mainlogo2.jpg (11011 bytes)

madhulogo.jpg (5090 bytes)
Vol. 33 :: No. 1
Jestha 2057
May24 - June 23,
2000

0N A TRIAL BASIS 
This page is still under construction....

d'n n]v



To;a]nf kl5 ;f]wegf{ ug]{ u/L dGqfnoaf6 tna v'jfpg'kYof]{

– ;'Gb/k|;fb zfx æb'MvLÆ

>L % sf] ;/sf/sf] u[x k~rfot ;lrjsf] sfo{ef/ axg ubf{ub}{ ;"rgf tyf k|;f/ dGqfnosf] ;lrj kbsf] lhDdf PSsfl; ddfly ylkg cfof] . ;"rgf k|;f/ dGqfnosf] ;lrj Tolta]nf uf]/vfkq / /fli6«o ;+jfb ;ldltsf] kb]g cWoIf] x'g] Joj:yf lyof] .

To;tfsf uf]/vfkqsf] cfly{s xfnt gfh's lyof] . >L % sf] ;/sf/sf] dGqfno, ljefu, sfof{no, ;+:yfgx¿sf] ;"rgf, lj1fkg cflb uf]/vfkq, b /fOlhª g]kfnn] ljgf z'Ns 5fKg' kg]{ / u}/ ;/sf/L lj1fkgx¿ TolQ k|fKt gx'g] uYof]{ . uf]/vfkq, b /fOlhª g]kfnf] 5kfO ;ª\Vof klg sd} lyof] . slxn]sfxL+ t lbpF;f] b'O{ tLgah];Dd klg klqsf lg:sg l9nf] x'GYof] .

uf]/vfkq / b /fOlhª g]kfnsf] z'4fz'4L k|'km x]g]{ k|0ffnL klg lgSs} sdhf]/ lyof] . w]/}h;f] b /fOlhª g]kfnsf uNtL ePsf 7fpFx¿df tnlt/ /ftf] d;Ln] l8sf] lbP/ tTsfnLg >L % o'j/fhflw/fhsf] lghL ;lrjfnoaf6 cfpFYof] . ;dfrf/, ;DkfbsLo, l6Kk0fL tyf ;dLIf]fx¿df ulx/f] Wofg lbg] uYof]{ >L % sf] k|d'v ;+jfb ;lrjfnon] / a]nfavtdf 7fpF7fpFdf /]hf lbP/ dGqfnosf] Wofg cfsif{0f ug]{ klg uYof]{ .

dGqfnodf ;a} b]zLljb]zL kqklqsfx¿ k9]/ d'Vod'Vo ljifoj:t'sf] sl6Ë tof/ kfg]{ / kqklqsfx¿df s'g} cjf~5gLo n]v l6Kk0fL 5flkPsf 5g\ eg] Wofg cfsif{0f ug]{ csf]{ OsfO :yflkt lyP . oL ;a}df b[li6 k'¥ofpg' kg]{ cleef/f d}n] lgs} kl/>dsf ;fy lgjf{x ug'{kg]{ lyof] .

dGqfno tyf ljefudf kqklqsfx¿nfO{ lbOg] cg'bfg, lj1fkg, ;xfotf, rGbfk'/:sf/sf] ah]6 /sd ;Lldt lyof] . ;b}j ckof{Kt x'g] ub{Yof] . To;af6 w]/} h;f] kqsf/x¿ dGqfno, ljefu k|lt Tolt ;Gtf]if x'Gy]g . t/ klg oyfy{ / jf:tljs j:t'l:ylt, cjut u/fP/ ;Dkfbsx¿;Fu /fd|f] ;DaGw /fVg] / ;f}xfb{k"0f{ Jojxf/ ug]{ sfd d]/f] sfo{sfndf ePsf] lyof] .

uf]/vfkqsf] cfly{s dGbLsf] sf/0f cfly{s jif{sf] kl5Nnf] dlxgfdf sd{rf/Lx¿nfO{ tna v'jfpg klg wf}wf} kg]{ x'GYof] . To:tf] cj:yfdf d}n] u[x k~rfot dGqfnosf] ah]6af6 kl5 ;f]wegf{ ug]{ u/L w]/} k6s tna v'jfPsf] klg dnfO{ :d/0f 5 .

Pslbg sdhf]/ cfly{s xljut ePsf] uf]/vfkqsf] k|wfg ;Dkfbsn] æxh'/sf] of]ubfgn] d}n] ufF; xl/Psf] kfPF ca af;sf] cfzn] cfPsf] 5' .Æ eg] d}n] klxn] s'/f a'l´gF . kl5 pgn] :ki6 kf/] . æjfg]Zj/df df}sfn] Pp6f 3/–hUuf ;:tf]df kfOPsf] 5 . Ps jif{sf] ;fk6L kfP ;f] 3/ lsGg kfpg]] lyPF oyfy{nfO{ a'´]/ cfkm} cy{ dGqfnosf] ;lrjsxfF uO{ ah]6 /sdfGt/sf] :jLs[lt lnP/ s]xL lbgkl5 ;fk6L lgsf;f u/]sf] klg dnfO{ :d/0f 5 . To;avt uf]/vfkqsf] k|wfg ;Dkfbs lyP– uf]kfnk|;fb e§/fO{ .

uf]kfnhLn] æufF; xl/Psf] kfPFÆ eGg' ePsf] k|;Ë klg JoQm ug'{ k|f;flË x'g]5 . uf]/vfkqdf /fhkl/jf/ ;DaGwL ;dfrf/ 5flkFbf b[li6 gk'u]/ cGoyf 5flkg uPsf]df sf/jfxL eO{ uf]kfnhL avf{:t x'g'ePsf] lyof] . pgn] cfkm" pk/ cGofo k/]sf] s'/f dnfO{ elg/xg' ePsf] lyof] . To;avt uf]kfnk|;fb e§/fO{ /fi6« kl/ifb\sf] ;fwf/0f ;b:o x'g'x'GYof] / d ;lrj lyPF >L % sf] ;Ddfgdf /fi6« kl/ifb\sf] /flqef]hsf] a]nf–uf]kfnhLnfO{ cufl8 ;f/]/ >L % dx]Gb|sf xh'/df pgnfO{ cGofo k/]sf] hfx]/ u/]+ . >L % dx]Gb|af6 lz/ xNnfP/ Joxf]/f ;'lgaS:of] t/ s]xL x's'd ePg . To;sf] s]xL lbgkl5 uf]kfnhL k'gM uf]/vfkqsf] k|wfg ;Dkfbsdf lgo'Qm x'g'eof] .

d ;"rgf k|;f/ dGqfnosf] ;lrj x'Fbf g} >L % o'j/fhlw/fh -xfn >L %_ sf] z'e ljjfxsf] z'e cj;/ k¥of] . To;avt g]kfndf ljleGg d'n'ssf ljVoft k|sfzgsf ;Dkfbs, ;+jfbbftfx¿ cfdlGqt eP . cd]l/sL, a]nfotL, hd{gL, hfkfgL 6]lnlehg OsfO klg cfdlGqt lyP . ;fFRr} eGg] xf] eg] g]kfndf ;~rf/ Pj+ k|rf/k|;f/ If]]qdf To; avtb]lvg} cfw'lgs o'usf] 9f]sf v'n]sf], gofF cfofd ylkPsf] eGg' cTo'lQm x'g]5}g . To;avt g]kfndf /ËLg kmf]6f] w'nfO{sf] klg Joj:yf lyPg . To;sf] nflu AofF°s, xªsª sd{rf/LnfO{ k7fpg'kYof]{ .

cfdlGqt ;Dkfbs, ;+jfbbftf, kmf]6f]u|fkm/, 6]lnlehg OsfOx¿nfO{ ljleGg ;df/f]x :ynx¿df Jojl:yt ¿kn] k'¥ofpg' sd ufx|f] lyPg . To;avt >L % sf] ;+jfb ;lrjfnosf] ;f]rfO / >L % o'j/fhflw/fhsf] lghL ;lrjfnosf] ;f]rfO / b[li6sf]0fnfO{ ;fd~h:o u/L sfd ug'{ kbf{ cfkm"nfO{ lt/Llv/L k/]sf] dfq x}g– ´08}´08} cufl8 vfN6f] k5fl8 eF8\vfnf]df hlsg] l:ylt kg{kg{ nfu]sf] klg dnfO{ :d/0f 5 .

To;avt dlxgfsf] Psk6s >L % dxf/fhflw/fhsf] xh'/df / >L % o'j/fhflw/fhsf] ;d'kl:yltdf ;DalGwt dGqL / ;lrjsf] Sofljg]6 a}7s a:g] k|rng lyof] . To;}avt >L % o'j/fhflw/fh -xfn >L %_af6 b /fOlhª g]kfndf w]/} k|'km uNtL x'g] ljifodf rrf{ rnfOaS:of] . clg dnfO{ klg hfx]/ ug]{ df}sf ldNof]– d}n] uf]/vfkqsf] cfly{s l:ylt, Joj:yfksLo sdhf]/L cflb OToflb gfnLa]nL vf]nL k|:t't u/]+, . clg ToxL a}7sdf – ;dli6¿kdf æljsf;sf] nflu ;~rf/Æ of]hgf hfFra'´s]Gb|n] x]g]{ lg0f{o eof] . d}n] ;Gtf]ifsf] ;f; km]/]+ . dnfO{ nfU5 cfh ;~rf/ If]]qdf ePsf] ljsf; g} cfwf/zLnf g} To; lbgsf] lg0f{o x'g uof] . d ;"rgf k|;f/ ;lrj x'Fbf g} æljsf;sf] nflu ;~rf/Æ of]hgf tof/ eO{ >L % sf] ;/sf/n] nfu" u/]sf] xf] .

cfkm" ;"rgf k|;f/ ;lrj x'g' sl/a b'O{ jif{cufl8 ædw'ks{Æ lg:s]sf] xf] . dnfO{ dw'ks{ k9\bf] ;Gtf]ifsf] cg'e"lt x'GYof] . dw'ks{ klg cfˆg} dGqfno cGtu{t k/]sf]n] ;Gtf]if nfUg' :jfefljs g} xf] . Tolta]nf uf]/vfkqsf] k|wfg ;Dkfbsg} dw'ks{sf] klg k|wfg ;Dkfbs lyP . dw'ks{nfO{ /f]rs, ljljw, ljwfo'Qm, ;Gt'lnt / dgf]/~hgfTds agfpgsf] nflu d}n] k|wfg ;Dkfbs / ;Dkfbsx¿sf] a}7s af]nfP/ 5nkmn u/]sf] ;D´gf 5 . ljlzi6, ljVoft ;flxTosf/, n]vs sljx¿nfO{ 3r3rfP/ /rgfx¿ lng] / plrt k'/:sf/ k|bfg ug]{ k|yfnfO{ d}n] k|f]T;fxg lbPsf] lyPF .

cfh uf]/vfkq ;+:yfgn] dw'ks{, o'jfd~r, d'gf cK;/f cflb ;flxlTos k|sfzgx¿ ;'udtfk"j{s lgsfln/x]sf] 5 . dw'ks{ ltgLx¿df cu|u0o b]v]sf] 5' . dw'ks{ dnfO{ dgk/]sf] dfl;s kq xf] . d k|foM o;nfO{ ;fËf] kfËf] cWoog ug]{ u5'{ .

uf]/vfkq k|sfzg @)%& j}zfv b]lv ztfAbLjif{ k'Ub}5 . uf]/vfkq k|sfzgn] clxn] uf]/vfkq b}lgs, b /fOlhª g]kfn b}lgs, dw'ks{ dfl;s, o'jfd~r dfl;s, d'gf dfl;s, cK;/f dfl;s / ;08] l8:Kofr ;fKtflxs k|sflzt u/]/ b]z ljb]zdf nfvf}{nfv kf7sx¿df k'u]/ Voflt k|fKt ul//x]sf] 5 / OG6/g]6df :yflkt eP/ kf7snfO{ ;]jf k'¥ofO/x]sf] 5 . oL ;a} k|sfzg dWo] g]kfnL jfª\dodf cf]h:jL Pj+ uxlsnf] ¿kn] g]kfnL efiff, ;flxTo ;]jf ug]{ cu|0fL e"ldsf dw'ks{n] v]n]sf] 5 . gofF s[ltx¿sf] ;dLIf]f u/]/, ;flxlTos ultljlwx¿sf] ;dfrf/ lbP/ – ljljw ljwfx¿nfO{ ;dfg'kflts ¿kn] ;d]6]/ dw'ks{ nf]slk|o eO/x]sf] 5 . dw'ks{ lbg k|ltlbg nf]slk|o eP/ lr/~hLjL x'Fb} cufl8 a9f];\, al9/xf];\, oxL d]/f] z'esfdgf 5 .

– 1fg]Zj/


uf]/vfkq ztfAbL uf]=k= ztjflif{sL ljåb\j[lQsf] Û

– sdn bLlIf]t

xn]bf] eg]/ hfGbfhfGb} klg sf]6\ofpgk5{ eg]sf] oxL xf] . ;+= !(^) ;fnb]lv !(() ;fn;Dd g]kfnL efiffsf] ´08}´08} Pp6} dfq k|ltlglw kq x'gk'u]sf] uf]/vfkqsf] g]kfnL ;flxTodf of]ubfg s] /Xof] < eg]/ ;f]lw/xg knf{ < To; cjlwdf t g]kfnL ;flxTodf h] hlt n]lvof] of n]lvPg Tof] hz / ckhz ;a} uf]/vfkqs} efudf cfOnfU5 . !(^#–^$ df …;'Gb/LÚ / ^% df dfwjL ¿kL pNsf ´§ b]lvP/ ljnfPkl5 s]xL ;do, ;Q/L c;Lsf] bzsdf …uf]vf{nLÚ, …t?0f uf]vf{Ú / …uf]vf{ ;+;f/Ú clg …ufvf{ ;]jsÚn] r'/Lk'/L b]vfPkl5 tL klg uP . To;afx]s To;a]nf g]kfnL efiffdf s}n] s]xL n]lvof] sljtf, syf / lgaGw eg] uf]/vfkqd} n]lvof], uf]/vfkqd} 5flkof] . x'gt uf]vfkqsf] u'0ffg'jfb ubf{ bfhL{lnªsf] …uf]v]{ va/ sfut\Úsf] ;]jftkm{ cfFvf lrDng' x'Gg tfklg Tof] klqsf w]/} k9\g} gkfPsf]n] xf]nf w]/}n] snd} rnfPgg\ . cfˆgf] tL; jif{ nfdf] hLjgsfndf To; klqsfdf klg s]xL syf sljtf t lg:s]g} xf]nfg\ . t/ dfgs g]kfnLnfO{ …cjx]ngfÚ u/L :yfgLo af]nLrfnLsf] efiffdf 5fKg] x'gfn] s'g} gfd rn]sf n]vs ;dfnf]rsn] To;af/] rrf{ u/]gg\ . clg t g]kfnL efiff ;flxTosf] ;]jssf ¿kdf ;w}+ uf]/vfkqg} cu|kª\lQmdf /lx/Xof] .

@))& ;fnkl5 of c´ @)!& ;fnkl5 uf]/vfkqn] u/]s]f ;flxTo;]jfaf/] w]/}n] n]lv;s]sf 5g\, w]/}n] af]ln;s]sf 5g\ . Tof] lxhf] cfhs} s'/f xf] To;sf/0f Tof] sfn c¿ s} kf]N6fdf xfn]/ of] n]vrflx+ ;ft;fncl3d} ;Lldt x'g vf]Hg]5 . To;} ;dofjlwleq klg ;a}sf] ;lj:tf/ j0f{g gu/]/– ;a}lt/ r~r'k|j]z dfq u/]/ 5f8\g] o;sf] k|of; /xg] 5 . Tolt g} ubf{ klg cfkm"n] lgs}cl3 n]lv;s]sf] j:t'df …xfy ;fkmÚ ug'{ kg]{, 6fkl6k ug'{kg]{ l:ylt 5 . lsgeg] #)÷$) jif{ klxn] n]lvPsf] tL s'/fsf] v08g klg s;}n] u/]sf] 5}g / tL s'/fdf yKg klg s'g} snd P]n];Dd p7]sf] b]lvPg .

@)!$ ;fnsf] uf]/vfkq–hGdhoGtL ljz]iff°df 5flkPsf] s'/f clnslt k9"F . n]v]sf] 5 – æg]kfnL ;flxTosf] ljrf/n] uf]/vfkqsf] :j0f{o'u ;Djt\ !(^) b]lv !(&% ;Ddsf] !% jif{ g} /Xof] = … To; tfsf -wf/fjflxs¿kdf lg:s]sf_ s]xL pkGof; x'g\– syf -!(^)_, jL/ dfnf]hL ef];n] -!(^!_, g/b]j !(^!–^@_, odk~rs k|k~r -!(^#_, hfb"u/ -!(^$_, gf}nvf xf/ -!(^&–^*_ dfg e~hg -!(&)_, sd{sf] ult -!(&!_ OToflbÆ .

oL afx]s, n]v]sf] 5, ænfdf 5f]6f u/L @% eGbf a9L syf s'yª\u|L o; cjlwdf uf]/vfkqdf 5flkPsf 5g\ . h:tf] ls …x/fPsf] cf}+7L -&)_ ;'s'n u'08fsf] sxfgL -^(_, abnf -&!_, clzlIf]tfsf] hfgsL -&@_ OToflb -o;af/] cln a9L vf]tNg …sfutLsf] l;/kÚ sf] …glal;{ ;Sg'Ú eGg] lgaGw k9\g'k5{ . – n]vs_

lgaGwlt/ klg uf]/vfkqn] To;} a]nfb]lv Wofg lbPs]f b]lvG5 . pbfx/0ffy{, ToxL ljz]iff° eG5–æ !(&# cfiff9 ^ ut]sf] uf]/vfkqdf …anb]j sljsf] aofgÚ, !(&@ kf}if !( ut]sf]df …s'df/L x]n]g s]n/Úsf] hLjgL 5fk]sf] af6 uf]=k= n] cfˆgf] If]]q sxfFsxfF k'¥ofPsf] lyof] eGg] yfxf x'G5 .Æ ljb]zLsf] dfq xf]Og g]kfnL ljåfg\x¿sf] hLjgL klg uf]/vfkqn] 5fKg] lxDdt u/]sf] b]lvG5 . !(%* kmfu'g * ut] æ;flUglrt\ ;j{k[i6fKtf]of{d ;f]dofhL >L kl08tj/ lz/f]dl0f bLlIf]tfrfo{ sf] / !(^) ;fndf kl08t 5ljnfn -9'+u]n_sf] hLjgufyf uf]/vfkqn] 5fKg EofPsf] km]nfk5{ .

lgaGw 5fk]kl5 ;dfnf]rgf lsg kl5 kYof]{ < !(^% ;fnd} uf]/vfkqn] Jofs/0f / efiffsf q'l6 cf}+nfO;s]sf] xf] . To; ;fn df3 !! ut] ædft[efiffsf] pGgltÆ af/] snd rnfO;sL To;sf] ;ft} lbgkl5 !* ut] uf]/vfkqn] …af]nLs]f ;+:sf/Ú eGb} o;/L af]n]sf] 5M æxfd|f] af]nLdf ag]sf] /fdfo0f ef/tsf sljtf w]/} lg:s]sf 5g\ . t/ sljtfdf sljx¿n] o;sf] ljrf/ p:tf] /fv]sf] b]lv+b}g . sljtf ug]{ dxfzox¿pk/ of] k|fy{gf 5– hxfF;Dd arfpg ;lsG5 bf]if arfO{ sljtf ug]{ sf]lzz ug'{kg]{ 5 . of] k|fy{gf Znf]s agfpg] sljsf pk/sf] dfq xf]Og uB -kmfFsL_ agfpg] sljx¿ pk/sf] / u|Gy agfpg] pk/sf] klg xf] .Æ

Jofs/0fsf af/]df olt ;r]t eP/ / olt lzi7 efiffdf sljn]vssf pk/ p;}a]nf l6Kk0fL ug{;Sg] uf]=k=sf] k|of; :t'To xf]Og t < Jofs/0fsf l6Kk0fL dfq xf]Og, ;flxlTos ;dfnf]rgfs]f klg k|f/De uf]/vfkqn] To;}tfsf z'¿ ul/;s]sf] lyof] eGg] la;{g' x'Gg . !(&@ ;fnsf] k';df g} uf]=ef=k|= ;ldltn] k|sfz u/]sf] uf]/vflzIff klxnf] efusf] cfnf]rgf 5flkPsf] 5 . To;kl5 !(&# df s]bf/ zdz]/ yfkf If]]qLsf] gf6s …b'uf{ elQm t/lË0fLÚsf] …;dfnf]rgfÚ ub}{ uf]/vfkqn] n]v]sf] 5 – …g]kfnL efiff ;flxTodf o; lsl;d;Fu ag]sf] oxL klxnf] gf6s xf] . o:t} u/L ;Hhg dxfg'efjn] g]kfnL efiff ;flxTosf k':tsx¿sf] cefj e/fpFb} hfg'eof] eg] xfd|f] g]kfnLnfO{ klg cfb/k"j{s ljZjljBfnodf :yfg ldNnf eGg] k"/f pd]b 5 .Æ

uf]/vfkqsf] !(^) b]lv &% ;Ddsf !% jif{nfO{ ;flxlTos :j0f{sfn elglbP/ @)!$ ;fndf cln clt;of]lQm ul/of] ls eGg] nfU5 P]n] ljrf/ ubf{ . b}lgs e};s]kl5sf] uf]/vfkqsf] ;flxlTos b]gsf] lx;fa g/fVbf klg !(() lt/b]lv -k|]d/fh kf}8]nn] ;Dkfbs eP/ ;flxTo;]jf u/]sf]_ ;dofjlwnfO{ lal;{g' cGofo x'G5h:tf] nfU5 . gAa];fnsf] e'OFrfnf]sf] bx;t sd ePkl5 xf]nf !((@ -;+Vof !$_ sf] uf]/vfkqdf ;Dkfbsn] n]v] æ…;DkfbsLo ljrf/sf] lglDt Ps k[i7 … sljtf sfgg Psk[i7 … Psfb]zdf, 5f]6s/L syf…x¿nfO{ Psk[i7 k|to]s ;ftf :yfoL ¿kn] … xfNg] xfd|f] ljrf/ 5 .Æ

slt pRr ljrf/ ;Dkfbssf] -To; /f0ff zf;gsf] j]nf klg_ gegL x'G5 < geGb} k|]d/fh zdf{n] cfˆgf] sfo{sfndf uf]/vfkqnfO{ cfˆgf] 6fpsf] hf]ufP/ klg, Pp6f ;flxlTos klqsfs} xf/fxf/Ldf k'¥ofPsf /x]5g\ eGg'k5{ . lsgeg], @)!& ;fnsf] uf]/vfkqsf] hGdhoGtL ljz]iff° kN6fpg] xf] eg] ToxfF o:tf];Dd n]lvPsf] e]l6G5 M–æg]kfnL ;flxTosf] nflu uf]/vfkqn] o; -!(() sf]_ bzsdf kfFr;oeGbf a9L ;fgf sljtf k|sflzt u/]sf] 5 . ;d:ofk"lt{sf] Znf]sx¿ klg uGg] xf] eg] Tof] c° c´ dfly k'U5 xf]nf . g]kfnL ;flxTosf] k|rf/sf nflu uf]/vfkqn] Tof] tfsf k|sflzt ePsf ;fgfeGbf ;fgf lstfkx¿sf] klg ;dfnf]rgf 5fk]sf] 5 .Æ

