mainlogo2.jpg (11011 bytes)

madhulogo.jpg (5090 bytes)
Vol. 32 :: No. 10
Falgun February 15 - March 14,
2000

0N A TRIAL BASIS 
This page is still under construction....

ljrf/d~r


sljj/ Jolytsf lxGbL–sfJo ;fwgf

– k|f= 8f= piff 7fs'/

æd]/} dxTjfsf+B|ffsf Psdfq p2]Zo x},
cfsfz s] ¿k d]+
v'bsf] k|:t't s/g] sf .Æ

– k[= #*

æt]j/ sljtfsf ;Gbe{ cfh sfÆ

dxfslj nB|dLk|;fb b]jsf]6fn] eg] h:t}–

æp2]Zo s] lng' <
p8L 5'g' rGb| Ps .Æ

Jolyt klg cToGt dxTjfsf+B|fL JolQmTj x'g'x'GYof] . pxfFdf JofKt pbfQ efjgf, ck"j{ b[9 ;+sNk / pxfFsf hLjgsf dxfg\ nB|ox¿ cToGtg} :t'To 5g\ . g]kfnL ;flxTosf qmflGtsf/L sljsf ¿kdf b]vf k/]sf slj Jolyt lxGbLefiffdf /lrt sljtfx¿df klg To:t} k|v/ o'u–r]tgfsf ;Dafxs–sljsf ¿kdf lqmofzLn x'g'x'GYof] . pxfFsf] ;fxl;nf] ;flxlTos JolQmTj / pxfFsf] k|v/ qmflGtsf/L r]tgfn] g]kfnL ;flxTosf ;fy} lxGbL ;flxTonfO{ klg Pp6f cd/ ;flxlTos lje"lt k|bfg   u/]sf] 5 / lxGbL ;flxTo klg pxfF h:tf] dxfg\ slj kfP/ uf}/jflGjt ePsf] 5 . slt b[9tf / cfF6sf ;fy pxfFn] eGg'ePsf] lyof] –

æPp6} dfq sfdgf 5 d]/f]
chftzq's} ¿kdf
cfˆgf] klxrfg k|:t't ug{ ;s"F d .Æ

– Jolyt, dw'ks{, c;f/– @)%!

;flxTo / ;flxTosf/x¿nfO{ c;Ld k|]/0ff / k|f]T;fxg lbg] o'uslj Jolytsf sljtfx¿df hlt k|v/ pb\af]wgfTdstfsf :j/ lyP, pxfFsf sljtf–jfrgsf :j/ klg plts} cf]h:jL, ;zQm / pT;fxL x'g] ub{lyof] .

pxfFsf] d[To'eGbf !) lbg k"j{ pxfFsf] lgjf; :yfgdf pxfFnfO{ cfˆgf] …lxGbL cf}/ g]kfnL ;flxTo s] k|ltlglw x:tfB|f/ zLif{s k':ts e]+6 :j¿k ck{0fsf nflu d uPsf] lyPF . k':ts x]/]/ c;Ld k|;Ggtf / ;Gtf]if JoQm ub}{ pxfFn] cfˆgf] OR5f o;/L cleJoQm ug'{ ePsf] lyof]–ælxGbL / g]kfnL ;flxTosf aLr ;'b[9 ;DaGwsf nflu xfdLn] k|of; ug'{k5{ . ;fy} cGo l5d]sL /fi6«x¿sf;Fu g]kfnL ;flxTosf k/:k/ ;'b[9 ;DaGw xf];\, o;sf nflu xfdL k|oTgzLn x'g'k5{ . d Pp6f …;fs{ n]vs ;+u7gÚsf cfjZostf dx;'; ul//x]sf] 5' / To;sf nflu d}n] k|of; klg u/]sf] lyPF .Æ s'/}–s'/fdf pxfFn] cToGt cf]h:jL :j/df …zflGtb"tÚsf nflu tof/ kfg'{ePsf Pp6f lxGbL sljtf ;'gfpg'eof] . zf/Ll/s ¿kdf c:j:y ePklg pxfFsf] cfjfh k"j{jt g} hf]lznf] / x'Fsf/k"0f{ lyof] . pxfFsf sljtfdf cleJoQm cf]hl:jtf / sljtf jfrg–z}nL cgfof;g} lxGbL slj lbgs/sf :d/0f u/fpF5 .

j:t'tM Pp6f c;To ;flxTosf/nfO{ b]z / sfnsf ;Ldf x'Fb}g . o:tf o'uslj ef}uf]lns ;Ldf kf/ u/]/ ljZjfTdfdf JofKt eP/ ;Dk"0f{ dfgjfTdfsf lxt–lrGtgdf ;dlk{t eO{ cfˆgf] ;Gb]z o; k|sf/ ljtl/t u5{–

æxdf/f Xbo
jfo' d]+ ;'uGw sL t/x
cjuflxt
s/fgf kfxtf x}
;Dk"0f{ dfgjtf sf]
ljZj s] lnP .Æ

…qoLÚ %)–&^

slj Jolytn] efiffsf ;Lldt ;Ldf gf3]/ /fi6«efiff g]kfnL ;dfg g} lxGbL efiffdf klg ;dfg bB|ftfn] el/Psf] cfˆgf] efj–wf/fnfO{ k|jflxt u/]/ j}lZjs /Ëd~rdfg} lxGbL sljtf–B|f]qdf dxTjk"0f{ of]ubfg lbg' ePsf] 5 . pxfFsf ;flxTo ;fwgfdf g]kfnL, g]jf/L / lxGbLsf] kljq lqj]0fL au]sf] 5 . d[To' ko{Gt pxfF ;flxTo–;fwgfdf k"0f{tM ;dlk{t eP/ g]kfnL, g]jf/L / lxGbL ;flxTofsfzdf cfˆgf] Pp6f df}lns / ljlzi6:yfg cf]u6]/ Pp6f ;kmn sljsf ax'd"No pbfx/0f k|:t't ug'{eof] . pxfFsf lxGbL sljtfx¿ klg pxfFsf g]kfnL sljtf h:t} JolQm, kl/jf/, ;dfh / /fi6«sf ;Lldt ;Ldf kf/ u/]/ ljZj–sNof0f sfdgfdf clk{t 5g\ . k|v/ o'u–r]tgfsfwgL slj Jolytsf lxGbL sfJo /rgfx¿df klg pbfQ dfgjLo efjgf, dfgj lxtsf nflu ck"j{ b[9 ;+sNk / ljZjaGw'Tjsf efjgfsf k|rf/–k|;f/sf nflu dxfg\ nB|o b]lvG5 –

