mainlogo2.jpg (11011 bytes)

madhulogo.jpg (5090 bytes)
Vol. 33 :: No. 9 Magh 2057
January - February
2001.

d'n n]v


n]vg / d~rg b'j}df ;kmn 7flgg] Psf°Lsf] ;}4flGts kIf

uf]kL ;fksf]6f

!= k[i7e"ld

;flxTosf ljleGg ljwfx¿ dWo] Psf°L klg Ps xf] . ;+:s[t ;flxTodf Psf°L / gf6snfO{ b[Zo sfJo cGt/ut /flvPsf] kfOG5 . Psf°Lsf] n]vg kIf g} o;sf] k"0f{tf xf]Og, a? o;sf] d~rg kIfnfO{ o;sf] k"0f{tf dfGg ;lsG5 . Psf°Lsf] n]vgn] ;kmntfsf] krf; k|ltzt :yfg cf]u6]sf] x'G5 eg] d~rgn] afFsL krf; k|ltzt :yfg cf]u6]sf] x'G5 . To;}n] g} o; ljwfnfO{ b[Zo sfJo elgPsf] xf] .

Psf°LnfO{ cfw'lgs o'usf] pkh dflgG5 . Psf°L nDafO{sf] b[li6sf]0fn] 5f]6f] x'G5 / oxL 5f]6f]kg g} Psf°Lsf] :j¿ksf] Ps cË xf] . ;dsfnLg hLjgdf Psf°Ln] dxTjk"0f{ e"ldsf v]n]sf] 5 . cfw'lgs sfndf Psf°L w]/} nf]slk|o 5 . Psf°L nf]slk|o x'g'sf] d'Vo sf/0f jt{dfgsf] Jo:t hLjg;Fu ;DalGwt 5 . jt{dfg hLjg Jo:ttfsf] e"d/Ldf ?dlNnO/x]sf] 5 . o:tf] Jo:t hLjgdf w]/} ;do vr{ u/]/ x]g'{ kg]{ / k9\g' kg]{ ;flxlTos ljwfx¿åf/f dflg;n] dgf]/~hg k|fKt ug{ ;Sb}g . Psf°Ln] 5f]6f] ;dodf g} :j:y dgf]/~hgsf ;fy} hLjgsf] s'g} Ps kIfsf] oyfy{ l:ylt k|:t't ub{5 . To;}n] Psf°L k9]/ / x]/]/ Jo:t hLjgdf ;+nUg JolQmx¿ ;Gt'i6 x'G5g\ .

Psf°Lsf] z'?jft bzf}+ ztfAbLlt/sf] cª\u|]hL ;flxTodf ePsf] kfOG5 . Tolta]nf b]vfOg] gf6sx¿ wfld{s ljifoj:t', ljz]iftM qmfOi6sf] hLjg;Fu ;DalGwt x'Gy] . Tolta]nf k|bz{g ul/g] /x:ok|wfg, rdTsf/k|wfg / gLltk|wfg gf6sx¿df Psf°Lsf s]xL tTjx¿ kfOGy] .

;flxTosf cGo ljwfx¿sf] t'ngfdf Psf°Lsf] ljsf; w]/}kl5 ePsf] dflgG5 . cfw'lgs Psf°Lsf] z'¿jftsf] k[i7e"ldsf] ¿kdf !* cf}+ ztfAbLdf ePsf s]xL gf6\o ultljlwx¿nfO{ x]g{ ;lsG5 . Tolta]nf cfˆ6/ lk;]h / s6]{g /]h/ Psbd nf]slk|o lyP . cfˆ6/ lk;]h / s6]{g /]h/ 5f]6f–5f]6f gf6sx¿ x'g\ . cfˆ6/ lk;]hsf] k|bz{g d"n gf6ssf] k|bz{gkZrft\ ul/GYof] eg] s6]{g /]h/sf] k|bz{g d"n gf6s k|bz{g x'g'eGbf klxn] g} ul/GYof] . gf6s k|bz{g ul/;s]kl5 klg s]xL ;do c´} afFsL /x]df bz{sx¿nfO{ xNsf dgf]/~hg k|bfg ug]{ p2]Zo ;lxt cfˆ6/ lk;]hsf] k|bz{g ug]{ ul/GYof] . To:t} s6]{g /]h/sf] k|bz{g, d"n gf6s x]g{ cfpg] bz{sx¿dWo] s]xL bz{sx¿ gf6s z'¿ x'g] ;doeGbf klxn] g} cfOk'Ug] / afFsL bz{sx¿nfO{ s'g'{ kg]{ cj:yfdf ul/GYof] . o;/L To; ;dodf bz{sx¿ df´ cfˆ6/ lk;]h / s6]{g /]h/ b'j} nf]slk|o lyP .

