|
hfkfg / sf]l/ofdf ofqfdf c6fPsf clGtd #@ /fi6«x? ;d"x Pr hfkfg
a]lNhod
/l;of
6\o'lgl;of hfkfg k|ultnfO{ 3/]n' ;dy{g utdf hfkfgsf] ljZjsk ofqf s]jn lg/fzf /
c;kmntfn] dfq el/Psf] lyof]. o;sf] kl5Nnf] pbfx/0f !(($ ljZjsksf] 5gf]6 r/0fsf] clGtd
v]nsf] clGtd ldg]6df O/fsn] uf]n ugf{n] ljZjsksf] clGtd r/0fdf klxnf] k6s ;xefuL x'g]
df}sf u'd]sf] lyof]. d'VotM h] lnusf] ;'?cftnfO{ wGojfb
lbg'k5{. To; a]nfb]lv hfkfgn] nfdf] af6f] to ul/;Sof]. To; k|efjsf/L o'jf k|0ffnLaf6
hlGdPsf k|ltefx¿nfO{ lkmlnk 6«fplhP/n] Pp6f PsfOsf] ¿kdf lglZrt cfsf/ lbPsf] 5, h;n]
lkmkmf j/Lotf qmddf lg/Gt/ psfnf] r9\b} uof] eg] dxfb]zLo:t/df klg k|e'Tj hdfpb}
cfPsf] 5. cf?gf] klxnf] k6ssf] ljZjsk k|mfG; (* df
tLg k/fho -ch]{lG6gf;u !) n], qmf]Pl;of;u !) n] tyf hd}sf;u
@! n]_ kl5 pQm k|]mGr gful/ssf] lgo'lQmn] s]xL cfZro{ kl/0ffd NofPsf] 5. gfOh]l/of
tyf a'ls{gf kmf;f]sf k"j{k|lzIfsn] hfkfgnfO{ ;g\ @))) df n]agfgdf ePsf] Pl;ofsk
lbnfP eg] csf]{ jif{ lkmkmf sGkm]8]/];g sksf] kmfOgndf k'¥ofP. hfkfgsf] ;kmntf pQm 6f]nLdf cfwfl/t
lyof], h'g 6f]nLnfO{ 6«fplho/n] ;g\ !((( df gfOh]l/ofdf ;~rflnt lkmkmf ljZjsk
RoflDkogl;ksf] kmfOgndf k'¥ofPsf] lyof]. To;}df lx8]tf]zL gfsftf, h'lgrL Ogfdf]6f]h:tf
s]xL cg'ejL v]nf8Lx¿ ylkPsf 5g\. a]lNhod a dfOsn 8L x'u]n] a]lNhod km'6an ;+3af6
cjsfz lnP,a]lNhod o'/f]ksf] ;d"x ^ sf] 5gf]6 r/0fdf cu|:yfgdf lyof] t/ cfZro{, clGtd
5gf]6 v]ndf /]8 8]leN; qmf]Pl;of;u k/flht ePkl5 a]lNhodn] ;d"x ^
sf] klxnf] :yfg u'dfpg'k¥of]. af]:dfgn] kb ;Dxfn]b]lv w]/} a]lNhog
v]nf8Lx¿n] ljb]zL Snal;t cg'aGw u/]sf 5g\. xfnsf] 6f]nLdf /x]sf clwsf+z v]nf8Lx¿ d'VotM
hd{g, g]b/NofG8 / k|mfG;df v]ln/x]sf 5g\. 3/]n' v]nf8Lx¿ PG8]/n]S6, Sna a|'h, /]l;·
h]Gs, :6]G88{ lnuaf6 cfPsf 5g\. ld= !))) ef]N6\; pkgfdn]
lrlgg] hd{g Sna ;fNs] )$ af6 v]Nb} cfPsf] a]lNhog 6f]nLsf] d'6'dfs{ ljNd6\; zNolqmofkl5
l5§} lgsf] eO{ :s6\NofG8 / qmf]Pl;oflj?4sf] clGtd b'O{ 5gf]6 v]ndf v]n]/ ;a}nfO{ :tAw
kf/]. pgsf] t]h bf}8fO, 6Øfslnª / nfdf] k|xf/n] ljVoft OGhf] l:skmf]sf] cjsfzkl5 l/Q:yfg
eg]{ a]lNhodsf k|efjzfnL v]nf8L a]gsf 5g\. OdfPn Dk]Ghfsf] :yfgdf gof
:6«fOs/sf] ¿kdf j]:n] ;f]Gs v]Ng ;S5. o"/f] !(*) pkljh]tf tyf !(@) cf]nlDks
:j0f{ljh]tf a]lNhodn] 5gf}6 r/0fdf *%!@%^!& glthf NofP
tfklg ;d"xdf pkljh]tf eof.] a]lNhod Kn] ckmdf r]s u0ftGqnfO{ ;du|df @) n]
k/flht u/L nuftf/ 5}6f}+ k6s -hDdf !! k6s_ lkmkmf ljZjskdf ;xefuL x'g kfPsf] xf]. /l;of ;f]leot ;+3sf] lj36gkl5 /l;og km'6ann]
k"j{;f]leot ;+3sf v]nf8Lx¿n] xfl;n u/]sf] pknlAweGbf km/s gof klxrfg agfpg' 5.
;f]leot 6f]nL clGtd k6s !(() ljZjskdf ;xefuL ePsf] lyof]. klxnf] /l;og 6f]nL 5gf]6 eof]
!(($ ljZjskdf. k|mfG; (* df 5gf]6 x'g g;s]kl5 e]6«fg / o'jf v]nf8Ln] el/Psf] /l;of
o; k6s !)&@!!*%@^ glthfsf ;fy o'/f]ksf] ;d"x
! sf] k|yd eO{ sf]l/of÷hfkfgsf] nflu 5gf]6 ePsf] xf]. /l;og k|lzIfs cf]n]u /f]dfgT;]en] uf]n
ug]{ cj;/nfO{ 5/]sf 5g\, To;}n] t ldslkmN8/ / km/jf8{x¿ cfnf]kfnf] u/L :sf]/ tflnsfdf
5fp5g\. ltgLx¿dWo] lbldqL vf]snf]e / Pn]Sh]G8/ df]:tf]ef]O x'g\. t/ /l;og 6f]nLsf
xfnsf gfos Enflbld/ a]Zrf:6lgv x'g\, h;n] 5gf]6 r/0fdf :jL6\h/NofG8lj?4 # uf]n u/]sf lyP /
/l;of ;qf}+ ljZjsksf] nflu 5gf]6 eof]. uf]n/If0fdf ?:nfg lgUdf6fplngnfO{
ljZjk|l;4 n]e oflzg;u bfHg ;lsb}g xf]nf, t/ bzj6f 5gf]6 v]ndf % uf]n dfq
ug{ lbPaf6 ;6 /f]Sg ;Ifd 5 eGg] s'/f k|dfl0ft ul/;s]sf] 5. /f]dfgT;]e, hf] :kf6f{s d:sf]sf k|lzIfs
klg x'g\. pgsf] xfnsf] RoflDkoG; lnu 6f]nLnfO{ g} /fli6«o 6f]nLsf] ¿kdf lgdf{0f u¥of].
