mainlogo2.jpg (11011 bytes)wpe6.jpg (2791 bytes)
madhulogo

Vol. 34 :: No. 11 Chaitra 2058
March - April,
2002.

k|;¨j;

cg'jfb eg]sf] vfln efiffGt/ dfq xf]Og

– k|f1 dfwjnfn sdf{rfo{

;flxTonfO{ hLjgsf] bk{0f dfGg'x'g] jl/i7 ;flxTo;fws dfwjnfn sdf{rfo{ g]kfnL / g]kfn b'j} efiffsf, ;zQm / >4]o ;flxTosf/ x'g'x'G5 . g]kfnLdf …zf/bfÚ klqsfsf] k|sfzg / g]kfn efiffdf …wdf]{boÚ dfl;ssf] k|sfzgaf6 k|]l/t eP/ l;h{gfcf/De ug'{ ePsf] lyof] pxfFn] .

g]kfnL efiffdf syf, sljtf, lgaGw / cg'jfbssf If]qdf nfdf] ;dob]lv cfˆg} k|sf/sf] df}lns of]ubfg k'¥ofpFb} cfpg'ePsf dfwjnfn sdf{rfo{ g]kfn efiffsf cfw'lgs syfsf/ dflgg'x'G5 . g]kfnL ;flxTodf syf, sljtf, lgaGw, ;dfnf]rgf, Jofs/0f u/L Ps bh{g, g]kfn efiffdf kfFr, cª\u|]hLdf rf/ ;Dkfbg tyf cg'jfb u/L Ps bh{ghlt k':tsx¿ pxfFsf k|sflzt 5g\ .

lj=;+= !(*# k';df sf7df8f}+df hGdg'ePsf dfwjnfn sdf{rfo{ hlt ;/n / ;f}Do JolQmTjsf x'g'x'G5 Tolt g} pxfFsf l;h{gf lzi6 / ;/n x'g] u/]sf 5g\ . g]kfn /fhsLo k|1f k|lti7fgsf cg'jfb tyf cg';Gwfg ljefu k|d'v k|f1 dfwjnfn sdf{rfo{ pd]/n] ;f9] ;ft bzs kf/ ul/;Sg' ePsf] eP klg pxfFsf] pT;fx / ;lqmotf pbfx/0fLo ag]sf] 5 . pxfF k|1f k|lti7fgsf] cToGt ;lqmo / l;h{gfTds k|f1 dflgg' x'G5 .

;flxTo;fws dfwjnfn sdf{rfo{n] k|1f k|lti7fgdf cg'jfb / cg';Gwfg ljefu lhDdf lng' ePkl5 b'j} ljifosf cfwf/ ;fdu|Lx¿b]lv tof/ kfg'{ ePsf] 5 . pxfFn] xfn;Dd cg'jfb u|Gysf] ;"rL, cg'jfb ;flxTosf] Oltxf;, cg'jfbsx¿sf] hLjgL, g]kfnL efiff ;flxTodf cg';Gwfg k|lqmof, g]lKnh ln6/]r/, zf/bf klqsfsf ;DkfbsLo ljrf/x¿, zf]w k|lqmof, zf]w k|aGw;"rLh:tf ljifodf cg';Gwfg / cg'jfb sfo{x¿ ul//xg' ePsf] 5 . h;dWo] s]xL k|sflzt eO;s]sf 5g\ eg] s]xL k|sfzg qmddf /x]sf 5g\ .

