|
Pdfn] ca
s;/L k5fl8 kms]{nf < ;+;bsf] ult/f]w x6\g] ;+efjgf b]vf k/]sf]
5 . oBlk k|d'v k|ltkIfL bn g]skf Pdfn]n] o; cl3sf ;+;b clwj]zgx?df klg ljleGg hfoh /
gfhfoh d'2fx? p7fO{ 3]/fp, alxisf/, gf/fafhL / tf]8kmf]8 ug]{ u/]sf] lyof], s]xL k|;+udf
p;sf] z}nL unt eP klg d'2f plrt dflgPsf] lyof], t/ o;kN6 Pdfn] s'g} d'2f a]u/ g} pu|?kdf
k|:t't x'gfn] ;QfkIfeGbf k|ltkIf ;+s6df kg{ uPsf] 5 . Pdfn]sf] kl5 nfUbf vfN8f]df
kl/g] cfz+sfn] /fk|kf / ;b\efjgf kf6L{ kfvf nfu]sf 5g\ eg] Pdfn] klg ca lgsf; vf]Hg OR5's
b]lvPsf] 5 . ;a} bnx?aLr ;efd'vsf] cu|;/tfdf cfhb]lv jftf{ x'b}5 . ;+;bsf]
a}7s rNg yfn]kl5 cWofb]z klg kfl/t x'g] ePsf] 5 .
lxpb] clwj]zg k|f/De x'gf;fy}
k|ltkIfL bnn] æk|wfgdGqLn] /fhLgfdf glbP;Dd ;bg rNg glbg]Æ 3f]if0ff ub}{ cj/f]w ;[hgf
u/] klg ;QfkIf w]/} lrlGtt b]lvPg . 5nkmnsf] klxnf] lbg ;a} k|ltkIfL bnn] alxisf/
u/], t/ ef]lnkN6 ;b\efjgf kf6L{n] alxisf/ gug]{ gLlt ckgfPkl5 Pdfn]n] cfkm"n] alxisf/
u/] klg ;bg rNg ;Sg] cj:yf b]v]/ ;bgleq} 3]/fp, xf]xNnf / gf/fafhL u/L sfd 7Kk kfg]{
/0fgLlt agfof] . t/ Pdfn]sf] of] /0fgLlt ck|hftflGqs dfq x}g c;+j}wflgs / c;+;bLo klg
7xl/of] . hgtfn] dtbfgåf/f g]kfnL sf+u|];nfO{ % jif{;Dd ;Qf ;~rfng ug{ cg'dlt
lb+bflb+b} Pdfn]n] k|=d=sf] /fhLgfdfsf] dfu u/L hgk|ltlglw;ef g} cj?4 ug'{ hgdtsf] ckx]ngf
/ ;+ljwfgsf] ckdfg lyof] . ;QfkIfn] ;+j}wflgs k|lqmofaf6 k|wfgdGqLnfO{ x6fpg lbPsf]
r'gf}tLsf] ;fdgf ug{ Pdfn]n] ;s]g . ;QfkIfn] cljZjf; k|:tfj /fVg eGof] . t/
Pdfn]n] of] klg cf6 u/]g . ;+j}wflgs k|lqmofaf6 cfpg gdfGg] cbfnt / clVtof/,
;fj{hlgs n]vf ;ldltsf] lg0f{o klg gklv{g] / k|=d=sf] /fhLgfdfsf] lh2L u/]/ ;+;bnfO{ cj?4
kfl//xg] Pdfn]sf] c8fgk|lt sf]xL ;xdt x'g ;s]gg\, a? pQm kf6L{sf] lgotdfly g} z+sf pTkGg
x'g yfn]sf] lyof] . o;/L cfkm\gf] sbd k|hftflGqs b[li6n] cltjfbL lbzfdf hfg nfu]sf]
Pjd\ af}l4s ;d'bfonfO{ ;xdt u/fpg ufx|f] x'g] b]v]kl5 lxhf]b]lv Pdfn]n] k5fl8 kmls{g] af6f] vf]Hg yfn]sf] 5 .
hgdtk|lt cToGt rgfvf] /x]sf] Pdfn]sf k|efjzfnL o'jf g]tfx?n] g]t[Tjsf] of] /0fgLlt
ck|hftflGqs / c;+;bLo b]lvPsf] / o;nfO{ cufl8 a9fpg] xf] eg] cfkm\gf] kf6L{ ;+;bLo
dfGotfs} lj?4 /x]sf] cfz+sf a9\g] /fo k|s6 ub}{ OHhtk"0f{ lgsf; vf]Hg' plrt x'g]
;Nnfx lbPsf lyP . of] /0fgLltk|lt kf6L{leq} dte]b pTkGg eof] . k|d'v k|ltkIf
o;/L km;]sf] / oxL cfwf/df Pdfn]nfO{ k|hftGqlj/f]wL l;4 ug{ ;lsg] b]v]/ sf+u|];Lx? lgsf;
vf]Hg]lt/ nfUb} nfu]gg\ . pgLx? Pdfn] cem km;f];\ eGg] rfxGy] . b'O{ kIfaLr
clxn];Dd ;fdfGo jftf{;Dd ePg . ;efd'v tf/fgfy /fgfef6n] b'j} efjgfsf] sb/ ub}{
;bgnfO{ ;'rf? 9+un] rnfpg ;QfkIf;lxt ;a} bnx?aLr jftf{ k|f/De u/fpg' eof] . ;+;bsf]
a}7s ca * ut] ;f]djf/ dfq x'g]5 . t/ Pdfn] cfvf lrDn]/ lgSs} cufl8
al9;s]sf]n] ;lhn} k5fl8 kmls{g ufx|f] 5 . Pdfn]sf] OHht hf]ufO{ lbg sf+u|]; tof/
5}g . To;}n] * ut]leq} ;xdlt gx'g klg ;S5, t/ klxn] of]eGbf hl6n åGåsf] l:yltaf6
klg lgsf; vf]h]/ ;xdlt sfod ug{ ;kmn /x]sf sf+u|]; / Pdfn] s]xL lbgleq} of] ;d:ofaf6 d'Qm
x'g] cg'dfg ug{ ;lsG5 . xfd|f] ;Djfb ;"q cg';f/, lhNnf
lhNnfsf Pdfn]sf sfo{stf{x? dfcf]jfbL cf+tsaf6 kLl8t 5g\ . pgLx?n] ;'/Iffsf]
cg'e"lt ug{ ;s]sf 5}gg\ . c;'/Iffs} sf/0fn] s}of}+ sfo{stf{x? dfcf]jfbLlt/ nfUg
ljjz ePsf 5g\ . To;}n] sfo{stf{x?nfO{ kf6L{ rf8} ;Qfdf hfb}5 eGg] cfzf
lbnfP/ cNemfpg] k|oTg Pdfn] g]tfx?af6 eO/x]sf] 5 . To;}n] ;QfkIfnfO{ ;+s6df kf/]/
cfkm";lxtsf] ;/sf/ agfpg afWo kfg]{ of]hgf Pdfn]n] agfPsf] 5 . ax'dt k|fKt
kf6L{sf] k|=d=nfO{ /fhLgfdf ug{ ljjz kfg]{ xf] eg] ToxL cfwf/df cfkm" cem zlQmzfnL /
d'n'ssf] lg0ff{os zlQm ePsf] b]vfpg ;lsg] cfzfn] of] cleofg rnfOPsf] xf] .