To;} ljz]iff°df c¿ o:tf] n]lvPsf] 5 M æefiff ;'wf/sf nflu uf]/vfkqn] g]=ef=k|= ;ldltsf cWoIf]sf] Jofs/0f af/]sf] clkn 5fKof] -!((! ;+Vof %_ . ;d:ofk"lt{sf] cf8df g]kfnL sljx¿sf] >]0fL ljefhg ug{ vf]Hof] -!((! ;+Vof @*_, clg sljx¿af6} pgLx¿sf] sljtfaf/] 6Lsf / JofVofg u/fof] -afns[i0f !((! ;+Vof !!, l;l4r/0f !((! ;+Vof #^_.Æ

;Dkfbs k|]d/fhn] uf]/vfkqdf nfu" u/]sf] k|sfzg– qmdcg';f/ …Ps k]h sljtf sfggnfO{Ú lbg] lgod OdfGbf/L;fy kfng ul/Psf] b]lvG5 . kl5 gfd rn]sf w]/} xfd|f sljn]vs To;} …Psk[i7Údf klxn] ´'Ns]sf lyP eg]/ xr'jf ¿kdf elglbP xf]nfh:tf] nfU5 . :yflnk'ns Gofon] !((! ;fn dª\l;/ !% ut] -;+Vof #$_sf] uf]/vfkqdf Ps b[li6 lbpmF . klxn} k[i7df tLg cf]6f sljtfdf cfFvfk5{ –…k"l0f{dfsf] hnlwÚ, …k|s[lt;FuÚ / …pkb]zÚ . oL tLg} sljsf gfdsf] cGTodf b]jsf]6f eGg] y/ 5g\ – klxnf]df nB|dLk|;fb b]jsf]6f aL=P= aL=Pn=, bf];|f]df dw';"bg b]js]f6f …lj/xLÚ / kl5Nnf]df …uf]kLdfwj b]jsf]6f ci6d >]0fL, baf{/ :s"n n]lvPsf] 5 . tLghgf bfh'efO, Ps} cfFtsf bfh'efOsf, sljtf Ps} k[i7df 5flkPsf] pbfx/0f cGt st} kfOPnf < To;df klg Pshgf aLPaLPn klg ul/;s]sf] bfh' / Pshgf cf7f}+ sIf]fdf k9\g] efOsf] Û oL tLg afx]s klg ;f] c°df uf]/vfkqn] c¿ tLghgfsf sljtf lbPs]f 5 . ltgsf af/] rrf{ gu/] klg oL b]jsf]6f– a|bz{sf] sljtfdf rflxF cln slt 3f]lTng' a];} xf]nf . c´, oL sfG5f b]jsf]6fsf] sljtfsf] /;f:jfbg ul/x]g'{ /f]rs xf]nf . oL km'Rr] sljn] …pkb]zÚ lbPsf] b]Vtf xfF;f] klg p7\5 . klxnf] Znf]s o:tf] 5 –

k'U5f} ;a} odk'/L ;'g x] 3d08L
rflvG5 b'is[lt u/] odb"t b08L
rf}/fl; nfv h'lg km]l/ ;a} latfO{
rf]nf cd"No glrGxL g u'dfp efOÆ

clg cflv/L Znf]ssf] pkb]zrflxF o:tf] 5–

5f8]/ hfg'5 ;/fo lnP/ vfnL
/f]kfOsf] xs p7fpgnfO{ afnL
5f8]/ 6]s ddtf ag gd| efO
cfsfz ´}+ u/ ´'sL ;asf] enfO{

…km'Rr]Ún] g} lbPsf] eP klg …pkb]zÚ uxlsnf] eP/ xf]nf, sljtftTj Tolt pRrsf]l6sf] geP klg k|]d/fhhLn] cf7 Snf;df k9\g] uf]kLdfwj b]jsf]6fsf] sljtf uf]/vfkqsf] …sfggÚdf o;/L km'nfPsf] x'g'k5{ . o:t} pgn] km'Ng dbt u/]sf cg]s pbLodfg sljn]vs uf]/vfkqsf …k[i7Úx¿df kfOG5g\ . ;a} x]/]/ eGg' P]n] ;fWo 5}g . t/ uf]/vfkqn] hGdsfnb]lv cfh;Dd u/]sf], ub}{ cfPsf] ;flxTo;]jfsf] uxlsnf] n]vfhf]vf, ulx/f] zf]w x'g' cfjZos 5 . Tolt dfu ug{ olt a'Fbf g} kof{Kt xf]nf .

;ojif{ k'u]sf] uf]/vfkqsf af/]df cg]sf}+ kIfdf ljBfjfl/lw cWoog x'g;S5g\ . To;df klg ;flxTokl§sf] ;f]wvf]h ljlzi6 k|sf/n] ul/g'k5{ eGg] dnfO{ nfU5 . d}n] t oxfFdfly eg] h:t} r~r'k|j]z dfq} u/]sf x"F . uf]/vfkq ;+:yfgn] g} Pp6f ljåt\j[lQ v8f u/] x'GYof] …uf]=k= ztjfifL{sL ljåb\j[lQÚ gfdn] . clg To;}n] esfes zf]wu|Gwx¿ tof/ kfg{ nfpFYof] lg Û clg t sdn bLlIf]t;Fu of s;};Fu uf]=k=n] of dw'ks{n] n]vsf nflu Gofxf]/f ug}{ kb}gYof] . cfzf u/f}+ xfdL …uf]=k= ztjflif{sL ljåb\j[lQÚ s]f <

– !% df3 @)%^


uf]/vfkqdf sfd ubf{sf] cg'ej

– wd{/fh yfkf

…uf]/vfkqÚn] ;ojif{sf] dw'df; latfPsf] 5 . Ct'x¿sf] /fhf dw'df; cyf{t\ j;Gt Ct' xf] . hLjgdf of] Psrf]l6 km'N5 / Psrf]l6 ´5{ . hGd d/0fsf] ;Gb]z dflg;nfO{ k|s[ltn] g} o;/L lbO/x]sf] x'G5 .

hn / yn, kjg / t]h clg cfsfznfO{ k~rtTj elgG5 . o;} k~rtTjleq z/L/ / cfTdfsf] e]63f6 eP/ hLjg rn]sf] kfOG5 . t]:t} b"w, bxL, l3p, dx, lrgL ;+o'St zAbnfO{ …dw'ks{Ú elgG5 . o;sf] ;]jgn] hLjgnfO{ bL3{hLjL agfO pHofnf]tkm{ n}hfG5 .

lj=;+= !^)) df sf:sLsf /fhf s'nd08g zfxsf dflxnf 5f]/f cfˆgf h]7f bfHo" sfn'zfxsf] abnf b|Jozfx uf]vf{/fHosf] /fhu2Ldf l;Gb"/ hfqf u/L :yflkt ePkl5 pg}af6 uf]/vfnL hflt jL/ k/fqmdL / O{dfGbf/, st{Jok/fo0f ePsfn] uf]/vf /fHos} ;'/If]fsf] nflu lgo'St ul/Psf hjfgx¿ k|yd uf]vf{nL ;]gf y'g]sf lyP . t]:t}, lj=;++ !(%& ;fndf k|wfgdGqL b]jzdz]/ h=j=/f=af6 k|yd d'x"t{df :yflkt ePsf] …uf]/vfkqÚ xf] . of] cfh PSsfO;f} ztflAbdf k|j]z ub}{5 . …dw'ks{Ú rflx+ uf]/vfkqaf6 hlGdPsf] ;flxlTos dfl;s klqsf xf] . t];|f] t cfˆgf ;xddL{ j+z jufnleq …o'jfd~rÚ, …d'gfÚ, lb /fOlhª g]kfn, …;fKtflxs ;08] l8:Kofrx¿ klg g]kfnL / cª\u|]hL efiffsf] kv]6f km'sfO{ k|sfzg ePsf 5g\ . …cK;/fÚ klg ´'Ns]sL 5Fb}5 .

uf]/vfkqn] hGd kfPsf ljxfgb]lv cfh;Dd cljlR5Gg ultn] cfˆgf 1fgu'gsf gofFwf/f ultzLn k|jfxdf aufO/x]s} kfOG5 . uf]/vfkqn] cfˆgf ;dodf hf] h:tf] /fHoleqsf] Joj:yf b]v]sf] x'G5 ToxL g} ;fFrf]–;fFrf] s'/f ljZj;fd' /fv]sf] kfOG5 t]ltdfq} sxfF xf] / < afx|f} sfn, 5]j} Ct'df g]kfnleq rNg] rf8jf8, kj{–kj{sf ;fF:s[lts jfxf/x¿nfO{ klg k|sfzdf NofPsf] 5Fb}5 .

ljåfg\, slj, n]vsx¿sf sndb]lv lgl:sPsf bfz{lgs Pj+ j}1flgsx¿sf ;d]t lrGtg–dgg d"nn]v, sljtf, sxfgL, syf ;dLIf]f, lgaGwx¿ kf7sn] k9\g kfpF5g\ .

d uf]/vfkq / dw'ks{ b'j}sf] a/fa/ sljtf / n]v n]Vg] Pp6f slj / n]vs x'F . cfhef]lnsf n]vsx¿ c¿n] tkfO{+ eg'g\ of geg'g\ cfkm}+ dkfOF eGg]x¿n] dnfO{ slj n]vs eg'g of geg'g\, uf]/vfkqdf k|j]z kfpg' eGbf cufl8 g} d cfkm} uLt sljtfx¿ n]v]/ cfkm}n] g]kfnL df}lns nf]s5Gbdf 9fn]/ ufpg] ub{y]+ . d}n] /rgf u/]sf] …/Tg h'g]nLÚ uLltsfJorflxF >L # ;/sf/sf] u'7L aGbf]a:t c8\8fdf alxbf/df hflu/ vfFbfsf] cj:yfdf g} 5fk]sf] lyPF . ToxL g} d]/f] klxnf] k':ts xf] .

hxfF;Dd uf]/vfkqn] cfˆgf] k|sfzgsf] sfnv08df g]kfnL jfª\dosf] >L j[l4sf nflu dxTjk"0f{ 7f]; of]ubfg k'¥ofPsf] 5 . o;sf] jf:tljs j0f{g o;} c°df w]/} ljåfg\x¿af6 k|:t't ePs} x'g'k5{ . t/ klg uf]/vfkq cfkm} ;fIf]L 5 . cfˆgf] lhGbuLsf] bu'/fgdf o;n] slt 7];, 7Ss/ / x08/ vfg'k¥of] eGg]s'/f] Oltxf;sf kfgfx¿ cfkm}+ af]N5g\ .

efiff ;flxTosf] hLjg j;Gtdf dudufpFbf] ;'uGwdo v'Zj' 5b}{ hudufpFbf] k|ltefsf] gofF gofF d~h/L k|:km'6g ug]{ h'g …dw'ks{Ún] cfˆg} u'F8df km'n kf/]sf] 5, aRrf sf9]sf] 5 – …o'jfd~rÚ, …d'gfÚ, …cK;/f, lb /fOlhª g]kfn ;08] l8:Kofrx¿ . x'sf}{nf / r/fsf] ¿kdf k[YjLsf] km"njf/L g} uDsfpg] u/L ;dosf] /fu s'n{G5g\ .

d'vdf ;/:jtLsf] efiff / x[bodf eljiosf] pHofnf] cfzf af]s]/ ;+;f/ 3'Dg] …uf]/vfkqÚ g]kfn /fi6«sf] klxnf] d'vkq xf] . h;/L jL/ uf]vf{nL lxGb':yfgsf] 5ftLdf km}lnP, h;/L cª\u|]h hfltsf d'v d'vdf …u'vf{Ú zAb ´'l08g k'Uof] . h;/L nfx'/df jL/ uf]vf{nL hflt nfx'/]n] k|l;l4 kfof] . p;/L uf]vfkqn] ljZjnfO{ g} g]kfnsf] k|fs[lts ;Dkbf lxdfnsf pt'Ë zLv/ 8fF8f–sfF8f n]sn]sdf km'Ng] nfnLu'/fF; / kfvf kv]/f df 8'Ng] s:t'/L d[unfO{ lrgfof] . cfˆgf] sfnv08df sfnl;t} n8]/ afFr]sf] uf]/vfkq eGg'kb{5 . of] lhpFbf]–hfUbf] j}x|Ll;t 3'F8f3;]/ n8\g] l;?kft] jL/tfsf] k|tLs v's'/L g} xf] . /fli6«o efiff / ;+:s[ltsf] Pstfsf] dudufpFbf] km"njf/L xf] .

d}n] uf]/vfkq 5fkfvfgf -@))@_ sfd ubf{sf avt d d'lvof kbdf lyPF . slj n]vsn] n]v]sf lr7Lkq / n]vx¿ hlt uf]/vfkqdf k|sfzgsf nflu btf{af6 cfpFy] . ltgnfO{ ;DalGwt ljåfg\x¿nfO{ a'´fpg'kb{Yof] . clnslt /f0ff zf;gnfO{ 3f]rk]r u/L cfPsf kqx¿rflx+ ;f]´} ;Dkfbs sxfF k'Uby] . kl5 t]:tf n]v g5flkg] egL kms]{/ cfpFy] . sfF65fF6 u/L 5fKg] / g5fKg] ;Dkfbss} cwLg x'GYof] .

d]/f] dg–dl:tis / s07 sf]ifdf ufpFsf] efiff kf7zfnfdf k9\bf g} sljlz/f]dl0f n]vgfysf kB / k+= rqmkfl0f rfln;]sf uB ylGsPsf lyP . log} uB / kBsf b'O{ kfª\u|f g]kfnL efiff–/ysf ;jf/ lyP . o;}df r9]/ d 3fF;L uf]7fnfx¿n] ufPsf ‰ofp/] uLtsf 6'qmf ;';]Nb} jg au/ 8'Nby]+ . æ;dflwgf{ d j}Yof gfd pkGgf_ wlg gfds"n]Æ eGb} ;Kt;lt r08L k9]sf] lyPF . wgLs'ndf hGd]sf afa' j}ZonfO{ s;/L p;sf 5f]/f gfltn] 3/af6 lgsfnL jgjf; wkfO{ lbP eGg] s'/fsf] ;flxTon] dnfO{ afnssfnb]lv g} k|efj kf/]sf] lyof] . k|s[lt sljsf ¿kdf ljgfk9fOsf uf]7fnf v]tfnfx¿n] ufPsf r'8\s] ehg / l;nf]s g} d]/f] cfˆgf] df}lnstf lyof] .

uf]/vfkqdf /xFbf–a:tf uf]/vfkqdf 5flkg cfPsf n]v–sljtfx¿ k9\bf hgtfsf] hLjg g} ;flxTosf] d"n xf] eGg] oyfy{ efjgfnfO{ d}n] /fd|/L a'‰b} hfgyfn]+ . dxfslj b]jsf]6fn] eGg'ePs} 5– æ;xh k|ltef / k|fs[t pb\uf/ g} ;Rrf sljtfsf] ;Rrf cfTdf xf] .Æ

lj=;++ @))$ ;fndf ;/:jtL;bg 306f3/df Pp6f a[xt\ slj ;Dd]ng eof] . Tof] k|ltof]lutfTds lyof] . ToxfF d}n] vf]l/ofsf …nfn' / sfn'Ú eGg] sljtf ;'gfPF . slj dfwj l3ld/]sf]

…lg:sf}+nf jL/ xfdL hj l/k'bnsf] b]zdf af]Ng wfjf

lrnf{ xfd|f] Wjhfn] ;ggg gedf ;G;gfP/ xfjfÚ eGg] …/fli6«o WjhfÚ sljtf k|yd ePsf] lyof] . t]:t} s]zjnfn sdf{rfo{sf] syf …x/fPsf] ;f/LÚn] klg klxnf] k'/:sf/ yfKof] .

uf]/vfkq -@))@_ b]lv g} cyf{t\ ha k|wfgdGqL kßzdz]/sf] pbo eof] tj uf]/vfkqsf] klg k|ult a9\of] . g]kfnL jfª\donfO{ >Lj[l4 ug]{ g]kfnL efiffsf k|]dL ljåfg\x¿ klg ylkP . slj l;l4r/0f >]i7, ;xfos;Dkfbsdf, k+= k"0f{k|;fb a|fXd0f, jf;'b]j n'O{+6]nj slj dfwj l3ld/], k+= Cifeb]j zf:qL, k'is/zdz]/, k|f]= 9'l08/fh sf]O/fnf cflb cflbaf6 ;DkfbsLo / l6Kk0fLx¿ n]lvg yfn] .

uf]/vfkqsf] ljsf;;Fu} d]/f] efjgfn] klg ljsf; kfpg yfNof] . d]/f] snd / s07n] ysfO{ dfg{ hfg]g . oL b'j} ;Fu;Fu} b]z / hgtfsf nflu zx/ uNnL af6f] rf}jf6f]df lbgx'F bu'g{ yfn] . d klg jfª\dosf nflu ;flxTo ;ª\uLtsf] o1df xf]lDd+b} uPF . uf]/vfkqsf] v;|f]d;|f] 5fnf -sfFr'nL_ klg km]l/b} hfg yfNof] . gofFgofF d'If] /fIf];sf bfFt -6fOk_x¿ l´sfOP . lu4] k|]; ldl;gx¿ ylGsP . 7"nf7"nf ldl;gx¿n] 5fkfvfgfleq k|j]z kfP / wdfwd uf]/vfkq 5fKg yfn] .

lj=;+= @))& ;fn kmfu'g % ut]sf lbg ;fgf] 6'Fl8v]n -xfnsf] bz/y /Ëzfnfdf_ Pp6f d~r aGof] . hgtfsf] 7"nf] e]nf lyof] . /fhgLltsf d"w{Go g]tfx¿ hf] lgjf{l;t eP/ b]z lgsfnf ePsf lyP, pgLx¿sf] efif0f x'g] sfo{qmddf :juL{o jL=kL= afa', u0f]zdfghL, ;"o{k|;fb pkfWofo, s[i0fk|;fb e§/fO{, dx]Gb|ljqmd zfx, >Leb| zdf{ nufotsf g]kfnL sf+u|];sf ;+:yfksx¿sf] hd36n] k|hftGqsf] gofF 3fd d':s'/fof] . lxdfndf pg} :jgfdwGo zxLbsf] /ut 6lNs/x]sf] lyof] . ljzfn cfd;ef eof] . sljlz/f]dl0f n]vgfy kf}8\ofn ;efkltsf] cf;gdf x'g'x'GYof] . d uf]/vfkqsf] ;+jfbbftfsf] ¿k lnP/ nfvf}+ hgtfsf] eL8ef8 leq ple/x]sf] lyPF . o;}a]nf d]/f] gfd dfOsaf6 pRrfl/t eof], ca hgslj wd{/fh yfkf Pp6f /fli6«o uLt ufpg'x'G5 eg]/ d}n] cfˆgf] gfd dfOsaf6 ;'Ggf;fy :jfF:jfF ˆjfFˆjfF ub}{ d~rdf pSn] . d}n] ;'gfPsf] uLt oxL lyof] M–

w'?w'? g/f]p cfdf, ltd|f] cfF;' k'5]/ 5f8f}+nf
x[bosf ltd|f km"n efOalxgLnfO{
sfv /fvL cfh v]N5f}+ lhGbuL km"nfO
g]kfnsf] ;+;f/df zfg /fvL 5f]8\5f}+
´ndn aQL afnL cGwsf/ kmf5f}{
w'?w'? g/f]pm cfdf …
ltd|f] uLt ufOufO xfF;LxfF;L d5f}{+
of] kx/] 5ftL vf]nL kmfF;L klg r8\5f}+
´g]{ km"n of] hLjg anL r9fOlbG5f}+,
clzIffsf] afFw kmf]/L af6f] v'nfOlbG5f}+ .
w'?w'? g/f]p cfdf …
af]N5f} xfdL lxdfnsf] r'r'/fdf r9L,
vf]N5f}+ xfdL sf/vfgf nfvf}+ s'/f k9L

of}6} uLt cnfk]/ v]N5f}+ xfdL e}nf] jn}l;t p3f/]/ Xbosf] b}nf]

w'?w'? g/f]p, cfdf…
ltd|f] b"w cGg hn afF8Lr'F8L vfG5f}+
sf]xL sfv sf]xL kfv xfdL lsg x'G5f} <
ltdLnfO{ 3'dfP/ dflydfly nfG5f}+
lgwf/df rGb|dfsf] 6Lsf nufOlbG5f}+
w'?w'? g/f]pm cfdf …
´'Ns]+ 3fd /]zdsf] vf:6f] cf]9fOlbG5f}+,
;ft /Ë] OGb|]0fLsf] xf/ nufOlbG5f}+,
l´lnldnL zLt–ljGb' zLtf/fnfO{ lbG5f}+
ltdLnfO{ ;+;f/sL /fd|L agfOlbG5f}+ .
w'?w'? g/f]pm cfdf …
jg t/L nfDrf] sf]; ufhn nufOlbG5f}+
t/fO{sf] gLnf] /ËL ;f/L nufOlbG5f}+ .
cw/df lxdfnsf] nfnL nufOlbG5f}+
sf]/L af6L gbL gfnf r'N7L n'sfOlbG5f}+
w'?w'? g/f]pm cfdf …

ufpFbf ufpFb} lgwf/df rGb|dfsf] 6Lsf nufOlbpnf eGg] jfSo 6'+lugf;fy nfvf}+ >f]tfsf] k666 tfnL alh/Xof] . o;kl5 /f0ff zf;g 9fNg] g]tfx¿sf efif0fx¿ eP . 6Lsfl6Kk0fL / jStJo ;ef lj;h{g ws km'sfP/ ul/P . of] uLtsf] k|lt w]/}n] sfutdf ;fg{ d;Fu dfu]sf lyP . kmfu'g & ut]sf lbg dxfª\sfnk5fl8 7LsaLrsf] v/Lsf] ?v ePsf] rf}tf/Laf6 !)% xft nfdf] hlt /fhLgfdf k9Lof], k|wfgdGqL hËaxfb'/ /f0ffaf6 ;'?jft ePsf] !)$ jif{sf] /f0ff zf;g To;lbg} ;dfKt ePsf] lyof] . /flhgfdf k|wfgdGqL df]xgzdz]/ h=j=/f=n] k9\g' ePsf] lyof] .

o;kl5 sf7df8f}+leq ax'bn kf6L{ /fhgLltsf] sfnf] afbn g]kfnsf] cfsfzdfly d8fl/g yfNof] . /f0ff / g]kfnL sf+u|];sf] ;+o'St ;/sf/ aGof] . ljZj]Zj/k|;fb sf]O/fnf u[xdGqL ag] . df]xgzdz]/ k|wfgdGqL / s]z/zdz]/ /If]f dGqL ag]sf] ;do lyof] . o;avt a|f]ª\sfl:6ª xn g]kfn /]l8of] g]kfn l;+xb/jf/ leq j[xb slj ;d]ngsf] cfof]hgf u/], 8fO/]S6/ tfl/0fLk|;fb sf]O/fnfn] . slj ;Dd]ngdf 5flgP/ las]{ 6f]kL, nj]bf ;'?jfndf ;]df{gL klx/]sf h'F3f kfn]sf ;DdfggLo k|wfgdGqL df]xgzdz]/ klg n¶L 6]s]/ pkl:yt x'Fbf slj ;Dd]ng eJo aGg k'u]sf] lyof] .

sljx¿df afns[i0f ;d nufotsf k|foM gfd rn]sfx¿ ;a} pkl:yt x'g'x'GYof] . dxfslj nB|dLk|;fb b]jsf]6fn] ;efkltTj ug'{ePsf] lyof] . sljtfjfrg ug]{ qmddf d]/f] gfd klg af]nfOof] . d}n] cfˆgf] sljtfu|fld0f no -‰ofp/] efvf_af6 k9]F . sljtf …el/ofÚ zLif{ssf] lyof] .

el/ofn] la;fof] ef/L e~Hofªsf] kLkn] 5fofFdf
t/t/ kl;gfsf] wf/f aufP/
cfktsf e"tk|]t k/ eufP/
tf]nf tf]nf z/L/sf xf8df;' ufn]/
lhGbuLsf b'MvkL/sf ;':s]/f kmfn]/
el/ofn] la;fof] ef/L e~Hofªsf] kLkn] 5fofFdf .

ha d]/f] sljtf ufog snfb]lv k|:t't eof], pkl:yt slj >f]tfx¿af6 ;Gt'li6sf] tfnL aHof] . xn u'l~hof] . ;efkltsf] cf;gaf6 p7]/ b]jsf]6fu'?n] dfOsaf6 pb\3f]if0f ug'{eof] M d hgslj wd{/fh yfkfnfO{ …a'na'nzfgÚsf] pkflw lbG5' . hgtflGqs o'udf oltdfly prfOdf p8\g] r/f] e]§fpg' rxlsnf] ¿ksf] nIf]0f xf] eGg'eof] . slj ;Dd]ng lj;h{g eof] . p7]/ hfg]a]nfdf k|wfgdGqL df]xgzdz]/n] dnfO{ /fd|f] nfUof] egL wGojfb lbg'ePsf] lyof] . of] slj ;Dd]ng k|hftGqsf] 3fd ´'Ns]kl5sf] g]kfn /]l8of]sf] klxnf] lyof] .

uf]/vfkqsf] gf;'af6 d]/f] d'lvofdf k|df]zg eP/ uof] . h'F3]bfOÚsf] pkgfdaf6 uf]/vfkqdf lr¶L n]Vg] rfkfufpFf gfgLafa' cfrfo{n] klg vl/bf/df a9'jf kfP . uf]/vfkqsf] klg–

…´g\ ´g\ ´g\ ´g\ zAb ;'Gbf r'l/sf]
>L zDe'sf] dg t];}df pl8uf]Ú

eGg] ;'lStl;Gw'sf] >[Ëfl/s sljtf ´}+ ´g\´g\ kSsf hjfg aGb} ufnfdf a}+;sf] nfnL r9\b} hfg yfNof] . sflGtk'/leq …snjnu'8Ldf vnan rN5Ú lbgx'Fh;f] nfdf]lk/]8leq /f0ff zf;gdf rn]sf] efO efOsf] sf6df/´} k|hftGq arfpg] / /f0fftGq ydfpg]x¿sf] k/:k/df vnjn v8fhª\uL rNg yfNof] .

d]/f lbgrof{ uf]/vfkqd} hflu/ vfP/, g]tfhLx¿sf efif0f x'g] d~r d~raf6 uLt ufP/ hgtfnfO{ ;r]t kfb}{ laTg yfn] . o;f] ubf{ hgtfn] cf}lw dgk/fO{ dnfO{ …hgsljÚ eGg yfn] . d ;a}sf] kl/lrt x'Fb} uPF .