æe"d08n e/ s] cfbdL p;s] ckg] xL aGw' x}+
ljZj e/ km}n] x'P ;d:t b]z p;sf ckgf xL b]z x} .Æ

–æt]a/ sljtfsf …Æ k[= $@

slj Jolytsf /rgfx¿df ;flxTo / /fhgLlt cleGg aGg k'u]sf]  5 . pxfFsf hLjg–ofqfdf slj Jolyt / /fhgLlts Jolyt Ps csf{df JofKt ePsf] b]lvG5 . pxfFsf sfJo–JolQmTjsf lgdf{0f g} ;flxTo / /fhgLltsf cleGg ldngaf6 ePsf] xf] . w]/} h;f] pxfFsf k|f/lDes sljtfx¿ O{=;+= !(%) sf] cf;kf; h]nsf oftgf ef]Ub} n]v]sf x'g\ . sf/fjf;sf s7f]/ oftgfdo hLjgdf sljn] k|s[ltaf6 k|]/0ffu|x0f u5{ . gesf tf/fn] pxfFnfO{ xfF:g l;sfpF5 / h'gsL/Ln] sljsf cGwsf/k"0f{ dfu{df cfzfsf k|sfz lbP/ k|ult–kydf cu|;/ x'gsf nflu pb\af]lwt u5{–

ætddo ky d]+ a'´–a'´ hn–hn
a9\g]sf b]s/ ;Gb]z
d]/} ;Dd'v cfs/ ufof
h'ug"g] Hof]ltt ufgf

k|ltlbg
Hof]ltd{o lrGtg sL Hjfnf d]+
k'nlst k/jfg] ;f hn s/,
tdsf] cfnf]lst s/g] d]+
kfjg ;fwg ag s/,
hnt]–hnt] td d]+ x;gf
d}+g] tf/f]+ ;] ;Lvf x} .æ

–…qoLÚ k[=–!^@

pTkL8g / cTofrf/af6 b'MvL sljsf s?0ffdo hLjgdf sljtf g} pxfFsf PsfsL hLjgsf ;fyLsf] ¿kdf b]vf kl5{g . sljtf–ofqfsf k|f/lDessfnb]lvg} b]zsf b'Jo{j:yf / /f0ffzf;gsf cTofrf/ k|ltsf ddf{xt Xbo ulx/f] ljiffbdf 8'a]sf xfdL kfpF5f}+ . …ljZjf;Ú zLif{s k|f/lDes sljtfdf sf}/j–kf08jsf P]ltxfl;s k[i7e"ld lnP/ sljn] lgeL{stfk"j{s o; k|sf/ cleJoQm ug'{ePsf] 5 –

æeLd;f gxL+ ;Gtlt sf]xL
xf]uL s};] k"0f{ k|lt1f <
b]vf], kf~rfnL h};f xL
dfFsf]eL s/g] sf] gUg
b'Mzf;g ;f lgi7'/ zf;s
vL+r /xf x} s]z k|;Gg .Æ

g]kfnL hg–hLjgnfO{ cToGt glhsaf6 x]/]sf] x'gfn] pxfFsf sljtfdf g]kfnL hg–hLjgsf dfld{s Joyf, ;fdflhs ;d:ofx¿ ljjztfx¿ cToGt ;hLj 9Ën] k|:t't ePsf] 5 .

nueu bzs;Dd ;flxTo ;fwgfdf k"0f{tM ;dlk{t eP/ pxfFn] k|z:t dfqfdf ;flxTo–l;h{gf ug'{eof] . g]kfnL ;flxTodf …JolytÚ pkgfdn] ;'kl/lrt s]bf/dfg Jolytsf] hGd lj=;+= !(&! df ePsf] lyof] . h]nleqsf] /fhgLlts if8\oGqn] lbSs eO{ pxfFn] cfˆgf] pkgfd …JolytÚ /fv]sf] xf] . sljsf sljtf–ofqfsf] ;'?cft klg h]n–hLjgdf g} ePsf] xf] . slj Jolytsf g]kfnLefiff nueu – !^, g]jf/L efiffdf–$ / lxGbL efiffdf – $ sfJo k':tsx¿ k|sflzt 5g\ . d]/f] hfgsf/L cg';f/ lxGbL efiffdf /lrt pxfFsf w]/} sljtfx¿ clxn] klg k|sfzgsf k|tLB|ffdf 5g\ .

lxGbL–efiffdf /lrt slj Jolytsf rf/ sljtf–;ª\u|x k|sflzt 5g\–

-!_ xdf/f b]zM xdf/f :jKg
-@_ clUg >[Ëf/
-#_ qoL /
-$_ t]j/ sljtfsf M ;Gbe{ cfhsf .

slj Jolytåf/f /lrt oL sfJox¿ lxGbL ;flxTosf cd"No lglw x'g\ / sljsf o; dxgLo of]ubfgnfO{ lxGbL–;flxTo hut\n] cfb/ / ;Ddfgk"j{s cFufn]sf] 5 . lxGbL–efiffdf /lrt sljsf pko'{Qm /rgfx¿df ;j{q xfdL o'u–af]w / sfnfg';/0fsf B|fdtf :j:y / ;d'Ggt ¿kdf k|s6 ePsf kfpF5f}+ .

sfJo–hLjgsf k|f/lDes sfndf slj lxGbLsf kGt, k|;fb, lg/fnf, dxfb]jL jdf{, aRrg / lbgs/ h:tf] ;flxTosf/x¿af6 k|efljt ePsf] b]lvG5 / pxfFsf k|f/lDes lxGbL sljtfx¿sf efj, efiff / z}nLdf lxGbL 5fofjfbL k|efj oqtq kfOG5 t/ slj JolQmTjsf lghTj / df}lnstf ;j{q ;'/lB|ft 5 .

sljsf ;Dk"0f{ lxGbL sfJo–/rgfx¿nfO{ s]nfpFbf k|s[lt, gf/L, b]z–k|]d / dfgj–k|]d cflb ljleGg ljifo cGtu{t ljeflht ug{ ;lsG5 t/ ;du| sljtfx¿sf s]Gb|Lo efj cWoog ubf{ d"n¿kdf dfgj / dfgjtf;Fu g} slj Xbo tbfsf/ ag]sf] b]lvG5 . Ps ;Rrf dfgjjfbL sljsf] ¿kdf xfd|f] ;fd' Pstf / ;dfgtfsf cfbz{ lnP/ pxfF pkl:yt x'g' ePsf] 5 . pxfFsf k|s[lt–k|]d, gf/Lk|]d, /fi6«–k|]d ult ;zQm / kl/is[t 5, dfgj–k|]ddf klg TolQs} pbfQtf, Jofkstf / ulx/fO{ 5 . dfgj Pstf / dfgj–;dfgtf ljGb' 5 / dfgj Pstf / dfgj–;dfgtf pxfFsf sljtfsf k|d'v ;Gb]z .