sf+u|];leqsf] Pp6f kIfn] jt{dfg k|=d=k|lt b]vfPsf] pu| c;xof]ufTds Jojxf/, æh;/L eP klg
sf]O/fnfnfO{ x6fpg]Æ 3f]if0ff / cgf}krfl/s jftf{sf] e/df klg Pdfn]n] of] c8\8L lnPsf]
a'lemG5 . t/ x/]s ;+s6sf] a]nf em}+ o;kN6 klg
sf+u|];Lx? Ps l9Ssf x'b}5g\ . k|ltkIfL bn ljeflht r'gfjaf6 ax'dt k|fKt u/]sf] bnsf] ;/sf/sf]
k|=d=nfO{ hj/h:tL /fhLgfdf u/fpg] Pdfn]sf] lh2LnfO{ /fli6«o k|hftGq kf6L{n] ;fy glbg]
ePsf] 5 . /fk|kfsf g]tfx?n] cfkm"x? ;+j}wflgs bfo/f / ;+;bLo dof{bfeGbf aflx/
ghfg] :ki6 u/]sf 5g\ . pgLx?sf] egfO{{ 5 ;Qf?9 kf6L{n] ;+;bsf] d'vdf ;d]t
cfkm\gf] kf6L{nfO{ j]jf:tf u/]sf] / r'gf}tLsf] a]nf klg 3d08 b]vfPsf]n] ;/sf/sf] 3d08
tf]8\g tyf k|ltkIfsf] wd{ lgefpg of] lj/f]w ul/Psf] xf] . o;}aLr, /fk|kf cWoIf Pjd\ k"j{ k|=d=
;"o{axfb'/ yfkf / k|=d=lul/hfk|;fb sf]O/fnfaLr s'/fsfgL ePsf] 5 . s'/fsfgLsf]
qmddf k|=d=sf]O/fnn] /fk|kfsf] ;xof]u dfUg' ePsf] / cWoIf yfkfn] Pdfn]n] c;+j}wflgs 9+un]
/ d'9]ann] ;Qf kl/jt{g ug{ vf]h]sf] s'/f cfkm"nfO{ lrQ ga'em]sf] atfpb} ljrf/
k'¥ofP/ ;/sf/ rnfpg ;Nnfx lbg' eof] . cWofb]zsf] k|;+udf yfkfn] cWofb]z cfkm"n]
k9]sf] / cfkm"nfO{ 7Ls} nfu]sf] hfgsf/L lbg' ePsf] lyof] . To:t}, csf]{ /fli6«o kf6L{ g]kfn
;b\efjgf kf6L{n] klg cfkm\gf] /0fgLlt kl/jt{g u/]sf] 5 . ;b\efjgf kf6L{n] cfkm\gf]
dfu ;/sf/n] k"/f u/]kl5 dfq of] /0fgLlt agfPsf] xf] . slyt Clts /f]zg k|s/0fsf]
cf8df ePsf] 36gfaf/] Goflos cfof]u u7g xf];\ / To;n] pQm kf6L{sf] sfof{nodf ePsf]
cfunfuLaf/] klg 5fglag u/f];\ eGg] dfu k"/f geP;Dd ;b\efjgf kf6L{ Pdfn]s} ;fydf
lyof] . pQm kf6L{n] ca ;+;b alxisf/ gug]{ 3f]if0ff ub}{ ;+;b cj?4 ug]{ Pdfn]sf] gLlt
c;+;bLo / ck|hftflGqs ePsf] ljrf/ JoQm u/]sf] 5 . pQm kf6L{n] Pdfn]nfO{ k|=d=nfO{
x6fpg] xf] eg] cljZjf; k|:tfj /fVg'kg]{ ;Nnfx lb+b} d'9]anaf/f k|=d= x6fpg] kIfdf
cfkm"x? g/x]sf] :ki6 u/]sf] 5 . Pdfn] g]tf dfwjs'df/ g]kfnn] ;/sf/ lj?4
u/]sf] 3f]if0ff / ctL{ pkb]z ;'g]kl5 ;b\efjgf kf6L{sf cWoIf uh]Gb|gf/fo0f l;+xn]
cfkm"nfO{ s'g} vhf~rL -dfwj g]kfnnfO{ ;+s]t_ n] ctL{ pkb]z lbg] h?/t 5}g . /
Pdfn]sf g]tfx?sf] pd]/ hlt t cfkm"n] /fhgLlt g} ul/;s]sf] atfpb} Pdfn]nfO{ å}w
rl/q kl/Tofu ug{ eGg'eof] . l;+xsf] of] k|xf/ klg Pdfn] g]tfx? ;b\efjgf kf6L{af6
lg/fz ePsf 5g\ . jfdkGyL kf6L{x?dWo] klg k|foM ;a} Pdfn]sf]
lgotdf z+sf u5{g\ . pgLx? ;/sf/ lj?4 s8feGbf s8f sbd rfNg tTk/ 5g\, t/ Pdfn]n] aLrd}
wf]vf lbg] xf] ls eg]/ ;z+lst 5g\ . pgLx?sf] z+sf k6s k6s ;To ;fljt ePsf] 5 . dgf]gLt ;f+;bx?n] klg cWofb]zsf] dfdnfdf
k|ltkIfL bnnfO{ ;dy{g gug]{ ePsf 5g\ . dgf]gLt !) dWo] ( hgfn] k|=d= sf]O/fnfnfO{
cfkm"x? cWofb]zsf] kIfd} nfUg] jrg lbO;s]sf 5g\ . cWofb]zsf] k|;+u /fHosf] ;'/Iff ;+oGq tLg txsf] kfg]{
;}4flGts ;xdlt cg';f/ ;z:q k|x/L an u7g ug]{ lg0f{o ePsf] xf] . of] lg0f{ok|lt /fhf,
;]gf / s'g} klg /fhgLlts bnsf] c;xdlt lyPg . /fhf klg ;xdt xf]OaS;]kl5 g} k|lqmof
cufl8 a9]sf] xf] . d'n'sdf pTkGg r'gf}tLx?sf] ;fdgf ug{ ;fwf/0f k|x/L andf ;+ej gx'g]
/ x/]s df]rf{df ;]gf kl/rfng ug'{ klg pko'Qm gx'g] ePsf]n] >L % sf] ;/sf/ -u[x
k|zf;g_sf] dftxt /xg] u/L csf]{ ;z:q an u7g ug'{ cfjZos dflgof] . ljut $%
dlxgfb]lv o;af/] u[xsfo{ eO/x]sf] lyof] . o;sf] k|f/lDes d:of}bf /fhb/af/ uof] .