o"/f] !(^) ljh]tf, o"/f] !(^$, !(&@, !(** pkljh]tf / !(%^ / !(** cf]nlDks
:j0f{ljh]tf /l;ofn] !(^^ ljZjskdf rf}yf] :yfg xfl;n u/]sf] g} xfn;Ddsf] 7"nf] pknlAw
xf]. 6o'lgl;of 6\o'lgl;ofn] xfn}sf] ;dodf b]vfPsf]
Psfu|tfn] g} t];|f] k6s lkmkmf ljZjskdf ;xefuL x'g ;kmn ePsf] xf]. !(&* ljZjskdf
klxnf] k|of;d} d]lS;sf]nfO{ ! sf lj?4 # uf]nn] x/fO{ km'6ansf] pRrtd k|ltof]lutfdf
ce"tk"j{ ;kmntf xfl;n ug]{ 6o'lgl;of klxnf] clk|msL /fi6« ag]sf] lyof] /
clk|msL km'6annfO{ gof cfTdljZjf; lbnfPsf] lyof]. pQ/L clk|msL /fi6« ut ljZjskdf
kmls{of]. sf]nlDaof, O·NofG8 / /f]dflgof;usf] sl7g ;d"xdf k/] klg pTs[i6 5f}+
eGg] s'/f k|dfl0ft u¥of]. k|mfG; (* df v]n]sf clwsf+z v]nf8Lx¿ g} @))@ ljZjskdf
k|lt:kwf{ ug]{ 6f]nLdf 5g\, hf] klxn] !((^ cf]nlDksdf ;xefuL eO;s]sf 5g\. 6o'lgl;of ^ jif{leqdf gof :t/ sfod
ug]{ k|efjsf/L 6f]nLsf] ¿kdf kl/0ft ePsf] 5. uf]n/Ifs sKtfg rf]s/L Pn cf]P/, P8]n ;]lNndL
/ l;/fh]lbbg] lrxLh:tf e]]6]/fgx¿nfO{ yk an lbg cfPsf 5g\ xf:;]g uA;L, cnL lhtf}gL /
lhofbf hflh/Lh:tf clk|msL km'6ansf gof o'jf k|ltefx¿. 6o'lgl;ofn] clk|msL Sna km'6an:t/df ut %
jif{;Dd cflwkTo hdfPsf] 5, t/ pxL ;fv /fli6«o:t/df :yflkt ug{ k|of;/t 5. 5gf]6 r/0f
bf}/fg k|lzIfs k|mfG;]:sf] :sf]lUnof] O6flnog km'6andf kms]{kl5 ;d:of v8f ePsf] lyof], t/
hd{g Ol/sxf8{ qmfp6h]gn] cleofgsf] dWolt/ k|lzIfs kb ;Dxfn] / 5gf]6 r/0fsf] ;kmn cGTo u/]/
pgL kmls{;s]sf 5g\. ;d"x P k|mfG;
;]g]un p?Uj]
8]gdfs{ k|mfG; :6 kmf]G6]g, ld;]n Knfl6gLsf] b]z k|mfG;
o; k6s ;fljs ljh]tfsf] ¿kdf 5gf]6 ePsf] 5. ljZjskdf P3f/f}+ k6s efu lnO/x]sf] k|mfG;n]
;g\ !((* ljZjsk lht]b]lv nuftf/ k|ultd"ns / pTs[i6 v]n k|bz{g ub}{ cfO/x]sf] 5. nfp/]G6 AnfGssf] cjsf;kl5 k|mfG;sf]
;]G6«n l8km]G;df s]xL sdhf]/L b]lvPsf] 5. kl/0ffd:j¿k utjif{ k|mfG;sf] /fli6«o 6f]nLn]
:k]g, c:6«]lnof / lrnL;u k/flht x'g'k¥of]. o'/f]lkog RoflDkogl;k @))) / lkmkmf
pkdxfåLlko sk @))! klg lht]/ cfkm" cem} pTs[i6 kmd{d} /x]sf] k|dfl0ft u/]sf] 5. :6«fOs/df lyP/L x]g/L, 8]le8 6«]huo6,
ld8lkmndf lhg]lbg lhbfg, Kofl6«s leP/f, lna/f]df leS;]G6 lnhf/fh', lnlnog y'/fd,
/Iffk+lQmdf sKtfg df;]{n 8];fOnL tyf uf]n/Ifsdf kmflaog afy]{hh:tf pRrsf]l6sf v]nf8Lx¿sf
sf/0f k|mfG; w]/}nfO{ r§fgem}+ ;flat x'g ;S5. !(%*, !(*^ ljZjskdf t];|f], !(*@
ljZjskdf rf}yf] klg eO;s]sf] k|mfG;n] ljutdf em}+ ;zQm ;fd"lxs v]nefjgf / ljkIfL
/Iffk+lQmnfO{ w'hfw'hf kfg{ ;Sg] Ifdtf sf]l/of÷hfkfgdf klg bf]xf]¥ofpg ;Sof] eg] k'gM Ps
k6s ;kmntf xft kfg]{ s'/fdf b'O{dt 5}g. ljZj jl/otfqmddf Ps g+=df /x]sf] k|mfG;sf] cfufdL
k|bz{g k|lzIfs /f]h/ n]d]/]sf] /0fgLltdf klg e/ kb{5. ;]g]un ))@ ljZjsksf] nflu 5gf}6 ePsf rf/
gjk|j]zL /fi6«x¿dWo] ;]g]un klg Ps xf]. clk|msL km'6ansf] nflu ;]g]unsf] 5gf]6
tfhf xfjf xf]. hd{g k|lzIfs lk6/ l:Sg§u/n] yfn]sf] cleofgnfO{ k|]mGr k|lzIfs a|'gf]
d]T;'n] k"0f{tf lbP. a|'gf] eG5g\ xfdL o; ljZjsksf] hd}sf x'g]5f}+. clGtd
r/0fdf dHhf / cfZro{ b'j} Nofpg]5f}+. xfdL;u lhTg] clenfiff 5 / k|ltof]lutfsf]
bf];|f] r/0f;Dd k'Ug] nIo 5. /dfOnf] s'/f ;]g]un ;qf}+ ljZjsksf] pb\3f6g v]ndf
k|mfG;;u le8\b}5. ;]g]un 6f]nLsf clwsf+z v]nf8Lx¿
km|fG;df v]ln/x]sf 5g\ eg] cGo cl:6«of, lu|;, kf]r'{un / :jL6\h/NofG8sf o'/f]lkog
lnux¿df. bl/nf] cfqmd0fdf ljZjf; ug]{ ;]g]unsf] 6f]nLdf Pn xf8\hL l8pkm, vflnnf]p
kmflbbf, x]g/L sfd/f, kml8{gfG8 sf]nL e/kbf{ v]nf8Lx¿ x'g\. ;]g]un ljZjskdf 5gf]6 eP/ Toxfsf]
km'6an v]nsf] ljsf;df pmhf{ yflkPsf] 5. ;f}Do, plrt lg0f{o / ;'ema'em ePsf k|m]Gr k|lzIfs
Snfp8]n] /f]osf] g]t[Tjdf ;g\ !(() df clk|msL g];G; sksf] ;]dLkmfOgn r/0f;Dd k'Ug' g}
;]g]unsf] xfn;Ddsf] 7"nf] pknlAw xf]. ;qf}+ ljZjsksf] l6s6 lgZro ePkl5 /fi6«el/
hgtfn] v'zL dgfPsf lyP eg] /fi6«klt cAbf]nfof] afb]n] klg cf?gf] o'/f]k e|d0f 5f]6\ofO{
o; v'lzofnLdf ;fd]n ePsf lyP. clk|msL dxfb]zsf] sl7g k|lt:kwf{
l5rf]n]/ cfPsf] ;]g]unn] cfufdL ljZjskdf a9L ck|Toflzt kl/0ffd Nofpg ;S5. p?Uj] hfUg yfNof] uf]lns b[li6n] ;fgf] t/ km'6ansf]
