x/L / ljBfyL{aLr le8Gt ePsf] lyof] . o;} u/L gjnk/f;L, uf]vf{, afUn'ª, dxf]Q/L, af/f, sfe|], kj{t / dsjfgk'/df klg d;fn h'n'; k|bz{gx? ePsf :yfgLo ;+jfbbftfx?n] hgfPsf 5g\ . g]tfx?åf/f lx/f;t e|d0f g]skf -Pdfn]_ sf dxf;lrj dfwjs'df/ g]kfnn] ;+o'Qm ljBfyL{ cfGbf]ngsf qmddf kqmfp k/L lhNnf k|x/L sfof{nosf] lx/f;tdf /x]sf ljBfyL{x?;u e]63f6 ug'{eof] . ;f] cj;/df dxf;lrj g]kfnn] y'gfdf /x]sf ljBfyL{x?sf] ljljw cj:yfsf] af/]df hfgsf/L lng'x'b} kqmfp k/]sf ljBfyL{sf] l/xfOsf] nflu ;/sf/sf] Wofgfsif{0f u/fpg'eof] . xg'dfg9f]sf lx/f;tdf /x]sf ljBfyL{x?nfO{ dxf;lrj g]kfnn] kmnkm"n ljt/0f ug'{ePsf] lyof] . o;cl3 ;f]xL lx/f;tdf /x]sf ljBfyL{x?sf] l:ylt a'g g]kfnL sf+u|];df dxfdGqL ;'zLn sf]O/fnf, g]tf /fdrGb| kf}8]n hfg'ePsf] lyof]] . o;} u/L k]6«f]lnod kbfy{sf] d"Noj[l4 / :jljo' lgjf{rg :ylut ul/Psf]lj?4 g]sf -k|hftflGqs_ ;dly{t g]lj;+3n] oxL a}zfv * b]lv !) ut];Dd pkTosfaflx/sf SofDk;x?df tfnfaGbL / !) ut] pkTosf aGbsf] cfof]hgf u/]sf] 5 . ;'/IffsdL{sf] uf]nLåf/f sfx'n]df dfl/Psfx?sf] Ifltk"lt{ lgsf;f b]jrGb| e§ g'jfsf]6 ;'/Iffkmf}hsf] uf]nLåf/f kfr dlxgfcl3 g'jfsf]6sf] sfx'n]df dfl/Psf kfr hgf lgbf]{if lszf]/sf kl/jf/nfO{ Ifltk"lt{ lbg u[xdGqfnon] lhNnf k|zf;g sfof{no g'jfsf]]6df /sd pknAw u/fPsf] 5 . u[xdGqfnosf] a}zfv @ ut]sf] kl/kqdf k|wfgdGqL /fxtsf]ifaf6 IFltk"lt{ /sd lgsf;f k7fPsf] / kLl8t kl/jf/nfO{ a'emfO{ clen]v tof/ u/L e/kfO{ k7fpg lhNnf k|zf;gnfO{ lgb]{lzt ul/Psf] 5 . ut d+l;/ !! ut] /flt ;b/d'sfd ljb'/b]lv ;ft sf]; klZrdsf] sfx'n] uflj;$ a|'t¨f]df xh'/a'af gftf kg]{ k'sf]{ tfdfªsf] d[To' ;+:sf/ u/]/ kmls{/x]sf] a]nf 3/ k'Ug'eGbf Ps ;o ld6/k/ g} zfxL g]kfnL ;]gfn] dfcf]jfbLsf] cfz+sfdf uf]nL k|xf/ ubf{ :yfgLo kfr hgf ljBfyL{x?sf] d[To' ePsf] lyof] . ;]gfsf] uf]nL nfuL d[To' x'g]x?df sfx'n]# sfnfr]tsf kl/dfg tfdfª, hLtaxfb'/ tfdfª, rf]Qmf tfdfª tyf sfx'n]$ xl6ofsf sfG5fdfg / rGb|axfb'/ tfdfª;lxt kfr hgf lszf]/ /x]sf lyP . o;/L dg]{x?sf kl/jf/nfO{ k|ltkl/jf/ Ps÷Ps nfv ?lkof Ifltk"lt{ pknAw u/fpg o;cl3 g} ;/sf/n] lg0f{o u/]sf] k|d'v lhNnf clwsf/L u0f]zk|;fb 9sfnn] g]kfn ;dfrf/kqnfO{ hfgsf/L lbg'eof] . IFltk"lt{ /sd cfof], ;DalGwt kl/jf/nfO{ lemsfP/ k|zf;gn] o;} xKtfleq ljt/0f ul/;Sg]5 k|lhc 9sfnn] eGg'eof] . ;'/Iffkmf}haf6 dfl/Psf kfr} hgf lgbf]{if ljBfyL{ x'g\ egL IFltk"lt{ pknAw u/fpg d[tssf kl/jf/x?n] ut d+l;/ @$ ut] lhNnf k|zf;g sfof{nodf ph'/L lbPkl5 zfxL g]kfnL ;]gfsf] 5fglag ug{ ul7t dfgjclwsf/ ;]nn] k';sf] klxnf] ;ftf 36gf uNtLn] x'g uPsf] / d[tssf kl/jf/nfO{ plrt IFltk"lt{ lbOg'k5{ eGg] lgisif{ lgsfn]sf] lyof] . u[xdGqfnon] klg IFltk"lt{ lbg] lg0f{o b'O{ dlxgfcl3 u/]sf] eP klg kLl8tx?n] pQm IFltk"lt{ xft kfg{ ;s]sf lyPgg\ . dGqfnosf] k|ltd[ts Ps÷Ps nfv ?lkofsf b/n] IFltk"lt{ lbg] lg0f{ocg';f/ z'qmaf/ a]n'sL dfq lhNnf k|zf;g sfof{nodf k"/} /sdsf] 8«fkm\6 cfPsf] 5 . pQm 8«fkm\6;u} dfcf]jfbLåf/f dfl/Psf tLg hgfsf] kl/jf/nfO{ klg hgxL 8]9 nfv ?lkofsf b/n] IFltk"lt{ /sd lgsf;f ePsf] 5 . o;/L IFltk"lt{ kfpg]sf d[tsx?df 5fk uflj;! sf /fdaxfb'/ tfdfª, s'd/L^ sf b]j/fh Gof}kfg] / s'd/L$ sf /fdaxfb'/ tfdfª /x]sf] lhNnf k|zf;g sfof{no g'jfsf]6n] hgfPsf] 5 . ;/sf/n] g} ljBfyL{nfO{ cfGbf]ngdf ptf¥of] g]kfn ;dfrf/kq df]/ª /fhg}lts bnx?n] ljBfyL{nfO{ ;8s cfGbf]ngdf ptf/]sf] ;/sf/L cf/f]ksf] s8f k|ltjfb ub}{ g]kfnL sf+u|];sf ;efklt lul/hfk|;fb sf]O/fnfn] ;/sf/n] g} ljBfyL{x?nfO{ cFGbf]ngdf xf]Dg] sfd u/]sf] atfpg'ePsf] 5 . zlgaf/ dWofg lj/f6gu/ cfOk'Ug'ePsf sf]O/fnfn] :yfgLo ;~rf/sdL{x?;u s'/f ub}{ ljBfyL{x?nfO{ prfNg] kf6L{ geO{ lgsDdf ;/sf/ ePsf] cf/f]k nufpg'eof] . ljBfyL{sf] r'gfj gu/fP/ ;/sf/n] g} ljBfyL{ prfNg] sfd u/]sf] 5 . r'gfj u/fOlbPsf] eP ljBfyL{x? r'gfjdf Jo:t eOxfNy] lg pxfsf] egfO lyof] . zx/L IF]q / ;b/d'sfddf /x]sf SofDk;x?df ;d]t r'gfj u/fpg g;Sg] clxn]sf] ;/sf/ ;a}eGbf lgsDdf ;/sf/ ;flat ePsf] bfaL ub}{ sf]O/fnfn] cfkm\gf] gfnfosLkg / sdhf]/L n'sfpg ;/sf/n] kf6L{nfO{ bf]iff/f]k0f u/]sf] atfpg'eof] . lgjf{lrt lgsfonfO{ qmdzM ;dfKt ub}{ hfg] cleofgcGtu{t g} ljBfyL{x?sf] r'gfj /f]lsPsf] bfaL ub}{ sf]O/fnfn] eGg'eof] klxnf k|ltlglw;ef e+u ul/of], To;kl5 :yfgLo lgsfo . clxn] lgjf{lrt Pp6} c+u :jljo';d]t vfnL u/fpg vf]Hg' k|hftGqnfO{ ;dfKt ug]{ if8\oGqs} lx:;f xf] . dxfgu/sf]