@) cf}+ ztfAbLsf] k|f/Dedf n08gsf] Pp6f gfr3/df 8ANo" 8ANo" Hofsjsf] dl°h ksf] k|bz{g ul/of] . of] k|bz{g Psbd} ;kmn /Xof] . of] k|bz{gsf] k|efj o:tf] k¥of] ls gf6s x]g{ cPsf bz{sx¿ d"n gf6s g} gx]/L of] s6]{g /]h/ dfq x]/]/ g} ;Gt'i6 eO{ 3/ kms]{ . To;kl5 n08gsf] /Ëd~rdf o:tf n3'gf6sx¿ ´g\ ´g\ k|rlnt x'g yfn] . kl5 ltg} s6]{g /]h/ / cfˆ6/ lk;]hsf] ¿kdf b]vfOg] gf6sx¿ g} gf6ssf] gofF ¿k sfod ub}{ Psf°Lsf] :j¿kdf cfa4 x'g k'u] . o;/L g} Psf°Lsf] jt{dfg :j¿ksf] lgdf{0f eof] .

@ kl/efiff

Psf°LnfO{ ljleGg k|sf/n] kl/eflift ug{ ;lsG5 . Psf°L :jod\df Ps k"0f{ ljwf xf] . Psf°Lsf] cfˆg} cl:tTj 5 . Psf°L ;flxTosf cGo ljwfx¿, syf, sljtf, lgaGw / gf6saf6 k[ys /x]/ afFRg ;S5 . olt x'Fbfx'Fb} klg gf6s / Psf°Ldf s]xL ;dfgtf ePsf] dx;'; ug{ ;lsG5 lsgeg] oL b'j} >Jo–b[Zo snf x'g\ .

Psf°LnfO{ kl/eflift ug]{qmddf ljleGg ljåfg\x¿n] cf–cfˆgf wf/0ffx¿ k|:t't u/]sf 5g\ . Sn]6g x]ldN6gn] Psf°Lsf] d~rg ubf{ nfUg] ;don] dfq geO{ o;sf] p2]Zo / d'8n] ubf{ Psf°L gf6seGbf k[ys /xg] ljrf/df hf]8 lbPsf] kfOG5 eg] csf{ ljåfg\ x]g/L x8\;gn] Psf°L :jod\df k"0f{ x'g' kg]{ / Psf°Ldf cgfjZos kfq tyf 36gfx¿sf] hd36 x'g gx'g] s'/fdf hf]8 lbG5g\ . To:t} l;8\gL aS; klg –…Psf°Ldf c;Da4 k|;Ë, ck|f;lËs 36gf / lg/y{s kfqsf] hd36 x'g' x'Fb}gF egL eG5g\ . csf{ ljåfg\ 8ANo"= cf/= O6gn] Psf°Lsf] :j¿k / dfWodsf] s7f]/ lgoGq0fn] ubf{ Pp6} 36gf jf l:yltdf Psf°Ln] ljsl;t ¿k lnG5 eGg] s'/fdf hf]8 lbG5g\ . To:t} l/rf8{;\ jf6\;, 8f= gu]Gb| afns[i0f ;d, / lxdf+z' yfkfn] Psf°Lsf ;DaGwdf lbPsf ljrf/n] Psf°LnfO{ Ps} ljifo;Fu ;DalGwt Ps} ;do;Fu ;DalGwt, Ps} b[Zodf 6'lËg], hLjgsf] s'g} Ps kIf, 36gf jf kl/l:yltsf] af/]df n]lvg] / d~rg ul/g] Ps ;flxlTos ljwf eGg] a'´fpF5 .

jf:tjdf, PsfËL hLjgsf] s'g} Ps lbg xf], h;sf] s'g} ljz]if If0fdf, s'g} Ps ljz]if 36gf 36\b5, h;sf] k|efj hLjge/ kl//xG5 . To;}n] of] ;+lIfKt eP/ klg k"0f{ x'G5 / ;Dk"0f{tfdf o;sf] dxTj sd x'g ;Sb}g .

#= Psf°Lsf tTj

Psf°Lsf tTj eGgfn] Psf°Lsf tL kIfx¿nfO{ a'´fpF5, h;n] s'g} /rgfnfO{ Psf°L xf] eg]/ ls6fg ug{ ;xof]u k'¥ofpF5g\ Psf°Lsf nflu cfjZos tTjx¿ ^ j6f 5g\ . tL x'g\– syfgs, kfq, jftfj/0f, efiff–z}nL, ;+jfb / p2]Zo . oL dWo] sgfys, kfq / ;+jfb Psf°Lsf nflu cToGt} cfjZos 5g\ . syfgs ;dfhdf 36\g] 36gf;Fu ;DaGw /fVb5, kfq JolQmx¿ x'g\ ;dfhsf, / ;+jfb JolQmx¿ aLrsf] cGt/lqmof xf] . To;f] t, jftfj/0f, efiff–z}nL / p2]Zo klg sd dxTjk"0f{ 5}gg\ . oL ;a} tTjx¿nfO{ 5'§f 5'§} cWoog ug'{ pko'Qm x'G5 .