Pslbg tLgwf/f kf7zfnfsf] rp/lg/ Pp6f 7"nf] ;Dd]ng eof] . To; d~raf6 efif0f ug]{x¿ lyP– /fdxl/ zdf{, sfzLgfy >L jf:tj / k|f]= Clifs]z zfx . t];} d~raf6 d}n] hf]zdf cfP/ uf]/vfkq 5fkfvfgfsf] d'lvof kbsf] /fhLgfdf klg k9]+ / hflu/bf/k|lt eGg] Pp6f sljtf noa4 ¿kdf ufPF, h'g o; k|sf/sf] lyof]–

xfdLx¿ lah'nL t/jf/
b;ah]b]lv rf/ ah];Dd
c8\8f u'Nhf/ kfb{5f}+ 6Dd
j]tg 5 yf]/} hfxfg 5g\ w]/}+
xfd|f] hflu/ a9fOb]pm …;/sf/ .

wgLsf s'Ss'/ dvdndf ;'T5g\
xft / d'v b"wn] r'6\5g\
d]rL / dxfsfnLsf] leq
;sf{/nfO{ xfd|} 5 b/sf/ .

s] lxpFbavf{ 3'dfpF5f} rvf{
vfg a:tf cfF;'sf] jiff{
>Lv08´} 3f]l6G5f} x/af/ .

o;/L hgtfsf] cfd;efdf j;Gtsf] sf]OnLn] s07 km'sfP/ s'n]{ ´}+ d o:t} uLtx¿af6 s'n]{sf] lyP . dnfO{ ´"6 af]n]/ 3'Dg] d]rdflysf] cGwf] aGg' k/]sf] lyPg . ;fy}, nf]sw"gsf gfddf cfPsf ljs[ltx¿nfO{ ;do kl/jt{gsf df]8df nu]/ hglk|o agfpg' k/]sf] lyof] . ;/sf/L pRr cf]xbfdf a;]sfx¿n] P]g] sfg"g ljk/Lt ul/Psf x]n]rqm\ofO{F / e|i6frf/, zf]if0f, cTofrf/, hfn´]nsf] kbf{kmf; d]/f /rgfs} dfWodaf6 ug]{ df};d pbfO/x]sf] lyof] .

dft[sfk|;fb sf]O/fnf k|wfgdGqL x'g'x'GYof] . o;} df}sfdf Go"gj}tflgs sd{rf/L cfGbf]ng dlRrof] . o;} sd{rf/L ;+3nfO{ a9fjf lbg] v= eStnfn >]i7 / uf]/vfkqsf] d'= wd{/fh yfkfnfO{ hflu/af6 avf{:t ul/Psf] 5 egL u[x dGqfnon] /]l8of]af6 km'Sof] . ca d]/f] hflu/ ;/sf/af6 vf]l;Pkl5 d}n] lbgsf] kfFrkfFr k};fdf uLtsf krf{x¿ cfkm}Fn] ufpFb} k|sfzg ub]{ c;g, OGb|rf]s, If]]qkf6L, kLknsf] af]6, sf7df8f}+ 3'd]/ laqmL ug{ yfn] .

@))* ;fn df3 !^ ut] ef/tsf tTsfnLg k|wfgdGqL g]kfn ;/sf/sf] lgdGq0ffdf sf7df8f}+ cfpg' x'Fbf 6'Fl8v]n v/Lsf] ?v ePsf] Tof] P]ltxfl;s /f0ffsfnLg d~rdf /fi6«lktf >L % lqe'jgsf] pkl:yltdf ljzfn cfd;ef e}/x]sf] lyof] . :juL{o v8\udfgl;+x a:g]t pb\3f]ifs x'g'x'GYof] . ToxfF nfvf}Fsf] ;+Vofdf pkl:ylt lyof] . pkl:yt hg;d"xsf s]xL lj/f]wL tTjaf6 g]kfn, ef/t ;D´f}tfsf] lj/f]wL cfjfh p7\of] . 6f]kL, h'Qf / ?dfn ˆofFSb} pk|mg yfn] . df}/Lsf] aufndf cl//Ëfn 3';]´}+ kl08t hjfx/nfn g]x¿sf] efif0f ;'Gg >f]tfx¿n] 6'Fl8v]n el/Psf] lyof] . To;}a]nf dfOsaf6 dnfO{ d~rdf af]nfOof] . d ;/f;/ d~rdf k'u]+ . /fi6«lktf >L % lqe'jg / g]x¿nfO{ gd:sf/ r9fPF . /fhfaf6 dnfO{ …ufpmÚ eGg] x's'd eof] . d}n] dfOsaf6 oxL uLt ufPF, h'g zxLbk|lt lyof] M–

r/L af:of] ?vsf] xfFuf]df
/f]of] lxdfn ldld{/] ;fF´df
z'qm/fh zf:qL xfd|f kqmfpdf k/]
vj/ kfof] b'lgofFn] ´'08\ofpg] c/]
Hofgdf/fn] ‰ofnL lk6\of] kmfF;L lbgfnfO{
g]kfnsf] qmflGt vf]nf pNof]{ u8u8fO{
u+ufnfnsf] ;kgf ?G5
lji0f'dtL afn'jf au/df …

o;/L :j/ nx/L 5f]8\bf Tof] clgolGqt eL8 PsfPs zfGt x'Fb} 6Ss cl8of] . d]/f] uLtn] hfb"sf] sfd u¥of] . g]x¿af6 g]kfn–ef/tsf] d}qL ;DaGw k|uf9 /x]sf] s'/f eGg'ePkl5 ;ef lj;h{g ePsf] lyof] .

ToxL a]n'sf /fhf lqe'jgaf6 dnfO{ af]nfP/ Nofpg' eGg] x's'd eP5 . d d]/f] 8]/f 7d]ndf lyPF . df};'kmsf] P=l8=;L= hg/n of]uljqmd /f0ffn] dnfO{ af]nfO{ df]6/df /fv]/ gf/fo0flx6Ldf /fhf lqe'jgsf h'gfkmdf xflh/ u/fP .

gf/fo0flx6L a}7sdf u[xdGqL ljZj]Zj/ sf]O/fnfsf;fy ;f]kmfdf df};'km /fh e}aS;]sf] lyof] . d}n] ;/sf/sf] bz{g u/] . dnfO{ /fhf lqe'jgaf6 x's'd eof] –æltd|f] Do'lhs dnfO{ dg k¥of] .Æ

d]/f] ;ËLtdo /fli6«o ‰ofp/] ljifodf lj=kL=n] klg s]xL s'/f ljGtL ug'{eof] . /fhb/af6 /fhf lqe'jgsf] klxnf]rf]l6 cfˆgf] p2]Zo ljGtL r9fPsf] Tof] d]/f] clj:d/0fLo If]0f lyof] .

dnfO{ ;/sf/n] aGbL agfpFbf /fhf lqe'jgs} x's'd k|dfËLaf6 aGbL u[xaf6 5'6sf/f kfPsf] lyPF .

tTsfn} d}n] g]kfnsf] nf]s;+:s[ltsf] pGgltsf nflu …g]kfnL nf]s uLt ;+u|xfnoÚ eGg] Pp6f ;+:yf 7d]ndf vf]n]/ å}dfl;s Ct' klqsf …8fFkm]r/LÚ sf] k|sfzg ug{ ;fyLx¿ h'6fPF .

sljlz/f]dl0f n]vgfy kf}8]n, afns[i0f …;dÚ, dxfslj nB|dLk|;fb b]jsf]6fx¿nfO{ ;Nnfxsf/df /fv]+ . ;Todf]xg hf]zL, sfhLdfg sGbªjf, kf;fª uf]kdf{, nB|d0f nf]xgL, 6]saxfb'/ vqL -gjLg_ ;lxtnfO{ …;DkfbsÚdf /fv]+ . Pshgf xif{ :ofª\af] eGg] ;fyLnfO{ sfo{sf/L ;lrjsf] ef/ ;'Dk]+ . ef/tdf cf;fd, b]x/fb"g, bfhL{lnª, sflnDkf]ªdf g]kfnL k|jf;L a;]sf j:tLx¿ e|d0f ug]{ sfo{qmd agfPF . klxnf] k|sfzg …8fFkm]r/LÚsf] ;Dkfbs sljj/ dfwjk|;fb l3ld/] /xg'eof] .

lj=;+= !($* b]lv uf]/vf efiffsf] pGgltsf] pbo e}/x]sf] k|jf;x¿df klg kfOof] .

>L % a8fdxf/fhfsf k'vf{x¿ /fhf 5Fbf n]lvPsf s]xL ;+:s[t u|Gyx¿ g]kfn b/jf/ nfOj|]/Ldf 5Fb}5g\ .

/fdfo0feGbf klxnf] 5Gbsf] g]kfnL sljtf yl/ yl/sf uLt ;jfO{ g} x'g\ egL dft[efiffk|]dL df]tL/fd e§af6} pNn]v ePsf] kfOG5 . e§sf ;dsfnLg sljx¿ j;Gt, /3'gfy, jL/zfnL kGtx¿n] klg g]kfnL efiffsf] jt{dfg sfnv08sf] h/fdf cfˆgf df}lns s[ltaf6 dnhn u/]sf x'g\ eGg] s'/f Oltxf; lz/f]dl0f afa'/fd cfrfo{ / ;"o{ljqmd 1jfnLx¿n] n]v]sf k'/fgf slj / sljtfx¿df kfOG5 .

o;/L g]kfnL efiffsf] k"j{¿k ;;{lt{ s]nfpFb} hfFbf …uf]/vfkqÚ sfnhoL sf]l6df b]vfkb{5 .

clxn] !)) jif{sf] hLjg j;Gtdf uf]/vfkqn] kfO{nf] ;f/]sf] 5 . !(%* ;fn j}zfv @$ ut]sf lbgb]lv k|wfgdGqL b]jzdz]/ h=j=/f=sf] ;'gf}nf] ;kgfsf] kbf{ vf]n]/ hlGdPsf] …uf]/vfkqn]Ú klxnf] k|sfzgsf] d'x"t{df g} …;j]{ ejGt' ;'lvgÚ eGg] dGq hKb} ;d[4zfnL / pGgt o'usf] 9f]sf vf]n]sf] 5 . ultzLn gjLg wf/fdf o;} g]kfnsf 8fF8fsfF8f, 5x/f, kx/f, ef]6–dw]z, t/fO{sf] x[bo xl/nf]–el/nf] kfg{ k|jflxt e}/x]sf] 5 / e}/xg]5 .

–sf:sLrf]s, :joDe"


g]kfnL efiff lzIff / k|sfzgsf k|0f]tfM hok[YjLaxfb'/ l;+x

– lji0f'k|;fb vqL

…dgf]hotL o hotL a|Xdf08d\Ú l;4fGtsf k|ltkfbs cg'ofoL tTsfnLg a´fËL /fhf hok[YjLaxfb'/ l;+xsf] ;[hgfTds k|ltef, tLB|0f a'l4, :k't{ hfFu/, nugzLntf, cufw lzIffk|]d, g]kfnL efiffk|ltsf] /fli6«otf, dfgjtfjfbsf] lrGtg, jt{dfg k|hftGqsf ;"qwf/, cWofTd / ef}ltsjfb ;f/tTjsf Jojxf/jfbL, d'n's ljsf;sf sd{7 lrGtgzLn, dfgjdfqsf] sNof0fsf] ;bf lrGtgdgg\ ug]{ dxfg\ JolQmTjsf] hGd b"u{d / lk5l8Psf] a´fË lhNnf r}gk'/sf] k'/fgf] b/af/df cfheGbf !@# jif{ klxn] lj=;+= !(#$ efb| & ut] d+unjf/sf] z'e ltlydf a´fËL /fhf ljqmdaxfb'/ l;+x / /fgL ?b|s'df/Lsf] sf]vaf6 ePsf] lyof] .

;'wf/jfbL /fhf hok[YjLaxfb'/ l;+xsf cg]sf}+ ;[hgfTds ;'wf/sf kmfF6x¿ ePtfklg s]xL pNn]vgLo ;'wf/sf If]]qx¿ lgDg cg';f/ 5g\ .

lzIff If]]q

-s_ :jcWoog lzIff– a´fËdf % jif{sf] pd]/d} cIf]/f/De u/L lj=;+= !($@ df sf7df8f}+df 3/fo;L lzIf]såf/f cWofkg ePsf] lyof] . s]xL aif{ b/af/ :s"ndf k9L snsQf ljZjljBfnoaf6 lj=;+= !(%! df xfO:s"n kf; u/]/ xfQL r9]/ l;Gb"/hfqf ul/g] log]lug] dWo]sf /fhf hok[YjL Ps lyP . pRrlzIff xfl;n ug{ Onfxfjfb k|ofusf] Pp6f sn]hdf cfO=P= -;dfhzf:q_ Ps jif{ k9]kl5 pgn] cfWoflTds tyf ef}lts bz{g zf:qsf] :jcWoog / lrGtg a9L ug{ yfn] . pgsf] ;flxTo / efiffdf /fd|f] bvn ePsf]n] lj=;+= !($^–!($( ;Dd k|l;4 ;flxTosf/ a]sgsf ljljw lgaGwx¿sf] ;'Gb/ cg'jfb u/]sf] b]v]/ tTsfnLg k|zf;sn] English Military Book nfO{ g]kfnLdf cg'jfb u/fO{ zfxL ;]gfdf g]kfnL efiffdf sdfl08ª tyf k/]8 ug]{ k|rngsf] yfngL ePsf] lyof] .

-v_ lzIff ;]jf / k|rf/– cfkm"n] lzIff xfl;n ug{ ´]Ng' k/]sf ljleGg b'Mv si6nfO{ cg'e"t u/L tTsfnLg z}lIf]s cGwsf/sf] jftfj/0fdf lzIffsf] pHofnf] ;a}nfO{ lbg ;j{k|yd cfˆg} gS;fn b/af/df -lj=;+= !(^#_ ;TojfbL kf7zfnf vf]n] . cfkm} k|wfgfWofks eO{ g]kfnL, ul0ft, e"uf]n, Oltxf; ljifo /fvL $ sIf]f;Dd cWofkg u/P . o;} l;nl;nfdf …cIf]/fFs lzIffÚ gfds lstfa @÷# lbgd} tof/ kf/] >L # b]jzd;]/ dxf/fhsxfF rfs/Ldf k':ts r9fpFbf …rfs/L eg]sf] o:tf] ;[hgfTds x'g'k5{Ú egL k|zGg eO{ >L # dxf/fhn] lk7\o"Fdf wfk df/L wGojfb lbPsf lyP . o;af6 hok[YjLdf c? xf};nf a9\of] / g]kfnL kf7\ok':tssf] cefj k"lt{ ug{ cIf]/dfnf, Jojxf/dfnf, e"uf]n lzIff, >]:tf af]w, k|fs[lts Jofs/0f, lzIff bk{0f / kbfy{ tTj ljj]s cflb bzj6f kf7\o k':tsx¿ tof/ kf/] . >L # b]j;d;]/ klg lzIffk|]dL ePsf]n] b]zsf ljleGg If]]qdf k|fylds kf7zfnf vf]Ng] of]hgf /fhf hok[YjLn] k]z ubf{ :jLs[lt eO{ d'n'sel/ w]/} ;ª\Vofdf kf7zfnfx¿ v'n] .

5f]6f] cjlwd} rGb|;d;]/ >L # ePkl5 kf7zfnfx¿ aGb x'g] qf;n] ;TojfbL kf7zfnfnfO{ lj=;++ !(&) df a´fËsf] tTsfnLg /fHo ;b/d'sfd hok[YjL gu/df :yfgfGt/0f ug]{ / ;flnGbf !))).– cfly{s ;xfotf lbg] gofF ;gb ;jfn agfO{ x]8df:6/df cd/axfb'/ l;+xnfO{ egf{ u/L kf7zfnf ;~rfng ul/of] . kf7zfnfdf ljBfyL{ hDdf ug{ k|To]s dËnjf/ cfˆgf] hGdlbgdf :yfgLo JolQmTjx¿nfO{ ef]h v'jfP/ n]Vg k9\g cfslif{t u/fO{ afnaflnsfnfO{ lzIff lbg] ub{y] . @# jif{kl5 kf7zfnfnfO{ -lj=;+= !(## df_ a´fË ef]k'/sf] c8\8f3/df ;fl/of] lj=;+= !(($ ;fn c;f]h ! ut] ;TojfbL kf7zfnf;DaGwL gofF lgod;jfn b/aGbL agfO{ /fhfsf efO5f]/fnfO{ k9fpg] egL /fv]sf lghL lzIf]s /fdbQ cj:yLnfO{ ;fna;fnL ?= #%.– kfpg] u/L x]8df:6/df lgo'lQm ul/of] . kf7zfnf ;'rf?¿kn] rNg yfNof] . ef]k'/ b'jf/sf] pQ/k"j{lt/ xfn hok[YjL SofDk; ePsf] 7fpFdf ;TojfbL kf7zfnfsf] tLglt/ a/08f ePsf] b'O{ tn] ejg /fHosf] cg'bfg / 5fqx¿sf] >dbfg h'6fO{ tof/ kfl/of] . ;/sf/af6 of] kf7zfnfdf k9]sfnfO{ k|df0fkq lbg] :jLs[lt ;d]t /fhfn] lbnfPsf lyP . kl5 uP/ of] ;TojfbL ldl8n :s"ndf kl/0ft ef] . s]xL lbg ?U0f cj:yf eP klg lj=;+= @))* ;fndf of] kf7zfnf g} ;TojfbL xfO:s"nsf] ¿kdf kl/0ft eof] . hok[YjLaxfb'/ l;+xsf] lgb]{zgdf cfwfl/t u'?s"n lzIff k|0ffnLdf lzIff lbIf]fåf/f lzIffsf] k|sfz lhNnf Pj+ l5d]sL If]]qdf km}nfOof] . /fhf hok[YjLaxfb'/ l;+xåf/f kf7zfnfsf] dfl;s k|ult l/kf]{6 lng] / x]8df:6/ cj:yLnfO{ dfu{bz{gsf¿kdf lgb]{zgx¿ eO/xGy] . oL dWo] 3tnfUbf] s]xL o:tf 5g\ .

lgb]{zgx¿–

!– a´fË /fHosf k|To]s b/af/af6$÷$ hgf ljBfyL{ NofP/ k9fpg] .

@– u/La ljBfyL{nfO{ k7gkf7gsf ;fdu|L, Ps sDan / l;bf lbg] .

#– ljBfyL{nfO{ lx;fa / g]kfnL efiffdf hf]8 lbg] . t/ lxGbL efiffdf aftlrt ug{ cEof; u/fpg] tfls ef/tlt/ /f]huf/L, s'NnL sfddf hfFbf lr¶Lkq n]Vg ;s"g\ / cfˆgf] cfh{g kfl/>ldsdf 7lugfaf6 aRg ;s"g\ .

$– b'lgofFsf 5f]/fnfO{ cª\u|]hL gfd n]Vg lgMz'Ns l;sfpg' / cª\u|]hL k9\g OR5's /fhfsf efO 5f]/fnfO{ ;Mz'Ns cª\u|]hL k9fpg' .

%– g}lts / cg'zf;g lzIff lbg] .

^– ljBfyL{nfO{ ;TojfbL agfpg] .

&– Xo'dflgli6s klqsf k9]/ ;f] cg';f/ Jojxf/ / cfr/0f ug]{–u/fpg] .