zf]ef / ;'/Iffdf cJojl:yt xf]l8{ª af]8{ r'gf}tL g]kfn ;dfrf/kq sf7df8f}+ Jojl:yt xf]l8{ª af]8{nfO{ zx/sf] j}ejsf] k|tLssf ?kdf lnOg] u/] klg g]kfndf eg] cfjZos gLltlgodsf] cefjn] hyfefjL agfOPsf af]8{n] xfjfx'/L rNg] df};ddf s'g lbg dfG5]sf] Hofg lng] xf] eGg] 8/ pTkGg x'g] u/]sf] 5 . lj1fkgsf nflu /fhwfgL sf7df8f}+df xhf/f}+sf] ;+Vofdf /x]sf To;k|sf/sf af]8{af6 pTkGg x'g ;Sg] ;Defljt b'3{6gfsf] lhDd]jf/L s;n] lng] eGg]af/]df gLltlgodx? df}g kfOPsf 5g\ . xhf/f}+sf] ;+Vofdf To; k|sf/sf af]8{x? /x] klg sf7df8f}+ dxfgu/kflnsfn] clxn] s]jn c9fO ;o af]8{sf] dfq z'Ns p7fO{ ltgLx?sf] dfq lhDd]jf/L lng] u/]sf] kfOPsf] 5 . sf7df8f}+ dxfgu/kflnsfsf ;'/Iff zfvfsf kbflwsf/L wgklt ;fksf]6fn] ;fj{hlgs dxjsf 7fp, d7dlGb/sf] ! ;o ld6/leq kg]{ If]qnufotsf :yfgdf xf]l8{ª af]8{ /fVg lgif]w ul/Psf] / To:tf] :yfgdf /flvPdf pv]lng] hgfpg'eof] . pxfsf cg';f/ ;fdfGo cj:yfdf k|ltju{ lkm6sf] Ps jif{df ^) ?lkof z'Ns lnOg] u/]sf], lghL 3/df @) k|ltzt;Dd 5'6 lbOPsf], /S;L r'/f]6df %) k|ltzt yk z'Ns lnOPsf] hfgsf/L u/fpg'eof] . tLg jif{otfaf6 dfq} dxfgu/kflnsfn] ;Lldt xf]l8{ª af]8{x?df z'Ns p7fpg yfn]sf]df z'?sf] jif{df @) nfv / bf];|f] jif{df @$ nfv ?lkof /fh:j p7]sf] dxfgu/kflnsfn] hgfPsf] 5 . t/ Rofp pd|]em}+ pld|Psf cGo cJojl:yt xf]l8{ª af]8{ lgoGq0fsf ;DaGwdf eg] cem} s;}sf] Wofg guPsfn] Psftkm{ zx/sf] zf]ef laufg]{ sfd eO/x]sf] 5 eg] csf{tkm{ xfjfx'/Lsf] df};ddf n8]/ dfG5] lsRg] vt/f;d]t plQs} b]lvPsf] 5 . ut a'waf/ dfq} ljleGg 7fpdf ?v 9Nbf rf/ hgfsf] d[To' ePsf] lyof] eg] s}of}+ 3fOt] ePsf lyP . g]kfn lj1fkg Ph]G;L ;+3sf cWoIf efis//fh /fhsl0f{sf/n] hyfefjL 6flug] t'n / xf]l8{ª af]8{ lgoGq0fsf nflu lj1fkg