tkfO{+ s] cfwf/df s;/L syf, sljtf, lgaGw l;h{gf ug'{x'G5 <

daf6 syf, sljtf jf ;flxTodf c¿ s'/f l;h{gf x'g] cfwf/ d'Vo b'O{ 5g\ M Ps, hLjg hut\;Fusf] ;Dks{n] dgdf kg{ cfpg] k|efj, clg tL k|efjsf] k|ltlqmof:j¿k cfkm"nfO{ nfu]sf] s'/f cleJoQm ug]{ rfxgf . oL b'j} k|fs[lts hLjgdf :jtM :km"t{ x'g] s'/f x'g\ / cgfof;} ltgaf6 syf, sljtf jf cGo s'/f h'g pko'Qm x'G5 To;sf] l;h{gf x'G5 . l;h{gf ug'{k¥of] eGb}df To;} l;lh{g] x'Fb}gg\ oBlk aflx/af6 x]bf{– slxn]sfxL+ vf]h]kl5 l;lh{Psf h:tf b]lvPsf x'G5g\ klg . xf], a? To;/L l;lh{g'eGbf cufl8 Tof] l;h{gfn] cg]s k|lqmof kf/ u/]sf] x'G5– klxn] aflx/af6 kg{ cfPsf] k|efjnfO{ leq–aflx/ s]–s:tf] xf] cf]N6fO{–kN6fO{ x]g]{ ul/Psf] x'G5 . clg ;+oldt eP/ cyjf cgf;Qm eP/ Tof] k|efjsf] k|ltlqmof ;xh tyf :jfefljs tj/n] tyf ;Dk|]if0fLo x'g] lsl;dn] ;+/lrt ul/G5 . o;f] ubf{ sltko cj:yfdf cfkm"nfO{ cfkm}+ kf7s jf cfnf]rssf] ¿kdf lqmofzLn u/L Tof] l;h{gfnfO{ kl/is[t jf kl/dflh{t ug]{ ul/G5 . clg o;/L syf, sljtf lgaGw jf ;flxTosf c¿ ljwfsf] l;h{gf x'g hfg] x'G5 . Tof] s'/f sd;]sd d]/f] /rgfsf] xsdf nfu" x'G5 .

cg'e"lt cleJoQm ug{ Pp6} ljwf x'g' / w]/} ljwf x'g'df s] s:tf cGt/ x'G5g\ <

o; k|sf/ k|ltlqmofnfO{ cleJolQm lbg] qmddf cg'e"lt ;Dk|]if0fLo x'g] pko'Qm dfWodsf] ¿kdf ljwfsf] /f]hfO :jtM x'ghfG5 . ljwf /f]Hg] rfxgfn] eGbf cGtMk|]/0ffn] ;~rflnt x'G5 / Tof] cGtM k|]/0ff ;Dk|]if0f ug]{ d"ne"t rfxgfn] :km"t{ ePsf] x'G5 . o;}n] l;h{gzLn ;flxTosf/sf] cg'e"lt cleJoQm ug]{ dfWod¿kL ljwfsf] rog nx8n] geO{ k|s[ltut afWotfn] x'G5 . egfOsf] dtna, ljleGg y/Lsf] ljwfsf] pkof]u x'g' ljleGg cg'e"ltsf :jefjhGo ;Dk|]if0fLo u'0fsf] ljleGgtfdf lge{/ x'G5 . dflg; ;a} uBdo jf kBdo cyf{t\ sfJodo x'Fb}g, g p;sf] lhGbuL g} ;w}+ kBdo jf uBdo x'G5– l:ylt kl/l:yltn] p;nfO{ slxn] kBdo agfOlbPsf] x'G5 eg] slxn] uBdo agfOlbPsf] x'G5 . kBdo ePsf dflg;sf] jf a]nfsf] cg'e"lt jf k|ltlqmof sfJodo x'G5 eg], uBdo ePsf] dflg;sf] jf a]nfsf] cg'e"lt jf k|ltlqmof uBdo x'G5 . clg ;Dk|]if0fLotf klg To;} cg'¿k uBdo jf kBdo x'G5 . cg'e"lt JoQm ug{ Pp6} ljwf x'g' / w]/} ljwf x'g'df km/s oxL g} x'G5 . cg'ej, cg'e"lt jf k|ltlqmofut k|lqmofsf] cg'z/0fdf Tof] cg'ej, cg'e"lt jf k|ltlqmofsf] oyfy{ ;Dk|]if0fsf] qmddf pko'Qm ljwf k|o'Qm x'g hfg'sf] sf/0f klg oxL g} xf] . clg ;flxTodf Pp6} dfq ljwfsf] rng geO{ ljljw ljwfsf] jf ljljw k|of]usf] k|rng eO cfpg' / Pp6} l;h{gzLn n]vsn] Pp6} dfq ljwfsf] k|of]u gu/L PseGbf a9L ljwfsf] k|of]u u/L cfpg'sf] sf/0f klg oxL g} xf] .