Toxf 5nkmn eof] . >L % af6 :jefjtM ;'/Iffljz]if1x?sf] /fo
lnOalS;of] . To;kl5 df};"km / k|=d=aLr k6sk6s 5nkmn eof] . klxn]sf]
d:of}bf kl/dfh{g eof] . cGttM >L % sf] /fo cg'?ks} cWofb]z dlGqkl/ifb\n] kf; u/]/
b/af/ k7fof] . s/La # dlxgf klxn] b/af/ uPsf] cWofb]z xfn} dfq >L % af6 hf/L
ul/alS;of] . of] cWofb]z ;+;bsf] clwj]zgeGbf w]/} cl3 g} >L % af6 hf/L x'g
;SYof] . ;z:q ;}lgs an rf8} eGbf rf8} u7g ug'{ kg]{ / ;+;baf6 kfl/t ug{
;do nfUg] ePsf]n] g} ;/sf/n] cWofb]z jgfPsf] lyof] . /fhfaf6 hf/L x'gf;fy ;/sf/n]
sfof{Gjog u¥of] . ;+;bsf] rfn' clwj]zgn] pQm cWofb]znfO{
:jLs[t ug'{kg]{ jfWotf 5 . ;+;baf6 of] cg'df]bg gePdf csf]{ b'3{6gf x'g ;S5 . t/
;+;b ;'rf? ?kn] rNgf;fy pQm cWofb]z kfl/t x'g]5 . k|ltlglw;efdf ;a} k|ltkIfL ;f+;b
cWofb]zsf] lj?4 uP klg ;Qf?9 bns} dtn] :jLs[t x'g ;S5 eg] /fli6«o;efdf dgf]gLt ;f+;bx?n]
ljkIfdf dtbfg u/]gg\ eg] dfq klg kf; x'g]5 . ;+;bdf Pdfn], /fk|kf, dfn] / cGo jfdkGyL
bnn] klg cWofb]z c:jLs[t ul/of];\ eGg] k|:tfj btf{ u/fPsf 5g\ . t/ Pdfn] / /fk|kf of]
cWofb]zsf] lj?4 nfUg ;lhnf] 5}g . xfnsf] kl/j]zdf of] cWofb]z dfcf]jfbL ;z:q o'4 lj?4
nlIft /x]sf] :ki6 5 . dfcf]jfbL lj?4 rflng] sbdsf] lj/f]w u/]df :jod\ To; kf6L{sf
sfo{stf{n] g]t[Tj lj?4 ljb|f]x ug]{5g\ . t/ Pdfn]n] g]t[Tj ;/sf/k|lt c;Gt'li6 b]vfpg
cWofb]z lj?4 g} hfg] nIf0f 5 . Pdfn] / /fk|kf g]tfx?sf] u'gf;f] cWofb]z hf/L ug'{cl3
cfkm"x?nfO{ hfgsf/L lbOPg eGg] dfq 5 . k|d'v k|ltkIfL bnl;t o:tf] dfdnfdf k/fdz{
gug'{ ;QfkIfsf] e"n g} xf] . o:tf] uDeL/ k|s/0fdf ;/sf/ tyf k|d'v k|ltkIfaLr
;xdlt / ;dembf/L x'g' /fd|f] x'G5 . k|ltkIfn] c:jLsf/ u/]df dfq PSn} klg cl3 a9\g'
k5{ . cWofb]zk|lt Pdfn] / /fk|kfsf] ;}4flGts c;xdlt b]lvGg . To;}n] ;/sf/n]
o:tf] /fli6«o d'2fdf k|ltkIfl;t 5nkmn gul/Psf] e"n dx;"; ub}{ eljiodf o:tf]
gx'g] ;f]r agfpg' k5{ . ;+;b z'? x'g] a]nfd} lsg cWofb]z hf/L
ul/of] eGg] Pdfn]sf] cfklQnfO{ :jod\ Pdfn] ;Qfdf ePsf] a]nf ;bg z'? x'g'eGbf 7Ls cl3 / ;bg
;dfKt ePsf] nuQ} cWofb]z hf/L ePsf] -tTsfnLg Pdfn] g]tf jfdb]j uf}td pkk|=d= / u[xdGqL
ePsf] a]nf_ b[i6fGtn] xf:of:kb 7x¥ofPsf] 5 . ;/sf/n] cWofb]z b/jf/ k7fPsf] /
Toxfaf6 hf/L ePsf] ldlt hfRg] xf] eg] o;df ;/sf/sf] s'g} bf]if b]lvb}g . cWofb]z ;fdfGo ljw]os jf ;/sf/sf] c?
lg0f{o h:tf] xf]Og . of] >L % dxf/fhflw/fh ;Gt'i6 xf]OjS;]kl5 dfq hf/L x'g
;S5 . g]kfn clw/fHosf] ;+ljwfg @)$& sf] wf/f &@ df elgPsf] 5 æ;+;b\sf]
b'a} ;bgsf] clwj]zg rln/x]sf] cj:yfdf afx]s cGo cj:yfdf tTsfn s]xL ug{ cfjZos k/]sf] 5
eGg] s'/fdf >L % ;Gt'i6 xf]OaS;]df o; ;+ljwfgdf n]lvPsf s'/fx?sf] k|lts"n gx'g]
u/L df};"kmaf6 cfjZos ;lDemaS;]sf] cWofb]z hf/L ug{ ;lsaS;g]5 .Æ o;/L >L % dxf/fhflw/fh æ;Gt'i6Æ
xf]OaS;]/ df};"kmaf6 hf/L ePsf] cWofb]zsf] lj?4 hfg dgf]gLt ;f+;bx?n] gldNg] :ki6
5 . c;Gt'i6x? 5l/P k|ltkIfLx?sf] k|xf/n] ubf{ ;Qf?9 bnnfO{ Ps
l9Ssf kfb}{5 . lul/hfk|;fb sf]O/fnfO{ k|=d=kbaf6 x6fpg ;+;bLo bndf cljZjf; k|:tfj g}
Nofpg] ;f+;bx? klg qmdzM ;/sf/sf] arfp ug{ cl3 ;b}{5g\ . ;+;bdf ;a} k|ltkIfn]
;/sf/dfly k|xf/ ubf{ klg g]sf ;f+;b df}g /x]sf]df :jod\ s[i0fk|;fb e§/fO{n] ;+;bleq
;QfkIfsf ;f+;bnfO{ emkfg'{ ePsf] lyof] . pxfn] lj/f]wLx?n] ;/sf/sf] oqf]
cfnf]rgf ubf{ tkfO+{x?n] lsg k|ltjfb gu/]sf] eGb} eGg'eof] af]Ng cfpb}g eg]
d;+u l;Sg';\, ^^ 306f af]Ng';\ . ;QfkIfsf ;a} ;f+;bn] cfkm\gf] ;/sf/sf] arfp
ug'{k5{ . e§/fO{n] cl:t a'wjf/ b]zsf] l:yltaf/] 5nkmn ug{ a'l4hLjLx?nfO{ 8fSg'ePsf]
lyof] . 5nkmndf pxf cfkm\gf] ljrf/ eGg]eGbf c?sf] wf/0ff a'em\g tNnLg
x'g'eof] . t/ To;sf] ;dfrf/ ;Dk|]if0f ug]{ qmddf 8f=gf/fo0f v8\sfn] e§/fO{sf]
æcfzoÆ g]=sf=sf] lxtnfO{ Wofgdf /fvL sf]O/fnfn] ;/sf/af6 x6]/ ljsNksf] af6f] tof/
ug'{k5{ eGg] lyof] eg]sf]df e§/fO{n] t'?Gt} cfklQ hgfpg' ePsf] lyof] . e}+;]kf6L
;"q cg';f/, e§/fO{n] 8f=v8\sfnfO{ d]/f] egfO{sf] JofVof tkfO{+n] s;/L ug'{eof] /
s;/L o:tf] ;dfrf/ lbg'eof] egL c;Gt'li6 k|s6 ug'{ePsf] lyof] . k|wfgdGqLn] k6sk6s cfu|x ubf{
æ;d"xsf] lg0f{oÆsf sf/0f dGqL aGg gkfPsf z]/axfb'/ b]pjf kIfsf ;f+;bx? k5'tfpg
yfn]sf 5g\ . lgs} nfdf] ;do ;+3if{ u/]kl5 pgLx?n] dGqL aGg kfPsf] cj;/ o;/L u'd]sf]df
To;sf] bf]if b]pjfnfO{ lb+b} cj k|wfgdGqL;+u ;DjGw ;'wfg]{ k|oTgdf nfu]sf 5g\ .