s_ syfgs

syfgs Psf°Lsf] dxTjk"0f{ tTj xf] . syfgs / syfj:t' p:t} p:t} nfU5g\ . s]xL ;dLIfsx¿n] syfj:t' / syfgsnfO{ 5'§\ofO{ b'O{–tTjsf] ¿kdf x]g]{ u/]sf] klg kfOG5 . syfgs / syfj:t'df ;'Id leGgtf 5 . ;dfhdf / hLjgdf 36\g] ljleGg 36gfx¿ syfj:t' cGt/ut kb{5g\ . ltg} 36gfx¿nfO{ Psf°Lsf/n] ha cfˆgf] ¿kdf 9fn]/ Psf°Ldf k|:t't ub{5, Tof] syfgs aGg hfG5 . csf]{ zAbdf syfj:t'nfO{ sRrf kbfy{sf] ¿k / syfgsnfO{ ToxL sRrf kbfy{af6 lgld{t s'g} tof/L j:t'sf] ¿k eg]/ x]g{ klg ;lsG5 .

syfj:t' / syfgsaLrsf] leGgtfnfO{ :ki6 kfg{sf] nflu Pp6f pbfx/0f k|:t't ug'{ pko'Qm x'g]5 . æPp6f ;8sdf a; bf}l8/x]5 . a;n] xl/s[i0fnfO{ af6f] sf6\bf sf6\b} 7Ss/ lbG5 . xl/s[i0f 3fOt] x'G5 / p;nfO{ c:ktfndf egf{ ul/G5 . kl5 xl/s[i0fnfO{ ;~rf] x'G5 t/ p;sf] v'§fn] sfd ub}{g / pm nË8f] aG5 .Æ of] syfj:t' xf], 36gf xf] . 36gf qmlds ¿kdf 36\b} hfG5 . t/ Psf°Ldf of] syfj:t' k|:t't ubf{ Psf°Lsf/n] Psf°Lsf] z'?df a; bf}l8/x]sf] b[Zoaf6 Psf°Lsf] z'¿jft gug{ klg ;S5 . Psf°L 3fOt] xl/s[i0f c:ktfndf pkrf/ u/fpFbf u/fpFb}af6 klg z'¿ x'g ;S5, xl/s[i0f cfˆgf] 3/df j}zfvL 6]s]/ lx+8\b} u/]sf] 36gfaf6 klg z'? x'g ;S5, a}zfvL agfpg] 7fpFaf6 klg z'¿ x'g ;S5 . of] Psf°Lsf/ cfkm"n] syfj:t'nfO{ k|:t't ug]{ tl/sfdf e/ k5{ . syfj:t'nfO{ snfTds ¿kdf k|:t't ul/Pkl5sf] ¿k syfgs aGg k'U5 . cyf{t\ syfj:t'sf] snfTds k|:t'lt syfgs xf] . syfgsdf 36gfsf] qmda4tf x'g'k5{ eGg] h?/L 5}g .

Psf°L ;+lIfKt cyf{t\ n3'¿ksf] x'g' kg]{ ljrf/ kfOG5 . o;y{ Psf°Ldf lq–clGjltsf] lgjf{x ul/G5 . lq–clGjltn] Psf°Ldf :yfg, ;do / sfo{sf] clGjlt a'´fpF5 . :yfg clGjltn] Psf°L s'g} klg Pp6} :yfgdf z'¿ eO{ ToxL :yfgdf cGTo x'g'k5{ eGg] atfpF5 . ;f] cg'¿k olb Psf°Ldf Pp6f :yfg u}+8fsf]6 5 eg] Psf°L u}+8fsf]6df z'¿ eO{ u}+8fsf]6df g} 6'lËg'k5{ . :yfgflGjlt cg';f/ Psf°Ldf b[Zo kl/jt{g u/]/ km]l/ kf]v/f cyjf sf7df8f}+ agfpg ldNb}g . Psf°Ldf Pp6} ;do x'g' jf~5gLo b]lvG5 . k"0ff{°L gf6sdf hLjgsf ljljw kIfx¿ ;d]l6g] ePsfn] o;df Pp6} ;do ;Dej x'Fb}g . t/ Psf°L hLjgsf] s'g} Ps kIf;Fu ;Da4 x'gfn] o;df ;do clGjlt ;Dej 5, / cfjZos klg 5 . ;fdfGotof, Pp6f Psf°Ldf ;do ;+of]hg To;/L ug'{ pko'Qm x'G5, h'g 36gf Ps°Ldf k|:t't ubf{ jf:tljs hLjgdf nfUg] hlt ;do dfq pkof]u xf];\ . o;f] ubf{ Psf°Ldf ljZj;gLotf, ultzLntf / hLjGttf ´lNsG5 . sfo{sf] clGjlt tLg clGjltx¿dWo]sf] csf]{ Ps xf] . Psf°L Psf]Gd'v x'G5 . Psf°L Pp6} ljifoj:t' / hLjgsf] s'g} Ps kIf;Fu ;DalGwt x'G5 . o;/L Psf°Ldf sfof{lGjlt ;Dej klg 5 .

Psf°Lsf] syfgsnfO{ k|f/De, ljsf; / cGTo u/L tLg efudf ljefhg u/L x]g]{ u/]sf] klg kfOG5 .

v= kfq

s'g} klg ;dfh h;/L dflg;x¿sf] pkl:yltdf dfq ;Dej 5, To;/L g} Psf°L kfqx¿sf] cg'kl:yltdf ;Dej 5}g . To;}n] kfqnfO{ Psf°Lsf] dxTjk"0f{ tTjsf] ¿kdf x]g{ ;lsG5 .