-u_ g]kfnL /fi6«efiffsf k|0f]tf M Tof] tfsf ;+:s[tdf u'?x¿ ;+:s[tsf kIfkftL / b/af/ xfO:s"nsf] x]=df= a6's[i0f d}q]o;d]t aflx/af6 NofPsf] lzIf]sx¿ -a+ufnL ef/tLo_ cª\u|]hL dfWod x'g'k5{ eGg] lvrftfgL lyof] . cfd hgtfdf k|rlnt /x]sf] efiffsf] jf:t} lyPg . t/ a´fËL /fhf hok[YjLaxfb'/ l;+x / xl/x/ bLlIf]tsf] eg] v; efiff -g]kfnL_ df g} k9fO x'g'k5{ eGg] c8fg lyof] . o;df w]/} 7"nf] ljjfb eP/ >L # b]jzd;]/ dxf/fhsf ;dIf] d'2f k'Uof] / ljb]zL df:6/ a6's[i0f / /fhu'?x¿ ;d]tsf] ;efdf 5nkmn x'Fbf ;+:s[t / cª\u|]hLh:tf kf7\ok':tssf wgL efiffx¿nfO{ k7gkf7gsf] dfWod gagfO{ kf7\ok':ts g} gePsf] efiffnfO{ /fi6«efiff ug{ ldNb}g eGg] c8fg lhs/df # sIf]f;Dd g]kfnL efiffd} k9fpg] eGg] >L # b]jzd;]/ dxf/fhaf6 lg0f{o eof] . lj:tf/} g]kfnL efiff g} /fli6«o efiff aGg k'Uof] . g]kfnL efiffnfO{ /fli6«o efiffsf] ¿kdf k|rlnt u/fpg a[xt k|of; u/L g]kfnLnfO{ 7"nf] u'0f nufpg' ePsf] 5 . ljBfno:t/df k9fOg] g]kfnL efiffsf k':tsx¿sf] cefj ePsf] u'gf;f]nfO{ r'gf}tLsf] ¿kdf g]kfnL efiffsf] lglDt k|fs[lts Jofs/0f / w]/} kf7\ok':tsx¿ 5f]6} cjlwdf n]vL ;d:of ;dfwfg ug'{ef] . o;/L /fhf hok[YjL df]tL/fd o'usf d'Vo g]kfnL u|Gy n]vs 7xl/Psf 5g\ . lj=;++ !(&* lt/ cfˆgf uxg cWoogsf ljifox¿– ;dfhzf:q, bz{gzf:q, lj1fgzf:q / wd{zf:qsf] cWoog, lrGtg / dggsf] lgrf]8sf] ;f/ :j¿k / cfˆgf] hLjg l;4fGts} ¿kdf dfgjtfjfb (Humanism) # efudf k':tsx¿ k|sflzt 5g\ . tL k':tsaf6 pxfFsf] s'zfu| a'l4 Pj+ dfgjtfjfb bz{gsf] af]w x'g]5 . To;df pNn]lvt s'/fx¿ cBflk kf/bzL{, oyfy{jfbL, j:t'k/s / lj1fghGo 5g\ .

cfˆgf] /fHo / /fHojf;Lsf] rf}tkmL{ ljsf; xf];\ eGg] p2]Zon] ;a} lsl;dsf cf7hgf JolQmx¿nfO{ sf7df8f}+df NofO{ k7gkf7g Pj+ Jofj;flos tflnd lbP/ a´fË /fHodf oyf]lrt /f]huf/Ldf nufO{ ;fdflhs ;]jf ug]{ k|]/0ff lbg'ef] . logLx¿dWo] -!_ d+unaxfb'/ l;+x -rf}wfgkf6f_ a´fË dfnsf] l87\6f, -@_ s0f{axfb'/ l;+x -eF8f/_nfO{ a´fË cbfntsf] larf/L, -#_ af]w/fh hf]zL -h"hL_ a´fË e/df o1, k"hf, syf, k'/f0f afrs, -$_ aa/hËaxfb'/ l;+x -a'+un_ /fHoe/sf] /]vb]v -%_ g/hLt zfxL / -^_ s[i0f ad -r}gk'/_ cfo'j]{b cf}ifwfnodf, -&_ /ljbf;] bdfO{ -r}gk'/_ n'ufsk8f d]lzgdf l;nfpg] / -*_ sfn' d"n -r}gk'/_ h'Qf l;nfpg] ;Lk lbP . o;/L ToxfFsf] tTsfnLg ;dfhnfO{ cfw'lgs ;]jf lbg / ljsf;sf] af6f]df 8f]¥ofpg /fd|f] sdfO{ cfh{g ug]{ agfO{ c¿nfO{ clek|]l/t ug'{eof] .

kqsfl/tf / d'b|0f If]]q Mlj=;++ !(%& df uf]/vfkq gfds ;fKtflxs klqsf k|sfzgsf lglDt lnyf] 6fOk 5fkfvfgf :yfkgf ul/of] . sfnfGt/df of] klqsf ;/sf/L d'vkqsf] ¿kdf ;a}sf] ljZj;gLo aGof] . uf]/vfkqsf] ;'–;~rfngsf] k"jf{wf/x¿ tof/ kf/L /fhf hok[YjLaxfb'/ l;+xn] g]kfndf ;j{k|yd kqklqsf tyf ;~rf/ dfWodsf] yfngL ug'{ef] . >L # dxf/fh b]jzd;]/ v'zL eP/ uf]/vfkq ;~rfng ug]{ t}gfyjfnf k|wfg;Dkfbs lj=;++ !(%* df pxfFnfO{ agfOof] . >L # dxf/fh b]jzd;]/ wgs'6f wlkPkl5 klg lj=;+= !(^) df >L # rGb|n] uf]/vfkq 5fkfvfgfsf] ;Dk"0f{ cfDbfgL Psf°L vfg kfpg] u/L hok[YjLnfO{ tfn'sL agfP . lj=;++ !(^)–!(^@ ;Dd sG;'n]6 hg/n e} snsQfaf6 kms{FFbf x]08 k|]; NofP/ uf]/vfkq 5fkfvfgf v8f ug'{sf;fy} cGo g]kfnL efiffsf kf7\ok':tsx¿ klg tof/ kfg'{ ef] . k|yd klqsf ePsf]n] uf]/vfkqdf hgr]tgf hufpg] / ljsf;sf] af6f]df 8f]¥ofpg] vfnsf n]v, lgaGw, sljtf, gf6s, ;flxTo / :jb]z ljb]zsf va/x¿ 5flkg] uy]{ . o;af6 7"nf] r]tgfsf] nx/ g]kfnL dfqdf km}lnPsf] 5 . z'¿df hok[YjLaxfb'/ l;+xsf] d'/fb ´Nsg] æ;j]{ ejGt' ;'lvg ;j]{ ;Gt' lg/fdof M . ;j]{ eIf]l0f kZoGt' dfslZrb\ b'Mv efUhg ..Æ cyf{t\ lg/f]uL ;a} x'g\ ;a} x'g ;'lvof . ;a} j]z b]v"g, gx'g\ Sj} b'lvof .. ;a}sf] o;} kqn] xft ;'xfcf];\ ;a} xif{n] lbn ;a}sf] e/fj;\ eGg] uf]/vsfnLdf u/]sf] k|fy{gf of] cvjf/sf] lgwf/df cBflk pNn]v ePsf] 5 of] uf]/vfkq cfh b}lgs nfvf}+sf] ;ª\Vofdf cTofw'lgs k|];d]l;gaf6 k|sflzt x'g] u/]sf] 5 . uf]/vfkq z'¿sf] p2]Zo k|flKtdf ;fy{s Pj+ cfTdlge{/ ePsf]df ;a} ;Gt'i6 5g\ .

…dgf] hotL o hotL a|Xdf08o\Ú– /fhf hok[YjLaxfb'/ l;+xsf] lr¶L n]Vg] k]8sf] lgwf/df pNn]Vo jfSo xf] . o;sf] cy{ dg lhTg;Sg]n] a|Xdf08 k[YjLnfO{ klg lhTg ;S5 eGg] xf] . oxL jfSonfO{ pxfFn] cfˆgf] hLjg p2]Zo agfO{ ;fy{s / ;kmn x'g' ePsf] 5 . /fhf eP/ /fh;L P]z cf/fd, ;'v ;on, TofuL lgoldt lbgrof{sf] ;dotflnsfdf k|lta4 /xL cfˆgf] /fHosf] zf;g ;Qf, >L;DklQ;d]tsf] afhL nufO{ /f0ffsfnLg zlQmzfnL >L # dxf/fh rGb|;d]t s;};Fu ´'Sg' ePg . dg, jrg, sd{åf/f cfˆgf] :jtGq ljrf/ sfod} /fvL /fli6«otfsf] lglDt hgr]tgf hufP/ k|hftGqsf] ;"qwf/ aGg'eof] . dfgjtfjfbsf k|ltkfbs eP/, ljZjzflGt, ;xof]u / Pstfsf] lju'n ahfP/ cGt/f{li6«o /Ëd~rdf a´fËL /fhf hok[YjLaxfb'/ l;+xn] cfheGbf ^& jif{ cufl8 ljZj ;+u7gsf] g]t[Tj lbg] klxnf] g]kfnL aGg'ef] .

-n]vs >L % sf] ;/sf/sf ;lrj x'g'x'G5 .


uf]/vfkqsf] ljsf;sf] s'/f

– >Lz zdz]/

…lb /fOlhË g]kfnÚdf /flt ;dfrf/ zfvfsf] sfd ;lsof] . æslt lj1fkg <Æ egL ;f]4f hjfa cfpFYof] æcfwf sfndÆ . pxL /fi6« a}°sf] ljb]zL ljlgdo b/ . cª\u|]hL klqsf . x'g]vfg]n] k9\g] Toqf tf/] xf]6n / ko{6sx¿ lj1fkg lsg g p7\g] < o;/L ;DkfbsLo zfvfaf6} ko{6g ljz]iff° lgsfNg] hdsf]{ ul/of] . lj1fkg a6'lnof] klg . s]xL dfqfdf ko{6g If]]q;Fu 3lgi6tf eof] . glthfsf] ¿kdf z'qmjf/ ko{6g sfnd lg:Sof] . lj:tf/} lj1fkgx¿ cfpg yfn] klg . s]xL ;Dkfbsn] Tolt v]/ klg ;f]w] æxfd|f] sfd lj1fkg vf]Hg] xf] / <Æ s]xL ;Dkfbs / xflsdx¿nfO{ lj1fkgdf cfPsf Po/nfOgsf l6s6 k|of]u ug{ ;'xfpFbf] klg eof] .

uf]/vfkq ;+:yf k|sfzgu[x xf] / tb\g'¿k ljsf; x'g'k5{ eGbf stfaf6 s] cfP5 s'lGg < k|sfzgu[xsf] kl/efiff vf]Hglt/ Joj:yfkg nfu]sf] b]Vbf crDd dfGg}{ k¥of] . …uf]/vfkqÚ, …lb /fOlh+u g]kfnÚ, …dw'ks{Ú 5fkL …uf]/vfkqÚ 5fKg] c8\8faf6 uf]/vfkq ;+:yfgdf kl/0flt ePsf] Toqf] jif{ laTbf klg k|sfzgu[xsf] kl/efiff vf]Hg'kg]{ cj:yf b]Vbf 5Ss s;/L gkg'{ <

uf]/vfkq ;+:yfgsf] ljsf;sf] s'/f ubf{ ljleGg b[li6sf]0f ckgfpg'kg]{ b]lvG5 . ;j{k|yd t of] ;Lldt >f]tsf] …cljsl;tÚ bhf{ k|fKt b]z . ;o jif{sf] cg'ej, pkl:ylt / k|efjnfO{ ;|f]t dfGg] ls gdfGg] < of] ¿kdf /fli6«o ljsf;sf] ;d'Rr b[li6sf]0fleq uf]/vfkqsf] ljsf; klg k¥of] .

uf]/vfkq ;+:yfg /fli6«o kqsfl/tfsf] b[li6sf]0fdf cu|0fL klqsf k|sfzssf] ¿kdf x]g]{ xf] eg] of] /fi6«sf] ;d'Rr ;~rf/ gLltdf gk/L gx'g] ef] . kqsfl/tf If]]qsf] cu|0fL Oltxf; af]s]sf] s'/fafx]s, /fi6«sf] ;aeGbf a9L kqsf/nfO{ hflu/ lbg] ynf] uf]/vfkq s'g} /fli6«o ;~rf/ gLltleq gkgf{n] gLlt ck"0f{ /xg] s'/f :jtMl;4 x'g] ef] .

km]l/ uf]/vfkq ;+:yfg pBf]u klg xf] . slt xf] < 5 ;o, cf7 ;onfO{ hflu/ lbg] . s/f]8f}+sf] cfoftLt j:t', sfuh, d;L, Kn]6, lkmNd, sDKo'6/ OToflb cfoft uf]/vfkq / cGo klqsf k|sfzg ul/G5 . o;sf] laqmLaf6} sltsf] 5fs 65{ . o;n] vkt u/L v]/ uPsf j:t' laqmLaf6} sltsf] k]6 kflnG5 . pBf]u t x'Fb} xf] uf]/vfkq To;}n] Pp6f cf}Bf]lus gLltaf6 /fi6«sf] lx;fadf uf]/vfkq 6f9f /xg] s'/f klg ePg .

klxnf] Joj:yfkg kIf lng] xf] eg] ;|f]t sf] ;xL / clwstd pkof]usf] s'/f cfof] . Ps ;o jif{sf] Oltxf; af]s]sf] uf]/vfkq Pp6f va/ sfuhsf] k[i7e"lddf slt r':t ¿kdf Jojl:yt 5 eGg] s'/f s;/L x]g]{ < b'O{ s/f]8 hg;+Vofdf tL; k|ltzt ;fIf]/ c/], of] ;f7L nfvsf] b; k|ltzt dfq kf7s ;+Vofdf uf]/vfkqn] cfˆgf] ahf/ hdfpg] xf] eg] klg 5 nfv xfd|f] ;Gbe{ lgs} nfebfos ahf/ x'g] lyof] xf]nf . :jb]zL / ljb]zL klqsfx¿ k'Ug' cufj} uf]/vfkq k'uL :t/Lo k7g ;fdu|L pknAw u/fpg] nIf] uf]/vfkqsf] x'g'kg]{ xf] . k7g ;fdu|Lsf] s'/f ;~rf/tkm{ yfFtL /fVg] xf] eg] klg k|sfzgsf] cGo kIf Joj:yfkg d} lng ldN5 . :t/Lo k|sfzgdf sfuh d;L;d]t k¥of], sd;]sd vr{df a9L;]a9L :t/ sfod u/L k|lt:kwf{df ;kmn x'g] qmddf Joj:yfkgn] ;~rf/ qmflGtnfO{ cfTd;ft\ u/L clt cfw'lgs k|ljlwnfO{ cfˆgf] kx'Frdf Nofpg' klg k¥of] . of] k|ljlw dxËf] 5 . lsGg klg, k|of]u ug{ klg, k|of]u u/L kmfNg klg To;sf] x|f; s§L l5§} z"Go d"Nodf cfpg]vfnsf] 5 . ;~rf/ qmflGtn] gofF k|ljlw ;~rf/ If]]qdf Nofpg ;xh ePsf] sf/0fn] k|ljlw yf]qf] x'g] qmd ;~rf/df wdfwd 5 .

o; sf/0fn] klg k|ljlwsf] ;xL pkof]u geP dxFËf] k|ljlw ´g\ dxFuf] x'g]5 uf]/vfkqsf] nflu . pbfx/0fsf nflu sDKo'6/ egf}+ . km]l/–km]l/ k|of]udf Nofpg x'g] lr;f] lzzf of tftf] lzzf k|ljlw ;:tf] 5 . v]/ hfg] s]xL 5}g . t/ of] ;Too'u] k|ljlw l9nf], kmf]x/L / :t/ o'Qm 5}g . r§ d]rdf 6fOk ug{ a;]/ cfkm"n] 6fOk u¥of s'/f cufl8 l:qmgd} cfP/ klqsfsf] k"/f agf}6 g} 5kfO{ cufl8 tof/ x'g] k|ljlw 5 . of] dxFËf] cjZo 5 . t/ of] dxFuL nufgLnfO{ Joj:yfkgn] wfGg ;Sg] Pp6} af6f] 5 . lzzfdf sDkf]h u/]/ UofnL k|"km, snd k|'km, k]h k|'km x]b}{ ;'wfg{, sDkf]lh6/ rflxof] g}, k|'kml/8/ klg rflxof] clg tLg–tLg rf/–rf/rf]l6 k|'km x]b}{ :6f]g Pl86/n] kf; ug]{ qmdnfO{ kmf]x/L, h'D;f], l9nf] / dxFuf] eGg sDKo'6/sf] bfFhf]df To;a]nf ldNYof] ha ;Dkfbs cfkm}n] sDKo'6/df ;Dkflbt …Dof6/Ú k|'km / k]h ;lxt b'?:t k|];df 5kfO{sf] nflu k'UYof] . o;/L x]bf{ sDKo'6/ k|ljlw cfPkl5 Tof] k|ljlw ;'xfpFbf] æsDkf]lh6/Æ / æk|'kml/8/Æ nfO{ slt a9L vr{ ltg'{ k¥of] / k|ljlwo'Qm ;Dkfbs agfpg]tkm{ Wofg lsg guPsf] eGg] k|Zg;Fu uf]/vfkqsf] Joj:yfkg 3f]Tng' kg]{ x'G5 .

;w}+;w}+ sfuh, d;Lh:tf vktsf ;fdfgdf e|i6frf/sf s'/f cfpg'df uf]/vfkq ckjfb x}g . e|i6frf/ x]g]{ lgsfo c¿ 5 . JolQm;DaGwL cfjZos cfFs8fsf] cefjdf g]kfndf e|i6frf/ lgjf/0fsf / cf/f]ksf s'/f /fhgLlts eP . of] s'/f cs]{ k¥of] . Joj:yfkgsf] s'/f ;+:yfsf] cfo Joo Jojl:yt kfg]{, rflxg] s'/f, rflxg] a]nfdf, rflxPsf] lsl;daf6 k|of]u u/L kmfObf lng] . o;tkm{ ;+:yfsf sd{rf/L, kqsf/ ;a} nfUg] . of] ug{nfO{ s'g} /f]s6f]s 5}g . cGttf]uTjf k|lt:kwf{sf] s'/fdf k|sfzgu[xsf] k|sfzgsf] :t/df kf7\o ;fdu|L / To;sf] k|:t'tLs/0f k5{ . ;/sf/L :jfldTj o;sf] nflu s'g} cj/f]w x}g eGg] s'/f aL=aL=;L= of P=Pkm=kL= h:tf] kqsfl/tf ;+:yf klZrdf k|hftGqsf] ;/sf/L If]]qdf /x]sf]n] a'´LG5 . …uf]/vfkqÚsf kqsf/ k|lt:kwf{df pqg ;/sf/L :jfldTj afws eof] eGg] s'/fdf slt ;To 5 of] s'/f ;~rf/ gLltsf lgdf{tfx¿, ;fws / afwsx¿ e} lglxt 5 . logsf kl/ro kfpg', gLlt s]nfpg' / kqsfl/tf / k|lt:kwf{ cg'¿k lognfO{ 9fNg] s'/f] uf]/vfkqaf6} grflng] xf] eg] kmfObf uf]/vfkqn] x}g cGoqn] g} kfpg] s'/f k|i6 5 . xf] Û uf]/vfkqs} s]xL ;Lldt JolQm / u'6n] klg kmfObf lng] s'/f 5Fb}5 . /Xof] pBf]usf] s'/f . cBf]usf] tLgrf/ s'/F . cfoft k|lt:yfkgsf nflu ljb]zL kqklqsf k'Ug' cufj} :t/L kf7\o ;fdu|Ln] …uf]/vfkqÚn] kf7ssf] dfu s;/L k"/f ub}{ ljb]zdf hfg] ax'd"No /fli6«o >f]t g]kfndf /fVg] . of] k|fyldstf …uf]/vfkqÚsf] xf] ls x}g < of] ;f]Rg' 5 . xfdL g]kfnsf] slt k|ltzt hg;+Vofdf ljb]zL ;~rf/ kx'FreGbf cufl8 k'Ug' afFsL 5, of] ;~rf/ gLlt;Fu ;DalGwt cf}Bf]lus gLltsf] klg k|Zg xf] . lzIffsf] b[li6sf]0fdf ;x'lnotdf cfoftLt ljb]zL kf7\o ;fdu|Ln] uf]/vfkqnfO{ s] s:tf r'gf}tL lbPsf 5g\, of] uf]/vfkqn] gLltut tj/d} ljrf/ ug'{ kg]{ s'/f xf] lsgeg] of] ahf/;Fu ;DalGwt s'/f xf] . km]l/ of] k|lt:kwf{ g]kfndf x'g'x'g] ljb]zdfrflx+ uf]/vfkq k:g g;Sg], of] s'/f klg uf]/vfkqsf] ahf/af/] s'/f eof] .

;Lldt ;|f]t, uf]/vfkqsf] ;o jif{sf] Oltxf; . g]kfndf o;nfO{ b[li6ut u/L ;'xfpFbf] nufgL gLlt ePsf] eP clxn]sf] åGbfTds cj:yfg} cfpg] lyPg . lj1fkgsf Psflwsf/L uf]/vfkqnfO{ d'gfkmfsf] sdL lyPg . clxn] Toqf] Toqf] lghL If]]qdf nufgL cfP, of] nufgL uf]/vfkqn] cfsif{0f ug{ ;Sg] lyof] . yk nufgL k|ljlw ljsf;tkm{ nufP/ a[xt\ kf7s ;+Vof a6'Ng ;lsGYof] . Pp6f /fli6«o ;dfhsf] >[hgftkm{ ;~rf/ gLlt nfUg ;Sg] lyof] . cfh nufgLsf] ;+Vof lttl/of] . ;a}nfO{ pxL ;/sf/L lj1fkg / ;xof]u rflxg] . kqsfl/tfdf gfËnf] k;n yfKg klg 5'6 pBf]u yfKg 5'6 clg ;/sf/L juL{s/0fdfkm{t ;xof]usf] bfa]bf/ aGg 5'6 . la:tf/} kqsfl/tf If]]q /fi6«sf] /f]huf/ ;d:of ;'N´fpg ;/sf/L x:tIf]]ksf] ;lhnf] pkfo ag]sf] 5 . uf]/vfkq b]zsf] cu|Ld kqsfl/tf ;+:yf xf] / To; lx;fan] lj1fkgsf] xsbftf x'g] xf] eg] cfˆgf] 7fpF cfkm} cf]u6\g uf]/vfkqn] ;Sg'k¥of] . of] dfq uf]/vfkqsf] Joj:yfkg sf] sfd x}g .

c´ csf]{ s'/f . hgcfGbf]ng cufl8 ef/tLo ;~rf/ If]]qn] b]vfPsf] v'aL egf}+ of clxn] OlG8og Po/nfOG;sf] ckx/0f ;DaGwL b]lvPsf] ;~rf/ If]dtf egf}+ . ;~rf/ If]]q ;fdl/s b[li6sf]0fn] …k|mG6nfOgÚ -cu|Ld kGyL_ sf] If]]q dfGg c´} xlRsg] g]kfndf st} To:tf] rf;f] b]lvGg h'g rf;f] cd]l/sLx¿n] xlnp8sf] Pp6f :6'l8of] hfkfgLn] lsGbf /fli6«o :jfy{sf] ljifo aGof] . ci6«]lnofsf ?k6{ d8{sn] wdfwd a]nfotL / cd]l/sL kq klqsf lsGbf pgsf] nufjdf cj/f]w t];f{pg Psflwsf/ lj/f]wL sfg"g dfq sfd nfUof] . /fi6«sf] ;fdl/s gLltsf] k|rf/ k|;f/, ;Dafxs tyf ;Dk|]ifs aGg] ;~rf/ IF]]qsf] cu|0fL …uf]/vfkqÚsf] ;'wf/ s:tf] x'g'k5{ eGg] ljifo g} cgf}7f] aGof] . lxhf] cfhsf] cj:yf o:tf] klg 5 eGg' afx]s c¿ s] eGg' <


uf]/vfkq ;flxlTos /rgfx¿sf] :t/ v:s]s} xf] <

lzj /]UdL

!(%* ;fn j}zfv @$ ut] ;f]djf/ tbg';f/ !(%* h]i7 abL # /f]h @ b]lv ;fKtflxs ;dfrf/kqsf] ¿kdf k|sflzt ePsf] …uf]vf{kqÚ g]kfnL kqsfl/tfsf] Oltxf;df h]7f] ;dfrf/kq xf] . @)%& j}zfv @$ ut]b]lv ;ojif{sf] nfdf] ofqfdf lx+l8/x]sf] uf]/vfkq tTsfnLg k|wfgdGqL b]jzdz]/ h+uaxfb'/ /f0ffsf] ;bR5\of Pj+ g]kfnL hgtfdf r]tgf km}nfpg] / lzIffsf] lbof] ;Nsfpg] p2]Zoåf/f …uf]vf{kqÚ sf] k|sfzg k|f/De ePsf] lyof] .

g]kfnL ;flxTosf] dfWoldssfnsf sltko n]vs–sljx¿sf] k|]/0ff / x'6x'6Ldf o;eGbf cufl8 k|sflzt ePsf] …;'wf;fu/Ú ;Fu ;DalGwt JolQmx¿sf] ;d]t ;+nUgtf uf]/vfkqsf] k|sfzg;Fu ePsf]n] klg o;n] ;flxTonfO{ ;'?b]lvg} cFufn]sf] kfOG5 . cvjf/sf] kof{ojfrL zAbsf] ¿kdf /x]sf] …uf]vf{kqÚn] k|f/Deb]lv g} ;flxlTos klqsf / ;dfrf/ klqsfsf] ¿kdf bf]xf]/f] lhDd]jf/L axg ub}{ cfPsf] 5 . ;'?df ;fKtflxs @))) ;fn c;f]h @( ut]b]lv xKtfsf] b'O{k6s, @))# k'; * ut]b]lv xKtfsf] tLgk6s clg @)!& ;fn kmfu'g & ut]b]lv b}lgs¿kdf k|sflzt uf]/vfkq @)!( ;fn sflt{s @ ut]b]lv @)@@ ;fn c;f]h !@ ut];Dd lbgsf] b'O{k6s klg k|sflzt eof] ;fod\ ;+:s/0fsf] ¿kdf .

efiffsf] b[li6n] …uf]vf{kqÚnfO{ x]g]{ xf] eg] df]tL/fd e§sf kfnfdf z'¿ ePsf] dfWoldsfnLg uB efiffnfO{ g} o;n] l6k]sf] b]lvG5 . …uf]vf{kqÚsf lktf b]jzdz]/ /f0ffsf] /fHofleif]s b]z ;dfrf/cGtu{t k|sflzt efiffsf] gd"gf M–

æ/fHoflez]ifsf] k'jf{ËnfO{ cl3Nnf] lbg xg'dfg9f]sfdf ;jfl/ e}aS;L of] ef]nL kN6 ;j]/} zf:qf]Qm ljgfos zfGtL c}Gb|L zfGtL nufo]t cfj/0f u[xof]Qm ;d{ jdf{bL dGqn] /fHo xf]d e} eIf];Gb]vL cfsf]{ cf;gdf dxf/fh hf] /Fhd} d[lQsf :gfg ul/aS;L km]/L eIf];gdf /fh eof] a|fxD0f If]qL j}:o z'b| dGqL x?n] £o"n] el/o sf] ;'j0f{ sn; b'bn] el/o]sf rfFbL sf] sn; bxLn] el/o sf] tfFjf sf] sn; hnn] el/Psf] df6f sf] Sn; x?n] oyfqmddf dGqL x?n] clez]if u/] jxfF kl5 ;tlIf]b| sn; sf] hnn] clez]if e} afhf sf] ;nfdL e} sTys x? sf] / x]/L sLt{g x?sf] ufGef] Clif Tjfuflb x? n] clez]if e} >L # dxf/fh af6 ;]tf] tf; sf] hfdf / uxgf x? / nnf6df k§/ lz/df >Lk]r klx/L as;LoLÆ– .