Ph]G;Lx?n] ;/sf/n] Nofpg nfu]sf] /fli6«o lj1fkg gLltdf ;dfj]z ug{ ;'emfj lbPsf] eP klg pQm gLlt cfpg g;s]sf] atfpg'eof] . ;"rgf tyf ;~rf/ dGqfnon] lj1fkggLlt / To;adf]lhdsf] P]g l5§} Nofpg] atfP klg tof/ ePsf] elgPsf] gLlt clxn] dGqfnodf g} ylGsPsf] 5 . xf]l8{ª af]8{ lgoGq0f ubf{ lj1fkg ug]{nfO{ c;/ kg{ ;S5, t/ zx/sf] zf]ef / ;'/Iffsf] b[li6sf]0fn] lgoGq0f ug}{ kg]{ ePsf] 5 cWoIf /fhsl0f{sf/n] eGg'eof] . dxfgu/kflnsfn] Aofg/ / leQ] n]vgsf nflu sltko dfkb08 tf]s] klg plrt cg'udgsf] cefjn] tL dfkb08sf] kfngf ePsf] 5}g . dxfgu/n] kf]:6/ 6f:g / leQ] n]vg ug{ k"0f{tof lgif]w u/] klg To;k|sf/sf sfd eO/x]sf 5g\ eg] dxfgu/n] ;'Gwf/f, Go'/f]8, /Tgkfs{, hdn, sflGtky, /fhb/af/j/k/, b/af/dfu{, dx]Gb|sf] zflns, hfd] dl:hb, k'/fgf] a;kfs{, eb|sfnL, zxLbu]6, l;+xb/af/, dfOtL3/, k'/ftfljs dxjsf d7dlGb/, 6«flkms ;+s]t /fv]sf :yfg 5f]lkg] u/L /fVg gkfOg], /fli6«o emG8f /fVg] kf]nnufotsf 7fpdf Aofg/ /fVg gkfOg] dfkb08 agfP klg Tof] k"0f{ ?kdf nfu" ePsf] kfOPsf] 5}g . dxfgu/kflnsf ;'/Iff zfvfsf kbflwsf/L ;fksf]6fn] eGg'eof] xf]l8{ª af]8{af6 /fh:j p7fpg ;lsg] /x]5 eGg] b]lvO;s]sf]n] Tof] x]g]{ sfdsf] lhDd]jf/L lghL If]qnfO{ lbg] ;f]r dxfgu/kflnsfn] agfPsf] 5 . oBlk dxfgu/kflnsfn] ;a} To:tf af]8{ x]g{ EofOg;s]sfn] afsLsf] lhDd]jf/L s;n] s;/L lng] eGg] k|Zg plAhPsf] 5 . dxfgu/kflnsfsf kbflwsf/Lx?n] ;'/Iff;DaGwL s'g} vt/f pTkGg ePdf af]8{ /fVg] ;DalGwt JolQmn] lhDd]jf/L lng'kg]{ atfP klg gLltlgodsf] cefjsf sf/0f sltko xf]l8{ª af]8{jfnfx?n] z'Ns ltg{ gdfg]sf] / a? x6fP x'G5 eg]/ r'gf}tL lbPsf] :jLsf/]sf 5g\ . ;DklQ ljj/0f ga'emfpg] kbflwsf/LnfO{ sf/afxL ul/g] sf7df8f}+, -g];_ ;DklQ ljj/0f clgjfo{?kdf a'emfpg'kg]{ sfg'gL Joj:yfsf] pNn+3g ug]{ kbflwsf/Lxkm\dfly clVtof/ b'?kof]u cg';Gwfg cfof]un] sf/afxL cufl8 a9fpg] ePsf] 5 . gof hf/L ePsf] e|i6frf/ lgjf/0f P]g @)%( n] ;fj{hlgs kb wf/0f ug]{ h'g;'s} kbflwsf/Ln] ;DalGwt lgsfodf clgjfo{?kdf ;DklQ ljj/0f a'qmfpg'kg]{ :ki6 ls6fgL u/]/ klg sltko kbflwsf/Ln] ljj/0f ga'emfPsf sf/0f clVtof/n] sf/afxL cufl8 a9fpg] ePsf] xf] . e|i6frf/lj?4sf] sf/afxLnfO{ k|efjsf/L agfpg ;fj{hlgs kb wf/0f ug]{ sd{rf/Lsf] ;DklQ ljj/0f /fvL k|To]s jif{ cWofjlws ug]{ / c:jfefljs ;DklQ j[l4 ePsf] kfOPdf sf/afxL cufl8 a9fpg] p2]Zocg'?k ;DklQ ljj/0f clgjfo{?kdf a'emfpg'kg]{ Joj:yfnfO{ sfg'gåf/f g} lglZrt ul/Psf] xf] . e|i6frf/ lgjf/0f P]g nfu" ePsf] nuQ} ;/sf/n] ;fj{hlgs kb wf/0f ug]{ kbflwsf/Ln] ;DklQ ljj/0f a'emfpg'kg]{ lgsfo;lxt sl/a @ dlxgfsf] ;do ;Ldf;d]t tf]s]sf] lyof] . t/ ;/sf/n] ;do ;Ldfcg'?k sltko kbflwsf/Ln] ;DklQ ljj/0f gk7fPsf], sltkon] ;DklQ ljj/0f oyfy{km\kdf ge/]sf] tyf sltko lgsfoaf6 clgjfo{ ;DklQ ljj/0f eg{sf nflu cfjZos s8fO gu/]sf sf/0f clVtof/n] sf/afxLsf] k|lqmof cufl8 a9fpg nfu]sf] clVtof/ pRr;|f]tn] atfPsf] 5 . e|i6frf/ lgjf/0f P]g @)%( cg';f/ clVtof/n] ;DklQ ljj/0f geg]{ tyf unt ljj/0f eg]{pk/ ^ xhf/ ?lkof hl/jfgf;lxt e|i6frf/sf lj?4df yk sf/afxL;d]t cufl8 a9fpg ;Sb5 . o;} u/L clVtof/n] sfg'gL k|lqmofcg'?k clgjfo{ ;DklQ ljj/0f e/fpgsf nflu tfs]tf gu/L a]jf:tf ug]{xkm\dfly e|i6frf/nfO{ ;xof]u k'¥ofPsf] sf/0f ljefuLo sf/afxLnufosf sf/afxL cufl8 a9fpg ;Sb5 . lghfdtL sd{rf/Lxkm\sf nflu lghfdtL lstfavfgf, k|x/Lsf] nflu k|x/L lstfa vfgf, lzIfssf] nflu lzIfs lstfa vfgf, ;+:yfgsf sd{rf/Lxkm\n] ;DalGwt dGqfno / dGqL tyf lgjf{lrt hgk|ltlglwn] ;+;b\ ;lrjfnodf ;DklQ ljj/0f a'emfpg'kg]{ k|fjwfg ;/sf/n] tf]s]sf] 5 . clVtof/ ;Da4 ;dfrf/;|f]tsf cg';f/ ;DklQ ljj/0f oyfy{?kdf geg]{ tyf ;DklQ ljj/0f g} geg]{xkm\dWo]df pRrkb:y sd{rf/Lxkm\ g} a9L /x]sf] kfOPsf] 5 . ;DklQ ljj/0f ga'emfpg] pRrkb:yxkm\ g} ePsf sf/0f ;DalGwt lgsfon] tfs]tf ug{ g;s]sf] klg hgfOPsf] 5 . ljBfyL{ cfGbf]ngn] cnlR5g lelqPsf] 5 M vkf+uL sf7df8f}+, -g];_ dlxnf afnaflnsf tyf ;dfh sNof0fdGqL uf]/]axfb'/ vkf+uLn] ljBfyL{sf] cfGbf]ngsf] cf8df b]zsf] ;Qf kl/jt{g ug{ vf]Hg' s'g} klg lx;fan] /fd|F] gePsf] atfpb} clxn]sf] cfGbf]ngn] b]zdf cnlR5g