tkfO{+sf l;h{gfsf w]/} ljwfdWo] s'gdf a9L ;Gt'i6 / ;kmn 5' eGg] nfU5 <

d]/f l;h{gfsf ljwfx¿ d]/f cfˆgf cg'e"lt jf k|ltlqmofx¿ kf7s;dIf ;Dk|]if0f ug]{ ;Tk|of; dfq x'g\ . tL k|of;x¿sf] ;kmntf / ltgdf ;Gt'li6sf] s'/f ;x[boL kf7sx¿sf] u|x0fzLntfdf lge{/ /xg] s'/f xf] . s'g ljwfdf slt;Dd d]/f cg'e"ltx¿ ;Dk|]if0fLo x'g ;s]sf 5g\ eGg] s'/fsf] s;L kf7sx¿ g} x'g\ . t/ klg cfˆgf] l;h{gfsf nflu cGtMk|]/0ffsf] rflx+ k|o'Qm ljwfx¿df ;kmn ePs} h:tf] nfU5 / ;Gtf]if g} 5' . s'gdf slt a9L slt 36L eGg] xsdf k|s[lt g} km/s, tf}/ tl/sf g} km/s / tfTko{ g} km/s ePkl5 cfkm}+n] bfFh]/ eGg ;lsg] s'/f] ePg .

nfdf] ;dob]lv cg'jfb ;flxTodf klg ;lqmo x'g'ePsf] gftfn] g]kfnL ;flxTodf cg'jfbsf] l:ylt s:tf] 5 <

cfˆgf] ;lqmotfsf] lx;fan] eGbf ;o–8]9;o jif{b]lv rlncfO/x]sf] cg'jfbsf] k/Dk/f x]bf{ / b]zsf] l:ylt kl/l:ylt x]bf{ ;Gtf]ifk|b g} dfGg'k5{ . ;;{lt{ x]bf{ ljleGg ljwfdf u/L !#÷!$ efiffaf6 cg'jfb eO{ cfpg' / plQs} efiffdf cg'jfb eO{ hfg' sd pT;fxk|b 5}g . vf; l:yltsf] s'/f ug]{ xf] eg] eO{ cfPsf] cg'jfbsf] ljifo jf ljwfsf] s'/f cfpF5, clg Tof] cg'jfb s] s:tf] eGg] klg cfpF5 . ljwfsf] xsdf sljtf, sxfgL, gf6s, pkGof; cflb ;flxTosf ;a} ljwfdf cg'jfb eO{ cfPsf] / uPsf] b]lvG5 . cg'jfb eO{ cfPsf]df pkGof; / cg'jfb eO{uPsf]df sljtfsf] ;ª\Vof a9L b]lvG5 . efiffsf] xsdf dfWod b'j}df a9L cª\u|]hL b]lvG5, oBlk Tof] ljwfsf] d"n pb\udynf] jf efiff cGo g} x'G5 . s]–s:tf] eGg] xsdf of]hgfa4 lx;fan] / ;+:yfut lx;fan] eO/x]sf] cj:yfdf t'ngfTds cWoog x'g' cfjZos 5 / To;f] x'g' vfFrf] klg eO;s]sf] 5 . h'g efiffsf] dfWodaf6 cg'jfb eO{ cfPsf] xf] To;df Tof] ljwfsf] l;h{gf cg'jfb geO{ d"n g} kl9/x]h:tf] cg'ej g]kfnLdf / g]kfnLaf6 ePsf cg'jfbn] k|efj kfg{ g;lsPsf] 7fpF7fpFdf kfOG5 .