dfldnfdf 7"nf] blIf0f cd]l/sfsf] s'Des0f{ /fi6« p?Uj] laplemg] qmddf bzf}+ k6s
ljZjskdf ;xefuL x'b}5. ;g\ !(#) / !(%) df ljZjsk ljh]tf eO;s]sf] p?Uj]n] kl5Nnf
ljZjskx¿df pNn]vgLo k|bz{g ug{ ;s]sf] 5}g. blIf0f cd]l/sL If]qaf6 rf/ 6f]nLn] ;Lw}
k|j]z kfpg] / kfrf} :yfg k|fKt ug]{ 6f]nLn] cf];]lgof If]qsf] ljh]tf;u
Kn]ckmdf v]Ng] k|fjwfgcg'¿k p?Uj]n] c:6«]lnofnfO{ ;du|df ! sf lj?4 # uf]nn] x/fO{
sf]l/of÷hfkfg k'Ug] aQL;f}+ /fi6« ag]sf] xf]. p?Uj] / sf]nlDaof b'j}n] 5gf]6 r/0fsf] !*
v]ndf & hLt ^ a/fa/L % xf/;lxt @& c° xfl;n u/] klg /fd|f] uf]n cf};tsf] sf/0f
p?Uj] Kn]ckmsf] nflu 5flgPsf] lyof]. blIf0f cd]l/sL If]qsf !) dWo] &
/fi6«n] 5gf}6 k|ltof]lutfsf] dWolt/ k|lzIfs kl/jt{g u/]sf lyP / p?Uj] klg To;df c5'tf]
lyPg. 5gf]6 r/0fsf !* dWo] !) v]nkl5 k"j{ch]{lG6gL k|lzIfs 8flgon kf;f/]nfn] crfgs
/fhLgfdf lbPkl5 pgsf] :yfgdf cfPsf leS6/ k'cfn] 6f]nLnfO{ zfGt kf/] / v]nz}nLdf klg vnan
k'¥ofPgg\. jf:tjdf p?Uj]sf] k|bz{g v]nd}bfgdf l;nl;nfa4 lyPg eg] glthf klg ;f]r]eGbf sd
dfq xft nfUYof]. oL ptf/r9fjsf afah'b kf;f/]nfn] 5f]8]sf] avtdf h:t} kfrf} :yfgdf
/lx/of]. ;g\ !(@$ / !(@* sf cf]nlDks :j0f{ljh]tf
tyf !$ k6s sf]kf cd]l/sf sk ljhoL p?Uj]sf] ;qf}+ ljZjsk @))@ sf] ofqf klg ;xh
b]lvb}g. 8]gdfs{ gf]6 r/0fsf Pp6} v]n gxf/L
o'/f]ksf] ;d"x # af6 8]gdfs{ lkmkmf ljZjsksf] nflu t];|f] k6s 5gf]6 eof]. o'/f] RoflDkogl;k !((@ sf] ljh]tf klg
/lx;s]sf] 8]gdfs{n] 5gf]6 r/0fsf] s'n !) v]ndf ljkIfLtkm{ @@ uf]n ub}{ cf?gf lj?4 ^ uf]n
dfq ug{ lbPaf6 @))@ ljZjskdf sd cfSg gldNg] 6f]nLdf blh{Psf] 5. 8]lg; 6f]nLdf 8]gdfs{aflx/ v]Nb} u/]sf
cGt/f{li6«o v]nf8Lx¿sf] afx'Notf 5. yf]d; u|]e;g, h]:k/ u|f]Gsh]/, yf]d; x]Ne]h, dfl6{g
hf]u]{g;]g s]xL gfd x'g\. cu|k+lQmsf Oa ;}08n] hd{g a'G8];lnuf @))))! df @@ uf]n u/L
o'/f]lkog km'6ansf pRr uf]nstf{ ag]sf lyP. 5gf]6 r/0fdf hf]xg 8fxn 6f]df:;gn] s]xL vt/gfs
cfqmd0f u/L pgnfO{ ;fy lbPsf lyP. uf]n/Ifs yf]d; ;f]/]g;gn] ljVoft lk6/ :dfOsnaf6
lhDd]jf/L lnPkl5 pNn]vgLo 5fk 5f]8]sf 5g\. xfn k|lzIfssf] lhDdf df]6]{g cf]N;]gn]
;Dxfn]sf 5g\. pgnfO{ csf]{ k"j{/fli6«o v]nf8Ln] ;3fO/x]sf 5g\. ;d"x aL :k]g
:nf]e]lgof kf/fUj]
blIf0f clk|msf :k]g k|ltof]lutf km/s x'g]5
:k]lg;x¿sf] nflu y'k|} k6s o;f] elgPsf] 5. @))@ ljZjsk;lxt !! k6s 5gf]6 x'g ;kmn :k]gn]
w]/} klxn] !(%) ljZjskdf Ps k6s rf}yf] :yfgdf l;WofPsf]n] lkmkmf ljZjsksf] clGtd r/0fdf
slxNo} k|lt:kwf{ u/]sf] 5}g elgG5. k|f/lDes r/0fsf] glthf
*^@)@!$@) /x]sf] :k]g o; k6s o'/f]ksf] ;d"x &
af6 5gf]6 ePsf] xf]. ltgLx¿n] o'/f] RoflDkogl;k !(^$ / cf]nlDks :j0f{ !((@ lht] klg b'j}
k|ltof]lutf 3/]n' d}bfgdf ePsfn] u'0ffTds km'6an v]nf8Lx¿sf] wgL /fi6« :k]gsf] nflu cGo
cGt/f{li6«o ;kmntf xfl;n ug{ g;Sg' b'Mvb kIf xf]. gof k|lzIfs xf];] sfdfrf] /
:k]gsf] :t/ -o'/f]ksf] Ps pTs[i6 3/]n' lnu ePsf]_ sf sf/0f sf]l/of÷hfkfgdf :k]gsf] pHHjn
eljiosf] sfdgf ug{ ;lsG5. xfleP/ Sn]d]G6]af6 lhDd]jf/L lnPkl5 k"j{l/on d]l8«8sf
/Ifsn] 6f]nLnfO{ gof Hofg lbPsf x'g\. pgsf] cfqmfds z}nL :k]lg; v]nf8Lx¿sf]
;'xfpbf] lyof]. gof l;h{gf ug]{eGbf ld8lkmN8df /Ifs eg]{ k"j{k|lzIfssf]
afWofTds tl/sf v]nf8Lx¿nfO{ ;lhnf] lyPg. o'/f]lkog k|ltof]lutfx¿df :k]lg;
Snax¿sf] ;kmntfn] :k]gnfO{ ;3fPsf] 5. Oefg x]Nu'O/f, x'cf sfnf]{;
e]n]/f]g, le;]G6 /f]l8«u]h, /fpn, kmgf{G8f] lxP/f] / hf];]km ufl8{cf]nf :k]gnfO{ ;lhn}
5gf]6 u/fpg] d'Vo v]nf8Lx¿ x'g\ logLx¿ g} clGtd r/0fsf k|d'v v]nf8L x'g ;S5g\. :nf]e]lgof ;g\ !((! ;Dd o'uf]:nfleofsf] Ps lx:;fsf]
¿kdf /x]sf], dfq @) nfv afl;Gbf ePsf] o; pNn]vgLo /fi6«n] km]l/ Ps k6s cK7Øf/f]
kG5fPsf] 5. o'/f]ksf] ;d"x ! df Pp6} Dofr gxf/]
klg pkljh]tf aGg ljjz :gf]e]lgof kl5 /f]dflgof;usf] Kn]ckm Dofrdf ;du|df @ sf
lj?4 # uf]nn] ljho xfl;n u/L sf]l/of÷hfkfg k'Ug ;kmn ePsf] xf]. @))@ ljZjskdf k'Ug ;kmn rf/ gjk|j]zL
/fi6«x¿dWo] Ps :nf]e]lgofsf] pRr pGgltsf] >]o k|lzIfs >]sf] sftflgsnfO{ hfG5.