lelqPsf] atfpg'ePsf] 5 . g]kfn s'i7/f]u lgjf/0f ;+3sf] ;fwf/0f;efsf] pb\3f6g ug{ zlgaf/ sfo{qmd:yn k'Ug'ePsf dGqL vkf+uLn] cfkm\gf] efif0fsf] clwsf+z ;do /fhfsf] jrfj6 / ljBfyL{ cfGbf]ngsf] lj/f]wdf vlr{g'eof] . ;ft jif{ nfdf] lx+;f cGtsf nflu jftf{ k|lqmof a9\g nfUbf z'km\ ePsf] of] cfGbf]ngn] d'n'sdf cnlR5g b]vfPsf] 5 pxfn] eGg'eof] . rLg, jdf{, OG8f]g]l;ofnufotsf d''n'sdf ljBfyL{ cfGbf]ng r/d l;dfdf k'Ubf klg /fHo;Qfdf s'g} kl/jt{g gePsf] pbfx/0fxkm\ k|:t't ub}{ pxfn] ljBfyL{n] zf;s abNg] s'/f cGt/f{li6«o hutdf c;Dej x'g] u/]sf] atfpg'eof] . jdf{df ljBfyL{n] cfª ;fª ;'sLnfO{ a'?sa'?s prfn] v} t Toxf s]xL ePg, t/ g]kfndf ljBfyL{sf] sf/0f kl/jt{g x'g] u/]sf] 5, of] b'ef{Uo g} xf] pxfn] eGg'eof] . pxfn] eGg'eof] bnxkm\ cf°" cfGbf]ngdf hfg' t sxf xf] sxf ljBfyL{nfO{ prfNb} 5g\ o;n] b]znfO{ slxNo} /fd|F] ub}{g . bnxkm\ / ljBfyL{ ;+u7gn] /fhfnfO{ af/Daf/ k|xf/ ul//x]sf] l6Kk0fL ub}{ pxfn] /fhfn] rfn]sf] sbd ;dofg's"n / d'n's arfpg] p2]Zon] u/]sf] bfaL ug'{eof] . pxfn] eGg'eof] bnxkm\n] !@ jif{ d'n'snfO{ lynlynf] kf/]kl5 g of] sbd rfn]sf] xf], oxL s'/fnfO{ lnP/ lsg /fhfsf] ;w}+ lj/f]w ul/G5 xfdL t Ps lgd]if klg /fhfljgf /xg ;Sb}gf}+ . o'4lj/fd cfrf/;+lxtf pNnª\3g jL/uGh, -g];_ ;f]gjiff{ ufp ljsf; ;ldltsf k"j{cWoIf Pjd\ g]kfnL sf+u|]; k;f{sf lhNnf ;b:o /dfsfGt lu/Lsf] ckx/0f ePsf] Ps xKtf lalt;Sbf klg °]nf gk/]kl5 clxn] k;f{sf] u|fdL0f IF]q cft+lst aGg k'u]sf] 5 . gj jif{ dgfpg] p2]Zon] lkslgs vfg uPsf k"j{cWoIf lu/LnfO{ &÷* hgf c1ft JolQmxkm\n] xfdL dfcf]jfbL xf}+ egL uta}zfv ! ut] h+unt°{ nu]sf] :yfgLo afl;Gbfxkm\n] hgfPsf 5g\ . dfcf]jfbL k|ltsf/ ;ldltsf] ;+of]hs;d]t /x]sf lu/LnfO{ s]xL lbgcl3b]lv dfcf]jfbLn] 7"nf] Iflt Joxf]g'{ kg]{ wDsL ;f]gjif{sf :yfgLo afl;Gbfxkm\n] lbPsf 5g\ . otf :yfgLo k|x/Ln] ;d]t ckxl/tsf] vf]h tnf; ul//x]sf] hgfPsf] 5 eg] k;f{sf] u|fdL0f IF]qdf /dfsfGt lu/Lsf] vf]htnf;sf nflu xhf/f}+sf] ;+Vofdf :yfgLo afl;Gbfxkm\n] ;d]t ufbL, afujgf, lj?jfu'7Lnufotsf 