oxf;Ddls cl:t;Dd nfp8f k|s/0fdf k|wfgdGqLn] /fhLgfdf lbg}k5{, To;sf/0f s]xL lbgsf]
nflu dfq ;/sf/df ;fd]n eP/ lsg la6'nf] x'g] eGg] ts{ ug]{x? cj æ;Qf?9 kf6L{df x'g'sf]
lhDd]jf/L lgefpgÆ nfp8fdf s'g} e|i6frf/ ePsf] 5}g egL ;/sf/sf] arfp ug{ 9fn aGg ;d]t
cu|;/ ePsf 5g\ . cfkm\g} kf6L{sf] ;/sf/ ePsf] a]nf s'g}
gLltut dte]b a]u/ ;Qfdf ghfg] lg0f{o ug'{ e"n /x]5 eGg] pQm æ;d"xÆn] dx;'; ug{
yfn]sf] cfef; kfOG5 . sbflrt cfkm"n] ;fy glbPsf] sf/0fn] g} ;/sf/ 9Nof] eg]
To;af6 x'g] u+eL/ kl/0ffdsf] eflubf/ cfkm}++ x'g'kg]{ cfz+sfn] klg c;Gt'i6 ;f+;bx?nfO{
;/sf/df nfUg k|]l/t u/]sf] kfOG5 . sf]O/fnfn] ;Qf Tofu] kl5 ;Qfsf] afu8f]/
bf];|f] k':tfsf g]tfx?n] g} ;DxfNg' kg]{ l:yltdf ;Qf?9 kf6L{sf] k"0f{ ax'dt
x'bfx'b} k|ltkIfsf] bjfjdf k|wfgdGqLn] /fhLgfdf lbg jfWo x'g] xf] eg] kl5
cfkm}+n] o;sf] b':kl/0ffd ef]Ug'kg]{ cj:yfsf] kl/sNkgf u/]/ c;Gt'i6 kIfsf k|efjzfnL g]tfx?
klg cfkm\gf] c;xof]ufTds gLltdf k'g/ljrf/ ug{ nfu]sf 5g\ . ;+;bdf x'g] s'g} klg
dtbfgdf pkl:yt x'g / ;/sf/sf] kIfdf dtbfg ug{ pgLx? sfg'gtM g} jfWo 5g\ . To; ;d'xsf
;+/Ifs dflgg' x'g] k"j{ k|wfgdGqL e§/fO{n] :jo+n] ;/sf/sf] kIfdf af]Ng lgb]{zg lbg'
ePsf]n] Tof] ;d"x emg\ ljeflht ePsf] 5 . c;Gt'i6 kIfaf6 s'g} klg a]nf k|wfgdGqL
lj?4 vt/gfs sbd rfNg] ;+efjgf /x] klg ;+;bsf] ;Gbe{df eg] Tof] vt/f 6/]sf] 5 .
k'gu{l7t dlGqkl/ifb\n] sfd yfn]kl5 / k|wfgdGqLn] c;Gt'i6 kIf;+u ;xof]u dfu]kl5 Tof]
æ;d"xÆsf] Pstf ljyf]lnPsf] 5 . >L % åf/f dt ;+sng k|ltlglw;efåf/f b'O{k6s kfl/t u/]/
:jLs[ltsf nflu b/jf/ k7fOPsf] ljw]os ;fdfGotM nfndf]x/ nfu]/ kmls{;Sg' kg]{ ;do klg
sl6;s]kl5 >L % dxf/fhflw/fhaf6 pQm ljw]osaf/] ljleGg /fhgLlts bnsf g]tfx?;+u 5nkmn
k|f/De ul/jS;]sf] 5 /// of] k|;+u xf] gful/stf ;DjGwL ljw]ossf] . k|ltlglw;efdf
cl3Nnf] clwj]zgd} ;+ljwfg cg';f/ k"0f{ ax'dtåf/f kf; eP/ :jLs[ltsf nflu To;} a]nf
k7fOPsf] lyof] . t/fO{af;Lsf] gful/stfsf] ;d:ofnfO{ b[li6ut u/]/ NofOPsf] pQm
ljw]osdf Pdfn]n] å}w e"ldsf lgefpg] u/]sf] 5 . z'?df ;f] kf6L{ ljw]os kfl/t
xf];\ eGg]lt/ nfu]sf] lyof] eg] kl5 -;+ejtM st}sf] bjfjdf_ /fli6«o;efdf eg] To;sf] lj?4
nfUof] . dfn], dgf]lgt ;f+;b / cGo bnx?n] klg pQm ljw]ossf] lj/f]w ul//x]sf
5g\ . pQm ljw]os P]g ag]kl5 u}/ g]kfnLn] klg g]kfnsf] gful/stf kfpg] ;+efjgf a9\g]
cfz+sfn] of] ljjfb pTkGg ePsf] xf] . t/ k|ltlglw;efn] kfl/t ul/;s]sf] æcy{
ljw]osÆnfO{ c:jLs[t ug]{ jf lkmtf{ k7fpg] clwsf/ >L % nfO{ klg 5}g . g]kfn
clw/fHosf] ;+ljwfg cg';f/ cy{ ljw]os jfx]s c? ljw]os dfq >L % af6 lkmtf{ k7fpg
;lsjS;G5 . t/, of] ljw]os cy{ ljw]ossf] ?kdf k|:t't ePsf] ;j{ljlbt} 5 . >L % af6 xfn} o; ;DjGwdf k|d'v ljkIfL
bn g]skf Pdfn]sf dxf;lrj dfwjs'df/ g]kfn, /fk|kf cWoIf ;"o{axfb'/ yfkf, g]kfn
;b\efjgf kf6L{sf /fli6«o cWoIf uh]Gb|gf/fo0f l;+x, dfn] dxf;lrj afdb]j uf}td;+u ;'emfj
lnOaS;]sf] 5 . hfgsf/ ;"q cg';f/, c? kf6L{sf g]tfx?;+u ;fdfGo cf}krfl/stfjz
;'emfj dfluaS;]sf] lyof] eg] dfn] dxf;lrj jfdb]j uf}td / ;b\efjgfsf cWoIf uh]Gb|gf/fo0f
l;+x;+u ljz]if cle?lrk"j{s 5nkmn ul/aS;]sf] lyof] . t/fO{sf g]tf / gful/stf
;d:ofsf] ;DaGwdf ljz]if ?kn] rrf{df cfO/xg] uh]Gb|gf/fo0f l;+xn] g]kfnsf] t/fO{ If]qdf
gful/stf ;d:of hl6n /x]sf, 7"nf kf6L{x? Tof] ;d:ofk|lt u+eL/ g/x]sf] / gful/stf ;d:of
xn ug{ ;+ljwfg g} ;+zf]wg ug'{kg]{ ;'emfj lbPsf lyP . l;+xn] >L % ;dIf ;+;baf6
kfl/t pQm ljw]osdf :jLs[lt k|bfg ug'{ plrt x'g] ljrf/ JoQm ub}{ ljw]os ;+ljwfg;+u
aflemPsf] /x]5 eg] ;jf]{Rr cbfntdf d'2f k5{ / cbfntn] vf/]h u5{ eGg] ;'emfj lbPsf
lyP . o; ljk/Lt dfn] dxf;lrj jfdb]j uf}td ljw]os ;+ljwfg;Ddt gePsf] / /fli6«o lxts}
lj?4 /x]sf] ljrf/ JoQm ub}{ pQm ljw]os sfg"g ag]df g]kfn l;lSsd / lkmhL h:t} x'g]
cfz+sf k|s6 u/]sf lyP . uf}tdn] g]skf -dfn]_n] ut ebf}df u7g u/]sf] sfo{bnsf]