sljsf …xdf/f b]zM xdf/f :jKgÚ zLif{s sljtf–;ª\u|x hLjgk|lt cfzf / cf:yf bzf{pF5 / xfdLnfO{ sd{sf k|]/0ffk|b ;Gb]z lbG5 . ;dfh, /fi6« / ljZj–sNof0fk|lt b[9 ;+sNk lnP/ pkof]uL /rgfx¿sf] dfWodaf6 sljn] u'g k|]/0ff, pd+u / pT;fx xfdLnfO{ lbPsf] 5, Tof] cToGt g} k|z+;gLo / kmnbfoL 5 . o; k':ts af/]df ljåfg\ 9'l08/fh e08f/LHo"sf] lgDg syg cToGt g} ;f/ule{t / dxTjk"0f{ l;4 x'G5 –ækf}?if s] slj Jolyt hLs] sfJo d]+ cjl:yt /fli6«o r]tgfs] efj–:km'ln+u cfsfzsL pmFrfOof]+ d]+ p8fg e/tf x'cf cGt d]+ dfgjtf s] ljzfn afx'kf; d]+ cfa4 xf]g]sf] cfdlGqt xf]tf x} .Æ

sfJofTdstfn] kl/k"0f{, kl/is[t efiffdf l;+ufl/Psf] oL sljtfx¿ /fli6«o efjgfnfO{ dfq xf]Og cGt/f{li6«o efjgfnfO{ ;d]t cFufNg k'u]sf 5g\ . ;zQm n]vgLåf/f /lrt oL sljtfx¿n] ;du| dfgj hfltsf kL8f, Joyf / cefju|:ttfsf dfld{s lrq b]vfP/ pbf/jfbL ;fdflhs r]tgfnfO{ ;zQmjf0fL lbPsf] 5 . ljåfg\ k|f]= cle ;'j]bLsf syg b|i6Jo 5 –æslj g] ckgL sljtfd]+ ;dsflns :yfgLo ljrf/ cf}/ efjsf] dfq JoQm xL gxL lsof x} clkt' p;d]+ ;Dk"0f{ dfgj ;] ;Da4 cyjf ;fj{ef}lds d"Nohlgt efjf]+sL cleJo+hgf eL sL x} .Æ

/fhgLlts cfGbf]ngaf6 ;f]´} ;Dks{ efPsf x'gfn] sljsf sltko sljtfx¿ ljb|f]xsf cfun] kl/k"0f{ klg 5g\ . O{=;+ !(*$ df k|sflzt …clUg >[Ëf/Ú sf ;"lQmx¿df sljsf cfqmf]zk"0f{ cleJolQmx¿ o'u wd{ / slj–wd{sf lgjf{xdf k"0f{tof ;kmn ePsf b]lvG5 . o; ;ª\u|xdf o'u hLjgdf dd{e]bL cleJo~hgf 5 h'g hLjgsf s6' ;TotfnfO{ lgle{stfk"j{s 9Ën] :ki6¿kdf elgPsf] 5 . cfqmf]z / qmflGtsf :j/sf ;fy} o; k|sf/sf /rgfx¿df xfdL h'g s7f]/ JoË kfpF5f}+ Tof] klg clåtLo xf] .

O{=;+= !(*( df /lrt sljsf c3'gftg lxGbL sfJo s[lt …t]j/ sljtfsfM ;Gbe{ cfhsfÚ zLif{s sljtf ;ª\u|xdf o'usf ljleGg ;d:ofx¿dfly uDeL/tfk"j{s ljrf/ ub}{ pgL o'uLg ;d:ofx¿ ;fdflhs–ljb|"ktf–ljs[ltx¿nfO{ cgfj[t u/]/ Pp6f :j:y ;dfh agfpgsf nflu lbzf lgb]{zg lbg'ePsf] 5 . oq–tq Joª\Uosf ;xf/f lnP/ o'u hLjgdf JofKt ljb|"ktfx¿af6 pTkGg sl7g ;afnx¿sf :ki6 / bf]–b"s hafa lbPsf] 5 . t;y{ sljdf Joª\Uo r]tgf klg kof{Kt ¿kdf pj{/ /x]sf] s'/f o; ;ª\u|xsf cg]sfg]s Joª\Uok/s sljtfx¿af6 k|i6 x'G5 . :juL{o k|f]km];/ 8f= s[i0frGb| ld>sf dGtJo o; ;ª\u|x af/]df cToGt pNn]vgLo 5 –

æJolyt hL s] O; go] sfJo–;°ng …t]j/ sljtf sfM ;Gbe{ cfhsfÚ d]+ sljsL O{dfgbf/ ;[hgzLntf cf}/ ;fdflhs bfloTjsf af]w Ps ;fy kl/nlB|ft xf]t] x}+ . oxfF o'u ;Gbe{ d]+ hLjg cf}/ hut s] gP pe/t] ;jfnf]+ k/ zfnLgtf ;] ljrf/ lsof uof x} . … oxfF cfw'lgs goL sljtf sL ;jf{lws Jofks k|j[lQ Joª\Uo eL df}h"b x} . du/ Joª\uf]lqmsfb+z …clUg >[+uf/Ú sL efFlt bfxs gxL+ x} .Æ

slj Jolyt Ps ;zQm /fli6«o sljsf] ¿kdf b]vf kg'{ x'G5 t/ pxfFsf /fli6«otfdf st} klg ;+sL{0ftf 5}g a? Jofks /fli6«o efjgf b]lvG5 h;df ;Dk"0f{tf / Jofks b[li6sf]0f b]lvG5 . jf:tjdf /fli6«otf eg]sf] /fi6«sf Pp6f B|f]q ju{ Pp6f hflt jf Pp6f wd{ ljz]if g eP/ l;+u} g]kfn xf] – d]rLb]lv dxfsfnL;Dd, t/fO{b]lv kxf8;Ddsf ;Dk"0f{ e"–efu . /fli6«otfsf ;xL kxrfg k|:t't ub}{ sljn] eg]sf x'g\–