7fpdf vf]htnf; ul//x]sf] atfOG5 . dfcf]jfbLn] s]xL lbgcl3 dfq Onfsf k|x/L sfof{no kf]vl/ofdf sfo{/t b'O{ hgf k|x/LnfO{ ckx/0f u/]sf lyP . dfcf]jfbLn] rGbf ;+sngsf] cf/f]kdf h]n k/]sf dfcf]jfbL sfo{stf{ /fh' zdf{ p°{ ljgf]b kf08]nfO{ h]n d'Qm u/]kl5 dfq k|x/L 5f]8\g] c8fg /fv]kl5 dfcf]jfbLn] ;}bfjfhLdf kf08]nfO{ d'Qm u/L ckxl/t k|x/LnfO{ ;s'zn l°tf{ k7fPsf lyP . o; 36gfdf dfcf]jfbLn] cfkm\gf] cflwsfl/s wf/0ff ;fj{hlgs u/]sf] 5}g . oBlk k|x/Ln] dfcf]jfbLn] g} ckx/0f u/L a]kQf kf/]sf] atfPsf] 5 . olb ckxl/t lu/L ;s'zn l°tf{ gePdf k'gM lj?jfu'7L sf08 bf]xf]¥ofpg] wDsL lu/L kIfw/ JolQmxkm\af6 af/Daf/ ;fj{hlgs :yndf JoQm ul/g yfn]kl5 To; IF]qsf s]xL :yfgLojf;Lxkm\ ;fDk|bflos b+uf x'g] xf] ls eGg] eon] u|fdL0f IF]q 5f8]/ ;b/d'sfd a:g yfn]sf 5g\ . s'g a]nf s] 36gf x'g] xf] eGg] eon] ljz]if u/L kxf8Lof ;d'bfosf dfG5]xkm\ lrlGtt ag]sf]n] ufpaf6 ;b/d'sfdt°{ wdfwd lj:yflkt x'g] qmd a9]sf] ufbL/+uk'/ 6f8L 3/ ePsf kqsf/ s]kL nfld5fg]n] atfpg'eof] . dfcf]jfbLlj?4sf] k|ltsf/df hftLo ;fDk|bflos 36gf x'g ;Sg] ePsfn] k|x/L k|zf;gnfO{ ;d]t :yfgLo afl;Gbfn] hfgsf/L lbO;s]sf] t/ k|zf;gLo lgsfoaf6 lu/L ckx/0f sf08nfO{ uDeL/tfsf ?kdf lng g;s]sf] u'gf;f] ufpaf6 lj:yflkt x'g] JolQmxkm\sf] 5 . o; ;DaGwdf lhNnf k|x/L sfof{no k;f{sf k|x/L k|d'v hLjg >]i7n] ckxl/t lu/Lsf] vf]htnf; eO/x]sf] / lghnfO{ dfcf]jfbLn] g} ckx/0f u/L h+unleq n'sfO/fv]sf] eGg] hfgsf/Ldf cfPsf] atfpg'eof] . pxfn] dfcf]jfbL kf6L{;u cfj4 lhDd]jf/L JolQmxkm\;u ;Dks{ x'g g;Sbf cK7\Øf/f] l;h{gf ePsf] atfpg'eof] . k|x/L pk/LIfs >]i7n] dfcf]jfbLn] lu/LnfO{ ;s'zn g} /fv]sfn] s]xL lbgleqdf l°tf{ Nofpg] k|of; k|zf;gLo lgsfoaf6 eO/x]sf] hfgsf/L lbg'eof] . o;} 36gfnfO{ lnP/ g]kfnL sf+u|]; k;f{ If]q g+= # sf ;efklt /fd]Zj/ /f}lgof/n] lu/L ckx/0f sfo/tfsf] gd'gf ePsf] atfpg'eof] . pxfn] k"j{uflj; cWoIf lu/LnfO{ ;s'zn l°tf{ gu/]df h;n] ckx/0f u/] klg 7"nf] d"No r'sfpg'kg]{ r]tfjgL lbg'eof] . w/x/faf6 a'6jndf Ps