Psf°Ldf cgfjZos kfqx¿sf] eL8 hDdf ul/g' pko'Qm b]lv+b}g, o;f] eGg'sf] cy{ of] xf]Og ls Psf°Ldf kfqx¿ Psbd} sd x'g\ . ;fdfGotof, rf/ kfFrhgf kfqx¿ Psf°Lsf nflu :jfutof]Uo dflgG5g\, ltgdf b'O{ hgf k|d'v kfq x'G5g\ / afFsL uf}0f kfq x'G5g\ . k|d'v / uf}0f oL b'j} k|sf/sf kfqx¿df leGgtf olt dfq x'G5 ls k|d'v kfqx¿ cfˆgf] p2]Zo k|flKtsf nflu lx+l8/x]sf x'G5g\ eg] uf}0f kfqx¿n] k|d'v kfqx¿sf] p2]Zo k|flKtsf nflu ;xfos e"ldsf lgjf{x u5{g\ . k|d'v kfqsf rl/qdf k|sfzkfg{ / syfnfO{ cufl8 a9fpg uf}0f kfqn] ;xof]u k'¥ofpF5g\ .

Psf°Ldf b]lvg] gfos, ;x–gfos, vngfos, gflosf cflb Psfl°sf kfq x'g\ . Psf°Ldf P]ltxfl;s / kf}/fl0fs kfqx¿sf] klg k|of]u ul/Psf] kfOG5 . P]ltxfl;s Psf°Ldf P]ltxfl;s JolQm kfqsf] ¿kdf pkl:yt x'G5 . / Psf°Lsf/n] p;sf] rl/q lrq0f u5{ . syf / pkGof; ljwfdf n]vsn] k|ToIf l6Kk0fL ug]{ cj;/ k|fKt u/]sf] x'G5 t/ Psf°Ldf n]vs k|ToIf ¿kdf pkl:yt x'g ;Sb}g . o; l:yltdf n]vsn] cfˆgf ljrf/x¿nfO{ k|:t't ug{ kfqnfO{ dfWod agfPsf] x'G5 .

Psf°Lsf kfqx¿ hLjgsf JolQmx¿sf k|ltljlDa x'g\ pgLx¿ Psf°Lleq hLjg afFr]sf] cfkm" cg'e"t u5{g\ / ljZj:t x'G5g\ / c¿nfO{ klg To;/L g} ljZjf; lbnfpF5g\ .

u= ;+jfb

;jf+b Psf°Lsf] csf]{ tTj xf] . ;+jfbsf] cg'kl:yltdf gf6s÷Psf°L ;Dej 5}g . Psf°Ldf kfqx¿ x'G5g\, kfqx¿ Ps cfk;df cleJolQm ljlgdo u5{g\ oltv]/ pgLx¿sf] dfWod ;+jfb x'G5 . Psf°Ldf kfq h] af]N5, Tof] ;+jfb xf] . oxL ;+jfbsf] dfWodaf6 g} Psf°Lsf] syfgsdf ljsf; x'G5 / rl/q lrq0f ;Dej 5 . syf, pkGof;df n]vsn] k|ToIf¿kdf rl/q lrq0f ug{ ;S5, t/ Psf°Ldf kfqx¿ aLrsf] ;+jfbåf/f g} rl/q lrq0f ul/Psf] 5 .

Psf°Ldf ;+jfbsf] k|of]u pko'Qm / ;fy{s ?kdf ul/g' cfjZos dflgG5 . ;+jfbdf cgfjZos zAb /flvg' x'Gg . Pp6} kfqn] w/} nfdf] ;+jfb af]Ng' pko'Qm x'Fb}g . o;n] Psf°Lsf] ultzLntfdf afwf k'¥ofpg ;S5 . Psf°Lsf nflu ;/n, ;hLj / ;+lIfKt ;+jfb :jfutof]Uo x'G5 .

Psf°Ldf kfqn] af]Ng] ;+jfbaf6 pQm kfqsf] leqL tyf aflx/L b'j} l:ylt pb\3fl6t x'G5 . Psf°Ldf ;+jfbsf] dfWodaf6 g} Ps kfqn] csf]{ kfqsf] k|z+;f / cfnf]rgf cflb ug]{ ub{5 . ;du|df, ;+jfb Tof] xf], h;n] Psf°LnfO{ hLjg lbG5 .

3= efiff z}nL

Psf°Ldf efiffsf] dxTjk"0f{ e"ldsf /xG5 . Psf°Ldf kfqx¿n] af]Ng] ;+jfb efiffsf] dfWodaf6 g} lgld{t x'G5 . Psf°L Psf]Gd'v / åGåfTds x'G5 . Psf°Ldf k|of]u ul/g] efiffdf snfTdstf / k|efjsfl/tf x'g' cfjZos 5 . ljrf/ cleJoQm ug]{ tl/sf z}nL xf] . Psf°Lsf] ;kmntfdf o;df k|o'Qm z}nLsf] dxTjk"0f{ e"ldsf /xG5 . jf:tjdf, ;+jfbdf k|of]u x'g] efiffsf] :jefj g} z}nL xf] . ;kmn Psf°Lsf nflu /fd|f] efiff– z}nL cfjZos 5 .