…uf]kÚ jif{ ! ;+Vof &_

;fdf/– g]kfnL -q}dfl;s, k"0f{ª ^@,@)#!_

o;}u/L !(^@ ;fn ebf} ^ ut]sf] …uf]vf{kqÚdf 5flkPsf] Ol:txf/sf] gd"gf M–

uf]vf{/fh e/d'n'ssf 5f]6f a9f /}lt b'lgof u}/xs] c;g s;flx 6f]na:g] rf]/ efg' pbf; ;d]tn] rf]l/ ubf{sf] ;fly elg kf]n u/]sf] jif{ @( j0f{sfnf] 5\ofs6] cUnfdf d´]pnf] c;g6f]n a:g] a]vf3g pbf;nfO{ a8fkq adf]hL+ rL;fkflg ul8af6 rnfg ul/ k7fofsf] eLd;]g yfgdf cfOk'u]kl5 efluuofsf] x'gfn] h:n] hf km]nfkf/], b]v], klg klqm efug pdsg gkfpg] ul/ zx/ hËLsf]tjfln 7fgfdf a'´fO{lbg' ;f] adf]hL+ gul/ b]v]sf] klg gklqm eufof] p+sfof] bjfO /fVof] eg] !@ jif{ s}bxf]nf eGg] Ol:txf/ ;xeL -;x/eLq_ 7fpF 7fpF 6fFl;ofsf] 5 .Æ

!(&! ;fn df3 % ut] ;f]djf/sf] …uf]vf{kqÚdf k|sflzt lj1fkgsf] gd"gf M–

æ;sf{/ / b'lgofsf] kmfObf x'Gofs'/f 5kfpg Nofof 5flk lbG5f}+,

s;}n] d}n] of] sfd hfg]sf]5, P; 7fpFdf s'g} ljz]ifj:t' kfofF elg eGg cfof 5flklbG5f}+, t]:t} dfn Nofofsf]5' c? 7fpF @ df klg Hofbf bsf{/ eofklg d k'¥ofpg ;Qm5', d}n] dfq ljqmL ug{ kfpg] ;gbu/L kfpF eGg] ;sf{/df hfx]/x'g] ljlGtkq 5kfpg Nofof 5flk lbG5f}+ .Æ

´08} !%÷!^ jif{ syf, sljtf / n]v lgaGwsf ;fy} wf/fjflxs pkGof; cflb k|sflzt ePsf 5g\ Toltv]/sf uf]/vfkqdf . t/ oL /rgfx? df}lns x'g jf cg'lbt eGg] af/]df olsg;fy eGg ;lsGg . df]6fdf]6L¿kdf eGg] xf] eg] cg'lbt tyf df}lns b'j} 5f;ld;¿kdf k|sflzt ePsf 5g\ . Toltv]/ 5flkPsf s]xL /rgfx¿df æljgf;sfn] ljk/Lt a'l4Æ, æx/fofsf cf}+7LÆ, æ1fgeGhgÆ, æx[bo k/LIf]fÆ, æabnfÆ, æt:jL/Æ, æ;Hhg l;+xÆ, ædfnfÆ, æ;'s'nu'08fsf] sxfgLÆ, æwdf{TdfÆ, æuxgf sd0ff]{ultÆ, ælx/fsf] cf}+7LÆ cflb x'g .

æg]kfnL ;flxTosf] ljrf/n] uf]/vfkqsf] :j0f{o'u !(^) b]lv !(&% ;Ddsf] !% jif{ g} /Xof] . To; cjlwdf uf]/vfkqn] ;flxTosf] h'g ;'wf/ u/]sf] lyof] . To;sf] sb/ a8] a8] ;dfnf]rsx¿n] klg u/]sf 5}gg\Æ -æsfutLsf] l;/k ÛÆ hubDjf k|sfzg, @)@^ k[i7 #_ eGg] uf]/vfkqsf …k'/]tÚ cyf{t\ sdn bLlIf]tsf] egfO 5 . ;+If]]kdf eGg' kbf{ ;Djt\ !(%* b]lv !(&$ ;Dddf …uf]/vfkqÚdf k|sflzt ;flxlTos ljifodf ´08} $$÷$% syf–sxfgL tyf (÷!) j6f pkGof; wf/fjflxs¿kdf k|sflzt ePsf] b]lvG5g\ . cg'dfgn] eGg' kbf{ Toltv]/ vf;u/L syf–pkGof;nfO{ uf]/vfkqn] ljz]if k|fyldstf lbOsg 5fKg] u/]sf] b]lvG5 . o;aLrdf slj–n]vs ;dfhsf k|ltli7t JolQmx¿sf] hLjgL clen]v ;fy} gf6s / ltgsf ;dfnf]rgfx¿ k|sflzt ePsf b]lvG5g\ . jf:tjdf eGg] xf] eg] dfWoldssfnsf] g]kfnL ;flxTosf] ljsf;sf] ult a'‰g / oyfy{ 1fg xfl;n ug{sf] lgldQ uf]/vfkqsf k'/fgfk|ltx¿ gkN6fO{ ;'v 5}g, To;df klg uB ;flxTosf] ljsf;sf nflu .

!((! ;fn kmfu'gdf g]kfnaf6 klxnf] dfl;s klqsf …zf/bfÚ glgsn'Gh]n;Dd æuf]/vfkqÆn] g]kfnL ;flxTosf] ljleGg ljwfdf h] hlt of]ubfg k'¥ofPsf] 5, To;sf] n]vfhf]vf / d"Nof°g cfh;Dd ePs} 5}g eg] klg x'G5 . o;sf] k|d'v sf/0fdWo] uf]/vfkqsf k'/fgf k|ltx¿sf] cefj / cWoogsf] sdL g} xf] . Ps t uf]/vfkq ;+:yfgdf k'/fgfk|ltx¿ pknAw gx'g' xf] eg] bf]>f] ePsf] kmfOnx¿ klg ;'/lIf]t tj/n] g/flvg'n] ubf{ g} klg xf] .

…zf/bfÚ k|sflzt ePkl5 o;sf] sfFw s]xL xn'sfdfq eof] – ;flxlTos ljwfaf6 . t/ klg w]/yf]/ ¿kdf ;flxlTos n]v /rgfx¿ k|sflzt ePs} b]lvG5g\ . tTsfnLg k|wfgdGqLx¿ Pj+ >L # dxf/fhx¿sf] hGdf]T;j, /fHof/f]x0f tyf l;Gb"/ hfqfsf] pknB|odf k|sflzt o;sf ljz]if c°x¿df eg] :t'lt ;flxTon] ljsl;t x'g] / km:6fpg] df}sf kfPsf] b]lvG5 . …xfd|f tf/Lkmsf s'/f g5fKg'Ú eGg] …uf]vf{kqÚ sf lktf k|wfgdGqL b]jzdz]/sf] ;gbnfO{ pgsf] zf;gsfnkl5 lj:tf/} kfngf ug{ 5f]8]sf] b]lvG5 .

@))& ;fnkl5 klg uf]/vfkqsf] of]ubfg Tolts} pNn]vgLo /x]sf] b]lvG5 . dnfO{ ;D´gf eP;Dd nfU5 @)!)–)!! ;fnlt/ …ljz]ifkqÚsf ¿kdf ;flxlTos n]v /rgfx¿ lgsfNg] k|lqmof ;'¿ ePsf] lyof] …uf]/vfkqÚdf Û o;}u/L–efiff, ;flxTo, snf / ;+:s[ltsf] If]]qdf c´ To;df klg @)!( ;fn c;f/ ( ut]b]lv uf]/vfkqsf] zlgjf/Lo kl/lzi6f° k|sflzt x'Fb} cfPsf] 5 . t/ pNn]vgLo s'/f s] 5 eg] @)!( ;fnb]lv @)#@÷)## ;fn;Dd h'g ¿ksf :t/Lo Pj+ kl/dflh{t n]v / /rgfx¿ zlgjf/Lo kl/lzi6f°x¿df lgSnGy] ToxL :t/, ToxL kl/dflh{t tyf ToxL jf}l4s:t/sf n]v /rgfx¿ eg] cr]n b]Vg kfOg 5f]8] . log} :t/Lotf / ax'd"No n]v /rgfsf] sf/0fn] ubf{ g} xf], Toltv]/ uf]/vfkqsf] zlgjf/Lo kl/lzi6f° lqe'jg ljZjljBfnon] g]kfnL ljifosf] kf7\oqmddf ;Gbe{ ;fdu|Lsf] ¿kdf /fv]sf] klg . zlgjf/Losf] :t/ v:sg'df @)$% ;fndf k|sflzt ePsf] /dfOnf] z'qmjf/ c° / To:t} ljifo / ToxL :t/sf] n]v /rgf tyf uf]/vfkq s} sd{rf/Lx¿sf s]xL xNsf vfn] n]v /rgf ubf{ klg xf] .

´08} ;o jif{ Oltxf; af]s]sf] …uf]/vfkqÚn] cfh cd"No ;fljt ePsf] uf]/vfkqsf k'gd'{b|0f ug'{ cfjZos 5 slDtdf klg @)!& ;fn ;Ddsf o;}u/L zlgjf/Lo c°df k|sflzt uxlsnf Pj+ :t/Lo ljljw ;fdu|Lsf n]v /rgfx¿ a6'n]/ a]Unfa]Un} u|Gysf ¿kdf k|sflzt ug{ ;s]df oL u|Gyx¿ cToGt pkof]uL / cd"No ¿ksf klg x'g]5|g\ .

– @^#, aQL;k'tnL, sf7df8f}+


8'Ab} u/]sf] 9'Ëf

– lzj clwsf/L

uf]/vfkq wd{ky, h'4;8sdf e"uf]nkfs{ sxfF k5{ <

of] dxTjk"0f{ s'/f] x}g . g]kfnsf] /fhwfgL gu/sf] dWo d'6'df of] 5fkfu[x /x]sf] 5 .

o;sf] ;DklQ eg]sf] k'/fgf] gfpF xf] ls, d]l;g–d]r 6]a'n, sfdbf/ sfo{stf{ x'g\ ls s] xf] < Totf klg ghfpF .

;a}eGbf 7"nf] h]yf eg]sf] o;sf] hldg xf] . a]Rg' k/]sf v08df d"Nosf] lx;fan] ;a}eGbf c+z hUufaf6} cfh{g x'G5 . h;sf] dflns >L % sf] ;/sf/ xf] . ;/sf/L h]yfdf hgtfsf] c+z efjf+z dfq /xG5 .

p;f] eP s] ;/sf/n] e"uf]n kfs{sf] Tof] hldg cf]5\ofP/ ;'Tg] < ;/sf/L 5fkf ;~rf/sf] gfpFdf Go'/f]8l:yt To; e"uf]nnfO{ cf]9]/ pu|fpFb}df p;nfO{ ;Gtf]if ldN5 < To;}n] xfdL efjdf hfpF cy{df ghfpF .

k|hftGqdf kqsfl/tf eg]sf] s]jn sfnf] cIf]/sf] :ofxf >]itf rf uh]6 h:t} dfq} xf] eGg] k6Ss} ;'xfpFb}g . b|"t ;"rgf ;+k|]if0f ;';dfrf/ of /rgfTds a'l4 Joj;fo xf] cvjf/L wGbf Û pQ/ vf]Hg] ;fx; hf] s;}n] ug'{ cfjZos 5 . ug}{ k5{ .

cWoIf]sf] x}l;otn] ToxfF l5/]s} lbg d}n] ;f+s]lts cy{sf tLgj6f s'/f u5'{ g} egL jfrf u/]sf] lyPF .

!= lgDg :t/sf sd{rf/Lsf] s]xL g s]xL ;'ljwf j[l4 u5'{,

@= /ËLg kfl/jfl/s dfl;ssf] k|sfzg k|f/De u5'{ /

#= uf]=k=sf ;+:yfks ljåfg\dWo] k|d'v JolQmTj /fhf hok[lyjLaxfb'/ l;+xsf] zflns :yfkgf u5'{ . Tolt r}+ u/]/} rf8]sf] 5' .

To;sf] k|tLsfy{ s] xf] eg] –sfdbf/ sd{rf/Lsf] dgf]jn a9\g'k5{, lsg ls k|sfzgsf d"n :tDe ltg} x'g\ . k[ys ljwf / ju{ ljz]ifsf :t/Lo k|sfzgx¿ geO{ 5fkfu[xn] cfw'lgs ;~rf/ hutdf k|lt:kwf{ ug'{ ;Dej x'Fb}g . ctLtsf] :d/0f / of]ubfgLx¿sf] ;Ddfg ug'{k5{ . Tof] g} ;Eotfsf] klxrfg xf], cGoyf cfhsf] ;Tsd{nfO{ ef]lnsf] k':tfn] sb/ ug]{ 5}g . eljio :jt< knfog ug]{ 8/ x'G5 .

d"ntM d :jo+ ;Dkfbg sfo{;Fu ;Da4 JolQm ePsf gftfn] ;DkfbsLo zfvfdf ljefuk|lt a9L Wofg lbPF x'Fnf, clws kIfkftL b]lvPF x'Fnf, tyflk Joj:yfksLo s'zntf of sd{7tflt/ klg kof{Kt ;do lbPsf] / ldlxgt u/]sf] x'F– dnfO{ ;D´gf 5 . Jofj;flos ;kmntfj]u/ cfhsf] ;dfh lgsDdf x'g] lglZrt 5 . ;+:yfgsf pTkfbgx¿ g} p;sf] afFRg] cfwf/ xf], / s'g} klg ;+3 ;+:yf bfg pkbfgdf yfNg] cjwf/0ff ca /fVg' x'Fb}g . lghL s[t v'Nnf ljZjahf/df /fHon] ;+/If]0f ug}{kg]{ If]]q c¿ g} 5g\, kqsfl/tfn] pBf]usf] bhf{df k|>o kfpg' k5{ . To;sf] x]Ssf klg d}n] g/fv]sf] xf]Og . t/ nyflnË d[TotGq, cl:y/ ctoj c;lxi0f' ;/sf/, hh{/ k'/fgf ldl;gL cf}hf/, hflu/L dfgl;stf cflb Jojwfg ToxfFsf] jfSsnfUbf] cj:yfsf] h8 xf] .

hf] d}n] klxNo} ;f]r]sf] s'/f xf]– uf]/vfkqnfO{ cfw'lgs k|ljlwo'Qm k4ltdf g9fn];Dd o;nfO{ rnfO/fVg' w[i6tf x'g;S5, cf}lrTo x'g ;Qm}g . To;}n] …sDKo'6/ g]6js{Ú lgdf{0f ug]{ ;a} k|sfzgnfO{ O06/g]6df xfNg], gofF / /ËLg d]l;gx¿ l´sfpg], :t/Lo 5kfO / l56f] ahf/sf] k|aGw ldnfpg]lt/ xtfl/P/ d nfu]+ . lj1fkg gLlt nufot sd{rf/L k|zf;g r':t 5l/tf] kfg]{ ljrf/ d]/f] lyof], ;/sf/LtGqdf ToxL sfd ;aeGbf sl7g x'g] d}n] dx;"; u/]+ . sfd ug]{ lx;fan] sNkgfzLn x'g ;lsG5, c7f]6 klg lng ;lsG5 t/ r'gf}tL ha 3/leq} / 3/dfly 5fgfd} v8f x'G5 ta Ps lglZrt kl/lw / ;Ldfdf JolQm s;}nfO{ klg hs8]/ s'FHofpg slQ a]/ nfUb}g . ToxL g} e}/fv]sf] 5 . /fHosf cufl8 JolQm t'R5 x'g} klg k5{, en} /fHo k6d'v{x¿s} cwLg lsg gxf];\ .

dlSsPsf] blng rf}tkm{ dfv]hfnf]´}+ ljZjf; w/fkdf k/]sf] dfgl;stf / sld;gtGqsf] rSs/df km;]sf] csd{0o zf;sLo :jefjn] ubf{ w]/} dh:tf cgf8L t/ s]xL u5'{ eGg] k|zf;sx¿sf] xf};nfn] 7fpF a]7fpF s'Flhg' k/]sf] x'G5 . To;}sf/0f klg ;+:yfgsf] lglhs/0f cleofgdf d sl:;P/ nfu]sf] lyPF . t/ lglhs/0f ug]{ s;n] < æ>L %sf] ;/sf/n]Æ .

>L % sf] ;/sf/ cfkm}+ s] lyof] hf] d}n] a'´]sf] lyOg . clxn];Dd klg d]/fnflu Tof] Pp6f a'l´;Sg' kx]nL g} /x]sf] 5 . sf+u|];sf] ;/sf/ 5, sf+u|];sf] gLlt sfo{qmdsf] lstfjdf h] n]lvPsf] x'G5 Tof] ul/+b}g, of dGqL lkR5] To;sf] clek|fo ablnG5, jf:tf /flv+b}g .

;+:yfgsf] ;~rfns ;ldlt h;sf] cwLgdf sfo{sf/L cWoIf]n] sfd ug'{k5{– ;ldltsf ;b:o x'g] dGqLsf] nf]6], s'g} ;lrjsf] tfj]bf/, t s'g} kf6L{n] kf]:g k7fPsf] tf]/L nfx'/] x'G5 . klxn] pgsf clenfiff k"/f ug{nfO{ Odfg aGwsL /fv, gx'~h]n ;+:yfgsf ;f/f sfd dlxgf}+ yftL /fv . g/fv] tL c´}dfly vlgGy]+ æhflu/ afhL /fvÆ.

o; k|;Ëdf oxfF d s]xL k]lrnf pbfx/0f k|:t't u?F– Pslbg oxfFsf Ps ljVoft 3/fgLof Jofkf/Ln] cfP/ dl;t eg]– sfuhsf] 6]08/ pg}nfO{ kfl/g'k5{, cGoyf 7Ls x'g]5}g . / d}n] hjfkm lbPF– Tof] …Unf]an 6]08/Ú ;a}sf ;fd' vf]lnPsf] xf], To;df tndfly x'Fb}g, ugf]{;\ h] ug{ ;Sg' x'G5 .

geGb} sfo{ sf/0fn] Tof] 6]08/ ;~rfns ;ldltsf] lg0f{oåf/f ab/ ug}{ k¥of] / cGttM To} eof] hf] Jofkf/Lsf] r'gf}tL lyof] . ;+of]un] g} d Tolta]n} x6]+ / pgsf] c8{/df d}n] ;xL ug'{ k/]g . clxn];Dd klg uf]/vfkq To;} sfuhdf 5flkO/x]s} 5 .

tL Jofkf/Lsf] clGtd jrg d ;D´G5'– ;a} b[li6n] d]/} sfuh ;jf]{Qd 7xl/g] 5 – b]Vg' xf]nf .

To:t}, csf]{ Pslbg Pshgf s'g} ljb]zL sfuh sDkgLsf nf]snPh]06 dnfO{ kmf]g u/]/ eG5– xh'/nfO{ e]6\g' 5, ;do rflxof] . d}n] pgnfO{ clkm;df cfpg eg]+ . klxNo} Pdfn] zf;gsf a]nf rLgaf6 sfuh l´sfpg] zt{df 6]08/ kf/]/ wf]sfw8L u/]afkt ;+:yfgn] @$ nfv w/f}6L hkmt ug'{ kg]{ / To;} d];f]df d'2f dfldnf u/L xf/]sf] dflg; lyof] pm . p;n] clkm;df e]6\g gdfg]/ 3/df cfpF5' eGof] . d}n] clkm;sf] sfd lnP/ 3/df cfpg] x}g egL xsf/]+ . To;kl5 clkm; ;dokl5 t/ clkm;d} PSn} dnfO{ e]6\g] s'/f to eof]– pgL cfP, ;fydf cfˆgf] jlsn lnP/ . / pgn] s'/f 3'dfP/ w/f}6Lsf] cflw /sd / cfkm" ltg{ /fhL ePsf] / cfwL /sd ldgfxf ul/lbPdf dnfO{ JolQmut ¿kdf s]xL nfef+z pkxf/ 6qm\ofpg] clek|foM k|s6 u/] . To:tf] Jojxf/ ug]{ p;sf] lxDdt b]v]/ dnfO{ ´gSs l/; p7\of] / d}n] p;nfO{ …u]6 cfp6Ú eg]+ . t}klg s8\lsP/ p;n] of] egL 5f8\of] – uf]/vfkqsf] of] 8'a]sf] k};f ltb}{ glt/] klg x'g] k};f xf], d}n] t xh'/nfO{ ;DaGw ;'wfg{nfO{ kf] eGg cfPsf] … .

;DejtM ;+:yfgsf] Tof] k};f clxn];Dd c;"n ePsf] 5}g .

d}n] To; bnfnnfO{ 7Ls kfg{ jfl0fHo a}+ssf tTsfnLg cWoIf] -clxn] /fi6« a}+ssf ueg{/_ dfkm{t\ bjfj kf/]sf] lyPF . cvjf/sf] sfuhdf a]OdfgL u/]/ pN6f] w/f}6L w'Nofpg] Jofkf/Ll;t sf7df08' zfvf jfl0fHo a}+ssf] s]xL sd{rf/L ;d]t nfu]sf 5g\ d ;f] s'/f n]v]/} kbf{kmf; u5'{ eg]kl5 aNn a}+ssf] bjfjdf pm d 5]pm cfPsf] lyof] . To; ;DaGwdf ;+:yfgsf sfg"gL ;Nnfxsf/ ;d]tnfO{ p;n] k|nf]eg b]vfpg vf]Hbf vKsL vfPsf] s'/f dnfO{ yfxf lyof] .