s'zn cg'jfbsf nflu s] s:tf u'0fx¿ cfjZos x'G5g\ <

cg'jfb eg]sf] vfln efiffGt/ dfq xf]Og, ljifoj:t'sf] ;Dk|]if0f klg xf], ;f}Gbo{sf] k|;f/0f klg xf], clg /;sf] ;~rf/0f klg xf] . o;sf] nflu b'j} efiffdf kf]Vt x'g' h?/L t 5Fb}5 ;fy} k|o'Qm zAb, jfSo, jfSof+z pvfg6'Ssf cflbdf lglxt u"9 cy{ jf ltgLx¿n] af]s]sf] Oltxf;, ;+:s[lt / ;+:sf/ cflbsf] klg 1fg x'g' h?/L 5 . ;fy} Tof] l;h{gfsf] k[i7e"ld / ;dfhsf] ;+:sf/, ;+:s[lt /Lltl/jfh, k/Dk/f tyf Oltxf; / l:ylt–kl/l:yltsf] /fd|f] 1fg x'g] cj:yfsf cg'jfbnfO{ ;fWo xfl;n ug'{ ;'ud x'G5 . eGg'sf] dtna, d'Vo s'/f] t h'g l;h{gfsf/sf] l;h{gfsf] cg'jfb ug{ nfluPsf] xf] To;}df cg'jfbsn] cfkm"nfO{ nLg u/L To;}sf] ;f]r, ;f]rsf] k|lqmof, cg'ej, cg'ejsf] k|lqmof, cg'e"lt, cg'e"ltsf] k|lqmof, cleJolQm, cleJolQmsf] k|lqmof cflb ;Dk"0f{ cfTd;ft\ ug'{ klxnf] zt{ x'G5 . To;kl5 h'g ;dfh jf ;d"xsf] nflu Tof] cg'jfb ug{ nfluPsf] xf] Tof] nlIot ;dfh jf ;d"xsf] efiff, ljrf/ ;f]rfO jf u|x0fzLntfnfO{ cfTd;ft\ u/L ToxLcg';f/ pko'Qm x'g]u/L To;sf] af]nLdf k|:t't ug]{ k|of; ugf{n] Tof] k|of; nlIft ;d"x jf ;dfhsf] nflu d"n l;h{gf p;sf] ;Dk"0f{ u'0f jf kIf;lxt oyfzSo a9L k|ltztdf ;Dk|]if0fLo x'G5 . ;}4flGts ¿kdf h] h:tf] eP klg Jofjxfl/s ¿kn] cg'jfbsdf ljsl;t x'g'kg]{ s]xL s'/fx¿ oL g} x'g\ / log}n] ubf{ cg'jfb k7gLo x'g hfg] x'G5 .

tkfO{+ g]kfnL / g]kfn efiffsf klg n]vs x'g'ePsf] gftfn] b'j} efiff ;flxTodf s] s:tf cGt/ kfpg'ePsf] 5 <