Psf°Ldf k|of]u x'g] efiff ;/n / ;+lIfKt x'g' cfjZos 5 . ;/n jfSo / ;/n zAbsf] k|of]uåf/f :jR5 ¿kdf Psf°Lsf] syfj:t'nfO{ aufpg' Psf°Lsf/sf] bIftfsf] k|bz{g xf] . Psf°Ldf k|of]u ul/g] efiff Psf°lsf] jftfj/0f / kl/j]zdf klg e/ k5{ . s'g} lglZrt ;d'bfo;Fu ;DalGwt Psf°Ldf ;f] 7fpFsf] efiff / ;f]xL 7fpFsf] hLjg z}nL k|:t't ul/g' k5{ . ;a}eGbf dxTjk"0f{ s'/f t Psf°Ldf k|o'Qm efiff :jfefljs nfUg] x'g'kb{5 . k|To]s kfqsf] leGgleGg k|s[lt x'G5, pm ;f]xL cg'¿k g} efiff k|of]u u5{, h'g s'/fnfO{ ;"Id ¿kdf s]nfP/ leGg leGg z}nLdf efiffsf] k|of]u ug'{ Psf°Lsf/sf] sfd xf] .

Psf°Ldf pvfg 6'Ssfsf] k|of]u ubf{ ;'gdf ;'uGw x'g] x'G5 . To;}n] ;Gbe{ cg'¿k k|tLsfTds efiff klg Psf°Ldf k|of]u ug'{k5{ . Psf°Ldf u'lDkmt z}nLeGbf ;/n z}nL k|of]u ug'{ lxts/ dflgG5 .

ª jftfj/0f

dflg; ;dfhaf6 leGg x'g ;Sb}g lsgeg] pm g} ;dfhsf] Ps cË xf] . ;flxTo dflg;åf/f g} n]lvG5, dflg;sf nflu g} n]lvG5 / dflg;s} af/]df n]lvG5 . o;y{ ;dfh / ;flxToaLr cGt/;DaGw :yflkt 5 . ;flxTo ;fdflhs l:yltsf] pkh xf] . ;f]xL ;fdflhs l:ylt, h;af6 ;flxTo l;lh{t x'G5, g} jftfj/0f xf] . jftfj/0f eGg' b]zsfn xf] . Psf°L ;dsfnLg ;do / ;dsfnLg :yfgaf6 k|efljt x'G5 cyf{t\ Psf°L jftfj/0faf6 k|efljt x'G5 / Psf°Ln] :jod\ Ps jftfj/0f l;h{gf u5{ .

Psf°L jftfj/0f cg'¿k ;+/lrt x'g' cfjZos 5 . o;f] ePg eg] kf7sn] ga'‰g klg ;S5g\ . jftfj/0fn] ljz]iftM kl/j]znfO{ a'´fpF5 . ufpFn] kl/j]z / zx/L kl/j]zdf l;lh{t Psf°L 5'§f5'§} x'G5g\ . jt{dfg kl/j]zdf n]lvPsf] Psf°L / s'g} lglZrt ;dosf] kl/j]zdf n]lvPsf] Psf°Ldf leGgtf x'G5 . o;/L x]bf{ Psf°Ldf jftfj/0f eGgfn] Psf°L l;h{gf ul/g] kl/j]z a'l´G5 .

r= p2]Zo

s'g} klg sfo{sf] p2]Zo x'G5, To:t} Psf°Lsf] klg . Psf°Lsf] cfˆg} d"No, dfGotf / cy{ 5 . Psf°Ln] cfkm"df tLg} d"No, dfGotf / cy{sf] :yfkgf ug]{ Pp6f p2]Zo af]s]sf] x'G5 . s'g} klg /rgfnfO{ Psf°L xf] eg]/ lrGgsf nflu ;+/rgfTds b[li6sf]0fn], ;+lIfKttfsf b[li6sf]0fn], Psf]Gd'vtfsf b[li6sf]0fn] Psf°Ln] cfˆgf] kl/ro :yflkt ug'{kg]{ x'G5 . ;f]xL kl/ro :yfkgfy{ Psf°Ln] cfˆgf] p2]Zo lgwf{l/t u5{ .

;a}eGbf klxnf] s'/f t Psf°L :jod\ cfkm" Ps Psf°L x'g] p2]Zo /fVb5 . To;kl5 Psf°Ln] s'g} ljz]if P]ltxfl;s, ;fdflhs, cfly{s / /fhgLlts kIfsf] pb\3f6g u/L cfˆgf kf7s tyf bz{snfO{ ;'–;"lrt agfpg] p2]Zo /fv]sf] x'g ;S5 . Psf°L Ps snfTds l;h{gf ePsf]n] Psf°L :jod\df Ps snfsf] ¿kdf :yflkt x'g' klg o;sf] csf]{ p2]Zo xf] .