æ/fi6«Lotfsf hLjGt b[i6fGt s] ¿k d]+
k|:t't s/ ;st] x}+ xd dfgjLo z/L/ sf] xL .
t'd ckgL xL b]x s] ls;L efu k/ ;"O{ r'df] s/ tf] b]vf],
tTsfn z/L/ s] ;+k"0f{ efusf] ;dfg ¿k d]+ xf]uL
j]bgf sL cg'e"lt .Æ

otL dfq xf]Og /fi6« k|]dsf Jofks B|F]qdf ;Dk"0f{ dfgjtfnfO{ / ljZj aGw'Tjsf efjgfnfO{ cfTd;ft\ ub}{ pbf/dgf sljsf pbfQ efjgf o; k|sf/ km'6]sf] 5 –

s?0ff, B|fdf Pj+ ;dtf cflb sL
;3gtd zfvfcf]+ cf}/
/fi6«–k|]d s]
d"njfn] ljzfn hLjg j[B|fsf]
wf/0ff s/g] d]+ ;B|fd xf]+
xd ;a Û
;fy–;fy
p;L d]+ lvnt] eL /x]
k"/L dfgjtf
…;j]{ ejGt' ;'lvgM sL xL
k+lQmofF b'x/ftL x'O{ .Æ

–…qoLÚ k[= –#@

sljsf] cg';f/ xfd|f] b]zsf] k|frLg ul/dfdo Oltxf; /x]sf] 5 / To; uf}/jdo Oltxf;sf pRrtfnfO{ sfod /fVg] / c´ pFrfO{;Dd k'Ug] / k'¥ofpg] xfd|f] k"0f{ k|of; x'g'k5{–

æxd]+ uj{ x}
ls pmFrfOof]+ d]+
hGd n]s/ cf}/
pFrfOof]+ d]+xL kns/
lkm/ pmFrfOof] d]+ xL
;dfKt xf]g]jfnL
xdf/L lgolt
cToGt k|zl:tk"0f{ x} .Æ

–…qoLÚ, k[= –!^

slj Jolytsf k|f/lDesb]lv cw'gftg lxGbL sfJo /rgfx¿nfO{ t'ngfTds b[li6n] x]bf{ sljsf gjLgtd /rgfx¿df j}rfl/s k|f}9tf / snfTds kl/isf/ a9\b} uPsf] kfOG5 . sljsf oL /rgfx¿df ljifo B|f]q lj:t[t / Jofks 5 ;fy} hLjgsf k|To]s kB|fnfO{ lrlqt u/]/ ;Dk"0f{ ¿kdf dfgj–hLjgnfO{ k|:t't ug]{ k|of; u/]sf] kfOG5 . k|s[ltsf ;fy} gf/L, k|0fo, k|]d, >[Ëf/ b]zk|]dsf ;fy} dfgj–hLjg / dfgjtfjfb g} oL cfw'lgs sljtfx¿sf d'Vo ljifo x'g\ . t/ cfˆgf] pQ/atL{ /rgfx¿df pxfFsf dfgjjfbL r]tgf qmdzM kl/kSj / kl/is[t eP/ cTolws k|an, ulx/f] / Jofks ¿kdf k|s6 ePsf] b]vfk5{ . …;j]{ ejGt' ;'lvgMÚ sf kljq efjgf lnP/ cfhsf o'usf dfu / cfjZostfg'¿k vl08t dfgjtfnfO{ Ps–;"qdf afFWg] k|of;df slj ;tt\ k|oTgzLn ePsf] b]vf kg'{ x'G5 . o; j}rfl/s kl/kSjtf / qmdzM a9\b} uPsf] pbfQ efjgfnfO{ bzf{pg Pp6f pbfx/0f kof{Kt xf]nf .

o;/L sljsf of] efjgf qmdzM Jofkstfsf r/d pTsif{;Dd k'Ub} uPsf] b]lvG5 . ædg'ioM p;sf k|hfklt ¿kÆ zLif{s cfˆgf] gjLgtd sljtfdf sljsf b[9 cf:yfjfbL Xbo dg'ionfO{ b]jtf / w/tLnfO{ g} :ju{ agfpg] lbzfdf b[9 ;+sNk lnP/ ;dlk{t ePsf] b]lvG5 . sljsf] cg';f/ dfgjg} cfkm"df ;b\u'0fx¿df ljsf; u/]/ b]jtf aGg ;S5 / o;} w/tLnfO{ ;a} k|sf/n] :j:y / ;d'Ggt agfP/ :ju{ agfpg ;Sb5f}+ .

xfd|f] ;dfhdf w]/} ljs[ltx¿, lj;Ëltx¿ 5g\ t/ oL lj;Ëltx¿af6 xfdL 8/fpg x'Fb}g, knfogjfbL x'g' x'Fb}g . sd{jfbL eP/ ;dfhsf uGbuLnfO{ x6fpg' k5{, cfˆgf] ;Tk|of;af6, cfkm"df ;b\u'0fx¿df ljsf; u/]/ o;} w/tLnfO{ :ju{ agfpg]tkm{ k|of; ug'{ k5{ .

;f/f+ztM /rgf–kl/df0fsf b[li6n] / efj, efiff, z}nLsf b[li6af6 klg sljsf nfdf] sfJo–;fwgf pxfFsf cB|f'00f / ;B|fd slj–k|ltefsf kl/rfos xf] . slj Jolytsf sljtfx¿sf cleJolQmkB|f hlt ;'Gb/, kl/is[t / kl/dflh{t 5, snf–kB|f klg TolQs} ;B|fd 5 . sfNklgstf, nfB|fl0fstf, k|tLsfTdstf, ;f+s]ltstf, lrqfTdstf cflb k|j[lQ xfdL pxfFsf sfJo–snfdf kfpF5f}+ . efiff k|foM ;+:s[t – lgi7 b]lvG5 .

xfd|f ;dfhnfO{ ;Tod\, lzjd\, ;'Gb/d\sf h'g cd/ ;Gb]z pxfFn] lxGbL sfJo–/rgfx¿sf dfWodaf6 k|bfg ug'{ ePsf] 5, j;'w}j s'6'Dasdsf h'g cf]h:jL z+vgfb pxfFn] ug'{ePsf] 5, xfdL ;a} To;sf] sb/ ug'{k5{ . slj Jolytsf lxGbL sfJos[ltx¿ lgs} nf]slk|o / k|z+l;t ePsf 5g\ / lxGbL ;flxTohutnfO{ clee"t u/]sf 5g\ .