pgsf] gfdsf] zflAbs cy{ efUodfgL eP klg 6f]nL efUodf dfq ljZjf; ub}{g. sftflgs cfkm}+
ljZjf; ub{5 s8f kl/>d, l6d l:kl/6 / alnof] /If0fdf. To;}n] t pgnfO{ :nf]e]lgofdf
gfossf] ¿kdf dfG5g\. pgs} /]vb]vdf :nf]e]lgofn] lkmkmf ljZj jl/oftfdf !)) eGbfa9L :yfg
km8\sf] df/]/ @^ cf}+ :yfgdf /xg ;kmn eof]. !((* ljZjsksf] 5gf]6 r/0fsf] * v]ndf s]jn !
c° dfq a6'Ng ;s]sf] lttf] ;To klg :nf]e]lgof;u 5. t/ cf?gf] !! jif{ nfdf] :jtGq Oltxf;df
:nf]e]lgofn] kfPsf] ;a}eGbf 7"nf] ;kmntf o'/f] RoflDkogl;k @))) sf] k|yd r/0f;Dd
k|lt:kwf{ ug{sf] nflu 5gf]6 x'g' xf]. ljZj km'6an hut\sf] zLif{:y
k|ltof]lutfdf /fi6«sf] k|bz{g w]/} dfqfdf Kn]d]s/ Hnf6\sf] hfxf]lessf] lkm6\g]; /
Jojxf/df e/ kb{5. kf/fUj] lkmkmf ljZjsksf] nflu lg/Gt/ 5gf]6 x'g'
rfgr'g] s'/f xf]Og. cem %) nfveGbf sd hg;+Vof ePsf] kf/fUj]h:tf] /fi6«sf] nflu t
7"nf] pknlAw xf]. v]ns'bnfO{ gu0o dfqfdf ;fdflhs k|lti7f lbOg] /fi6«df () k|ltzt
km'6an v]n /fhwfgLsf] c;'+l;cf] ;x/df dfq v]lnG5, hxfsf] hg;+Vof s]jn !) nfv klg
5}g. /f]df~rs km'6ansf] nflu rlr{t kf/fUj]sf]
o; k6ssf] 5gf]6 r/0fsf] k|f/De / cGTo v/fa eP klg
!*(#^@(@##) glthf NofO{ a|flhn;u a/fa/df /x\of].
t/ uf]n cf};tsf sf/0f rf}yf] :yfgdf lrQ a'emfO{ blIf0f cd]l/sL If]qaf6 sf]l/of÷hfkfgsf]
nflu 5gf]6 eof]. !(%#, !(&( sf] sf]kf cd]l/sf sk
ljh]tf kf/fUj] !((* ljZjsksf] bf];|f] r/0f;Dd k'Ug'sf] >]o p?Uj] lgjf;L ;lh{cf]
dfsf{l/ognfO{ hfG5. To:t} ;°ntf o; ljZjskdf klg bf]xf]¥ofpg ;S5 ls ;Sb}g eGg] s'/f
ltgLx¿nfO{ xf};nf lbg] uf]n/Ifs a|flhnnfO{ 5f8\, xfdLn] 5gf]6
r/0fdf kfPsf] s8f k|ltåGåL eg]sf] kf/fUj] dfq xf] ch]{lG6gL k|lzIfs df;]{nf]
laON;fn] eg]sf lyP. x'g klg lrnfe6{ cf;]{, Soflghf, cfofnf, sf8f]{hf]h:tf v]nf8L ePsf]
kf/fUj]n] ch]{lG6gf;usf] b'j} v]n a/fa/Ldf l;WofPaf6 kf/fUj]sf] :t/df s'g} z+sf
/x]g. blIf0f clk|msf ue]b gLltsf sf/0f nfdf] ;do;Dd k|ltaGwdf
k/]sf] blIf0f clk|msfn] ljZj v]ns'bdf k'gk|{j]z kfPkl5 b|'tultdf k|ult ug]{ qmddf lkmkmf
ljZj jl/otfdf pRr jl/otf k|fKt clk|msL /fi6«sf] ¿kdf blh{Psf] 5. ;qf}+ ljZjskdf ;xefuL
x'b} blIf0f clk|msfn] ljZjskdf cGt/f{li6«o If]qdf kmls{Psf] bzsf]T;j dgfpg]5. ;g\ !((^ df cfkm}+n] cfof]hgf u/]sf]
clk|msL g];G; sksf] ljh]tf blIf0f clk|msfn] utjif{ @))^ sf] ljZjsk cfof]hgf ug{
hd{gL;u s8f k|lt:kwf{ u/] klg clGtd ;dodf ! dtn] pQm cj;/ u'dfpg'k/]sf] lyof]. 5gf]6 r/0fdf !^ c°sf ;fy clk|msfsf]
;d"x ªaf6 5gf]6 blIf0f clk|msfsf w]/} v]nf8Lx¿ xfn o'/f]kdf v]ln/x]sf
5g\. o; k6s k|mfG; !((* df cfkm"n] k|bz{g u/]sf] @ a/fa/L ! xf/eGbf /fd|f] glhtf
Nofpg] ;'/df 5 blIf0f clk|msf. k|lzIfs sfnf]{; lSj/f]h, h;n]
kf]r'{unnfO{ !((! sf] @) jif{d'lgsf] ljZj RoflDkogl;k pkflw lbnfPsf lyP, 5gf]6 r/0fdf
blIf0f clk|msf klg k|lt:kwL{ 5 eGg] s'/f k|dfl0ft u¥of]. ;'b[9 cfly{s l:ylt tyf
;+:yfut¿kdf k|fof]hg ug]{ pRr rfxgfn] blIf0f clk|msfn] lgoldt¿kdf ljZjsf pTs[i6
l6dx¿;u k|lt:kwf{ ug{ ;Ifd eO/x]sf] 5. l;a'l;;f] h'df, 8]n/f]g asn], l;ofaf]·f
gf]de]6] tyf sKtfg zf}g a6{n]6 /fi6«sf] nflu of]ubfg lbg] ;Defljt gof lk9Lsf]
¿kdf ljsl;t eO/x]sf 5g\. ;d"x ;L a|flhn
6sL{
rLg
sf]:6fl/sf a|flhn a|flhn===cflv/df ujfg\nfO{ nfvnfv wGojfb 5. cflv/df
km'6anhut\sf] afbzfx a|flhnn] ;qf}+ ljZjsksf] zf]ef a9fpg] eof]. lkmkmf ljZjsksf]
;Dk"0f{ ;+:s/0fdf ;xefuL x'g] tyf rf/ k6s ljZjsk lhTg] sLlt{dfg a|flhnn] dfq sfod
u/]sf] 5. a|flhn slxNo} klg o;/L clglZrttfaf6
u'lh|g'k/]sf] lyPg. k|lzIfsdf jfG8n]{ nSh]Dauf]{, sflG8Gxf], lnofcf] x'b} lkmlnk
:sf]nf/L dfq x}g 5gf]6 r/0f bf}/fg a|flhnn] %( hgf v]nf8Lx¿nfO{ d}bfgdf ptf¥of]. w]/}