;f] afx]s ;+:yfg ;~rfnsx¿sf] a]xf]/ klg x]/f}+–

Pshgf lghL b'O{ k};f cvjf/sf dflns, v'b|] Jofkf/L ;~rfns lyP, pgL oxfF;Dd ls d;nGb, :6]zg/L nufotsf vr{kr{sf] vftfkftf klg s]nfpg] s'/f uy]{ / x/]s ;fgf dl;gf vl/bf/Ldf ;d]t sld;gsf] lsrnf] v8f ug{ vf]Hy] . hf] Ps ;~rfns h:tf] JolQmn] ug{ ;'xfpg] Eofpg] s'/} 5}g .

Psfwrf]l6 pgn] dnfO{ PSn}df eGg vf]h] ls æd oxL ;~rfns eP/ cfPsf] s]jn $%) eQf a'‰gnfO{ x}g . xfdLn] kf6L{sf] lxtdf cvjf/ rnfPsf 5f}+, tkfO{+ klg ToxL xf] . tkfO{+leqsf -sd{rf/L ;b:o_nfO{ ldnfpgf];\ d aflx/ -dGqfno_sfnfO{ 7Ls kf5'{ .Æ d}n] eg]+– dnfO{ of] ;a ug'{ 5}g . d hlta]nf hxfF x'G5' ToxL dfq} OdfGbf/ /xG5' . ltdL h];'s} u/, To:tf] s'/fdf d ;xdt 5}g . To;kl5 pgL d]/f] lvnfkmdf sl:;P/ nfu] .

klxNo} ljlgof]lht ah]6af6 ljlw;Ddt ¿kdf s]xL sDKo'6/ lsGg] lg0f{o ul/of] . oxfFsf] Pp6f gfdL ljb]zL sDkgLsf] Psdfq clws[t ljqm]tf dfkm{t ;D´f}tf eof] . ;f]sf] h8fg nufot /]vb]vsf] lhDd]jf/L klg p;}nfO{ lbOof] . To; cnfjf Tof] sDkgLsf] lj1fkg 5fk]/ nueu b'O{ jif{df ;a} vl/b d"No c;'lng] lx;fasf] csf]{ ;xdlt klg ;fy};fy ePsf] lyof] . ;+:yfgsf ;a} k|sfzgnfO{ Og6/g]6df /fVg] / ;f] afkt ;+:yfgn] jflif{s @ nfv z'Ns lng] klg p;};Fu to eof] . ha ls uf]=k= / /fOlhª g]kfnnfO{ xfdLn] OG6/g]6df xfn]/ pN6} jflif{s Psnfv ;]jf z'Ns ltl/ /flvPsf] lyof] . k/Gt' To:df klg lgh ;~rfnssf] 6fpsf] b'vfO b]lvof] . sDkgLsf ;fx'n] kl5 dnfO{ eg]– ;~rfns ;ldltsf] lg0f{odf ;xL ug{ cfgfsfgL u/L lx+8]sf pgL nuQ} sDKo'6/ sDkgLsf] k;ndf k'u]/ vf]hL lgtL u/] c/] . t/ ;fx'n] e]6 lbPg5g\ s'/} ;lsof] .

/ ltg} ;~rfnsnfO{ Psrf]l6 5fkfldl;g v/Lbug]{ l;nl;nfdf :ynut -sf/vfgfx¿_ e|d0f 6f]nLdf /fv]/ ;+:yfgn] ef/tsf] lbNnL k7fPsf] lyof] . ;+:yfgsf] l6Pl8P vfP/ xKtfel/sf] 6'/ u/L kmls{Psf] 6f]nLk|d'v hLPd;lxtsf c? $ hgfn] ;xL u/L a'´fPsf] k|ltj]bgdf klg ;xL ug{ gdfgL pgL lgkm'lNsP . pgsf] egfO To;df klg ls ldl;g sDkgLsf] oxfFsf] ænf]sn Ph]06Æ;Fu sld;gsf] s'/fug{ pgL / d hfg' c/], c¿nfO{ rfn} glbO{ eGg] lyof] . cGttM dGqfnon] Pn\ ;L vf]Ng :jLs[lt glbP kl5 Tof] sfd klg /f]lsof], 606} ;fkm eof] .

dGqL, dGqfno, dGqfnosf slyt ;Nnfxsf/, ;lrj nufot sd{rf/L, ;+;b, clVtof/ ;a}sf] cfFvf] ag]/ ;+:yfg slt~h]n rNg' Û tL ;a}nfO{ cfˆg} houfgsf] rf;f] 5 . cfˆgf] dfG5] etL{ ug{d} lrGtf 5. cfhsf] o:tf] 3grSs/ hdfgfdf hals ;~rf/ ;+oGqsf] lhDd]jf/L …8]~h/Ú sld;g hDjfn / dflkmof cft°l;t ;zQm ¿kn] d'sfljnf ug'{ xf] .

/, csf]{ Ps dGqLsf] sf]6fdf k/]sf] nf]6f ;~rfns klg clnslt gd"gf s[Tosf] oxfF rrf{ u/f}+,

lgo'lQm kq} a'‰g gEofOsg lghn] ;+:yfgdf uf8L cft° drfP, / kl5 slt;Dd eof] eg] – lnlvt ¿kdf ;ldltsf] cfsl:ds a}7s 8fsL 8«fOe/x? la?4 cfGbf]ng v8f u/fP . kl/0ffd s] ef] < df/ vfP / ldl6Ëdf hfFbfhfFbf;d]t ;+:yfgsf uf8L k|of]uug{af6 pgL jl~rt eP .

6]lnkmf]gaf6 lgDtf dufP/ ef]hvfg xtfl/g] egL gfd sdfPsf tL ;~rfnssf] x}l;ot kl5 k/Gt';DdnfO{ pbfx/0fLo x'g] eof] . To;}n], d}n] cfkm" dfgdlb{t eO{ 5f]8\g' k/]sf lbg Tof] ‰ofF; …af]8{Ú klg l8hNe, u/fpg'nfO{ lhtafhL 7fGg' k/]sf] lyof] .

clg csf]{ Pp6f pNn]Vo s'/f 5, Tof] s] eg] – ;Dkfbs ;fyLx¿n] Go"h agfP5g\– cb{nLsf] tna ;d]t …xhdÚ kfg]{ GofofwLzx¿sfaf/] . / >]o kfPF d}n] . To;f] t ;dfrf/ cfkm}+df cfwf/xLg lyPg . ;+;bsf] ;fj{hlgs n]vf;ldltn] ;fj{hlgg u/]s} ;jfn lyof] Tof] . t} klg Gofd"lt{x? x'n p7]/ hfOnfu] . d'2f dfldnf eof], d cfkm} klg lhNnf cbfntsf] s73/fdf pleP/ Ps306f k|ltjfb u/]+ . Gofod"lt{x¿n] sf]7fdf a;]/ tof/ kf/L NofPsf] km};nf ;'gfP/ cvjf/] xfdLnfO{ x/fP, b08 ;hfo tf]s] . g}lts lhDd]jf/Laf6 d}n] kl5 x6\g] s'/} lyPg .

;+hf]un] d kbLo bfloTjaf6 d'Qm eO{ lx+l8;s] tfklg To; d'2fsf] lkm/fb ug{ k'g/fj]bg cbfnt hfg'k¥of], uPF . t/ lj8Dagf c´};Dd To; d'2fsf] km};nf ePsf] 5}g, cvjf/sf] xflsdsf] gftfn] To;df klg d}n] k|z+;} sdfPF . dnfO{ s'g} cleof]u, :ki6Ls/0f k|dfl0ft u/]/ x6fOPsf] lyPg . lgod ;+ut gePsf]n] sfo{sf/L kb l´s]sf] eGg] axfgf ul/Psf] dfq lyof] . hals To; cl3 / kl5 clxn];Dd pSt kbd} eO{ cfPs} 5 . eg]kl5 ha o:tf] lsRrs kf/f /lx/xG5 d'n'sdf ta ;xL / ;'rf? sfdsf] ck]If]f s;}n] gu/] x'G5 . d 7Ls of a]7Ls d}n] g} lsg eg'F – h;lglDt s'g} klg 7fpFdf s;}nfO{ v6fOPsf] x'G5 To;sf] n]vfhf]vf, lgu|fgL, d"Nof°g ;a} d]y8 of egf}+ k4ltsf] ;Fu;Fu} Joj:yf x'g'k5{ . TolQsf] lqmofsnfk JolQm sfo{/t ;+:yfs} ;]/f]km]/f]df lg:kIf k"jf{u|x;lxt eP/ ul/g'k5{ . bl08t of k'/:s[t x'g] k|lqmof 7Ls ePdf g} ;+:yfut ljsf;sf] k|of; k|f/De x'G5 . gq eg] gfdsf] k|hftGq pNn"/fhdf kl/0ft x'G5, ;a}n] lbgdf ;'t]/ /ftdf h'd'{/fP k'U5 .

e"uf]nkfs{af6 jbf{ lkmbf{ d ´:sg] u5'{ cr]n st} 8'Ëf 8'la;s]sf] t 5}g <

;/sf/L :jfldTjsf] cvjf/ uf]/vfkqnfO{ den} ;'gs} kftf]df 5fk] tfklg s]xL n5fkf{6f] nfUb}g . To;}n] ;o jif{ t s] xhf/} jif{sf] Oltxf; ;fIf]L as]/ ;+j]bgzLn eP tfklg o;sf] ljZj;gLotf, :t/Lotf, Jofj;flos b[9tf / b|"ttfsf] v8\sf] kf/ ug]{ kf/fsf] Joj:yfkg ha;Dd :yflkt x'Fb}g . rNg' / grNg'sf] s'g} cy{ /xFb}g .

;fOb'jf cN5] ;fF9] h:tf] ;'l:y/ t/ cl:y/ ;Qfsf] rfn yfxf kfpg] lalQs} r§fl/+b} plNsg] ;+:yfgsf] cfgLafgLnfO{ d}n] bf]xf]¥ofP/ cg'ej u/]sf] 5', To;sf] cGj]if0f;lxt lgisif{ lbG5'– ls bx|f] ljlw lgod agfP/ s'g} e/kbf]{ ;fx'sf/sf xft lhDdf nufpg'd} sNof0f 5 . gq uf]/vfkq l5§}, cfkm}cfkm 8'A5 .

uf]/vfkqsf] dnfdL uP/ kms]{sf lbg clg To;s} lgd]sdf k':tf}+ u'hf/f ul/cfPsf sfo{stf{n] cfˆg} yfKnf] lk6]/ cfkm"nfO{ lwSsfg'{ kg]{ x'G5 .

æofM k'tf, PSs"l5Dt ygjGof u"Ml8lkgf oft Û…Æ
kmh cxdb km]8fpg pb"{ zfo/L ;fGble{s 5
cfs]n] hfcf] t'd ckgf o] bdstf x'cf km"n,
d'´sf] nf}6f bf] d]/L 8d]–u'h:tf sL lstfj..

– ;'?lr6f]n– gofF afg]Zj/


sfqf]sf] ¿kdf uf]/vfkq cf]9\g] kqsf/

– 8f= jL0ff kf}8\ofn

cfheGbf && jif{cl3 nlntk'/sf] n'e'df hGd]sf /fd/fh kf}8\ofn g]kfnsf ;kmn kqsf/sf] ¿kdf k|l;4 5g\ . sd{7 kqsf/, ;kmn n]vs, kl/>dL / OdfGbf/ sd{rf/L, d[b'efifL / uf]/vfkqsf tLgk':t] ;Dkfbssf ¿kdf kf}8\ofn rlr{t 5g\ . g]kfns} h]7f] klqsf uf]/vfkqsf h]7f ;Dkfbs kl08t lr/~hLjLsf gflt /fd/fh kf}8\ofnsf] uf]/vfkq;Fu cfTdLo ;DaGw lyof] .

lj=;+= @))( ;fndf kf}8\ofn uf]/vfkqsf] ;Djfbbftf lyP . pgsf lktf k|]d/fh zdf{ kf}8\ofn uf]/vfkqsf] ;Dkfbs ePsf] a]nfdf pgn] k|'kml/l8ªsf] sfd klg u/]sf lyP . uf]/vfkqsf] k|'kml/8/, ;Djfbbftf / k|wfg;Dkfbs, uf]/vfkq ;+:yfgs} Dofg]lh+u 8fO/]S6/, /f=;=;=sf] klxnf] hg/n Dofg]h/, ;"rgf ljefusf] P= 8fO/]S6/, k|rf/ ljefu -/]l8of] g]kfn_ sf] dxflgb]{zsh:tf ;~rf/IF]]qsf ljleGg kb;Fu kf}8\ofnhLsf] cfTdLokg /lx/Xof] . ljleGg c8\8fsf lhDd]bf/Lk"0f{ kb ;Dxfn]sf /fd/fh kf}8\ofnsf] uf]/vfkq;Fueg] ;~rfns / klqsfsf] ¿kdf dfq} ;DaGw g/x]/ afa' 5f]/fsf] h:t} glhs}sf] gftf lyof] .

>L % sf] ;/sf/sf ljleGg pRrkbx¿df /x]/ sfo{ ug]{ df}sf kfPsf /fd/fh kf}8\ofnnfO{ sfd ;DaGwL k"0f{ ;Gt'li6 eg] kqklqsfdf sfo{/t /xFbf g} ePsf] s'/f pgsf ljleGg k':ts / n]vx¿df pNn]v ePsf 5g\ . uf]/vfkqaf/] pgsf] ljrf/, æg]kfn clw/fHosf ;aeGbf a9L laqmL x'g], dflyb]lv tn;Ddsfn] cle?lr lng] s'grflx+ cvaf/ xf], eGg] k|Zgsf] Pp6} pQ/ x'g;S5, Tof] xf] uf]/vfkq . Plzofleq b]jgfu/L lnlkdf 5flkg] cf}+nfdf uGg x'g] lhh'a'af cvaf/x¿df uf]/vfkqn] klg cu|u0o :yfg k|fKt u/]sf] 5 . uf]/vfkqsf] cfˆg} Oltxf; 5, b'Mv ;'vsf], 3fd kfgLsf], cjglt / pGgltsf] . ^( jif{ cl3 hGd]/ o;n] g]kfnsf] h]7f] cvjf/ x'g] ;f}efUo kfof] .Æ g]kfnL ahf/df xfn b]vfk/]sf s]xL pTs[i6 kqklqsfn] #) jif{ cl3sf] uf]/vfkqsf] af/]sf] cleJolQmnfO{ r'gf}tLsf] ¿kdf :jLsf/ u/]/ cl3 al9;]sf tYo uf]/vfkq;Fu ;/f]sf/ /fVg] ;a}n] PskN6 uDeL/ ¿kn] ;f]Rg] a]nf cfPsf] 5 .

k|l;4 gf6ssf/ afns[i0f ;dsf] uf]/vfkq / kf}8\ofnhLk|ltsf] cleJolQm oxfF ;fGble{s ePsf]n] k|:t't ub}{ 5', …jf:tjdf xfd|f] ;j{k|yd kq uf]/vfkqsf] ;Dkfbgl;t pxfFsf tLg k':tfb]lvsf] ;DaGw /x]sf]af6 klg of] s'/f ;DalGwt x'G5 . … uf]/vfkqsf] ;Dkfbs x'g' ;lhnf] s'/f lyPg, /f]uL, O{vfn', dfofsf] ´8Ë] tyf 6f7f]af7f] afnsnfO{ htgn] x'sf{P/ n}hfg' cToGt sl7g s'/f lyof] . tfklg pxfFn] / kl5 /fd/fhhLn] o;nfO{ x'sfO{ 5f]8\g' eof] . k|wfg;Dkfbs eP/ pxfFn] uf]/vfkqsf] hlt ;'wf/ ug'{eof] ;f] k|z+;gLo 5 . pxfFn] ;'Gb/ uBåf/f ;DkfbsLo n]v]/ To;sf] :t/ klg a9fpg'ePsf] xf] .Æ

kf}8\ofnsf] uf]/vfkq k|ltsf] nufj pxfFs} zAbdf, uf]/vfkq;Fu d]/f] ;DaGw sfuh / cIf]/;Fusf] cyjf kqsfl/tf;Fusf] eGbf c¿ klg s]xL /Xof] . c/af}+ c/a jfSox¿sf] cf]h:jL ;d'b| / To;}sf] Pp6f yf]kfsf ¿kdf, c´ :ki6 eGg] xf] e g] eujfg\ / eQmsf] ¿kdf ;fg}b]lv o;nfO{ d}n] cf]9]sf] 5', cf]R5fPsf] 5' . o;s} cfuf]df eft ksfPsf] 5' . k;ndf wfgL{sf] efpdf a]r]/ 6f]kL lsg]sf] 5', k'i6sf/L vfPsf] 5' . To; u'lnof] k'/:sf/sf] ;§f uf]/vfkqn] d;Fu a9L ;]jf lnPsf] lyPg . a? s]xL l;Sg] df}sf lbPsf] lyof] .

/fd/fh kf}8\ofnsf] 8]9 bh{g k|sflzt k':tsx¿dWo] @)@& ;fn k|hftGq lbj;sf] pknB|odf k|sflzt …kqsfl/tfÚ gfds u|Gysf] g]kfnL kqsfl/tfsf] If]]qdf 5'§} dxTj 5 . kqsfl/tf;Fusf] ;DaGw, cWoog / cg'ejsf] cfwf/df tof/ kfl/Psf] kqsfl/tf u|Gyn] kqsfl/tf hut\df Pp6f Oltxf; g} ;d]6]sf] 5 . kqsfl/tfaf/] kf}8\ofnsf] egfO, æ>L;DklQ / ef}lts cfsif{0fhGo j:t'x¿df ;'v ;'ljwf x'g ;Sb5 t/ kqsfl/tfn] lbg] cfTd;Ddfg, cfTdljZjf; / cfTd;Gt'li6 cGt xf]nfh:tf] dnfO{ nfUb}g .Æ

kf}8\ofnsf] clGtd OR5fx¿ o;k|sf/ lyP . -!_ cfkm"n] b]x Tofu u/]kl5 cfo{3f6 nUbf sfqf]sf] ¿kdf uf]/vfkq a]/]/ nUg] . -@_ cfˆgf] z/L/sf] sfd nfUg] s'g} klg cË d[To'kl5 csf]{ JolQmsf] k|Tof/f]k0f ug]{ -#_ cfˆgf] lktfhL k|]d/fh zdf{ kf}8\ofn / kl/jf/sf] gfddf kqsfl/tf k'/:sf/sf] :yfkgf ug]{ -$_ qmLof a:bf ;kmf ;'U3/ / ;flTjs vfgfdf Wofg lbg] t/ cf8Da/ / kfv08sf ljleGg sd{sf08 TofUg] -%_ >f4sf] lbg kf/]/ s'g} c;xfo afn–aflnsfsf] ljBfno z'Ns ltg]{, 5fqj[lQsf] ¿kdf ;Sbf] cfly{s ;xof]u ug]{ . kf}8\ofnsf oL OR5fx¿ k"0f{ ePsf 5g\ . pgn] kfly{j z/L/ Tofu]kl5 jL/ c:ktfnaf6 cfo{3f6;Dd uf]/vfkq a]/]/ nluPsf] lyof] . cfo{3f6 nUg'eGbf klxn] cfFvf c:ktfnsf :jf:YosdL{x¿åf/f kf}8\ofnsf] b'j} cfFvf l´s]/ cGo b'O{hgf JolQmx¿df k|Tof/f]k0f ul/Psf] lyof] . pgsf] kqsfl/tf ;DaGwL k'/:sf/sf] :yfkgfsf] OR5f klg kl/jf/sf ;b:ox¿åf/f ;'? ul/Psf] lyof] t/ kfl/jfl/s / cGo s]xL sf/0fn] xfn;Dd Tof] :ylut 5, k'/:sf/ km]l/ z'? ug]{ hdsf]{df kf}8\ofn kl/jf/sf ;b:ox¿ nfu]sf 5g\ . …/fd/fh kf}8\ofn kqsfl/tf k'/:sf/Ú gfdaf6 z'¿ ul/Psf] of] k'/:sf/ cfh;Dd kqsf/ kb\d 7s'/f7L, ljhos'df/ kf08] / xl/x/ lj/xLn] k|fKt ul/;s]sf 5g\ / k'?iff]Qd bfxfnsf] gfd 3f]if0ff e};s]sf] 5 .

;jf]{Ts[i6 bfg cfFvfbfg u/]/ ;dfhnfO{ ;'wf/sf] af6f] canDag ug{ d[To'ko{Gt klg k|oTg/t /fd/fh kf}8]ofnn] cfh uf]/vfkqsf] ;o jif{sf] hGd pT;j dgfpg kfPsf] eP pgsf] xif{sf] ;Ldf /xg] lyPg . h]xf];\ pgn] bfg u/]sf cfFvfn] b'O{hgf JolQmx¿n] eg] uf]/vfkqsf] of] ;'vb 38L x]g{ kfpg] s'/fdf xfdLx¿n] ;Gtf]if dfGg' k/]sf] 5 .


uf]/vfkq

g]kfnL jfª\dosf] cIf]o–e08f/

– 8f= t'n;L e§/fO{

k|f¿k M

æg]kfn b]zsf] pGglt xf];\ . pGglt eofkl5 ;f/f b'lgof ;'v kfpgg\ eGgfsf lgldQ… pGgltsf] d'Vo sf/0f eofsf] cvaf/ k|sfzg eof] .Æ uf]/vfkqsf] hGdjfSof .Æ

æcfh b]zsf] tdfd hgzlQmnfO{ b]z ljsf; cleofgdf ;';+ul7t ¿kn] kl/rfng ug]{ k|of; ;a} If]]qaf6 eO/x]sf] a]nfdf uf]/vfkqaf6 klg ;xof]u k'uf];\, oxL xfd|f] z'esfdgf .Æ @)## j}zfv @$. >L % jL/]Gb|sf] ;Gb]z .

æljsf;sf nflu ;~rf/Æ eGg] gLlt Pstfsf v'a} k|Voft /Xof] Tof] k|VoftL k"/f ug]{ k|d'v ;fwg uf]/vfkq g} lyof] . Ps ;o jif{sf] ofqfdf uf]/vfkqn] g]kfn / g]kfnL ;dfhnfO{ h] hlt of]ubfg lbPsf] 5 Tolt / k|efjsf/L of]ubfg cGo s'g} IF]]qaf6 k'Ug;s]sf] 5}g .

ztfAbL Oltxf; M

g]kfnL kqsfl/tfsf] Oltxf;df Ps ;o jif{ dgfpg] >]o kfPsf] o; uf]/vfkqnfO{ ;d:t af}l4s / r]tgzLn ju{n] /yofqf u/fpg'k5{ . g]kfnsf] Oltxf;df ;ojif{;Dd …a'l4hLjL / r]tgzLnÚ elgg] ju{sf–af}l4s, ljnf;, j}rfl/s åGå, sfo{ k|ult–ljj/0f, :t'lt, k|z+;f, zf;s5]p k'Ug]–u'0fufg–elQm / cGo ljljw ljifonfO{ o; uf]/vfkqn] ;'/lIf]t ub}{ cfPsf] 5 .