j}rfl/s ;"B|dtf, sNkgfsf lj/f6tf, efjgfsf tLj|tf / ;hLj, ;k|f0f j0f{gfTdstfn] sljsf sfJos[ltx¿nfO{ ljlzi6tf k|bfg u/]sf] 5 . s'g} jfb jf ljrf/wf/fsf ;°'lrt 3]/fleq c6fpg g;Sg] sljsf k|ltefjfg JolStTjn] dfgjtfsf ljzfn B|f]q cf]u6]sf] 5 / df}lnstfsf ;fy cfˆgf] ljlzi6 slj JolQmTjsf kl/ro lbPsf] 5 . g]kfnL ;flxTo / g]jf/L ;flxTo h:t} lxGbL ;flxTodf klg pxfFsf] :yfg ;b}j ;'/lB|ft /xg] 5 . lgZro g} e"–dfgj–sNof0fsf nflu sljåf/f k|bQ ;Gb]z clegGbgLo 5, cg's/0fLo 5 .


uLt n]vg

!= uLlt n]vgnfO{ ;flxTosf] pj{/ ljwf dflgg] sljtf ljwfaf6 cnUofP/ s;/L kl/eflift ug{;lsG5 < sljtfaf6 of] n]vgnfO{ 5'6\ofpg] ;xh af6f] s'g x'g;Sb5 <

@= uLt n]vg snfnfO{ ;flxTosf cGo ljwfx¿sf] t'ngfdf s'g ¿kdf x]l/G5 < of] n]vgL s:tf] lsl;dsf] ;flxTo xf] <

#= æPp6f c;n slj lalu|of] eg] uLtsf/ aGb5Æ eGg] Pp6f egfO / æPp6f uLtsf/ lalu|of] eg] slj aGb5Æ eGg] csf]{ sygaLr jfb–k|ltjfbdf s] s:tf] ;Totf 5 <

$= uLt l;h{gfdf nfu]sfx¿ o;}df dfq ;Lldt g/x]/ cGo ;flxlTos ofqflt/ a9L dfqfdf pGd'v ePsf kfOG5 . ;flxlTos B|f]qdf uLlt ;flxTosf] eljiok|lt bl/nf] ljZjf; geP/} xf] t <

%= cfhsf] uLlt n]vgdf k|]d, jf;gf, dfofk|Llt / o:tf] k|sf/sf dfgjLo ;Dj]bgfx¿df dfq uLtsf/x¿ s]lGb|t ePsf] h:tf] b]lvG5 . o;f] x'Fbf uLlt ;flxTosf] bfo/f v'lDrb} hfg] t xf]Og <

^= uLtsf/x¿ :jtGq / df}lns uLt n]vgnfO{ 5f]8]/ lkmNdL syfdf cfwfl/t pQ]hgfk"0f{ uLt n]vglt/ nfUbf Pp6f /fd|f] uLtdf x'g'kg]{ tTjx¿ kf7sn] s;/L kfpg ;Sb5g\ eGg] ck]B|ff /fVg] <

/Tgzdz]/ yfkf

!= uLt n]vg 5'§} ljwf geP/ sljtf ljwfs} Pp6f cleGg cË xf] . o;nfO{ sljtfaf6 k"0f{¿kdf cnUofpg ;ls+b}g . km/s olt xf] ls sljtfdf kª\lQmsf], nfOgsf] aGwg x'Fb}g, uLtdf x'G5 . uLt nfdf] eof] eg] To;df dL7f; x'Fb}g . sljtfdf 5Gbsf] kjf{x x'Fb}g t/ uLtdf 5Gb, no cflb Vofn ug}{k5{ . of] ;a} uLtdf ePdfq ;ËLt ldN5, ufog ldN5 . uLtsf] wd{ ufogdf x'G5 / sljtfsf] jfrgdf x'G5 . :j/, ;ËLtsf ;fy;fy} u]ofTdstf klg x'g'k5{ uLtdf sljtf dl:tis;Fu / uLt Xbo;Fu ;DalGwt x'G5 . cyf{t\, sljtf af}l4stf 5fF6\g kfOG5 . t/, uLtdf To;f] geO{ ;/ntf / efjgfTds ;f}Gbo{ x'g'k5{ .

@= uLt n]vgnfO{ ;flxTosf cGo ljwfx¿sf] t'ngfdf eGg'kbf{ x]osf] b[li6n] x]l/G5 / Hofb} ;:tf] ¿kdf lnOG5 . of] n]vgdf ;flxTosf/x¿n] cGofoLefj b]vfpg] u/]sf 5g\ . of] /fd|f] xf]Og . sljtf, syf, lgaGweGbf w]/} ufx|f] 5 uLt n]Vg . uLt ulx/fOdf k'u]/dfq l;lh{G5 . of] cy{k"0f{ x'G5 / sljtf;Fu glhs klg /xG5 . uLt n]Vg];Fu tfn, no, ;ËLt, cflb ;a}sf] 1fg x'g cfjZos 5 . oL s'/fsf] ;a}df 1fg x'g' lgZro g} ;Dej 5}g . To;}n], cfkm'n] g;s]/ c¿n] u/]sf] sfdsf] cfnf]rgf ug]{ cx+jfbn] ubf{ uLtsf/x¿ c¿af6 x]lkPsf 5g\ .

#= sf]xL lalu|P/ s]xL aGg] xf]Og . oL egfOdf ;Totf 5}g . g t slj lalu|P/ uLtsf/ aGg ;Sb5, g t uLtsf/ lalu|P/ slj . hf] h] ag] klg d]xgtn] aGg] xf] . Pp6f sljn] uLt n]Vg ;Sb5 t/ uLtsf/n] sljtf n]Vg ;S5 g} eGg] x'Fb}g . sljn] klg xfdLsxfF uLt n]v]sf 5g\ / uLtsf/n] klg sljtf n]v]sf 5g\ . slj uLtsf/ ePsfx¿ w]/} 5g\ t/ uLtsf/ slj ePsf yf]/} 5g\ . xfd|f clwsf+z uLtsf/x¿ slj 5g\ . jf:tjdf eGg'kbf{ Xbodf efjgf geO{ sf]xL s]xL aGg ;Sb}g .