k6s 5gf]6 r/0faf6 aflxl/Pnf ls eGg] l:yltdf /x]sf] a|flhnn] cGTodf lg0ff{os v]ndf
e]g]h'PnfnfO{ z"Gosf lj?4 # uf]nn] x/fO{ blIf0f cd]l/sfaf6 t];|f] /fi6«sf] ¿kdf
sf]l/of÷hfkfgsf] nflu 5gf]6 eof]. km'6an v]nsf] kfj/ xfp; tyf
gof v]nf8Lx¿sf] pb\ud:yn a|flhnsf] dfldnfdf km'6an kl08tx¿n] eg] cg';f/ 5gf]6 r/0f
Oltxf; eO;Sof], jt{dfgdf h] klg ;Dej 5. ctM h] h:tf] eP klg a|flhnnfO{ bfa]bf/ /fi6«
gdfGg] e"n ug{ gx'g] pgLx¿ atfp5g\. sf]kf cd]l/sf sk klg ^ k6s lhlt;s]sf]
a|flhnsf] 6f]nLdf /f]gfN8f], /f]gflN8gf], l/efN8f], /f]a6f]{ sfnf]{;, Ol8N;g, 8]lgN;g,
efDk]6fh:tf ljZjsf Ps ;] Ps v]nf8L 5g\. a|flhnn] ljutdf ljZjsk lhTbf o:t} clglZrttfaf6
u'lh|Psf] tYo gla;f}{+ ls < a|flhn cflv/ a|flhn xf], hxfsf afl;Gbfsf] g;fdf /ut
x}g km'6an g} aU5 eg] klg x'G5. 6sL{ /f] !((^ df klxnf] k6s ;xefuL / o'/f]
@))) df Sjf6{/kmfOgn r/0f;Dd k'u]kl5 ljZjhut\df klxrfg agfpg tof/ 5 6sL{. k|f/lDes r/0fsf] glthf
!)^#!!**@! /x]sf] 6sL{ o'/f]ksf] ;d"x $ sf]
pkljh]tf eof] / cl:6«ofnfO{ Kn]ckmdf ;du|df z"Gosf lj?4 ^ uf]nn] x/fO{ $*
jif{kl5 bf];|f] k6s ljZjskdf 5gf]6 eof]. o;cl3 !(%$ ljZjskdf k=hd{gL;u $!
uf]nn] k/flht ePsf] 6sL{ b=sf]l/ofnfO{ &) uf]nsf] ljzfn cGt/n] x/fP klg k|yd
r/0faf6} aflxl/Psf] lyof]. ;]gf]n u'Og];sf] 6f]nLsf] ;kmntf ljut bz
jif{b]lv ;~rflnt ;'wf/fTds sfo{qmdsf] Pp6f s8L xf]. w]/}h;f] v]nf8Lx¿ ;'wfl/Psf] 6ls{;
km:6{ l8lehgaf6 NofOPsf 5g\. d'VotM O:tfga'nl:yt ufnf6f;f/], km]g]/afx\;] / a]l;Stf;af6÷ OG6/ ldnfgsf xfsg ;'s/, km]g]/afx\;]sf]
uf]n/Ifs ?:6' /]Sa/, P:6g leNnfsf cfNk] cf]hfnfg ;kmntd s]xL 6ls{; v]nf8Lx¿ x'g\. cGo
6f]nLnfO{ r'gf}tL lbg / ck|Toflzt kl/0ffd Nofpg sf]l/of÷hfkfg k'u]sf] 5 o;kflnsf] 6ls{;
6f]nL. rLg ut s]xL jif{b]lv leGgfleGg} b]znfO{
ljZjskdf k'¥ofO/x]sf af]/f ldn'l6gf]lesn] o; k6s ljZjsf] ;jf{lws hg;+Vof ePsf] d'n's
rLgnfO{ klxnf] k6s km'6anhut\sf] ;jf]{Rr prfOdf k'¥ofP/ rLgsf] aiff}{+b]lvsf] ;fwgf ;kmn
agfOlbPsf 5g\. ljZjhut\df rLgn] s:tf] k|bz{g ug]{5 eGg]
s'/f eljiosf] ue{df n's]sf] 5. ;'g lhxfO{, ln 6fO{ tyf So" af]h:tf ev{/sf
v]nf8Lx¿sf] nflu dfq x}g ljutdf ljZj km'6ansf] pRr laGb' k'Ug] k|of; ubf{ lg/fzf dfq xft
kf/]sf xfcf] xfO8f]·, km]g emL / df ldª\Uo"h:tf e]6«fgx¿sf] nflu lgs} v'zLsf]
s'/f xf]. 5gf]6 k|ltof]lutfsf] klxnf] r/0fdf
ldn'sf] 6f]nL dflNbE;, OG8f]g]l;ofh:tf] /fi6«x¿;u n/v/fP klg bf];|f] r/0fdf
e/kbf]{ / k|efjsf/L v]n k|bz{g ub}{ ^ v]ndf % hLt ! a/fa/Lsf ;fy Pl;ofnL ;d"xaf6
;f]em} l5d]sL /fi6«x¿df ;~rfng x'g] ljZjskdf 5gf]6 eof]. Pl;ofnL v]ns'bdf dxf/ly rLgn] km'6andf
klg k|ult ub}{ cfO/x]sf] s'/f b'O{ jif{cufl8 n]agfgdf ePsf] Pl;of sksf] ;]dLkmfOgn r/0f;Dd
k'u]/ k|dfl0ft ul/;s]sf] lyof]. oL kl/jt{gx¿ lrlgof km'6an ;+3sf] ljsf;
sfo{qmdcGtu{tsf] Jofj;flos lnusf kl/0ffd x'g\. sf]:6fl/sf gsfkm If]qdf kfj/xfp; gdflgP tfklg
sf]:6fl/sf km'6ansf] nflu uj{ ug'{kg]{ /fi6« xf]. l6sf]; gfdn] lrlgg] pQm
k'm6an 6f]nL lkmkmf ljZjskdf !(() kl5 bf];|f] k6s 5gf]6 eP/ ut ;]K6]Da/b]lv d:tL
dgfO/x]sf] 5. 5gf]6 r/0fdf
!)&@!!&&@# glthf NofO{ sgsfkm If]qdf k|yd
ePsf sf]:6fl/sf #%@ sf] ;+/rgfdf v]Nb5. 6f]nLdf nrsbf/ ld8lkmN8x¿ 5g\, h;n]
ljkIfnfO{ ;lhn} em'Sofp5 / k|Tofqmd0f;d]t ub{5. klxnf] r/0fsf] 5gf]6 r/0f;d]t !$
v]ndf @% uf]n u/]/ uf]n ug]{ Ifdtf klg bzf{Psf] 5 sf]:6fl/sfn]. 5gf]6 r/0fsf] ;'?tfsf af/af8f];h:tf]
sdhf]/ 6f]nLl;t xfg{ k'u]sf] sf]:6fl/sfn] d]lS;sf]nfO{ pgLx¿sf] e"lddf k/flht ug'{
;a}eGbf 7"nf] pknlAw xf]. d]lS;sf] l;6Ll:yt u'On]df]{ Sofg]8f /·zfnfdf o;cl3 s'g}
klg sgsfkm 6f]nLn] d]lS;sf]nfO{ x/fPsf] lyPg. @))! hgj/Ldf lhDd]jf/L ;Dxfn]b]lv !!