hgf ljBfyL{nfO{ uf]nL xfgL xTof u/]/ tLg hgf dGqLsf] hflu/ r6\ kfl/lbPsf k|x/Lxkm\ °]l/ c? dGqLsf] klg hflu/ vfOlbg hf]8h'n'd u/]sf] b]Vbf w/x/fnfO{ dGqLxkm\k|lt ;xfg'e"lt hfu]/ cfPsf] 5 . ljr/f dGqLxkm\n] tfn'df cfn' °n]/ kfPsf] hflu / oL k|x/Ln] ubf{ u'Dg]eof], lwSsf/} xf];\ . k]6«f]lnod kbfy{df ePsf] d"Noj[l4sf] sf/0f rls{Psf] zflGtk"0f{ ljBfyL{ cfGbf]ngnfO{ k|x/Ln] x:tIf]k ug{ yfn]kl5 /fhfaf6 kbd'Qm ug]{ qmd rn]sf] dfq geO{ cFGbf]ngsf sf/0fn] klg s'g s'g dGqLsf] hflu/ hfg] xf] s'GgL w/x/fn] clxn] g} cg'dfg ug{ ;s]sf] 5}g . t/ z'qmaf/ /fli6«o ;efu[xdf k|x/Ln] x:tIf]k u/]/ 3fOt] ePsf Ps ljBfyL{sf cg';f/ clxn]sf u[xdGqLsf] ;d]t sfo{ef/ ;Dxfn]sf ab|Lk|;fb d08nsf] s';L{ 9Ng} nfUof] /] clg l;+uf] ;/sf/sf] ;d]t s';L{ xlNnO;Sof] /] . tL lxsf{pg] dWo]sf k|x/Ln] l/; °]g]{ / :jfb °]g]{ xfDn], hflu/ hfg] dGqLsf] eg]/ xf}l;+bf w/x/f clnstf xlRsPsf] lyof] . k|x/L x:tIf]kn] ;dsIfL dGqLxkm\sf] hflu/ r6\ ePkl5 t xfd|f c? dGqL ldqxkm\ k|x/L x:tIf]k rsf{P/ hflu/} w/fkdf kfg{ kSs} rfxg' x'Gg xf]nf eGg] w/x/fsf] cg'dfg dfq xf] . df}sfn] ldn]sf] dGqLsf] hflu/ @÷$ dlxgf nDAofpg] sfddf ;hu /xg w/x/fsf] ;Nnfx 5 . k|x/L x:tIf]kn] dGqLsf] hflu/ aRbf] /x]g 5 eGg] w/x/fsf] cg'ej ePsfn] :jR5 5ljdf bfu nfUg] dfq geO{ dGqL aGg] ;kgf kbd'lQm;u} dg]{ ePsfn] klg ;hu xf}+ gq w/x/f;u ;xfg'e"ltsf zAbafx]s s]xL afsL /xg] 5}g . |
| Send your comments and letters to the editor at sadhana@mail.com.np 2003 © Mercantile Communications Pvt. Ltd. P.O. Box 876, Durbar Marg, Kathmandu, NEPAL. Tel : 977 1 4220 773, 4243566, Fax: 977 1 4225 407.Reproduction in any form is prohibited without prior permission. No part of the articles which appear in the internet version on SAMACHAR PATRA may be reproduced without the permission of Mercantile Communications Pvt. Ltd. For reprinting rights, please write to US. Send us your feedback: CONTACT US. HOME TOP ABOUT US ADVERTISE WITH US CLICK HERE FOR PAST ISSUES |