$= ;flxTo Hofb} km/flsnf] 5 . ;flxTosf/x¿ klg km/flsnf] bfo/fdf :jR5Gb¿kdf ljr/0f ug{ rfxG5g\ . o;}sf] k|ltkmn xf] Pp6} JolQmn] w]/} ljwfdf xft xfNg' . uLtsf/x¿ klg uLlt n]vgdf dfq gnfu]/ c¿ ljwfdf klg nfu]sf 5g\ . uLlt B|F]qdf nfu]/ dfq} ;flxlTos pGglt x'Fb}g . To;}n] of] B|f]qdf nfu]sfx¿ cGo ljwflt/ klg pGd'v ePsf x'g\ . xf], uLtsf/df bl/nf] ljZjf;sf] cefj klg 5 . uLtdf dfq ;Lldt x'Fbf uLtsf] Jofkstf klg cGo ljwfsf] h:tf] eO;s]sf] 5}g . uLt k|sfzg eP/ dfq To;sf] cy{ /xFb}g, of] t ufogdf e/ k5{ . o;sf nflu w]/} ´0´6x¿ kf/ ug'{k5{ . ;|f]t / ;fwgsf] cefj, ;dosf] cefjsf sf/0f klg of] ljwfsf] eljio TolQ pHHjn b]lvb}g . cfTdljZjf;sf] sdL klg plQs} 5 xfdL;Fu . oL ;a} s'/f g} uLlt ljwfsf] pGgltsf afws alg/x]sf 5g\ .

%= xfd|f] hLjgdf lg/Gt/ rNg] s'/fx¿ g} k|]d, jf;gf / dfofk|Llt x'g\ . o;sf/0f klg n]vgdf s]xL a9L k|efj o:t} s'/fx¿sf] k5{ . t/ b]zelQm, k|fs[lts ;f}Gbo{ cflbdf klg w]/} uLt n]lvPsf / rn]sf klg 5g\ . bfo/fnfO{ jftfj/0fn] afFw]sf]] v'lDrPsf] h:tf] b]lvPsf] dfq xf] . hlt v'nf jftfj/0f aGb5 TolQ g} B|f]q a9\b5 . clxn] uLlt B|f]qsf] Jofkstf a9\b}5 . uLt eGg' g} :jo+df ;Dj]bgf xf] . dfgjLo ;Dj]bgf geO{ t sf]xL n]vs klg uLtsf/ x'g} ;Sb}g . l;h{gf /fd|f] x'g ;Dj]bgf x'g}k5{ .

^= uLtsf/x¿n] :jtGq / df}lns n]vgnfO{ 5f]8\g' x'Fb}g . lkmNdL uLtdf klg of] s'/f nfu" x'G5 g} . slxn] sxL+ lkmNdsf] syfj:t'n] uLtsf/nfO{ afFWg ;S5 t/ uLtsf/n] Tof];Fu n8\g ;Sg'k5{ . pQ]hgfk"0f{ n]vg / clZnntfaf6 1fg kfpg ;lsG5 eGg] ck]B|ff /fVg ;lsFb}g . afWotfdf uLt n]Vg' eg]sf] nf]enfnrdf kg'{ xf] . To;f] ePdf uLtsf/ abgfd x'G5 / p;sf] eljio cGwsf/ aGb5 . l;4fGt, p2]Zo / :t/ cfkm}+n] sfod ug{ ;Sg'k5{ . Pp6f /fd|f] uLtsf/n] sbflk cfˆgf] v'§fdf cfkm}+n] a~r/f] xfGb}g . ;:tf] nf]slk|otf l6sfp x'Fb}g . dflg;sf kL8f–j]bgf, k|]d, dfofk|Llt, /fli6«otf, k|fs[lts ;f}Gbo{ cflbsf s'/fx¿ g} uLtsf :yfoL tTjx¿ x'g\ .

sfnLk|;fb l/hfn

!= sljtf / uLtdf s]xL xb;Dd ;dfgtf 5 / s]xL xb;Dd c;dfgtf klg 5 . xfd|f kf}/fl0fs u|Gyx¿nfO{ x]bf{ cGt/ kfO{Fb}g . dxfef/t, >Ldb\efujt uLtf j]bh:tf u|Gyx¿df uLt / sljtf 5'l§b}g . /fdfo0fnfO{ uLlt Sof;]6df ptfl/Psf] 5 . o;nfO{ s] eGg] < t/ hab]lv sljtfn] 5Gb, no / nflnTo 5f]8\of]= ToxLaf6 uLt / sljtfdf km/s cfof] . clxn] sljtfdf ljrf/, efjgf / cleJolQmnfO{ hf]8 lbg yflnPsf] 5 . sljtfdfeGbf uLtdf a9L nflnTo, nofTdstf / cg'k|f; x'G5, ;/ntf x'G5 . sljtfdf o:tf s'/fx¿ ;a} x/fP / t/ uLtdf sfod 5g\ . sljtf lSni6 / ul/i7 x'G5, uLtdf o:tf] x'g'x'Fb}g .

@= uLtsf] ;DaGw nf]s;Fu x'G5 . nf]sn] cfˆgf] efjgf uLtsf dfWodaf6 cleJoQm ub{5g\ . ;flxTosf cGo ljwfeGbf uLt hgd'vL x'G5 . tNnf]:t/df k'Ug ;s]sf] x'Fb}g, of] clehfTodf dfq ;Lldt /x]sf] x'G5 . ul/ax¿n] gk9]sf x'g;S5g\ . t/, u/Lasf] ljifodf n]lvPsf] Pp6f uLt pgLx¿;Dd k'u]sf] x'G5 . To;sf/0f uLt cfd hgtf;Fu ;DalGwt 5 .