$ Psf°Lsf juL{s/0f

Psf°LnfO{ ljleGg sf]0faf6 x]/]/ ljleGg cfwf/df juL{s/0f ug{ ;lsG5 . r'8fdl0f aGw'n] ;f´f Psf°Lsf] k|:tfjgfdf tL cfwf/x¿ k|:t't ug'{ePsf] 5 . tL cfwf/x¿ x'g\– syfgs, rl/q, jftfj/0f, z}nL, p2]Zo / ;+jfb .

s= syfgssf cfwf/df

syfgssf cfwf/df Psf°L tLg k|sf/sf x'g ;S5g\ . tL x'g\ – P]ltxfl;s, kf}/fl0fs / ;fdflhs . P]ltxfl;s Psf°Ldf P]ltxfl;s syfj:t' x'G5 eg] kf}/fl0fs Psf°Ldf kf}/fl0fs syfj:t' x'G5 . ;dfh;Fu ;DalGwt 36gfx¿nfO{ syfj:t' agfO{ n]lvPsf Psf°Lx¿ ;fdflhs Psf°L x'g\ . ;fdflhs ;d:of;Fu cfa4 Psf°Lx¿ ;fdflhs Psf°L x'g\ .

v= rl/qsf cfwf/df

rl/qsf cfwf/df Psf°LnfO{ b'O{ k|sf/n] ljefhg u/L x]g{ ;lsG5 . tL x'g\ ;fdfGo rl/q ePsf] Psf°L / c;fdfGo rl/q ePsf] Psf°L . ;fdfGo rl/q ePsf] Psf°Ldf jf:tljs hLjgdf b]lvg] ;j{;fwf/0fx¿ g} kfqsf] ¿kdf pkl:yt x'G5g\ . eg] c;fdfGo rl/q ePsf] Psf°Ldf s]xL kfqx¿ ljlzi6 x'G5g\ . pgLx¿ ;j{;fwf/0f kfqx¿n] h:tf] Jojxf/ gu/L pgLx¿n] eGbf leGg Jojxf/ ub{5g\, pgLx¿sf] cfbz{ ljrf/ / sfo{n] pgLx¿nfO{ ljlzi6tfsf] lzv/df k'¥ofPsf] kfOG5 .

To:t} Psf°Ldf b'O{ k|sf/sf kfqx¿ x'G5g\–l:y/ / ultzLn . l:y/ kfq Psf°Lsf] z'¿ / cGTo b'j}df ;dfg l:yltdf /lx/xG5 eg] ultzLn kfq kl/l:yltsf] k|efjn] p;df kl/jt{g cfO{ p;sf] l:yltdf Psf°L z'¿ x'Fbfsf] cj:yf / Psf°L cGTo x'g] a]nfsf] cj:yfdf leGgtf b]vf k5{ .

u= jftfj/0fsf] cfwf/df

jftfj/0fsf] cfwf/df Psf°LnfO{ b'O{ efudf ljefhg u/L x]g{ ;lsG5 . tL x'g\– ef}lts jftfj/0f b]vfpg] Psf°L / dfgl;s jftfj/0f b]vfpg] Psf°L . ;dfh, b]z / ljb]zdf 36\g] 36gfx¿nfO{ cfwf/ dfg]/ n]lvg] Psf°Ldf ef}lts jftfj/0fsf] pkl:ylt /xG5 . s'g} kfqsf] cGt/dgsf] åGå k|:t't ul/+bf Psf°Ldf dfgl;s jftfj/0f pb\3fl6t x'G5 .

3= z}nLsf] cfwf/df

afns[i0f ;dn] z}nLsf cfwf/df Psf°Lsf rf/ e]b b]vfpg' ePsf] 5 . ltgLx¿ x'g\ – sljtf Psf°L, efj–Psf°L, g[To–Psf°L / ;ËLt Psf°L . To:t} Psf°LnfO{ >Jo Psf°L -/]l8of] ?ks_ / b[Zo Psf°L -d~rdf k|blz{t Psf°L_ eg]/ 5'§fOPsf] klg kfOG5 . s]xL Psf°L k9\g dfq x'g] u/L ;flxlTos efiffdf n]lvPsf x'G5g\ . ltgLx¿nfO{ kf7\o Psf°L eGg ;lsG5 .

ª= p2]Zosf] cfwf/df

p2]Zosf cfwf/df r"8fdl0f aGw'n] Psf°LnfO{ k|rf/fTds, ;'wf/fTds, kl/rofTds, xf:o JoªUofTds Pj+ z'4 ;flxlTos egL juL{s/0f ug{ ;lsg] s'/f pNn]v ug'{ePsf] 5 .

r= ;+jfbsf] cfwf/df

;+jfbsf] cfwf/df Psf°LnfO{ :jut Psf°L / ;+jfbfTds Psf°L u/L b'O{ efudf juL{s/0f ug{ ;lsG5 . Pp6f dfq kfq ePsf] Psf°Ldf Psn cleJolQm x'G5, To:tf] Psf°LnfO{ :jut Psf°L elgG5 eg] Ps eGbf w]/} kfqx¿ ePsf] Psf°LnfO{ ;+jfbfTds Psf°L elgG5 .