æk|hftGqdf ;/sf/n] ;dfrf/ klqsf k|sflzt ug'{ :jfefljs b]lv+b}g . uf]/vfkq ;+:yfgsf] :jfldTj lghL If]]qdf cljnDa x:tfGtl/t x'g}k5{ . ;/sf/L k|sfzg lglZrt ¿kdf lghfdtL cg'zf;gdf /xg afWo x'G5 . ;Sbf] rfF8f] uf]/vfkqaf6 ;/sf/n] cfˆgf] :jfldTj x6fpg'k5{ .Æ

–;"rgf / ;~rf/;DaGwL k|ltj]bgdf uf]/vfkqnfO{ ;/sf/n] rnfpg' gx'g] s'/f] pNn]v u/]sf] 5 . / cfhsf] k|hftflGqs ;/sf/leq a]nfa]nf o:tf s'/f pl7/xg] u/]sf5g\ . of] k|;Ë 5'§} xf] . t/ l;Ëf] ztfAbLsf] Oltxf; x]g]{ / cWoog ug]{ k|To]s ljj]szLn af}l4s ju{n] – eGg s/ nfU5 uf]/vfkqn] PSsfO;f}+ ztfAbL klg latfpg'k5{ . gofF ztfAbL k|j]z u/]/ ef}lts ljsf; / ;fwgdf ;d[l4 h'6fpFb} cfˆgf] Oltxf; a9fpFb} hfg'k5{ . uf]/vfkq rflx+b}g eGg]x¿ s/fpFb} u?g\ . ;/sf/n] xft l´Sg'k5{ eGg]x¿ gf/f nfpFb} hfpmg\ . uf]/vfkqn] cfˆgf] P]ltxfl;s lg/Gt/tf agfO/fVg'k5{ .

:jtGqtf / rf}yf] c°

– …kqsfl/tfÚ nfO{ /fHosf] rf}yf] cË / :jtGq cËsf ¿kdf JofVof ul/Ptfklg . cfhsf ljZjsf] ;QfkIfn] cfˆgf kIfdf, cfˆgf lgoGq0fdf /fVg] k|of; ul/g] d'Vo xltof/–;fwg klg kqsfl/tf g} xf] . kqsfl/tf If]]q –…:jtGqtf / ;Qft+qtfÚsf] wf/df lx+8\g ;w}+ afWo 5 . afWo 5 .ajfWo lyof] / ;DejtM PSsfO;f}+ ztfAbL …s:tf] cfpF5 … .

uf]/vfkqsf af/]df jt{dfg–a'l4dfg\–x¿sf] l6Kk0fL x'g] u5{– /f0ffsfnel/ :t'ltjfb / k|e'u'0fufg–ug]{ k|d'v ;fwg aGg k'Uof] uf]/vfkq . k~rfot sfn klg oxL :t'ltk/stfdf cndlnof]–

– t/ uf]/vfkqdfly ul/g] of] l6Kk0fL clxn]sf ;a} k|sfzgaf/] ug{ ;lsG5 . lghLIf]]qsf kqklqsf :jtGq 5g\, rf}yf] cË–:jtGq cË ePsf 5g\ eGg' / ;/sf/L kq k/tGq 5 eGg' df s'g} ;Totf 5}g .

– kqsf/x¿n] hlt;'s} :jfledfg x'g'kg]{, :jtGq n]vg/xg'kg]{ eg] klg k|To]s klqsf ;~rfns / nufgLstf{n] cfˆgf] k|e'tf /fv]sf] x'G5 . p;n] s'g k|e'nfO{ l/´fpg] / s'gnfO{ la´fpg]–xf] Tof] k|of]u u/]s} x'G5 . JolQm :jfy{ / k|e' -cfkm"n] dfg]sf] s'/f] p7fpg' To;sf/0f klg lg/y{s 5 .

af}l4stf / r]tgfsf] u'?

k[YjLgf/fo0f zfxn] g]kfnsf] ef}uf]lns–/fhgLlts PsLs/0fu/]/ Pp6f ;an /fi6« agfP eg] efg'eStn] eflifs PsLs/0f u/]/ g]kfnL efiffnfO{ /fi6«efiff aGg ;dy{ / ;fy{s kf/] . oL b'O{j6f d"n cfwf/:tDe kl5 g]kfnnfO{ /fi6«sf ¿kdf ljleGg cfwf/af6 hf]8\g] sfd uf]/vfkqn] u/]sf] 5 . o;sf/0f klg uf]/vfkq /fi6«lgdf{0fsf] k|d'v cfwf/ …af}l4stf / r]tgfÚ sf] u'? xf] . af}l4stf / r]tgfn] dfq e"uf]n–/fi6«nfO{ ;an kfg{ ;S5 . uf]/vfkqn] ljleGg kIfaf6 ;fdflhs / /fhgLlts r]tgf hufpg] sfd ub}{ cfPsf] 5 . ;fwf/0f hghLjgn] …5fkfÚ sf] ljZjf; o;}af6 kfPsf 5g\ . c¿ kqklqsfn] h]h:tf] 5fk] klg uf]/vfkqn] 5fk]sf] gx]/L ljZjf; x'Fb}g . To;/L klg of] Pp6f r]tgf k|tLs xf] .

uf]/vfkq– P]ltxfl;s ljljw ljifosf] Zj]tkq–sfnkfq xf] . Ps ;o jif{leqsf ;d:t 36gf–ljj/0fsf] Psdfq 1fg ;|f]t xf] . s'ga]nf s:tf] 36gf 36\of] . s;n] s] eGof], sf] s] eof] . ;du| hfgsf/Lsf] dfWod oxL dfq xf] .

;dfrf/kqsf] p2]ZoM

uf]vfkq d"ntof ;dfrf/ kq xf] . æh'g sfuhdf ;dfrf/, hfgsf/L, 36gf / ;Gb]zd"ns ljifo 5flkG5– Tof] ;dfrf/kq xf] . ljz]iftM of] b}lgs, c4{;fKtflxs / ;fKtflxs x'g]u5{ .Æ la|l6z kfln{ofd]G6sf] JofVofcg';f/ uf]/vfkq k"0f{¿kdf ;dfrf/ kq xf] . of] k|f/Dedf ;fKtflxs–c4{;fKtflxs / låb}lgs x'Fb} b}lgs ePsf] xf] .

æ;dfrf/kq–sf] Pp6f p2]Zo–hgtfsf] OR5f / ljrf/nfO{ ;lD´g', To;nfO{ JoSt ug'{ xf] . bf];|f] p2]Zo hgtfdf plrt efjgf hfu[t u/fpg' . t];|f] p2]Zo ;fj{hlgs bf]ifnfO{ lgeL{stf;fy k|s6 ug'{ xf] .Æ dxfTdf ufGwLsf] pSt egfOsf cfwf/df uf]/vfkqsf] p2]Zo x]g]{ xf] eg] ;dfrf/kqsf ¿kdf cu|0fL 7xg]{5–

uf]=k=sf] p2]ZoM

…kxf8 tyf t/fO{ If]]qsf kL/dsf{, cGofosf s'/f, Ond, /f]huf/Lsf s'/f wd{ cWofTd, pGglt k|ult cflb ljifos ;"rgfx¿, :jf:Yof]krf/, ;/sf/L uh]6 cflb .Æ k|sfzg ug]{ p2]Zon] uf]=k= k|f/De ePsf] 3f]if0ff ;o jif{ cl3 k|f/Desfnd} u/]sf] lyof] . ;fj{hlgs bf]if eg] k|s6 ug{;Sg] cj:yf c´} klg hlGdPsf] 5}g . æljZjdf ePsf ;fgf7"nf 36gf jf kl/jt{gnfO{ zAbdf j0f{g ug'{ ;dfrf/ xf] .Æ k|l;4 kqsf/ vfl8ns/sf] egfO;Fu …uf]=k=Ú nfO{ hf]8\bf klg ;fy{s x'g cfpF5 . ;dfrf/kq k|dfl0ft ug{ ;lsG5 .

–;+jfbbftfsf] Joj:yf gePsf] tfTsfnLg ;dodf klg– lhNnf, uf}+8f, uf]Zjf/f / c8\8fvfgfx¿sf sd{rf/Lo, xflsd / c¿ kbflwsf/L tyf k|x/L, ;}lgs cflbsf dfWodaf6 36gf–;"rgfx¿åf/f pko'Qm 5gf}6 u/L k|sfzg ul/GYof] . ljb]zL kqklqsfaf6 cg'jfb u/]/, /]l8of]af6 ;'g]/ klg ;dfrf/ agfOGYof] .

>L # b]j zd;]/n] tfTsfnLg hfkfgL :jtGq / ljsl;t cj:yfaf6 k|efljt eP/ uf]=k=sf] k|sfzg u/fPsf x'g\ eGg]x¿ klg 5g\ . / b]jzd;]/ JolQm–:jtGqtfsf kIfw/ ePsf sf/0f s]xL v's'nf] zf;g ug{ rfxGy] . pgn] ;dfrf/kq rnfP t/ l5§} zf;gd'St klg eP . k|wfgdGqL rGbn] g]kf]lnogsf] jf0fL–

ænfvf}+ ;ËLteGbf tLgj6f lj/f]wL ;dfrf/kq;Fu w]/} 8/fpF5' .Æ nfO{ /fd|/L a'´]sf /x]5g\ . To;sf/0f pgn] uf]=k= nfO{ lgoGq0fdf /fv] . Tof] k/Dk/f k|hftGqkl5 klg oyfjt\ 5 .

klqsfsf] dxTj

;dfrf/kq k|sfzgsf If]]qdf nfUg] s'g k|]/0ff / r]tgfn] cl3;5{g\ . klqsfsf] k|sfzg lsg u5{g\, o;af6 s] nfe 5 eGg] ;Gbe{df o:tf] JoFVof 5–

æ:jtGqtfsf] kf7 k9fpg . b]zsf–;fdflhs, ;fF:s[lts, cfly{s Pj+ /fhgLlts ;d:ofx¿ lgeL{stf;fy hg;dIf] Nofpg . :j:y hgdt tof/ kfg{ . ;fdGtL / k"FhLjfbL zf]if0f, cGofo / cTofrf/ /f]Sg . hgtfdf /fli6«o–cGt/f{li6«o ljljw ljifosf] 1fg u/fpg . Pstf, eft[Tj / ljZjaGw'Tjsf] efj ljsl;t u/fpg . /fi6«sf] ;fj{ef}ldstf hf]ufpg . zf;snfO{ lg/°'z x'g glbg . k|hftflGqs Joj:yf ;'b[9 kfg{ . lg/°'ztGq /f]SgÆ ;dfrf/kq k|sfzg ul/G5 .

To;}u/L –ælg/°'ztGq, ;fdGtL /fHoJoj:yf, ;fd|fHojfb, pklgj]zjfb, k"FhLjfb cflbaf6 x'g] ljs[lt, cGofo, zf]if0f Pj+ ;dfhlj/f]wL lqmofsnfknfO{ /f]Sg ;dfrf/kqsf] hGd ePsf] xf] .Æ / of] dfGotf cfh klg ;fGble{s 5 .

– oL egfOnfO{ cfwf/ dfg]/ …uf]/vfkqÚnfO{ x]g]{ xf] eg] 7Ls pN6f] 5 . of] ;QfkIfaf6 k|sflzt ePsf] klqsf xf] . b]zsf] k|d'v zf;sn] k|f/De u/]sf] klqsf xf] . t/ klg ;dfrf/kq xf] . ;dfrf/ kqdf x'g'kg]{ ;a} u'0f o;df kfOG5 . ;dfrf/nfO{ kf7ssf lglDt ;'kfRo / ;'?lrk"0f{ agfOlbg] u'0f eg] uf]kdf 5 . k|f/Deb]lvg} of] u'0f kfOG5 uf]=k=df . uf]=k=df k|sflzt ;fdu|L clwsf+z ;'kfRo g} x'Fb} cfPsf 5g\ .

;dfrf/ ljz]iftf M

;fdfGo kf7sx¿nfO{ cfslif{t ug{ ;g;gLk"0f{ ;dfrf/sf] cfjZostf k5{ . o;lglDt zLif{sx¿df cfsif{0f el/G5 . krf;jif{ cl3– lj=;+= @))) eGbf klxn] klg uf]=k=df To:tf] ljz]iftf b]lvG5 .

æs'df/L kf;÷OGb|n] xTof u/] . Eofu'tf a;]{ . gf} 3/ :jfxf . !)* 3/ v/fgL÷l76LnfO{ eufof] . afx'g afudtLdf au] . cfO{dfO{ sf};Laf6 v;L÷af3 af}Nxfof] / lt3|fsf] xf8 lrl/of] . v;L sf6\tf ;fpg]sf] xft r6Ss} .Æ zLif{s–;dfrf/n] k|i6 a'l´G5 . 7]6 / ´/f{ zAbsf] k|of]u u/]/ ´g\ cfsif{s kf/]sf] b]lvG5 . cfh klg uf]/vfkqsf] efiff / z}nL cfsif{s 5 . ;dfrf/ zLif{s klg u|fXo / kfRo x'g] u/]sf 5g\ . k/Dk/faf6 Tolt 6f9f hfg ;s]sf], hfg vf]h]sf] 5}g .

uf]ksf] ;flxlTostf

æ;dfrf/ klg ultzLn ;flxTo xf] . ;dfrf/ 5flkg] kq ;dosf] rvf{df Oltxf;sf] a'§]bf/ / /ËLg sk8f l;pg] wfuf] xf] .Æ s]/f]n–sf] of] egfO uf]/vfkqdf ;fGble{s b]lvG5 . pbfx/0fLo x'gcfpF5 . uf]/vfkqnfO{ …;flxTo–jfª\doÚ /IF]s eg] x'G5 . uf]=k=sf] pbosfn g]kfnL jfª\dosf] dWosfn lyof] . df]tL/fdo'usf] ;dflKt / csf]{ o'u k|f/De gePsf] ;do . of] ;do z"Go lyof] . /f0ffx¿sf] dWosfn . lg/ª\s'ztfsf] r/da]nf . o:t} a]nfdf uf]/vfkqsf] k|f/De x'g' z"GotfnfO{ eË ug'{ lyof] . k9\g] n]Vg] s'/f b/afl/of;Dd dfq ;Lldt lyof] . ufpF3/df s]an sd{sf08 / kl08TofOF;Dd ;Lldt /xg] uYof]{ k9fO{ . n]Vg] k9\g] s'/f w]/} 6f9fsf] ljifo lyof] .

uf]/vfkq hGDof] / o;sf] nfngkfngsf] bfloTjsf] /fhf hok[YjLaxfb'/ l;+xnfO{ lbOof] . uf]=k= sf] afNo / lszf]/sfnsf] x]rf{x hok[YjLh:tf ;an / ;If]d JolQmsf xftåf/f eof] . s/La 8]9bzssf] pd]/ hok[YjLn] ;DxflnlbPsfn] ToxL andf – To;}bzssf] pd]/ hok[YjLn] ;DxflnlbPsfn] ToxL andf–To;}a]nfsf] …cfFt e/fOÚn] cfh ;ojif]{ ePsf] 5 . k|f/Desf tL lbgdf …n'/]Ú sf xft k/]sf] eP c:tfpg] lyof] . hjfg eO;s]kl5 t ;fwf/0f rf]6k6s / /f]un] nfg ;St}g . b'Anf] sdhf]/ ePklg km]l/ tª\lu|g ;S5 .

uf]/vfkq ;dfrfkqaf6 dfly p7fP/ jfª\do e08f/sf ¿kdf :yflkt u/fpg hok[YjLn] 7"nf] k|of; u/]sf] b]lvG5 . hok[YjL g]kfnL jfª\dosf ljlzi6 ;fws x'g\ . uf]=k=sf] lhDdf lng'cl3 g} cfwfbh{g s[lt n]lv;s]sf hok[YjLn] uf]=k=df cfˆgf] sfo{sfnleq cf7–gf}j6f pkGof; . s]xL lgaGwx¿ . s/La 8]9 bh{ghlt syf–5flkPsf 5g\ eg] s]xL hLjgLx¿ klg k|sflzt ePsf] kfOG5 .

lj=;+= !(^% df3 !! sf] æxfd|f] af]nLdf ag]sf /fdfo0f ef/tsf sljtf w]/} lg:s]sf 5g\ . t/ tL sljtfdf sljn]… efiff bf]if arfpg ;s]sf 5}gg\ . sljtf atfpg]… uB–kmfFsL–agfpg] sljx¿ pk/;d]t k|fy{gf 5– hxfF;Dd arfpg ;lsG5 bf]if arfO sljtf ug]{ sf]lz; ug'{k5{ .Æ egfOn] k|:6 kf5{ efiff–;flxTok|lt o;sf] ljsf; lglDt uf]=k= k|f/Deb]lv g} ;lqmo lyof] .

!(&# df …b'uf{ elSt t/lËgLÚ gf6ssf] ;dfnf]rgf ePsf] 5 . æg]kfnL efiff ;flxTodf o; lsl;d;Fu ag]sf] oxL klxnf gf6s xf] . o:t} u/L ;Hhg dxfg'efjx¿n] g]kfnL efiff ;flxTosf k':tssf] cefj u/fpFb} hfg' eof] eg] xfd|f] g]kfnL efiffnfO{ klg cfb/k"j{s ljZjljBfnodf :yfg ldNnf eGg] k"/f pd]b 5 .Æ uf]=k=n] k':ts ;dLIf]f ;dfnf]rgf ug]{ k/Dk/f lj=;+= &k';b]lv yfn]sf] eP klg kmf6km'6¿kdf dfq x'g] uYof]{ . @)!( c;f/b]lv zlgjf/ ljz]iff° lg:sg yfn]kl5 eg] uf]=k=n] ;dfnf]rgfsf] e08f/ eb}{ cfPsf] 5 . k|foM n]vsx¿nfO{ cfˆgf] gjk|sflzt k':tssf] ;dfnf]rgf cyjf k':ts kl/ro u/fpg] xtf/ x'g]u5{ . o; xtf/nfO{ uf]=k=n] ;dfwfg ub}{ cfPsf] 5 .

uf]=k= df k|sflzt jfª\do ljwfdWo] k|d'v :yfg ;dfnf]rgfn] cf]u6\g] csf]{ ljwf xf]– syf . o;ljwfsf klg pGglt k|ultdf uf]=k= df 5flkg] . k|f/lDes ;dob]lv g} sljtf 5flkb} cfPsf] kfOG5

pT;jL sljtfsf] pbfx/0f M

ljz]ifu/L h'4 zdz]/sf] kfnfaf6 sljtf k|sfzg a9]sf] b]lvG5 . z'e/fHofleif]s, hGdf]T;j / c¿ o:tf a]nfsf pT;jL sljtfsf] k/Dk/f ToxLa]nfb]lv rn]/ kl5Nnf] k|hftGqk|flKtsfn;Dd :yflkt lyof] . :t[lt sljtfsf] Ps c+z M

æcfxf Û Ps laxfg efb|kbsf] ;q} k/]sf] lbg
gf} h'4 g/]zsf] pbo ef] ´'NSof] ;'gf}nf lbg
;fFRf} aUb5 cfh a'4 s?0ff d]rL / sfnL ;/L
/ftf cIf]/ n]V5 tLB|0f v's'/L 5g\ h'4 g]kfndf Æ

@))@ efb| !&

æ5 sflGt k"0f{ t]hn] ´kSs e} k|eflnof]
k|tfk h'4 ;"o{sf] pbfpFnf v'nf eof] .Æ

h:tf sljtfx¿sf] ;zSt k|efj / k/Dk/fn] uf]=k=nfO{ lgs} rfk]sf] lyof] . clxn] s]xL v's'nf] ePsf] 5 . pT;jL / :t'lt ufg sd 5 .

efiff–;flxTodf of]ubfgM

uf]/vfkqn] efiff ;flxTosf] pGgltdf ljlzi6 of]ubfg k'¥ofPsf] 5 oBlk uf]=k= ;flxlTos klqsf xf]Og . ;dfrf/kq xf] . t/ k9\g] afgLsf] ljsf; ug{ o;n] h'g e"ldsf k"/f u/]sf] 5 Tof] clåtLo 5 . 5fKg]–5kfpg] s'g} dfWod gePsf a]nf /rgfx¿ 5flklbP/ n]vsnfO{ k|]/0ff lbg] sfd u/]sf] 5 . uf]=k=sf] k|]/0ff / uf]=k=n] hflu/ lbP/, uf]=k=sf] hflu/ vfP/ /fi6«sf gfdL n]vs aGg] ;f}efUo c;ª\Von] kfPsf 5g\ . cfhsf bh{gf} jl/i7 kqsf/x¿nfO{ kqsfl/tfsf] afx|v/L uf]/vfkqn] g} l;sfPsf] 5 . uf]=k= 5f]8]kl5 p;}nfO{ xf]rf] agfpg vf]Hg] w]/}sf] dfly r9\g] l;+9L uf]=k=g} lyof]– xf] .

/fhf ho k[YjLaxfb'/af6 k|f/De ePsf] n]vs–slj k/Dk/f w]/} nfdf] ;ª\Vof k'lu;]sf] 5 . n]vssf ¿kdf uf]=k=df k|j]z ug]{ / uf]=k=df k|j]z u/]kl5 n]vs aGg] b'j}sf] plQs} dxTj 5 – g]kfnL jfª\dodf .

k+= lr/~hLjL kf}8]n÷/fd/fh kf}8]n . k|]d/fh zdf{ ÷ j}hgfy ;]9fO÷ l;l4r/0f >]i7÷ dfwj l3ld/]÷ k"0f{k|;fb a|fXd0f÷ wd{/fh yfkf÷ k'is/ ;d;]/÷ afns[i0f ;d÷ k|Voft ;Ltf/jfbs– u0f]z e08f/L . ;°/ sf]O/fnf÷ zf/bf;d;]/ -@))& sf dGqL_÷ s]zj/fh lk+8fnL÷ gf/fo0faxfb'/ l;+x÷ Cifeb]j zdf{÷ e}/j cof{n÷ s[i0feSt >]i7÷ jf;'b]j n'O6]n… . cfhsf] uf]=k=df klg b'O{ bh{ghlt n]vs sljx¿ k|ltef k|bz{g ul//x]sf 5g\ . oL dfly pNn]v ePsf n]vs–gfd pbfx/0f dfq xf] k"0f{ ljj/0f lbg Pp6f cfn]vn] EofpFb}g .

ædWosfnLg g]kfnL ;flxTosf] Oltxf; lgdf{0fdf uf]=k=sf] pNn]vgLo of]ubfg /x]sf] 5 eg] jt{dfg g]kfnL ;flxTo / efiff If]]qsf] ljsf;df klg TolQs} dxTjk"0f{ e"ldsf agfPsf] 5 . g]kfnL ;flxTodf ?lr /fVg] gjk|ltefx¿sf] k|ltef ljsf;df t sf];]9'Ëf k|dfl0ft ePsf] 5 .Æ

æs'g}a]nf g]kfnsf] cfjf/sf] kof{oafrLsf ¿kdf :yflkt uf]=k=n] – b]zsf ;jf]{Rr gfosb]lv ;fwf/0f gful/s;Dd÷ k|wfgdGqLb]lv lkog;Dd÷ ljlzi6 ljåFg\b]lv lg/If]/;Dd÷ /fli6«o k|ltefb]lv gjk|j]zL k|ltef;Ddsf] ufyf /fv]sf] 5 .Æ uf]=k=af/] n]Vg]–af]Ng]x¿sf egfO .

ljljwtf M

efiff, ;flxTo, ;+:s[lt, /fhgLlt, kqsfl/tf, /fli6«o cGt/f{li6«o 36gf Pj+ ;dfhsf ljljwkIfsf] ;hLj Oltxf; uf]/vfkqaf/] snd rnfpg lgs} ;f]Rg'kg]{ x'G5 . s'g kIfnfO{ ;d]6\g], s'gnfO{ 5f]8\g]– lgSof}{n ug{ ufx|f] k5{ . hlt n]Vof] plt gofF x'Fb} hfG5 . æ;/sf/L sfvdf n8La'8L u/]/ x'ls{Psf] uf]=k= n] w]/} a]xf]/]sf] 5 . vk]sf] 5 . cfFwL x'/L, cl;gf]–;a}yf]s ´]n]sf] 5 . t/ klg ;a}nfO{ cf>o lbPsf] 5 . To;sf/0f uf]=k= ;fx;, ;]jf / ;dk{0fsf] kof{o xf] .Æ sdn bLlIf]t sbLsf] egfO dggLo pbfx/0fLo 5 .

jf:tjdf uf]/vfkq ;a} s'/fsf] e08f/ xf] . o'lwli7/–cZjd]3 o1sf] e08f/ . hlt l´s] klg g;lsg] . hlt gi6 ug{ vf]h] klg ggfl;g] . cIf]o–;d[l4 .