k|ltj]bgsf] Psk|lt >L % df r9fpb} gful/stf ljw]osdf :jLs[lt k|bfg gug{ >L %
nfO{ laGtL u/]sf lyP . @)%&÷!)÷@* >L ;lrj ljifoM cWofb]z c:jLsf/ ug]{
;"rgf . pNn]lvt ljifo ;DaGwdf k|ltlglw;ef
lgodfjnL, @)%$ sf] lgod !)$ sf] pklgod -!_ / -@_ jdf]lhd @)%& df3 @^ ut]sf]
a}7sdf k]z ul/Psf] æ;z:q k|x/L cWofb]z, @)%&Æ nfO{ b]xfo jdf]lhdsf] sf/0fn] c:jLsf/
ug{ k|ltlglw;ef lgodfjnL @)%$ sf] lgod !)% sf] pklgod -!_ / -@_ cg';f/ lgDgfg';f/sf]
k|:tfjsf] ;"rgf u/]sf] 5' . != g]kfn clw/fHosf] ;+ljwfg @)$& n]
b'O{ ;bg ePsf] Joj:yflksfsf] Joj:yf ub}{ ckjfbsf] ?kdf dfq ;+;b grln/x]sf] cj:yfdf tTsfn
s]xL ug{ cfjZos k/]df cWofb]z hf/L ug{ ;lsg] k|fjwfg /x]sf] 5 . o;} cg'?k k|ltlglw;ef
lgodfjnL @)%$ sf] lgod !)$ sf] pklgod -@_ n] cWofb]z hf/L ug'{k/]sf] kl/l:ylt / sf/0f;d]t
vf]nL ;f] sf] ljj/0f ;bgdf k]z ug'{kg]{ :ki6 Joj:yf u/]sf] 5 . o;af6 Psbd} ckjfbsf]
cj:yfdf dfq cWofb]z hf/L ug{ ;lsg] k|i6 5 . k|:t't cWofb]z pNn]lvt ;+j}wflgs
Joj:yfsf] ljkl/t hf/L ul/Psf] 5 . @= ;+ljwfg / lgodfjnLsf] pNn]lvt Joj:yf
cf}krfl/stf lgjf{x ug{sf] nflu xf]Og . ;bgdf k]z ul/Psf] ljj/0fn] cf}krfl/stf dfq
k'¥ofPsf] 5 / cWofb]z hf/L ug]{ cfwf/ :yflkt ug{ eg] k"0f{tM c;kmn /x]sf] 5 .
;bgdf k|:t't ljj/0fn] ætTsfnsf] cfjZostfÆ b]vfpb}g . lglj{jfb ?kdf w]/} nfdf]
;dob]lv b]lvPsf] ;d:ofsf] ;Gbe{df :yfoL ;+oGq lgdf{0fsf] k|:tfj cWofb]zn] u/]sf] k|i6
5 . of] cWofb]z ;DalGwt ;+j}wflgs k|fjwfg, lgodfjnLsf] pNn]lvt Joj:yf / ;+;bLo
cEof;sf] k|lts'n hf/L ul/Psf] 5 . #= cWofb]z hf/L ul/Psf] ef]lnkN6 ;+;bsf]
clwj]zg cfx\jfg ug{ dlGqkl/ifb\n] l;kmfl/z u/]sf] 5 . g]kfn clw/fHosf] ;+ljwfg
@)$& sf] wf/f %# sf] pkwf/f -!_ n] b'O{ clwj]zgaLr ^ dlxgfeGbf a9L cjlwsf] km/s x'g
gx'g] / k|ltlglw;ef lgodfjnL @)%$ sf] lgod -#_ n] clwj]zg cfx\jfgsf] ;"rgf slDtdf !%
lbg cufj} lbg' kg]{ Joj:yf u/]sf] 5 . k|:t't ;Gbe{df o; k6ssf] lxpb] clwj]zgsf]
k|f/De @)%& kmfu'g @ ut] cufj} x'g uO/x]sf] tYo Psflt/ ;a}nfO{ k|i6 lyof] / csf]{lt/
dlGqkl/ifb\n] cWofb]z hf/L u/]sf] ef]lnkN6} clwj]zg cfx\jfgsf] l;kmfl/z u/]sf] 5 .
o;af6 ;+ljwfgsf] Joj:yfnfO{ 5Ng vf]lhPsf] / ;+j}wflgs clwsf/sf] b'?kof]u ePsf] k|i6
x'G5 . $= cWofb]zsf ;fy k|:t't ljj/0fnfO{ dfGotf
lbg] xf] eg] ;+;b cf}krfl/stf lgjf{x ug{] ynf]sf] ?kdf kl/0ft x'g]5 . k|:t't cWofb]z
;+;bnfO{ sfo{sfl/0fLsf] :j]R5frfl/tfnfO{ /j/ 5fk nufO{ lbg] lgsfosf ?kdf ?kfGt/0f ug]{
rfxgfn] k|]l/t /x]sf] b]lvG5 . %= ;fj{ef}d;Qf ;DkGg hgtfsf] k|ltlglw
;+:yf ;+;bnfO{ cf}krfl/stf lgjf{x ug]{ ynf]sf] ?kdf kl/0ft x'g glbg cWofb]z hf/L ug]{
clwsf/sf] b'?kof]udf /f]s nufpg' cfjZos 5 . ^= t;y{ æ;z:q k|x/L cWofb]z, @)%&
nfO{ c:jLsf/ ul/of];\Æ eGg] k|:tfj k|:t't ub{5' . k|:tfj k|:t'tstf{M ;'efifrGb|
g]Djfª, qmd;+VofM !*! Pdfn]n] /fli6«o;efdf klg oxL Joxf]/fsf]
k|:tfj -;"rgf_ btf{ u/fPsf] 5 . /fli6«o;efdf rflx+ ;f+;b ;'/]Gb|k|;fb kf08]sf]
gfdaf6 btf{ ePsf] 5 . clxn] h'g ljifodf p7]/ ;bg lbgx'
cj/f]wdf k/]sf] 5, k|d'v k|ltkIfL nufotsf ljkIfLx?n] h;nfO{ d"n ljifo dfg]/ ;bg rNg
lbPsf 5}gg\ Tof] ljifo nfp8f ljdfg k|s/0fsfaf/] ;/sf/sf] wf/0ff s] xf] eGg] rflx+ ;bgdf
k|j]z;Dd x'g kfPsf] 5}g . ;+;bdf kIfljkIfaf6 s'g} ljifo p7], p7fOP/ / Tof]
ljjflbt aGg k'Uof] eg] ;/sf/sf tkm{af6 k|ltlglwTj ub}{ s'g} dGqLnfO{ af]Ng lbg] ;bgsf]
;fdfGo k|rng xf] . ;/sf/n] hjfkm lbg'k5{ eGg] dfu k6sk6s ljkIfn] g}
p7fpb} cfpg] u/]sf ljutsf pbfx/0f 5g\ . ut d+unjf/ klg ;efd'vn] ToxL k|rng
cg';f/ dGqLnfO{ of] ljifodf af]Ng ;do lbg' ePsf] lyof] . t/ ;bgsf tL tLg lbg;Dd
dGqLn] of] k6s Tof] ljifodf af]Ng kfPgg\ . af]Ng egL x/]s k6s /f]i6ddf dGqL k'Ugf;fy
ljkIfn] 3]/fp ul/xfNg] / gf/fafhL u/]/ cj/f]w kfg]{ sfd lxhf] klg hf/L /x\of] .