%= Psf°L / cGo ljwf

Psf°L ;flxTosf ljleGg ljwfx¿dWo] Ps ljwf xf] . of] :jod\df k"0f{ 5 . o;sf] ;DaGw ;flxTosf cGo ljwfx¿;Fu klg /xG5 . Psf°Lsf] ;flxTosf cGo ljwfx¿ ;Fusf] ;DaGw af/]df ljZn]if0f ug'{ oxfF ;fGble{s x'g]5 . tL ;DaGw ljZn]if0fdf Psf°L / tL cGo ljwfx¿ aLrsf] ;dfgtfx¿ / leGgtfx¿ g} cfwf/sf] ¿kdf /xg]5g\ .

s= Psf°L / gf6s

Psf°L / gf6s b'j} >Jo–b[Zo snf x'g\ . o;y{ ´§ x]bf{ gf6s / Psf°Ldf w]/} ;dfgtf eP ´} klg nfU5 . gf6s / Psf°L b'j} d~rgsf] p2]Zo /fv]/ n]lvG5 . b'j}df kfqx¿ aLrsf] cGt/lqmofaf6 syfgs cufl8 a9\5 . km/s km/s rl/qsf kfqx¿sf] pkl:ylt b'j}df x'G5 . ;fob o;}n] klg Psf°LnfO{ gf6ssf] pkljwfsf] ¿kdf x]g]{ u/]sf] kfOG5 .

jf:tjdf Psf°L / gf6s 5'§f5'§} ljwf x'g\ . h;/L syf / pkGof;df leGgtf 5, To;/L g} Psf°L / gf6sdf :j¿kut leGgtf 5, . nfdf] syf h;/L pkGof; x'g ;Sb}g, To;/L g} 5f]6f] gf6s Psf°L x'g ;Sb}g . cyf{t\ gf6snfO{ 5f]6\ofpFb}df Psf°L / Psf°LnfO{ nDAofpFb}df gf6s x'Fb}g . Psf°Ldf Psf]Gd'vtf x'G5 . Psf°Ldf Pp6f c° x'G5 eg] gf6sdf ljleGg c°x¿ x'G5g\ . Psf°Ln] hLjgsf] s'g} Ps kIfnfO{ dfq ;d]6\5 eg] gf6sn] ;Dk"0f{ hLjgnfO{ g} ;d]6\5 . Psf°Ldf :yfg, ;do / sfo{, oL tLg clGjlt ;Dej dflgG5 .

v= Psf°L / syf

Psf°L / syfdf s]xL ;dfgtf kfOG5 . syfnfO{ pkGof;sf] ;x–ljwf dfg]em} Psf°LnfO{ klg gf6ssf] ;x–ljwf dflgG5 . cfsf/ut ¿kdf x]bf{ oL b'j}df n3'–:j¿k kfOG5 . b'j} ljwf Ps csf{df cf–cfˆgf k|s[ltsf cfwf/df leGg leGg 5g\ . Psf°L clegoåf/f dgf]/~hg k|bfg ug]{ p2]Zo;Fu ;DalGwt 5 . syfaf6 k9]/ dgf]/~hg lng ;lsG5 . Psf°Ldf n]vs t6:y /xG5 / kfqx¿sf] aLrsf] ;+jfbdf cGt/lqmof ;DkGg x'G5, t/ syfdf slxn]sfxL+ syfsf/ :jod\ x:tIf]k ug{ k'U5 . syfsf/ syfdf cr]tg ¿kdf pkl:yt eO/xG5 .

syf Gof/];g;Fu ;Da4 5 . s'g} kfq jf n]vsn] 36gfx¿sf] af/]df s]xL af]ln/x]sf] x'G5– syfdf . syfdf kfOg] of] Gof/]l6e 6]lSgs Psf°Ldf lgs} sd kfOG5 . Psf°Lsf/x¿n] Psf°Ldf ;"qwf/sf] k|of]u u/L Gof/]l6d 6]lSgs ckgfpg ;S5g\ .

u= Psf°L / pkGof;

Psf°L / pkGof; b'O{ k[ys ljwf x'g\ . logLx¿sf] aLrdf vf;} ;dfgtf kfOFb}g . cfsf/sf] b[li6sf]0fn] pkGof; nfdf] x'G5, Psf°L 5f]6f] x'G5 . :j¿ksf] b[li6sf]0fn] x]bf{ Psf°Ldf ;+jfbfTdstfsf] cflwSo x'G5 eg] pkGof;df j0f{gfTdstf / ljZn]if0ffTdstf x'G5 . pkGof;n] ;Dk"0f{ hLjgnfO{ ;d]6\g ;S5 eg] Psf°Ln] hLjgsf] s'g} Ps kIfnfO{ x]g]{ u5{ .

3= Psf°L / sljtf

Psf°L / sljtf b'O{ k[ys ljwf x'g\ . Psf°Ldf ;+jfbfTdstfn] k|efj hdfPsf] x'G5 eg] sfJofTdstfn] . Psf°Ldf k|o'Qm ;+jfbx¿df sljtfTds cleJolQm e]l6G5g\ . s]xL Psf°Lsf s]xL kfqx¿ ;+jfb g} sljtfdf af]n]sf klg kfOG5g\ . km]l/ otf s]xL sljtfx¿ klg ;+jfbo'Qm e]l6G5g\ . o;/L x]bf{ Psf°L / sljtfdf s]xL ;DaGw :yflkt ePsf] dx;'; x'G5 .