cGt/f{li6«o v]ndf ljho lbnfPsf k|lzIfs Pn]Sh]G8/ u'Odf/];sf] 6f]nLdf /f]nfG8f] kmf]G;]sf,
kfpnf] jfGrf]k, xgf{g d]8kmf]8{h:tf ;zQm v]nf8Lx¿ 5g\. !((!, (& / (( df cgsfkm RoflDkog eO;s]sf] sf]:6fl/sf !(() ljZjsksf] k|LSjf6{/kmfOgndf r]sf]:nf]eflsof;u k/flht ePsf lyP. ;d"x l8 blIf0f sf]l/of
kf]NofG8 cd]l/sf
kf]r'{un blIf0f sf]l/of Pl;of dxfb]zsf cGo k|ltåGåLeGbf
zlQmzfnL /fi6« blIf0f sf]l/of !(*^ b]lv lg/Gt/ 5gf]6 ePsf]df o; k6s @))@ ljZjsksf]
;xcfof]hssf] ¿kdf :jtM 5gf]6 ePsf] 5. lkmkmf ljZjsksf] clGtd r/0fdf blIf0f
sf]l/ofsf] k|bz{g ldl>t vfnsf] eP tfklg !(%$ ljZjskb]lvsf] !$ j6f v]ndf Pp6f klg hLt
xfl;n ug{ ;s]sf] 5}g -$ a/fa/L !) xf/_. !(^^ ljZjskdf Ps k6s dfq 5gf]6 ePsf]
cf?gf] l5d]sL pQ/ sf]l/ofnL 6f]nLn] Sjf6{/kmfOgn r/0f;Dd k'uL v8f u/]sf] sLlt{dfg klg e·
ug{ ;s]sf] 5}g k|lzIfs u'; lxl8Gs / pgsf] 6f]nLn]. ctM o; k6s blIf0f sf]l/ofnL 6f]nL
cTolws 3/]n' bafadf 5 sDtLdf Pp6f ljho xfl;n ug{ tyf lkmkmf ljZjsksf] bf];|f] r/0f;Dd
k'UgnfO{. blIf0f sf]l/ofnL 6f]nL / ljZjsf pTs[i6
6f]nLx¿aLr /x]sf] vf8n k'g{ afx\o ;xof]usf] ¿kdf ;g\ @))! sf] hgj/Ldf klxnf] k6s
u}/sf]l/ofnL k|lzIfs u'; lxl8Gs lgo'Qm ePsf lyP. !(%^, ^) sf] Pl;ofsk ljh]tf blIf0f
sf]l/ofnL 6f]nLdf lxl8Gs;u l;of]n sL x\of]gh:tf Ifdtfjfg\ v]nf8L dfq x}g w]/}h;f]
k|mfG; (* df c;kmn eP klg xf]·Do'· af], o' ;f· r'n, xjf· ;'g xf]·h:tf e/kbf{
v]nf8Lx¿ klg 5g\. kf]NofG8 !(&$ ljZjskdf s'n & uf]n u/L
;jf{lws uf]nstf{ ag]sf kf]NofG8sf u|]huf]h{ nf6f]sf] b]z kf]NofG8 Ps hdfgfdf ljZjsf pTs[i6
6f]nLx¿dWo] Ps lyof] eGg] s'/f la;{g nfos 5. kf]NofG8n] !(&$ ljZjskdf a|flhnnfO{
x/fO{ t];|f], !(&* ljZjskdf tTsfnLg l8km]lG8ª RoflDkog k=hd{gLeGbf cufl8 /x]sf] Pjd\
!(*@ ljZjskdf k|mfG;nfO{ x/fO{ k'gM t];|f] ePsf] lyof]. k|f/lDes r/0fsf] glthf
!)^#!@!!!@! /x]sf] kf]NofG8 o'/f]ksf] ;d"x % af6
5gf]6 ePsf] xf]. !(*^ ljZjskkl5 klxnf] k6s lkmkmf ljZjsksf] clGtd r/0fdf efu lnO/x]sf]
kf]NofG8n] !((@ cf]nlDksdf /ht kbs lhTg'afx]s cGo s'g} vf; pknlAw xfl;n u/]sf] 5}g. &)
sf] bzs tyf *) sf] ;'?tfsf ;'gf}nf jif{x¿ JotLt u/]sf] kf]NofG8n] To;kl5 o'/f]lkog km'6an
k|ltof]lutfx¿df klg s'g} ;kmntf xft kf/]g. t/ gfOh]l/ofdf hGd]sf Odfg'on
cf]ln;fb]a]n] kf]lnz gful/stf lnPkl5 cg]s kl/jt{gx¿ b]lvg yfn], ljleGg k|sf/sf uf]nx¿
x'g yfn]. h'g lkmkmf ljZjskdf kf]NofG8sf] clGtd v]n cyf{t\ !(*^ ljZjsksf] bf];|f] r/0fdf
a|flhn;u $) n] k/flht ePb]lv b]lvPsf] lyPg. cf]ln;fb]a]n] 5gf]6 r/0fdf &
uf]n u/]sf lyP eg] kf]NofG8n] Ps k6s dfq k/fho ef]u]sf lyP. kf]ln; ;dy{sx¿ cf]ln;fb]a]nfO{ cf?g}
dfG5g\ eg] k"j{gfOh]l/og cf]ln;fb]a]n] klg cf?gf] bf];|f] /fi6« kf]NofG8nfO{
u|]huf]h{ nf6f]s} kfnfsf] ;'gf}nf lbgdf kmsf{pg k|of;df 5g\. kf]NofG8nfO{ pTs[i6 km'6ansf]
b[li6n] ;Demg' :jfutof]Uo 5. ;+o'Qm /fHo cd]l/sf ut ljZjskdf clGtd :yfgdf lrQ
a'emfpg'k/]sf] ;+=/f= cd]l/sf 6f]nLnfO{ o'jf pT;fxn] l;l~rt ug{ h?/L 5. ;jf{lws ;kmn
k|lzIfs a|'; P/]gfsf] kfnfdf cd]l/sL km'6ann] sf]N6] km]/]sf] 5. P/]gfn] uf]n/Ifssf] ¿kdf
v]ln;s]sf 5g\. k|lzIfssf] lhDd]jf/L lnPkl5 P/]gfn]
ljZjel/af6 /fd|f v]nf8L a6'Ng yfn] / @) hgfeGbf a9L v]nf8Lx¿nfO{ klxnf] df}sf lbO;lsPsf]
5. cd]l/sL 6f]nLn] ljkIfL 6f]nLnfO{ cfwf/ dfgL $$@ jf #%@
sf] ;+/rgfdf cfnf]kfnf] u/L v]N5. /Iffk+lQmdf /x]sf v]nf8Lx¿sf] bf}8g] Ifdtf sd ePsf]n]
cd]l/sL 6f]nLsf] nflu k5fl8 efudf $ hgf /lx/xg' >]ois/ b]lvG5. 6f]nLsf] /Iffk+lQm klxNo}b]lv alnof] 5.