;"rgf–hfgsf/L vf]Hg]nfO{ ToxL 5 . lj1fkg–6]08/–vf]Hg]n] ;f]xL kfpF5 . ;dfrf/ a'‰g rfxg]n] ToxL kfpF5 . n]v/rgf / uDeL/ cWoog–cg';Gwfgd"ns ;fdu|L vf]Hg]n] klg rfx]sf] s'/f] kfpF5 . uLt, uhn sljtfsf kf7sn] klg ltvf{ d]6\5 . afnaflnsf, dlxnf / a[4x¿nfO{ klg v'/fs kfOG5 . o'jfn] dgf]/~hg klg e]6\5 . a]/f]huf/n]–/f]huf/–;"rgf kfpF5 . Oltxf;, ;+:s[lt, wd{bz{g, /fhgLlt ofjt 5 . k|z+;f, :t'lt–u'0fufgdf 8'Ag vf]Hg] klg r'n'{Dd x'G5 .

P]ltxfl;stf M

æ;a]/} cfFvf v'Ng] lalQs} O{Zj/nfO{ gd:sf/ u/L dgdf nfu]sf] kmnfg' v/fa afgL 5'6f];\ … . egL lbgrof{ z'¿ ug'{ .Æ eg]/ c¥xfPsf s'/f k9\bf JolQmdf sNof0f / ;'vsf] sfdgf ug]{ ;d]t uf]/vfkqsf] lbgrof{ b]lvG5 .

æefg'eStsf] of}6f >f4–df]tL/fdn] u/]y] . csf]{ >f4 uf}/Lz°/ gf6\o ;d'bfoaf6 eof] . @))@ ebf} @ /fd|f sfdsf] k|z+;f klg x'g] u/]sf] kfOG5 .

æw]/} ;Lu|]6 vfg] dflg; kl5 a"9f] gx'Fb}df sfg g;'Gg] x'G5 .Æ #) efb| !(&! . krf;L jif{cl3 o;f] eGg] uf]=k=n] cfh klg …w"dkfg :jf:Yosf nflu xflgsf/s 5 .Æ 5fKt} 5 .

ægeOsg s'jfsf] Eofs'tf t'No aGg]
;sn hgx¿sf] a'l4 rft'o{ a9\g]
lbOsg ?lkof rf/ lsGg'xf];\, o];nfO{
a'l´sg z'elrGts uf]/vfkqnfO{ .

– !(&$ sflQs @)

o;df pNn]v ePsf] …?lkof rf/Ú jflif{s u|fxs z'Ns xf] . cfh b}lgs rf/ ltg'{kg]{ eP klg ;:t} 5 . t} klg uf]=k=n] c´} /fd|/L km:6fpg ;Sg] jftfj/0f alg;s]sf] 5}g .

n]vsgfysf] clegGbg / /yofqf–y}nL e]6 slxn] ul/Psf] lyof] eg]/ vf]Hg uf]=k=sf kmfon kN6fpg}k5{ . @)!! kf}if @! ut] n]vgfysf] /yofqf u/]/ %)))– sf] y}nL ;/sf/n] lbPsf] / ;f] /sd ;flxTo ejg agfpg sljåf/f ;dlk{t u/]sf] . ljj/0f b]lvG5 .

g]kfnL ;flxTodf cd[t l;+Rg P]ltxfl;s dbg k'/:sf/ k|aGw . @)!@ kf}if * , g]kfnL ;flxTo snf Ps]8]dL :yflkt x'g] @)!$ cfiff9 ! P]g hf/L .Æ

uf]/vfkqaf/]sf] Pp6f 5f]6f] zAblrq 6'Ë\ofpg k|l;4 jfª\do ;fws afns[i0f ;dn] uf]=k=sf] krxQ/f}+ jif{ ;df/f]xdf JoSt ljrf/nfO{ o; ztfAbL ;df/f]xdf klg ;fGble{s 7fg]/ pNn]v ul/Psf] 5 M

æ/fi6« pGgltn] b]z r'lnP/ /xf];\ ;w}+
uf]/vfkqsf] uLt aHb} hfcf];\ cgGtdf
eb|tfn] hut\ 9fsf];\ ;'vzflGt lg/fdo
/xf];\ ;w}+ s;}nfO{ cefj slxNo} gxf];\ .Æ
– ho ztfo' –ch/–uf]/vfkq


uf]kfnk|;fb e§/fO{ ;D´gfsf] ´´Nsf]df

– k'? l/;fn

sf}8Ldf klg ldlNsG5 ldN;sf b]zdf dl0f–:juL{o uf]kfnk|;fb e§/fO{ o;}sf Ps gd"gf x'g\ . dl0fsf] pkdf lb+bf clt/~hgfh:tf] nfUnf, t/ h;n] uf]kfnbfOsf] ;Ët u/]sf 5g\, pgLx¿nfO{ of] pkdf a9\tfh:tf] nfUb}g . rf]vf]dgsf wgL uf]kfnbfO b]pt} t xf]Ogg\, pgdf klg s]xL q'l6–sdhf]/L lyP, t/ pgsf] x[bosf] ljzfntfleq ;fgfltgf q'l6 o;} ljlng x'Gy] . pgsf] hLjgL jf kfl/jfl/s l:yltaf/] JofVof j0f{g ug{ Tolt kf7\o ;fdu|L d;Fu 5}g, t/ s]xL jif{ pgs} sfvfkf]N6fdf a;]/ sfd ug]{ df}sf kfPsf]n] pgsf] zflngtf, pbf/tf / vf;u/L cfkm" dftxtsf kqsf/x¿nfO{ ;+/If]0f lbg] u'0faf6 k|efljt 5' .

@)#! ;fntfsf pgnfO{ uf]/vfkqsf] ;Dkfbs kbaf6 lgsfNg] hfnf] a'Gg yflnof]– ;Qfsf] cufl8 ;fdfGo JolQm s]xL xf]Og . Pp6f lgx'F rflxPsf] lyof] – jt{dfg >L % a8fdxf/fgL P]Zjo{sf] gfd 5flkg' kg]{ 7fpFdf >L % d'df a8fdxf/fgL /Tgsf] gfd n]vs lkmr/ ;Dkfbs / k|'km x]g]{sf] ;d]t c;fjwfgLn] 5flkof] . 5flkg' cufl8;Dd To;df ;Dkfbs uf]kfnk|;fb e§/fO{sf] cfFvf k/]sf] lyPg . 5flkg' s] lyof], 7"n} e}+rfnf] uof] ls eg]´}+ lnOof] / e§/fO{dfly :ki6Ls/0fsf] jf0f xfGg yflnof] . uf]kfnbfOn] hjfkmdf eg]– ;Dkfbs ePsf] gftfn] uf]/vfkqdf h] hlt s'/f 5flkG5, To;sf] lhDd]jf/L d]/f] x'G5, To;}n] h] hlt b08 ;hfo ug'{kb{5, Tof] dnfO{ ul/of];\, d]/f ;xof]uLx¿nfO{ xf]Og . o;af6 n]vs >Lk|;fb uf}td / lkmr/ ;Dkfbs :j= s]zj/fh lk+8fnL sf/jfxLaf6 d'Qm eP, / uf]kfnbfOnfO{ cjsfz lbOof] . of] lhDd]jf/L jxg ug]{ k|lqmof pxfFsf] ;doafx]s c¿a]nf sfof{Gjog x'g ;s]g .

PskN6 k~rfotL Joj:yfsf] JofVof ug]{ qmddf t'n;L lu/L / z}n]Gb|s'df/ pkfWofoaLr lnlvt ljjfb rNof]– Tolta]nf z}n]Gb| dGqL lyP pgnfO{ nfu]5– lu/LkIfsf] a9fO{ r9fO{ ug]{ sfd tTsfnLg pk;Dkfbs /fdrGb| Gof}kfg]n] ul//x]sf] 5 . t/ Tof] ljjfb x'Fbf /fdrGb| Gof}kfg] sdnlkQ ePsf]n] c:ktfndf egf{ ePsf lyP . dGqLn] ;DkfbsnfO{ af]nfP/ eg]– …Tof] /fdrGb| abdf; /x]5, d]/f] lj?4 lu/LnfO{ ;ufO/x]sf] 5, To;nfO{ t'?Gt sf/jfxL ug'{ .Ú uf]kfnbfOn] lgs} ;D´fpg vf]h], t/ dGqLn] dfGb} dfg]gg\ . cGTodf s]xL gnfu]/ kms]{kl5 clkm;df cfP/ uf]kfnbfOn] eg]sf] s'/f ;D´gf 5– nf} x]gf]{;\, oL dGqLx¿ s'/} a'‰b}gg\, To;}n] d}n] sf/jfxL u5'{ geg'Gh]n Psf]xf]/f] nfu], To;}n] sf/jfxL u5'{ eg]/ cfPsf] 5' . sf/jfxL u/f}+ ls gu/f}+ t/ u5'{ geg'~h]n lrq ga'‰g] . To;kl5 sf/jfxLrfxL s]xL ePg . o;/L cfˆgf dftxtsf kqsf/x¿sf] j[lQ ljsf;df c;/ gk/f];\ eGg]df uf]kfnbfO ;w}+ ;r]t /x] . To;kl5sf] g]t[Tjsf] s'/f ug]{ xf] eg] Pp6fsf] x:tfIf]/nfO{ e]l/kmfO g} gu/L csf]{nfO{ lgnDag ug]{ ;d]t ul/of] .

uf]kfnbfOsf] j}u'g lyof] /S;L vfg], /S;L vfg] dfq xf]Og lgs} vfg] . t/ vfP/ s;}nfO{ ckzAb k|of]u ug]{ jf xNnfvNnf ug]{ rflx+ xf]Og . pxfFsf] /S;Lkf6{g/ x'g'x'GYof] lb /fOlhª g]kfnsf tTsfnLg ;Dkfbs :j= j?0fzdz]/ /f0ff . a]n'sf;Fu} a;]/ vfFbf obfsbf b'O{hgfaLr ;fdfGo egfeg x'Fbf] xf] ;fdfGotM /f0ff sd af]Ng] . clg ef]lnkN6 clkm; cfPkl5 uf]kfnbfO sf};Lsf] aLrefudf / j?0fzdz]/ pQ/ s'gfdf #^ sf] cfsf/df a:g] . b'O{hgfsf] ldqtf cgf}7f] ;fF´;Dd ldNg} kg]{ . clg b'j}hgf cfkm" a;]sf] d]r glhs x'g] u/L lj:tf/} ;fg]{–uf]kfnbfO pQ/lt/ j?0fzdz]/ blIf]0flt/ . %–^ aHbf gaHbf b'O{hgfaLr km]l/ k'/fg} ldqtf sfod x'g] . pxfFsf] :yfoL zq' t s] s'/f If]l0fs zq';d]t lyPgg\, t/ klg pxfFnfO{ kbd'Qm ul/of]– Pp6f if8oGqsf] hfnf] a'g]/ .

pxfFsf] d"Nof°g ug]{ k|lqmof g} a]Un} lyof] . d Toltv]/ k|'kml/8/ lyPF . zfxL g]kfn jfo';]jf lgudn] uf]/vfkq / lb /fOlhª g]kfnsf] nflu a}°s hfg cfpg b'O6f l6s6 lbof] . To;/L cfPsf] l6s6df e|d0f ug]{n] clkm;af6 ;fdfGo ks]6 vr{afx]s n'ufeQf kfpFb}g lyof] clg uf]kfnbfOn] cfˆgf al/i7 ;xof]uLx¿nfO{ /fv]/ ;Nnfx ug'{eof] –a}°s hfg]n] n'uf eQf kfpFb}g, ljb]z hfg b'O{rf/ hf]/ /fd|f n'uf ge} x'Fb}g . k'?;Fu n'ufsf] sdL 5}g, o;df p;}nfO{ k7fpg] . ;a}n] ;xdlt hgfP . d}n] klxnf]kN6 kf;kf]6{ k|of]u ug]{ u/L ljb]z e|d0fsf] df}sf kfPF .

pxfFsf] :ki6jflbtfsf] Pp6f csf]{ pbfx/0f– lb /fOlhª g]kfnsf ;Dkfbsn] g]lKnh\ k;{:k]lS6esf] ;d]t sfd u/]jfkt $)) ?lkofF dfl;s Joo eQf kfpg], uf]/vfkqsf] ;xk|sfzg gePsfn] otf Tof] eQf gkfpg] . clg tTsfnLg uf]/vfkq ;+:yfgsf cWoIf] /fdaxfb'/ /fjn;dIf] dfl;s k|sfzg lgsfNg] k|:tfj /flvof] . pxfFn] cg'dlt;lxt klqsfsf] gfd lbg' eof] …dw'ks{Ú . dw'ks{ lg:sg yfNof], clg Pshgf ;Hhgn] cfP/ uf]kfnbfOnfO{ eg]– dw'ks{af6 tkfO{n] g]kfnL ;flxTosf] 7"nf] ;]jf ug'{eof] . Toltv]/ pxfFn] ´08} s]xL ckzAb;lxt eGg'eof]– k;{:k]lS6e lgsfn]/ /f0ffn] eQf vfg], d}n] dw'ks{ lgsfn]/ eQf vfPF of] ;flxTo ;]jf

g]kfn /fhsLo k|1fk|lti7fg cGtu{t ul7t sf7df8f}+ ;flxTosf/ ;Dks{ ;ldltdf uf]kfnbfO cWoIf] x'g'x'GYof] . d ;]qm]6/L lyPF . bfhL{lnªdf ePsf] …;'wkÚ clegGbg ;df/f]xb]lv ´fkfsf] a[xt\ ;flxTo e]nfdf ;d]t ;xefuL x'g] df}sf d}n] uf]kfnbfOaf6 kfPF eg] To:t} df}sfx¿ ;a}nfO{ kfn};Fu k'¥ofOGYof] . s;}nfO{ gljuf/f}+ eGg] dfG5]nfO{ laufg]{ klg x'Fbf /x]5g\, h]xf];\ g]kfnL kqsfl/tfsf] If]]qdf uf]kfnbfO clj:d/0fLo JolQmTj x'g\, tTsfnLg ;Qfn] en} d"Nof°g gu/f];\ Oltxf;n] d"Nof°g ug]{5 .


afn;flxTosf] pTyfgdf uf]/vfkq

– hgsk|;fb x'dfufO{+

h'g sfo{ ug{ klg ;DalGwt kIfdf ;xof]u k'¥ofpg] dfWodsf] ljz]if dxTj /xG5 . cyf{t\ o:tf dfWod / kIfsf] dfqf ldNb} uPkl5 g} ;DalGwt kIfsf] pTyfg / ljsf; x'Fb} hfg yfN5 . afn;flxTosf] pTyfg / ljsf;sf ;DaGwdf klg oxL s'/f] nfu" x'G5 . cfh b]zdf afn;flxTo h'g ¿kdf cfOk'u]sf] 5 To; ¿kdf cfOk'Ug afn;flxTo 5fKg] kqklqsfsf] ljz]if dxTj /x]sf] 5 . csf]{ zAbdf eGg'kbf{ afn;flxTo 5fKg] kqklqsf eP eg] n]vsx¿n] afn;flxTo n]Vg kfpF5g\, o;tkm{ pgLx¿sf] ?lr a9\5 . o;} qmddf b]vfk/]sf kqklqsfx¿sf] P]ltxfl;s ljsf;qmdsf] cWoog tyf ljZn]if0f ub}{ …g]kfnL afnklqsfx¿sf] ljsf;qmdÚ gfds cfˆgf] n]vdf b}j1/fh Gof}kfg] eGg'x'G5 –æg]kfnL efiffdf kqklqsfx¿ …uf]vf{ ef/t hLjgÚ -;Dat !($#_ / …;'wf ;fu/Ú -;+= !(^%_ k|sflzt ePsf] cjut x'G5 …uf]vf{ ef/t hLjg k|sflzt ePsf] ^# jif{kl5 g]kfnL efiffdf afnklqsf …lzIffÚ O{=;+= !($(, …afn;vfÚ -@))* / …lxdfn lszf]/Ú -O{=;+= !(%!_ k|sflzt ePsf] *! jif{kl5 dfq afn;dfrf/klqsf …slnnf]Ú -;+= @)#(_ k|sflzt x'g yfn]sf] b]lvG5 .Æ -g]kfnL q}dfl;s, k"0ff{° !@! k[i7 !(÷@)$^_ o; n]vgdf pxfFn] lj=;+= @)$$ ;fpg;Dd k|sflzt afnkqklqsfsf] ljj/0f lbg] sfo{ ug'{ePsf] 5 / tL klqsfsf] lsl;dsf ;fy} ltgn] k'¥ofpFb} cfPsf] of]ubfgsf] jofg ug'{ ePsf] 5 .

Gof}kfg]n] ug'{ePsf] pko'{Qm cWoog, ljZn]if0fsf] 7Ls !) jif{kl5 cyf{t\ lj=;+= @)%$ df …g]kfnL afnklqsfn] afn;flxTosf] pTyfgdf k'¥ofPsf] of]ubfgÚ gfds cfˆgf] n]vdf tt\ ;DaGwL cfˆgf] cWoog k|:t't ub}{ hLj]Gb|b]j lu/L eGg'x'G5 –…g]kfnL ;flxTo ;+;f/df afn;flxTon] a]Un} klxrfg agfO;s]sf] 5 . To;sf k|df0fsf ¿kdf ljleGg afnklqsf, afnk':ts / afn;flxTosf ;h{sx¿ xfd|f clulNt/ pkl:yt 5g\ . afnaflnsfsf lglDt ;'?lrk"0f{ ;fdu|L k|sflzt ug{ s}of}+ JolQm, ;+:yf / ;/sf/L lgsfo klg lqmofzLn 5g\ . o;} k[i7e"lddf afn;flxTosf] ofqf clu a9\b} jt{dfg cj:yf;Dd cfOk'u]sf] 5 . o; ofqfsf qmddf afnklqsfsf] k|sfzgsf] yfngL ePsf] clxn] nueu cfwf ztfAbL k'Ug yfn]sf] 5 . g]kfnL afn;flxTosf ljljw ljwfx¿ qmdzM kl/k'i6 x'Fb} uPsf] k|ToIf] cg'ej ug{ ;lsG5 . o;df g]kfnL afnklqsfsf] dxTjk"0f{ of]ubfg /x]sf] 5 . o; of]ubfgsf af/]df rrf{ kl/rrf{ / n]vfhf]vf ug]{ kl/kf6L vf;} ljsl;t eO;s]sf] 5}g …Æ -k|n]; q}dfl;s, k"0ff{° !) k[i7 !)!.@)%$_ o; n]vdf pxfFn] lj=;+= @)%$ dª\l;/;Dd k|sflzt afnklqsfsf] ljj/0f lbg'ePsf] 5 / tL klqsfn] k'¥ofpFb} cfPsf] of]ubfgsf] jofg ug'{ePsf] 5 .

cfheGbf #) jif{ cl3 cyf{t\ lj=;++ @)@^ df hubDaf k|sfzgåf/f k|sflzt …sfutLsf] l;/kÚ gfds cfˆgf] k':tsleqsf] …hGd pT;jdf ;D´fpgLÚ zLif{s n]vdf g]kfnL ;flxTodf uf]/vfkqn] k'¥ofPsf] of]ubfgaf/] rrf{ ub}{ sdn bLlIf]t eGg'x'G5 –æg]kfnL ;flxTosf] ljrf/n] uf]/vfkqsf] :j0f{o'u ;Dat\ !(^) b]lv !(&% ;Ddsf] !% jif{ g} /Xof] . To; cjlwdf uf]/vfkqn] ;flxTosf] h'g ;'wf/ u/]sf] lyof] To;sf] sb/ a8] a8] ;dfnf]rsx¿n] klg u/]sf 5}gg\ . To; tfssf s]xL pkGof; oL x'g\ –

!(^) df …syfÚ
!(^! df …jL/ dfnf]hL ef];n]Ú
!(^@ df …odk~rs k|k~rÚ
!(^$ df …hfb'u/Ú
!(&–^* df …gf}nvf xf/Ú
!(&) df …sd{sf] ultÚ . oL ;a} wf/fjflxs ¿kdf lg:s]sf .

oL afx]s nfdf 5f]6f u/L @% eGbf a9L syfs'y'ª\u|L o; cjlwsf uf]/vfkqdf 5flkPsf 5g\ . h:tf] ls …x/fPsf] cf}+7LÚ -&)_ …;'s'nu'08fsf] sxfgLÚ -^(_ …afbnÚ -&!_ …Ps lzsf/Lsf] ;Rrf sxfgLÚ -^*_ …k|Tofudg Ps hfkfgL ls:;fÚ -^&_ …clzlIf]t hfgsLÚ -&@_ .

o; afx]s lgaGwx¿df klg uf]/vfkqn] xft lbPsf] lyof] . c?df !(&# cfiff9 ^ sf]df …anb]j sljsf] aofgÚ !(&@ kf}if !( ut]sf]df …s'df/L x]ng s]n/Úsf] hLjgL 5fk]sf]af6 uf]=k=n] cfˆgf] If]]q sxfF–sxfF k'¥ofPsf] lyof] eGg] yfxf x'G5 . g]kfn / g]kfnLsf] af/]df n]Vg o;sf] xft afFlwPsf] lyof] / klg !(%* sf] kmfu'g * df o;n] …;flUglrt\ ;j{k|i7fKtf]of{d;f]dofhL >L kl08tj/ lz/f]dl0f bLlIf]tfrfo{Úsf] hLjgL 5fKg] lxDdt u/]sf] 5 . !(^) ;fndf k+= 5ljnfnsf] hLjgL klg 5flkPsf] e]l6G5Æ -P] k':ts k[i7 #/$_ .

uf]/vfkqn] g]kfnL ;flxTosf] ljsf;df of]ubfg ub}{ g]kfnL ;flxTo ;]jfdf lg/Gt/tf k|bfg ub}{ cfPsf] 5 eGg] s'/f kf7s, n]vs ;a}nfO{ hfgsf/L 5 . o:t} k|sf/n] cGo dxfg'efjx¿n] klg cGo ;Gbe{ / :yfgdf uf]/vfkqsf] efiff ;flxTo ;]jfsf] oyf;So rrf{ rnfPsf] x'g;S5 . o; kª\lQmsf n]vsn] klg ljleGg ;Gbe{df, ljleGg n]vdf uf]/vfkqsf] zlgjf;/Lo kl/lzi6f°n] afn;flxTosf] pTyfgdf n]v /rgf 5fKg] Joj:yf ldnfP/ k'¥ofpg yfn]sf] ;xof]usf] k|z+;f / jofg ub}{ cfPsf] 5 . ;fy}, uf]/vfkqsf] o:tf] sfo{ slxn] lgoldt ¿kn] lgs} cjlwrNg] u/]sf], slxn] /f]lsg] u/]sf] . o:tf] sfo{sf lglDt slxn] cfwf k[i7 lbg] u/]sf], slxn] Ps rf}yfO{ k[i7 lbg] u/]sf], slxn] Ps rf}yfO{sf