ª= Psf°L / lgaGw

Psf°Ldf cGt/lqmofTdstf x'G5 eg] lgaGwdf j0f{gfTdstf . lgaGwdf k|foM s'g} j:t'sf] 36gfsf], kl/l:yltsf] / cg'e"ltsf] af/]df j0f{g ul/Psf] x'G5, h'gs'/f Psf°Ldf kfqx¿aLrsf] cGt/lqmofaf6 yfxf x'G5 . s]xL Psf°Ldf s'g} kfqn] cyjf ;"qwf/n] To:tf 36gf, kl/l:ylt / cg'e"ltsf] af/]df j0f{g u/L af]n]sf] kfOG5 . Tolta]nf Psf°Ldf lgaGwsf] j0f{gfTdstfsf] cg'e"lt ug{ ;lsG5 . ;fdfGotof, Psf°L / lgaGw b'j} cfsf/sf b[li6n] 5f]6f x'G5g\ . oL b'O{ k[ys ljwf x'g\ .

^= Psf°Ldf snf / k|ljlw

k|To]s l;h{gf snf / k|ljlwsf] ld>0f xf] . Psf°Lsf/sf] efjgfsf] cleJolQm snf xf] . snf cleJoQm x'Fbf o;n] cfˆgf] Pp6f ¿k agfpF5, :j¿k agfpF5 . tL ¿kx¿ / :j¿kx¿ Psf°Lsf k|ljlw x'g\ . Psf°L ;flxTosf cGo ljwfeGbf km/s 5 . o;/L km/s b]lvg' Psf°Lsf] k|fljlws kIfaf6 ;Dej x'G5 .

Psf°Lsf] k|fljlws kIf o;sf] d~rg;Fu klg ;Da4 5 . d~r, dfOs aflx/L k|ljlw x'g eg] clego ug{ d~rdf kfqsf] pkl:ylt x'g' leqL k|ljlw xf] . Pp6f snfsf/ d~rdf clego u5{, of] p;sf] snf kIf xf] . snfsf/, ;ËLt j]ze"iff, dfOs, k|sfzsf] k|of]u u5{, oL p;sf ;xfos ;fdu|Lx¿ x'g\, h;nfO{ k|ljlw kIf dflgG5 . o;/L k|ljlwsf] ;xof]un] snfsf/n] cfˆgf] snf k|bz{g u5{ d~rdf / Pp6f l;h{gf ;'DkG5– bz{snfO{ .

&= Psf°L n]vg / d~rgsf] ¿kdf

Psf°L >Jo b[Zo snf xf] . To;}n] o;sf b'O{ kIf x'G5g\– n]vg / d~rg . Psf°L ljz]iftM d~rgsf nflu n]lvG5 . To;}n] Psf°Lsf] d~rg kIfnfO{ dxTjk"0f{ dfGg ;lsG5 . To;f] t Psf°L k|f/Dedf n]lvG5, ta dfq d~rg ul/G5 . Psf°Lsf] k|fylds sfo{ n]vg;Fu ;Da4 5 .

s]xL Psf°Lx¿ d~rgsf] p2]Zo g/fv]/ k9\gsf nflu dfq x'g] u/L n]lvPsf] kfOG5 . s]xL Psf°L k7g / d~rg b'j} p2]Zon] n]lvPsf] x'G5 . Psf°LnfO{ n]vgsf] ¿kdf ;flxTosf] Ps ;zQm ljwf dflgG5 . ljlzi6 ;flxlTos d"Nosf Psf°LnfO{ ;flxlTos Psf°L eg]/ eGg] u/]sf] klg kfOG5 .

Psf°LnfO{ d~rgsf] ¿kdf ;kmn agfpg clego, ;ËLt, Wjlg k|sfz Joj:yf, j]ze"iff, z[Ëf/ cflbsf] ljz]if e"ldsf x'G5 . o;k|sf/ Psf°L d~rg ul/+bf Psf°L / rnlrqdf ;dfgtf kfOG5 . Psf°L / rnlrqdf km/s olt x'G5– rnlrq kmf]6f]u|fkmL xf], Psf°L hLjGt .

o;k|sf/ Psf°L n]vg / d~rg b'j} ¿kdf ;kmn b]lvG5 .

– u}+8fsf]6, gjnk/f;L


d'n n]v || k|ltlqmof || ;do–;Gbe{ || lgofqf || syf || sljtf ||  lgjGw || ljrf/ d~r || k|;Þª\uj; ;+:d/0f || cltt || snf || wd{÷;+:s[lt  || cfFs'/f || k':ts÷klqsf || ;Gbe{ ||  Home|

Send your comments and letters to the editor at gopa@mos.com.np
2001 © Mercantile Communications Pvt. Ltd. P.O. Box 876, Durbar Marg, Kathmandu, NEPAL.   Tel : 977 1 220 773, 243566, Fax: 977 1 225 407.Reproduction in any form is prohibited without prior permission. No part of the articles which appear in the internet version on MADHUPARKA may be reproduced without the permission of Mercantile Communications Pvt. Ltd. For reprinting rights, please write to US. Send us your feedback: CONTACT US. ABOUT US   CLICK HERE FOR PAST ISSUE   ADVERTISE WITH US   

BACK TO THE TOP