d b'j} efiffdf n]V5' t/ of] efiffdf of] n]Vg], of] efiff of] gn]Vg] eGg] ;f]r slxNo} cfpFb}g . cfjZostfg';f/, cGtMk|]/0ffcg';f/ hlxn] h'g efiffdf n]Vg'kg]{ x'G5 n]Vg] u5'{ . o;nfO{ Pp6f pbfx/0fsf] ¿kdf lnP klg x'G5 . gq d"n¿kdf g]kfnL / g]kfn efiffsf ;flxTosf cleJolQmsf] dfWod efiffafx]s To:tf] vf; cGt/ kfPsf] 5}g . Pp6} b]zsf gful/s ;d'bfosf] x}l;otn] b'j} efiffefifLsf d"n;d:of Pp6} 5, d"ncfzf–cfsfª\Iff Pp6} 5 / d"n nIo Pp6} 5 . b'j} yl/sf l;h{gfdf cf–cfˆgf, ;dfh, ;d'bfosf /Lltl:ylt, k/Dk/f, ;+:sf/–;+:s[ltsf] :jfefljs k[i7e"lddf Pp6} lrGtgwf/f d'vl/t ePsf] 5 / b'j} Pp6} /fli6«o d"n k|jfxdf ;lDdlnt eO{ cf–cfˆgf l;h{gf–/rgfdf ;+nUg 5g\ . cf–cfkm"n] hfg]sf] efiffdf, cf–cfˆgf ;dfhn] a'‰g] efiffdf, p;sf] lxtsf] nflu ltgsf] l;h{gf ug]{ ul/Psf] 5 . clg ljz]if cGt/ eGg] xf] eg] :jfefljs ¿kn] tL b'j} ;flxTodf, ;flxTosf/x¿ cfkm" hGdL x'sL{ a9]sf] ;dfhsf] /Lltl:ylt, k/Dk/fsf] k[i7e"lddf x'g] l;h{gfdf To;sf] 5fk cjZo+efjL ¿kn] k/]sf] x'G5 g} / ToxL ljz]iftfn] tL b'j} ;flxTon] Ps–csf{b]lv leGg klxrfg sfod u/L cufl8 al9/x]sf 5g\ . eGgfsf] dtna /fli6«o ;flxTosf] ;+j4{gdf Pp6f efiffsf] ;flxTo csf]{ efiffsf] k"/s ePsf] 5 / o;}n] cGt/ eGg' g} ;Dk|]if0fsf] dfu /fVg] dfWod efiff / To;df l;h{gfn] l;lh{t x'g] 5'§} ;fdflhs jf ;fd'bflos k[i7e"ldsf] xf] .

;dfnf]rgfsf b[li6n] g]kfnL ;flxTosf] ;zQm / sdhf]/ ljwf s'g s'g x'g\ eGg] nfUb5 <

;dfnf]rgfsf] b[li6n] g]kfnL ;flxTodf ;a}eGbf ;zQm ljwf sljtf b]lvPsf] 5 . ;a}eGbf nf]slk|o ljwf klg ToxL g} xf] / To;}df ;zQm / ;ª\VofTds lx;fan] a9L ;h{sx¿ b]vf k/]sf 5g\ . ;dfnf]rgfTds rrf{–kl/rrf{ klg To;df a9L b]lvPsf] 5 . To; lx;fan] cfVofg cyf{t\ syf / pkGof; ljwf klg Tolt ;f¥xf] sdhf]/ cyjf kl5 k/]sf] eGg ;ls+b}g . ltgdf gofF–gofF k|of]u / cfofdx¿ ylk/x]sf 5g\ . xfn cfP/ gf6sn] Tolt ult lng ;s]sf] 5}g / lgaGwrflxF w]/} sdhf]/ ljwf b]lvg cfPsf] 5 . ;ª\VofTds lx;fan] / nf]slk|otfsf] lx;fan] klg To;sf] l;h{gf Tolt ;f¥xf] b]lvg cfPsf] 5}g oBlk k|of]usf] lx;fan] xfn cfP/ ;zQm ¿kdf km8\sf] dfg{ vf]h]sf] 5 / a]nfavtdf To; ;DaGwdf rrf{–kl/rrf{ klg x'g] u/]sf] ;'lgPsf] 5 . vf; ;flxTo eGgfn] sfJo÷sljtf / vf; ;flxTosf/ eGgfn] slj÷sfJosf/ dfq ;lD´g] k/Dk/faf6 xfn} eg]h;f] dfq plDsg ;s]sf] g]kfnL ;dfhdf ;flxTosf/ tyf ;dfnf]rssf] b[li6 lgaGw ljwfdf Tolt ;f¥xf] kg{ g;s]sf] rfvnfUbf] ljifo ePsf] 5 .