lxpb] clwj]zg z'? ePsf] ( lbg eof] . of] cjlwdf z'?sf lbg df3 @^ ut] ;a}
kf6L{sf tkm{af6 cf}krfl/s efif0f u/]kl5 ;bgsf cGo sf/jfxL cl3 a9fpg egL tf]lsPsf $ lbgdWo]
s'g} klg lbg cf}krfl/s sfo{qmdn] k|j]z kfPsf 5}gg\ . a}7s lgoldt ?kd} !! ah] z'? x'g]
/ ;efd'vn] ;bgsf] sf/jfxL cl3 a9fpg] hfgsf/L u/fpgf;fy xf]xNnf aLr /f]i6d 3]g]{ qmddf
;bgdf !# 306f lat] . ;fj{hlgs labfsf] cl3Nnf] lbg ;fdfGotofM a}7s /flvG5 .
sf/jfxL cl3 a9fpg glbPs} sf/0f of] k6s, lxhf] ;efd'vn] Ps}rf]6L kfr lbgkl5 a}7s a:g]
u/L :ylut ug'{eof] . Ps jf b'O{ lbg ;bgdf ult/f]w b]lvPkl5 ;DalGwt ljifosf]
uf7f] km'sfpg ;Qf / ljkIf ldn]/ ;bg kl/;/df a}7sx? x'g] uy]{ . of] k6s rf/
lbg;Dd ;bg cj/f]wdf k/] klg lxhf];Dd To:tf Pp6f klg a}7s a;]sf] kfOPg . ;efd'vn] ;bg
:ylut u/]sf] ;"rgf hf/L u/]kl5 ljkIf cfkm\g} sfof{no tkm{ / ;QfkIf tyf dGqLx?
cfcfkm\g} sfdtkm{ nfUg] u/]sf lyP . ;bgdf lj/f]w ug]{ ;Gbe{df lxhf] k|d'v
k|ltkIfL bnn] cfkm\g} sfo{qmd klg ;bgdf k|j]z x'g lbPg . k"j{ lgwf{l/t sfo{qmd
cg';f/ lxhf] k//fi6« ;DaGw tyf dfgj clwsf/ ;ldltsf tkm{af6 ;ldltsf ;efklt ;f]dk|;fb
kf08]n] g]kfnu~h sf/fuf/ zfvfdf ePsf] uf]nL sf08sf] :ynut cWoogaf6 tof/ ePsf] k|ltj]bg k]z
ug]{ sfo{qmd lyof] . kf08] g]skf Pdfn]sf ;f+;b x'g'x'G5 . pxfnfO{ ;efd'vn]
;do lbg'eof] . Tolt g} v]/ Pdfn]sf cGo ;f+;bx? s';L{af6 p7]/ /f]i6d 3]g{
k'luxfn] . Pdfn]s} Pshgf ;f+;b k|ltj]bg af]s]/ /f]i6«ddf plEeO/xg' ePsf] / Pdfn]s}
afsL ;f+;b /f]i6«d 3]/fp u/]/ gf/fafhL nufO/x]sf b[Zox? lxhf] ;+;b kl/;/df lgs}
rlr{t /x] . ;fdfGotofM cfkm"n] jf cfkm\gf tkm{af6 hf] sf]xLn] k|:t't ug]{
;fdu|Ldf ;+;bsf] ;f] kIfsf s'g} klg ;f+;bn] lj/f]w jf lgodfklQ;Dd u/]/ klg cj/f]w Nofpg]
ub}{glyP . ænfp8f Po/ ef8fdf Nofpbf
k|wfgdGqLsf] ;+nUgtf b]lvof], To;df Jofks e|i6frf/ ePsf x'bf pxfn] /fhLgfdf
lbP/ 5fglagsf nflu af6f] vf]Ng' eGbf csf]{ ljsNk 5}g .Æ Pdfn]n] ;bgdf p7fPsf] k|d'v
dfu oxL Pp6f dfq xf] . af]Nbf klg oxL zAbdf pQm ljifo p7fOg] u/]sf] 5 . nfp8f
Po/df e|i6frf/ eof] eGg] Pp6} dfq 7x/sf] Pp6} dfq cfwf/kq klg ;fj{hlgs n]vf ;ldltsf]
k|ltj]bgnfO{ cl3 ;fg]{ ul/Psf] 5 . t/ of] k|ltj]bg clxn];Dd ;bgdf k]z ePsf]
5}g . cl:t;Dd ;efd'vn] cf}krfl/s ?kd} pQm k|ltj]bg cfkm\gf] hfgsf/Ldf of] a]nf;Dd
gcfPsf] egL ;bgnfO{ g} hgfpg'eof] . cgf}krfl/s v];|f, d:of}bf afx]s Tof] k|ltj]bgsf]
clGtd ?k klg agL g;s]sf] ;ldlts} ;b:ox?n] ;bgdf g} atfpg] u/]sfaf6 klg of] Tof] k|ltj]bg
lg0ff{os txdf k'uL g;s]sf] :ki6 u5{ . ;+;bLo ;ldltn] lbg] s'g} klg k|ltj]bg To;sf
;efklt dfkm{t\ ;bgdf k|:t't ul/G5 . To;kl5 Tof] ;+;bsf] clen]vdf r9\b5 .