yk d2t lbg uf]n/Ifsx¿ s];L lsn/ / a|f8 lk|mO8]n klg tof/ 5g\. /ftf], ;]tf] / gLnf]n]
cu|k+lQm tyf ld8lkmN8df qmdzM cd]l/sfsf] nflu ;jf{lws uf]nstf{ cgL{ :6]jf6{ / sKtfg
Snfpl8cf] /]Pgfh:tf cd"No v]nf8Lx¿ e]§fPsf 5g\. !(#) ljZjsksf ;]dLkmfOgln:6, !((! sgsfkm
ljh]tf ;+o'Qm/fHo cd]l/sfn] k|f/lDes r/0fdf
!)%!#!!*!& glhtfsf ;fy lkmkmf ljZjskdf ;ftf}+ k6s
;xefuL x'b}5. kf]r'{un bf];|f] k6s eg]sf] /fd|f] k6s xf]
km'6ansf] dfldnfdf nfu" x'g] pQm kf]r'{luh pvfg slxNo} k|Voft ePsf] lyPg. klxn] b'O{
k6s ljZjsk clGtd r/0fdf ;xeflutf hgfO;s]sf] kf]r'{unn] o; k6s k|f/lDes r/0fdf
!)&#)##&@$ glthf NofO{ o'/f]ksf] ;d"x @
af6 5gf]6 eof]. ljZj:t/sf] k|ltof]lutfdf gof prfO xfl;n ug]{ jf:tljs cfzf /fvL
sf]l/of÷hfkfg hfb}5g\. kf]r'{unsf ;'gf}nf] lk9L, h;dWo]
@))! sf lkmkmf jif{ v]nf8L n'O; lkmuf], P;L ldnfgsf ?O{ sf]:6f cf?gf] hLjgsf] 7"nf]
k/LIff lbg tof/ 5g\. /fli6«o 6f]nLsf w]/}h;f] v]nf8Lx¿n] b'O{j6f lkmkmf ljZj o'jf
RoflDkogl;k -;fpbL c/]laof !(*( / kf]r'{un !((+!_ lhlt;s]sf 5g\. yk s]xL o'°f @!
jif{d'lgsf RoflDkogl;k lhlt;s]sf 5g\ eg] s]xL !((^ P6nfG6f cf]nlDksdf rf}yf] :yfg xfl;n
u/]sf lyP. ;du|df of] 5}6f}+ k6s xf] kf]r'{un a[xt\
k|ltof]lutfdf k'u]sf]. kf]r'{unn] !(^^ ljZjsk, o'/f] !(*$ / o'/f] @))) tLgj6}
k|ltof]lutfdf t];|f] :yfg xfl;n u/]sf lyP. kf]r'{luhx¿ /fd|f] km'6ansf] cj/f]w x6fO{
klxNo} slxn] gkfPsf] glthf lgsfNg pBt\ 5g\. k|lzIfssf] kb :jLsfb}{ PG6f]lgcf] cf]lne]O/fn]
eg]sf lyP xfdL /fd|f] x'g'eGbf klxnf] x'g'k5{. s] n'O; lkmuf]n] kf]r'{unnfO{
sfnf] lrt'jf sf] pkgfdn] lrlgg] tyf !(^^ ljZjsksf ;jf{lws uf]nstf{ Pjd\
;j{>]i7 v]nf8L o';]lacf]n]eGbf cufl8 k'¥ofpnf < ;d"x O{ hd{gL
;fpbL c/]laof cfo/NofG8
Sofd?g hd{gL a|flhnkl5 O6fnL hlQs} cyf{t\ !% k6s
5gf]6 x'g ;kmn hd{gL ljut s]xL jif{b]lv cf]/fnf] nflu/x]sf] 5, t/ ljZjsf pTs[i6 l6dx¿dfem
lemNsf Nofpg cw}o{tfsf ;fy klv{/x]5. DofYo'h, lSnG;Dofg, ef]n/ cflbn] cf?gf]
v]nhLjg cGTo u/]b]lv cf]lne/ sfxfg, d]xd]6 :sf]n, h]G;, h]/]ld;h:tf s]xL v]nf8Lx¿ dfq 5g\
pRr:t/sf] v]n k|bz{g ug]{. jfo{g Do'lgvqon] cGt/f{li6«o cg'ej a6'n]sf dfq 5}gg\, Sna:t/Lo
o'kmf RoflDkoG; lnu @)))@))! sf] ;kmntfsf] :jfb klg rfv]sf 5g\. eljiosf] ;kmntfsf] nflu hd{gLsf]
7"nf] cfzf ld8lkmN8/ ;]afl:6og 8]:n/df lge{/ 5. csf{ cfqmfds ld8lkmN8/ tyf hd{gLsf]
pRr uf]nstf{ dfOsn afnfs klg dxjk"0f{ v]nf8L x'g\. /Iffk+lQmdf /x]sf h]G;
gf]jf]6\gL, lqmlZrog jG;{, yf]d; lnª\sn] * j6f 5gf]6 v]ndf !) uf]n dfq ug{ lbP. h;dWo]
cfwL t O·NofG8;usf] v]ndf -hd{gL %! uf]nn] k/flht x'bf_ ePsf] lyof].
of] hd{gLsf] km'6an Oltxf;df ;a}eGbf la;{gof]Uo k/fho xf]. !(%$, !(&$, !(() sf ljZjsk ljh]tf=
!(^^, !(*@, !(*^ ljZjsksf pkljh]tf= o'/f] &@, *), (^ sf ljh]tf tyf o'/f] &^, (@ sf
pkljh]tf hd{gLsf] o; k6ssf] ljZjsksf] 5gf]6 r/0f ;xh lyPg. 5gf]6 r/0fdf
*%@!!$!)!& glthf /x]sf] hd{gL O·NofG8;u
a/fa/Ldf /x\of], t/ uf]nleGgtfsf] cfwf/ hd{gL o'qm]g;u Kn]ckm v]Ng'k¥of] /
;du|df %@ uf]nn] ljho xfl;n u/L o'/f]kaf6 @))@ ljZjsksf] nflu 5gf]6 x'g] bzf}+
/fi6« aGof]. ;fpbL c/]laof ;g\ !(*$ b]lv kfr k6s nuftf/
Pl;ofsksf] kmfOgndf k'uL tLg k6s pkflw xft kfg{ ;kmn ;fpbL c/]laof @) jif{otf Pl;of
dxfb]zsf] cu|k+lQmdf /lxcfPsf] 5. lkmkmf ljZjsksf] clGtd r/0fdf ;fpbL c/a nuftf/ t];|f]
k6s 5gf]6 ePsf] xf]. !(^^ ljZjskdf pQ/ sf]l/ofsf] pTs[i6
k|bz{gkl5 !(($ ljZjskdf ;fpbL c/a lkmkmf ljZjsksf] bf];|f] r/0f;Dd k'Ug] klxnf]
/fi6« aGof], t/ pRr cfsf+Iffsf ;fy k|mfG; (* k'u]sf] ;fpbL 6f]nL 8]gdfs{;u !)