zf/bf klqsfsf] ;DkfbsLox¿sf] cWoogaf6 zf/bfsfnLg ;|i6f–;flxTo / jt{dfg ;|i6f–;flxTodf s] s:tf cGt/x¿ e]l6Psf 5g\ <

zf/bfsfnLg ;|i6f–;flxTodf Jofkstfsf] sdL, ;dk{0fefjsf] z"Gotf, ;flxTo ;DaGwL 1fgsf] Go"gtf, df}lnstfsf] cefj, efiff, lzNk / Jofs/0fsf] dxTjk|lt c;hutf / nx8sf] cflwSo d'Vo x'g\ . 5f]6s/Ldf eGg'kbf{, 68\sf/f cGt/ eGg' g} ;flxTosf ljljw ljsf; / tL ljljw ljwfdf k|ltefzfnL ;|i6fx¿sf] clej[l4 x'g\ . …zf/bf…sf ;DkfbsLo ljrf/x¿ oL s'/fsf cfjZostfk|lt ;r]t lyP / logLx¿n] sIff sf]7fdf ljBfyL{x¿nfO{ k|jrg lbPh:t} u/L oL s'/fx¿df Wofg cfs[i6 ug]{ u/]sf / lbzf;"rg u/]sf b]lvG5g\ . aNn uP/ @)!( ;fnsf] cGTolt/ g]kfnL ;flxTosf ;|i6f / l;h{gfsf oL sdL–sdhf]/Lx¿ d]l6g] cfef; b]lvg nfUof] ToxL a]nfb]lv …zf/bfÚ sf] k|sfzg klg aGb eof] .

cGt/f{li6«o ;flxTosf b[li6n] g]kfnL ;flxTosf] :t/ s'g ¿kdf /x]sf] kfpg' ePsf] 5 <

;flxTo eGgfn] sNkgfzLntf, efjk|j0ftf, ;"Id lrGtgzLntf, syg lzNk, efiffsf] ;f}i7j, ;';Dk|]if0fLotf ;Tosf] vf]hL, pRr cfbz{ k|sfzg cflbsf] ;+of]hg :j¿k eGg] xf] eg] To; b[li6n] g]kfnL ;flxTosf] :t/ zf/bfsfndf eGbf w]/} cl3 k'lu;s]sf] kfOPsf] 5 . j}1flgs tyf k|fljlws ¿kn] ljsl;t ePsf ;+:s[lt / ;+:sf/ ePsf] tyf ljljw cg'ej / si6;+si6sf] e'Qmdfg ef]uL cufl8 a9\b} cfO/x]sf] cGt/f{li6«o hut\sf] ;flxTosf] ;dfhdf cfˆgf pRr cfbz{ / df}lns k/Dk/fdf v8f ePsf] g]kfnL ;flxTosf] :t/ lbgfg'lbg k|:t'tof]Uo eP/ cufl8 a9\b} cfO/x]sf] 5 . o; ¿kdf o;n] cGt/f{li6«o ;flxTosf] ;+jw{gdf cfˆgf] klg of]ubfg ug{ ;Sg] l:ylt cfOk'Ug nfu]sf] b]lvPsf] 5 . ca of] ;flxTo klxn] h:tf] ljb]zLx¿sf] nflu cGj]if0f–cg';Gwfgsf] dfq ljifo g/xL /;u|x0fsf] nflu cg'jfbof]Uo klg ePsf] 5, h'g ;Gtf]ifsf] s'/f xf] .


d"n n]v || ;do—;Gbe{ || ;+:d/0f || kq–k|qf+z || lrgf/L ||  lgofqf || ofqf–;+:d/0f || syf || sljtf || lgaGw || ljrf/ d~r
;+:s[lt÷Oltxf; || k':ts÷klqsf || ;dfnf]rgf || k|;Þª\uj; || Joª\Uo || uLt÷;ª\uLt || snf || cfFs'/f || ;Gbe{ ;Gbe{ || Main || Home

Send your comments and letters to the editor at gtrn@mos.com.np
2002 © Mercantile Communications Pvt. Ltd. P.O. Box 876, Durbar Marg, Kathmandu, NEPAL.   Tel : 977 1 220 773, 243566, Fax: 977 1 225 407.Reproduction in any form is prohibited without prior permission. No part of the articles which appear in the internet version on MADHUPARKA may be reproduced without the permission of Mercantile Communications Pvt. Ltd. For reprinting rights, please write to US. Send us your feedback: CONTACT US. ABOUT US   CLICK HERE FOR PAST ISSUE   ADVERTISE WITH US   

BACK TO THE TOP