clxn];Dd To;n] o; k|sf/sf] cf}krfl/s ?k kfPsf] 5}g . ;+;bdf k]z;Dd klg ePsf]
5}g . a'wjf/ ;Qf?9 bnsf ;f+;bx?n] e|i6frf/ ePsf] ljifo egL h;nfO{ p7fOPsf] 5 / l;+uf]
k|ltkIfn] h;nfO{ k|df0fsf ?kdf k|:t't ub}{5 Tof] k|ltj]bg ;bgdf k]z ug{ dfu u/]sf
lyP . s]xLn] t Pdfn] :jo+n] nfp8f k|s/0fsf] :jtGq cWoog u/]sf] eP ;bgdf k|:t't
ul/of];\ eGb} cfkm"nfO{ Pdfn]n] To:tf] cWoog u/] u/fPsf] eGg] st} hfgsf/L gePsf]
hfgsf/L u/fPsf lyP . ;bgdf p7\g], p7fOg] / lg0f{o ul/g], u/fOg] x/]s ljifosf] p7fg
cf}krfl/s ?kd} x'g] u5{g\ . t/ rf/j6f a}7s cj?4 ePsf] of] k6ssf] ljifonfO{ Pdfn]n]
of] a]nf;Dd klg cf}krfl/s ?k glbPsf] u'gf;f] ug{ ;f+;bx? klg b]lvP . ;+;bsf ultljlw
lgofNg] ko{j]Ifsx?sf cg';f/ klg olt 7"nf] xf]xNnf ePsf] / k|wfgdGqLn] /fhLgfdf lbg'
afx]s bf];|f] ljsNk g/x]sf] 7x/ u/L kfrkfr j6f kf6L{n] Pp6} :j/ ldnfPsf]
ljifosf] j}wflgs ?k ;bgdf k|:t't g} ePsf] 5}g . t/ Pdfn] rflx+ of] s'/f :jLsf/ ug]{
kIfdf b]lvPg .
alxisf/ ug'{, /f]i6«d 3]g'{
k|ltsfTds lj/f]w xf], o;nfO{ ;w} ToxL ?kaf6 nfg' x'b}gÚ g]kfn ;b\efjgf kf6L{n]
d+unjf/b]lv of] cleofgsf] g]t[Tj ul//x]sf] Pdfn]sf] ;fy 5f8\of] . Pdfn]n] u/]sf]
lnlvt cfu|xnfO{ klg ;b\efjgfn] o:t} hjfkm lbPsf] 5 . lxhf]sf] /f]i6«d 3]/fpnfO{
/f=k|=kf=n] klg ;fy glbg] ePsf] lyof] . kf6L{ut lg0f{o e} g;s]sf] x'bf p;n] g
3]/fp g /fhLgfdfsf] dfu 5f8\g] aLrdf a;]sf] kfOof] . lxhf];Dd /f=k|=kf= /f]i6«d 3]g{
uPsf] b]lvPg . cfufdL kmfu'g !$ ut] clw/fHoel/sf
SofDk;x?df x'g] :jtGq ljBfyL{ o'lgogsf] lgjf{rgdf g]kfnL sf+u|];sf] eft[ ;+u7g g]=lj=;+3 /
jfdkGyL ljBfyL{x?aLr s8f k|lt:kwf{ x'g] cg'dfg e}/x]sf] a]nf lxhf];Dddf /fhwfgLs} b'O{ j6f
SofDk;df g]=lj=;+3sf] Kofgn lglj{/f]w lgjf{lrt ePsf] 5 . g]kfn ljBfyL{ ;+3 s]Gb|Lo sfof{nosf
cg';f/, klAns o'y SofDk;df k"/} Kofgn / hgk|zf;g SofDk;df ;efklt afx]s cGo kbdf
g]=lj=;+3sf pDd]bjf/x? lglj{/f]w lgjf{lrt ePsf 5g\ . klAns o'y SofDk;df lglj{/f]w
lgjf{lrt x'g]x?df /jLGb|nfn xf8f ;efklt, ljho k|hfklt pk;efklt, /fhg lqkf7L ;lrj, g/]z
dfgGw/ ;x;lrj, /flwsf tfdfª sf]iffWoIf /x]sf 5g\ . To;}u/L, ;b:ox?df s[i0f
dxh{g, ljho sfsL{, ;lhts'df/ >]i7, z/0f zfxL k|Nxfb l;njfn, bLk >]i7, ;f]let
>]i7, /f]zg >]i7 / dlgif dxh{g lglj{/f]w lgjf{lrt ePsf 5g\ . ptf hgk|zf;g
SofDk;df klg ;efklt afx]s k'/} Kofgn ;+3sf pDd]bjf/ ljhoL ePsf 5g\ . o;/L lgjf{lrt
x'g]x?df pk;efkltdf sdn/fh clwsf/L, ;lrjdf ;'jf; zdf{, ;x;lrjdf /fdrGb| cf]emf,
sf]iffWoIfdf >LdtL ld7' yfkf /x]sf 5g eg] ;b:ox?df ljGb'k|;fb cof{n, uf]ljGb hf]zL
8f]6]nLÚ, k'0o/fd kf}8]n, nf]s]Gb|axfb'/ v8\sf, s[i0fxl/ k'is/ s0f{ / c?0f ld>
ljhoL ePsf 5g\ . ;f] SofDk;df g]=lj=;+3sf tkm{af6 ;efklt kbdf /d]z /fodfemLsf]
pDd]bjf/L k/]sf] 5 . g]kfns} ;aeGbf 7"nf] 5fq SofDk; kb\dsGofdf g]=lj=;+3sf
tkm{af6 ;efkltdf pld{nf k+lh{of/ / ;lrjdf ljlgtf clwsf/Ln] pDd]bjf/L lbPsf 5g\ eg] Pdfn]
clvnsf] tkm{af6 -Pdfn]_ ;efkltdf snf ltldlN;gf / dfn] clvnaf6 /fds'df/L emfsLsf] pDd]bjf/L
k/]sf] 5 . kb\dsGofdf g]=lj=;+3n] lhTg] k|foM lglZrt 5 . ljut nfdf] ;dob]lv
g]=lj=;+3sf] sAhfdf /xb} cfPsf] z+s/b]j SofDk;df ;+3sf tkm{af6 ;efkltdf k|Hjn a:g]t
/ ;lrjdf 1flgg /fO{ pDd]bjf/ ag]sf 5g\ eg] Pdfn] clvnsf tkm{af6 ;efkltdf ldng kGt pDd]bjf/
ag]sf 5g\ . z+s/b]jdf klg g]=lj= ;+3sf] ljho ;'lglZrt h:t} 5 . g]kfn sdz{ SofDk;
ldgejgdf ;+3sf gf/fo0f ef/tL, Pdfn] clvnsf cfgGb >]i7 / dfn] clvnsf tkm{af6 ef]nf
kf}8]nsf] KofgnaLr k|lt:kwf{ x'b}5 . c:sndf g]=lj=;+3sf /fdk|;fb clwsf/L, Pdfn]
clvnsf e/t 9'jfn / dfn] clvnsf 6]08L z]kf{sf] Kofgn aLr lqkIfLo le8Gt x'b}5 .