uf]nn] tyf k|mfG;;u $) uf]nn] k/flht Pjd\ blIf0f clk|msf;u @@
uf]nsf] a/fa/Ldf lrQ a'emfpg'k/]kl5 Sjf6{/kmfOgn;Dd k'Ug] ;kgf rsgfr'/ eof]. ;fpbL c/]laofsf] ;kmntfsf] >]o
k|lzIfssf] dfldnfdf /fi6«n] lnPsf] v'nf åf/ gLltnfO{ hfG5. P8'cf8f]{ le·8fn] ;fpbL
6f]nLnfO{ !((^ df o'POdf ;~rflnt Pl;ofsk pkflw lbnfPb]lv sDtLdf * hgf k|lzIfs kl/jt{g
eO;s]. o; cjlwdf cf]§f] lkm:6/ / gf;]/ cnhf]x/n] b'O{ k6s lhDd]jf/L ;DxfnL ;s]. 3'8fdf uDeL/ rf]6 nfu]sf sf/0f
5gf]6 r/0f bf}/fg d}bfgaflx/ /x]sf jif{sf] Pl;og v]nf8L gjfkm cn t]Dof6sf] k'gcf{udgkl5
;fpbLsf] ck]Iff lglZrt¿kdf a9]sf] 5. sf]l/of÷hfkfg k'Ug ;fpbL c/]laofn]
5gf]6 r/0fn] clGtd v]ndf yfONofG8nfO{ x/fpg}kg]{, csf]{tkm{ cf?gf] ;d"xsf] lgs6
k|ltåGåL O/fgnfO{ ax/fOgn] x/fpg'kg]{ afWotf lyof]. geGb} To:t} eof]. o;/L lkmkmf ljZj
o'jf -!& jif{d'lg_ RoflDkogl;k !(*( ljh]tf ;fpbL c/]laofn] 5gf]6 r/0fsf] ;'?cft v/fa
ePsf]n] k"j{k|lzIfs :nf]af]bfg ;fGqfssf] hflu/ uof]. h] xf];\, ;fpbL c/]laof
*%@!!&*!& glthf NofO{ Pl;ofnL ;d"x
saf6 ;Lw} 5gf]6 eof]. cfo/NofG8 cf0ftGq cfo/NofG8 !(*& b]lv km'6an
If]qdf pbfO/x]sf] 5. O·NofG8sf k"j{x:tL Hofs rfN6{gsf] /]vb]vdf ^ jif{sf] cjlwdf
b'O{j6f lkmkmf ljZjsk / Pp6f o'/f] RoflDkogl;kdf ;xefuL eO;s]sf] 5. ;g\ !((% df Hofs rfn{6gsf] cjsfzkl5 pgsf
k"j{;xfos lds DofsfyL{nfO{ g]b/NofG8, kf]r'{un ;dflji6 u|'k ckm 8]yaf6
@))@ ljZjskdf k'¥ofpg w]/} ;+3if{ ug'{k¥of]. sKtfg tyf Kn]d]s/ /f]o lsgn]
cGt/f{li6«o km'6an If]qdf k|efj hdfP. pQm v/f] ld8lkmN8/n] klxn] cf?gf] ana'tfdf p7\g
g;s]sf] cfOl/; 6f]nLnfO{ dfly k'¥ofof]. lsgls ;xof]uL kfqx¿ w]/}h;f] o'jf / cfZro{ vfnsf
5g\. 8]ldog 8?km, Dof6 xn}G8, dfs{ lsG;]nf, dfs{ s]g]8L ;a}n] slxNo} gb]lvPsf]
cfo/NofG8sf] :t/ / ld8lkmN8df nrstf b]vfP. cu|k+lQmdf :6«fOs/ /f]o lsg o'/f]ksf
;jf{lws Ifdtfjfg\ v]nf8L x'g\ eg] lSnG6g d]l/;gsf] eljio xl/of] h;L{df pHHjn b]lvG5.
h'g;'s} :yfgaf6 v]Ng ;Sg] 8]le8 sf]gf]nL klg k|efjzfnL v]nf8L x'g\. !(() ljZjskdf cf?gf] klxnf] ljZjskd}
Sjf6{/kmfOgn r/0f;Dd k'Ug ;Ifd u0ftGq cfo/NofG8n] o; k6s o'/f]ksf] ;d"x @ sf] 5gf]6
r/0fdf !)&#)@#%@$ glthf Nofof]. 5gf]6 r/0fdf Pp6}
v]n gxf/] klg ;d"x k|yd aGg g;Sgfn] O/fg;u Kn]ckm v]Ng'k/]sf] lyof] /
;du|df @! uf]nn] k/flht u/L @))@ ljZjsksf] nflu 5gf]6 eof]. Sofd?g @))@ ljZjsksf] nflu 5gf]6 ePsf] klxnf]
/fi6« Sofd?g xf]. Sofd?gsf ck/flht l;+x clk|msf dxfb]zsf nflu sLlt{dfg /fVb} kfrf}
k6s lkmkmf ljZjskdf ;xefuL x'b}5g\. clk|msg RoflDkogl;kdf cflwkTo hdfO/x]sf]
Sofd?g lkmkmf ljZjsksf] Sjf6{/kmfOgn;Dd k'Ug] Ps dfq clk|msL b]z klg xf]. !(() ljZjskdf Sofd?gn] pb3f6\g v]ndf
l8km]lG8ª RoflDkog ch]{lG6gfnfO{ x/fO{ ljZjsf] Wofg lvRof]. #* jifL{o /f]h/ ldNnfsf]
cfZro{doL 6f]nLn] uf]n u/]kl5 5'§} k|sf/n] pT;j dgfpYof]. pQm clk|msL 6f]nLnfO{
ljkIfLx¿sf] 8/qf; s]xL lyPg, t/ g]kN;df O·NofG8n] v]nsf] cltl/Qm ;dodf Sofd?gsf]
/·Lg ;kgf rsgfr'/ kfl/lbof]. !(*$, !(** / @))) sf clk|msL g];G; sk
ljh]tf tyf @))) cf]nlDks :j0f{ ljh]tf Sofd?gn] o; k6s 5gf]6 r/0fdf
*^!!!$$!( glthf NofO{ clk|msL dxfb]zsf] ;d"x
saf6 5gf]6 ePsf] lyof]. Sofd?gsf] ;kmntfsf] >]o $$@ sf]
;+/rgfdf v]nf8L kl/rflnt x'g' xf]. Sofd?g 6f]nLsf clwsf+z ;b:ox¿n] @)))
sf] cf]nlDkssf] :j0f{ kbs lhtL cGt/f{li6«o ;kmntfsf] :jfb rflv;s]sf 5g\. pQm ;kmntfsf
d'Vo v]nf8Lx¿ Kofl6«sDaf]df, ;fd'on O6f] / nfp/]g O6fd] d]o/n] sf]l/of÷hfkfgdf pqg]5g\. v]nd}bfgdf lglj{jfb¿kdf pTs[i6 k|bz{g
ul//x]sf] Sofd?g 6f]nLsf] k|lzIfsdf eg] utjif{ y'k|} pynk'yn cfof]. @))@ ljZjsk ;'? x'g'
7Ls & dlxgfcufl8 Joj:yfksLo afu8f]/ ;DxfNg gof k|lzIfssf] ¿kdf :6'6uf6{ tyf
sfN;{?x]sf k"j{k|lzIfs ljGk|m]8 :sfkm/ cfPsf 5g\. |
| @))@ ljZjsksf] cflwsf/Ls an || @))^ sf] ljZjsksf] cfof]hgf || !^ cf} ljZjskdf kmls{bf || rlr{t km'6an/x? || k]gfN6L eGbf lk|m lssdf || gj k|j]zL || ;f:s[lts k|efj || ljZjsk 6«kmL || hfkfg / sf]l/of || hfkfgL zx/x? || sf]l/ofsf /+uzfnfx? || Nofl6g cd]l/sL || y/Ly/Lsf kmfO{gnx? || ljZjsk d:s6 || ljZjsksf d]g]h/x? || ljZjsk ;+uLt || blIf0f Pl;ofsf efUodfgL || ;kmntfsf] km8\sf] || chDa/L sLlt{dfg || ljZjsk 5gf}6 || @))@ n] u'dfPsf || gf6sLo ljZjsk || Main | Home | |
| Send your comments and letters to the
editor at sadhana@mail.com.np 2002 © Mercantile Communications Pvt. Ltd. P.O. Box 876, Durbar Marg, Kathmandu, NEPAL. Tel : 977 1 220 773, 243566, Fax: 977 1 225 407.Reproduction in any form is prohibited without prior permission. No part of the articles which appear in the internet version on Sadhana may be reproduced without the permission of Mercantile Communications Pvt. Ltd. For reprinting rights, please write to US. Send us your feedback: CONTACT US. ABOUT US ADVERTISE WITH US CLICK HERE FOR PAST ISSUES |