#= ;flxlTos B|f]qsf] ;Ddflgt klqsf …dw'ks{Ú n] o:tf] k|Zg ug'{ plrt xf]Og . ;flxTosf] s'g} B|f]qdf nfu]/ s'g} JolQm lalu|G5 eg] Tof] p;sf] :t/xLgtfsf sf/0f lalu|G5 . To:tf] JolQm c;n ;flxTosf/ x'g ;Sb}g . b]jsf]6f d'gfdbg n]v]/ lalu|P ls ;lk|P < dfwj l3ld/], uLt n]v]/ lalu|P ls ;lk|P < xl/j+z /fo aRrg uLt n]v]/ lalu|P ls ;lk|P < To;sf/0f h'g JolQmdf leqL u'bL 5}g, Tof] JolQmdf dfq o:tf] x'G5 . cfkm"leq ;flxlTos k|ltef / k|j[lQ 5 eg] To;n] h] n]v] klg lalu|b}g . b]jsf]6fn] lgaGw klg n]v], pgsf lgaGwn] sqf] Voflt sdfP . ;flxlTos ;zQmtf, ljrf/ / k|j[lQ x'g]n] h'g ljwfdf snd rnfpg klg ;S5 . ljwf eGg' t ;flxlTos tTj dfq xf] . k|ltef cleJolQmsf] dfWod xf] . h;sf] p8fg hlt 5 pm Tolt p8\g ;S5 . xfF;sf] p8fg / lrnsf] p8fg Ps} x'Fb}g . hf] JolQm slgs'yL n]vgdf cfPsf] x'G5, pm lalu|G5 . k|ltef ePsf] slxNo} lalu|b}g . ljwf eGg] ;'ljwf cg';f/ 5fGg] xf] . ljwf 5fGg' dxTjk"0f{ xf]Og, k|ltef dxTjk"0f{ s'/f xf] .

$= ;flxlTos ljwfx¿ ;a} p:t} x'g\ . s;n] s'g ljwf ;dfpg] eGg] p;sf] OR5f / :j]R5fdf lge{/ x'G5 . pmleqsf] snfsf] cleJoQm ug]{ dfWod ;h{sn] cfˆgf] ;'ljwfn] /f]Hg] xf] . sljtf n]Vg g;s]/ uLt n]Vg] jf uLt n]Vg g;s]/ sljtf n]Vg] eGg] xf]Og . k|ltef gePsfn] h] ljwf ;dft] klg pm dfly p7\g ;Sb}g . h'g ljwfdf nfu] klg p;n] sdfn ul/lbof] eg] Tof] ;flxTonfO{ bl/nf] 6]jf x'G5 .

%= of] e|fdstfdf cfwfl/t 5 . h] klg ufOlbPkl5 uLt eOxfN5 eGg] wf/0ff 5 . jf:tjdf eGg] xf] eg] oxL wf/0ffn] ubf{ xfd|f] ;flxTodf uLltB|f]q kl5k/]sf] xf] . xfd|} l5d]sL d'n'sdf x]/f}+ g uLlt ljwf slt cufl8 5 . t/ xfdLsxfF eg] ufpFb}df uLt eOxfN5 . k|0fo, >[Ëf/, /lt/fu, ;f}Gbo{af]w h:tf s'/fx¿ uLtsf dxTjk"0f{ kB|f x'g\ . t/ oltdfq} uLt xf]Og . cGo d'n'sdf ;flxlTos uLt / cGo uLtdf km/s x]l/G5 . n]vs klg leGg} x'G5g\ . uLlt ;flxlTos ljwf / cGo uLlt n]vgdf w]/} km/s 5 . B|f]q g} leGg} eGbf klg x'G5 t/ xfdLsxfF ;a} Ps} 5 . Pp6f c;flxlTos dfG5]n] lkmNdL uLt n]Vg ;S5 t/ ;flxlTos uLt n]Vg ;Sb}g . dfofk|Lltafx]s cGo uLtx¿ klg /fd|f x'G5g\ . d uLlt ljwfnfO{ ;flxlTos ljwfsf ¿kdf x]/]/ n]V5' . lkmNdL uLt / ;flxlTos uLtsf] a]Un} d"Nof°g x'g'k5{ .

^= uLtsf/ ePkl5 uLt n]lvlbg';\ eGb} lkmNdsf dfG5]x¿ cfpF5g\ . ;fyLx¿ klg x'G5g\ of] nfOgdf . afWo eP/ klg n]Vg' k5{ . /]l8of], Pkm= Pd=, 6]lnlehg cflbn] uLtsf/nfO{ Psk};f lb+b}gg\, l;Q}+df uLt ahfpF5g\ . kmfObf pgLx¿n] vfG5g\ . lkmNdsf] dfG5] cfP/ olt lbG5' n]lvb]p eGbf s] ug]{ < uLtsf/sf] gfd} gegL uLt ahfpg] cj:yf xfd|f ;~rf/ dfWodx¿sf] 5 eg] lkmNddf cfu|x u/]/ n]vfOG5 . To;/L n]Vg' / k};f lng' kfk xf]Og . t/ cfˆgf] d"nwf/af6 knfog eP/ To:tf uLt n]V5 eg] Tof] uDeL/ s'/f xf] . Tof] /fd|f] xf]Og . sltko uLtsf/x¿ cd/ uLt n]v]/ klg cfkm" lhpFb} d/]sf 5g\ . t/ ufpg]x¿ d/]/ klg afFr]sf 5g\ . dg]{x¿ of] b]zdf afFr]sf 5g\ / afFRg]x¿ dl//x]sf 5g\ . ;flxTosf/x¿ eg]sf sf/vfgfsf oGq xf]Ogg\ . Pp6f d]lzg h:tf] p;af6 ck]B|ff /fVg' / p;nfO{ bfo/fdf /fv]/ o:tf] dfq n]v eG5 eg] Tof] lgd{d ljrf/ xf] . ;|i6fx¿ klg ;dfhk|lt pQ/bfoL x'g'k5{ . ;flxTosf/x¿sf] ;Ddfg ug]{ jftfj/0f aGg'k5{, :yflkt ljGb' x'g'k5{ .

>Lk'?if 9sfn

!= sljtf / uLt b'j} ljwf zAbsf v]n x'g\ . sljtfdf efiffsf] ljlzi6 k|of]u x'G5 . cyf{t\ sljtfdf ;/n / lSni6 b'j} zAbsf] k|of]u ug{ ;lsG5, t/ uLtdf ;/n zAbsf] k|of]u cfjZos x'G5 . ;/n zAbsf] k|of]u ul/Psf uLt dfq ;kmn ePsf 5g\ hjls sljtfdf hlt lSni6 zAbx¿ k|of]u ug{ ;Sof] TolQ g} ;kmn dflgG5 . uLtdf u]otf, nofTdstf lgtfGt cfjZos tTj x'G5g\ eg] sljtfdf oL tTjx¿ geP klg x'G5 . uLtsf] :yfoL efudf ;Dk"0f{ uLtsf] ;f/ k|ikm'6 x'G5 / cGt/f efudf To;} s'/fnfO{ k'li6 ul/G5 . :yfoL / cGt/f efusf aLr sfo{ / sf/0fsf] ;DaGw x'G5 . t/, sljtfdf o:tf] x'Fb}g . s'g} tnfpdf 9'Ëf xfGbf lgl:sPsf] t/Ë uLt xf] h'g k/ lsgf/f;Dd k'U5 / k'gM kmls{P/ s]Gb|d} cfpF5 . ha ls sljtf eg]sf] rflxF vf]nfdf 9'Ëf xfGbf lgl:sPsf] t/Ë xf], h'g k/k/ vf]nfsf] w]/} k/;Dd k'u]sf] x'G5 .

@= uLt n]vgsnfnfO{ ;flxTosf cGo ljwfx¿sf] t'ngfdf x]g]{ ;DaGwdf o;} eGg ;ls+b}g . c? ljwfsf ;|i6fx¿nfO{ klg ;f]Wg' kg]{ x'G5 . t/ uLt ;flxTosf] ;aeGbf pTs[i6 ljwf xf] . cfh hgtfdf ;flxTosf cGo ljwfsf] t'ngfdf uLlt ljwfn] l56f] / ulx/f] k|efj kfb{5 . of] ljwfdf dfgjLo ;Dj]bgfx¿ af]lnPsf n]lvPsf x'G5g\ hf] ;dfhdf b}lgs hLjg;Fu k|ToB|f ¿kdf hf]l8Psf x'G5g\ . o;sf/0f klg uLlt ljwfn] ;a} k|sf/sf kf7sx¿nfO{ cfslif{t ug{ ;s]sf] xf] .

#= ;flxTosf/ eg]sf ;fFrf] cy{df Clifd'lg x'g\ . pgLx¿ s'g} klg l;4fGt, jfb / ljrf/af6 d'Qm, :jR5Gb / k|s[t x'G5g\ . t/ b'ef{Uojz cfhsn ;flxTosf/x¿df s[ltdtf / kfv08Lkg df}nfpFb} uPsf] kfOg yflnPsf] 5 . Ps csf{aLr ;f}xfb|{ / ;lxi0f' x'g'kg]{df cfqmfdstf a9]/ uPsf] 5 . d dfq /fd|f] / d]/f] ljwf dfq :t/Lo 5 eGg] cx+kgf a9\g' lgZro klg /fd|f] xf]Og . ;+;f/sf ;a} ;[li6 cfˆg} lsl;dsf ;'Gb/ x'G5g\ . ;f}Gbo{nfO{ bfFHg' sl7g sfo{ xf] . ;flxTo cfkm}F ;'Gb/ 5, o;nfO{ klg bfFHg sl7g x'G5 . sf]xL lalu|of] eg] t To;sf] cl:tTj g} d]l6G5 lg ;|i6f lalu|P/ ljwf kl/jt{g x'g] ljwf ;lk|g] eGg] xf]Og .

$= uLlt l;h{gfdf nfu]sfx¿ dfq xf]Ogg\ cGo ljwfdf nfu]sfx¿n] klg km/s–km/s ljwfdf xft xfn]sf] kfOG5 . uLlt ;flxTosf] eljiok|lt s'g} z°f 5}g . a? cGo ljwfx¿sf kf7sx¿ 36\g ;S5g\ uLlt ljwfdf t lbgfg'lbg al9/x]sf 5g\ . dflg;sf] lha|f]–lha|f]df / w8\sg–w8\sgdf uLtn] cf;g hdfPsf] x'G5 . uLlt ;flxTosf] eljio cGo ;flxlTos ljwfx¿sf] eGbf sd pHHjn 5}g . o:tf] cj:yfdf eljiok|lt ljZjf; geP/ s;/L eGg] < of] t s]jn ;flxTosf/sf] ?lr / ;lqmotfsf] cfwf/df lge{/ x'G5 .

%= ;+;f/df k|]dafx]s t s]xL klg 5}g . k|]d s]Gb|ljGb' xf] eg] jf;gf, dfofk|Llt, /fu, å]if, O{iof{ cflb–OToflb k|]dsf] jl/kl/ 3'ld/xg] rqm x'g\ . uLtdf dfq xf]Og, cGo ljwfdf klg k|]dafx]s c?yf]s s] e]l§G5 / Û cflv/ of] ;+;f/ klg t k|]ds} jl/kl/ 3'ld/x]sf] t 5 lg . ;+;f/af6 k|]d l´lslbg] xf] eg] ;+;f/, ;+;f/ g} /xFb}g . of] ljZjJofkL 5 . ljZjJofkL ljifoj:t'df cfl>t n]vgsf] bfo/f v'lDrg] k|Zg} p7\b}g .

^= lkmNdL syfdf cfwfl/t uLt n]Vb}df uLtdf x'g'kg]{ tTjx¿ gePsf] sf/0fn] kf7sn] cyjf >f]tfx¿n] ;Gt'li6 lng g;Sg] s'/f 5}g . lkmNddf uLt n]Vg] uLtsf/x¿n] df}lns uLt n]vgnfO{ 5f]8]sf x'Fb}gg\ . lkmNdL uLtx¿df klg ;a}df g} pQ]hgf / pR5[ª\vntf dfq x'G5 eGg] x'Fb}g . lkmNdL uLtx¿ klg :t/xLg g} x'g'k5{ jf x'G5g\ eGg] xf]Og . sltko lkmNdL uLtx¿ df}lns ultx¿eGbf :t/Lo kfOPsf 5g\ . s] syf n]Vg]n] jf pkGof; n]Vg]n] klg ;w}+ Ps} k|sf/sf dfq n]V5 / < /fd|f uLtsf sf/0f sltko lkmNdx¿ pTs[i6 ePsf pbfx/0fx¿ xfdLsxfF dfq geP/ cGo d'n'sx¿df klg kfOG5 .


d'nn]v | | k|ltlqmof | | lrGtg | | k':ts–klqsf | | syf | | sljtf | | ljrf/ d~r | | k|;Þª\uj;  | | al;ljoFfnf] | | ;+:d/0f | | ;Gbe{ || lgjGw | | l6kf]6 | e]6jftf{ | | Home|

Send your comments and letters to the editor at gopa@mos.com.np
1999 © Mercantile Communications Pvt. Ltd. P.O. Box 876, Durbar Marg, Kathmandu, NEPAL.   Tel : 977 1 220 773, 243566, Fax: 977 1 225 407.Reproduction in any form is prohibited without prior permission. No part of the articles which appear in the internet version on GORKHAPATRA may be reproduced without the permission of Mercantile Communications Pvt. Ltd. For reprinting rights, please write to us. Send us your feedback: contact us. CLICK HERE FOR PAST ISSUE   HOME TOP

Back to the top