cf/=cf/=df g]=lj=;+3sf e'k]Gb| /fO{, Pdfn] clvnsf ljgf]b d~hg / dfn] clvnsf Zofd/fh
/fO{sf] KofgnaLr lqkIfLo k|lt:kwf{ x'b}5 . ;/:jtL SofDk;df ;efklt kbdf pQd
ld> / ;lrjdf /fh' kf7sn] g]=lj=;+3sf tkm{af6 k|lt:kwf{ ub}{5g\ . g]kfn n SofDk;df
g]=lj=;+3sf ljgf]b zfx / cfgGb/fh lqkf7L qmdzM ;efklt / ;lrj kbsf nflu r'gfjL d}bfgdf
plqPsf 5g\ eg] Pdfn] clvnn] ho/fd yfkfnfO{ ;efkltsf] pDd]bjf/ agfPsf] 5 . n SofDk;df
dfn]sf tkm{af6 xf]d bf]ª ;efklt kbsf] pDd]bjf/ ag]sf 5g\ . nlntsnf SofDk;sf] ;efklt
kbdf g]=lj=;+3sf /d0f u'?ª / Pdfn] clvnsf lbk]zdfg k|wfg pDd]bjf/ ag]sf 5g\ . To;}u/L, eQmk'/ SofDk;df g]=lj=;+3sf hLjg
vqL / Pdfn] clvnsf /fh]Gb| bfxfn, ;fgf]l7dL SofDk;df g]=lj=;+3sf ef]h/fh e';fn / Pdfn]
clvnsf g/]Gb| 9sfn / dx]Gb| df]/ª SofDk;df g]=lj=;+3sf k"hf sf]O/fnf, Pdfn] clvnsf
;fu/ yfkf / dfn] clvnsf kf?n If]qLsf] g]t[Tjdf /x]sf] KofgnaLr tLj| k|lt:kwf{
x'b}5 . dx]Gb| ax'd'vL SofDk; g]kfnu~hdf g]=lj=;+3sf bLksk|;fb e08f/L, Pdfn]
clvnsf /Tgaxfb'/ vqL / dfn] clvnsf eLd cf]nL, ljZjefiff SofDk; sf7df8f}+df g]=lj=;+3sf
;'lgn j}B / Pdfn] clvnsf lktfDa/ ltldlN;gfn] ;efklt kbsf nflu k|lt:kwf{ ub}{5g\ .
jjO{ ax'd'vL SofDk; u'nl/ofdf afns[i0f uf}td g]=lj=;+3sf tkm{af6 ;efklt kbsf] pDd]bjf/
ag]sf 5g\ eg] dgf]x/f SofDk;df /fhg ;'j]bL / dx]Gb|/Tg ax'd'vL SofDk; Onfddf d+un
d]g]ª\ujf]n] g]=lj=;+3sf tkm{af6 pDd]bjf/L lbPsf 5g\ . k'Nrf]s OlGhlgol/ªdf
g]=lj=;+3sf lbg]z e§ / Pdfn] clvnsf ;'/h nfld5fg], d]l8l;g SofDk; dxf/fhu~hdf g]=lj=;+3sf
/fh' >]i7 / clvnsf b]j/Tg rf}w/Lsf] Kofgn aLr s8f k|lt:kwf{ x'b}5 . lxhf]
a]n'sL;Dd klg pDd]bjf/Lsf] 6'uf] nfUg g;s]sf lqljlj sLlt{k'/, lqrGb|, kf6g ;+o'Qm,
afNdLls, dx]Gb|/Tg tfxfrn nufotsf SofDk;df cfh} g]=lj=;+3n] pDd]bjf/Lsf] clGtd 6'+uf]
nufpg] ePsf] 5 . h; cg';f/ lqljlj sLlt{k'/df cho kf}8]n,
u0f]z ltldlN;gf, nf]s/fh e§, z]/axfb'/ e08f/L, lqrGb|df l;l4ljgf]b clwsf/L, ;/f]h yfkf,
;'/h sfkm\n], kf6g ;+o'Qmdf 5Ssaxfb'/ v8\sf, pd]z kf}8]n, of]u]Gb|| /fO{, jfNdLlsdf lji0f'
kGyL, lkkndl0f l;Ub]n, zfGt v/]n, dx]Gb|/Tg tfxrndf d]3axfb'/ j~h/f, ab|L/fh kf08]dWo]
Psn] ;efklt kbdf g]=lj=;+3sf tkm{af6 l6s6 kfpg] ;+efjgf 5 . To;}u/L lq=lj=lj
sLlt{k'/df bLks cfrfo{ hubLz kf}8]n, 6Lsf u'?ªdWo] Psn] pk;efklt kbsf] l6s6 kfpg] ;+efjgf
5 . ptf k[YjLgf/fo0f SofDk; kf]v/fdf clvnn]
lxhf] g]=lj=;+3nfO{ dgf]gog kq ;d]t btf{ ug{ lbPg . clvnsf sfo{stf{x?n] g]=lj=;+3
;dy{sx? dfly s'6lk6 ug'{sf ;fy} lgjf{rg clws[tnfO{ ;d]t xftkft u/]sf] atfOPsf] 5 . ut :jljo' lgjf{rgdf s/La *) k|ltzteGbf a9L
:yfgdf laho xfl;n u/]sf] g]=lj=;+3n] o; k6s klg cfkm"n] lht]sf SofDk;x?df jr{:j sfod}
/fVg] ;+s]t b]lvPsf] 5 . k|foM ;a} SofDk;x?df Pdfn], dfn] / cGo jfd ;dy{s ljBfyL{
;+u7gx?n] 5'§f5'§} Kofgn v8f u/]sfn] g]=lj=;+3sf] ljho cem ;xh ePsf] cg'dfg ul/Psf]
5 . clwj]zg k|f/De ePs} lbgb]lv ;+;b cj?4
5 . k|ltlglw;ef k|foM /fhgLlts bnsf åGå / xf]8jfhLsf] lzsf/ x'g] ;+efjgf eP/ g}
b'O{ ;bgfTds k4lt sfod ul/Psf] xf], t/ oxf To;sf] ;'kl/0ffd b]lvg] u/]sf] 5}g .
/fhgLlts bnx?n] /fli6«o;efdf klg k|ltlglw;efs} >]0fLsf jf s'g} sf/0fn] k'/:s[t ug'{
k/]sfx?nfO{ g} k7fpg] u/]sf] tyf dgf]gLt ;f+;bx? klg Ps b'O{ ckjfbafx]s k|foM /fhf /
/fli6«o;efsf] ul/df Pjd\ lhDd]bf/L cg'?ksf gePsfn] /fli6«o;efdf klg /fhgLlts bnsf
sdhf]/Laf6 u|:t x'g] u/]sf] 5 . clxn] klg /fli6«o;ef k|ltlglw;ef em}+ /f]lsPsf]
5 . k|ltlglw;efeGbf uxg / lhDd]bf/Lk"0f{ e"ldsf lgjf{x ug]{ ck]Iff ul/Psf]
dflyNnf] ;bg tNnf] ;bgsf] nf5f/ 5fofh:tf] ag]/ 6'n'6'n' x]/]/ a;]sf] 5 . of]
cj/f]w slxn] / s;/L x6\nf < ;d:ofsf] lgsf; s] xf]nf < of] lh1f;fsf] ;Gbe{df
æ;fKtflxs ljdz{Æn] ;Dks{ ubf{ /fli6«o;efsf pkfWoIf lr/~hLjLk|;fb l/hfnn] eGg'eof] Pdfn] nufotsf ljkIfLx?n] zfg]jflgn] nfp8f
Po/ sDkgLsf] ljdfg ef8fdf Nofpbf e|i6frf/ ePsf] cf/f]k nufpb} k|=d=n] /fhLgfdf
lbg'k5{ egL ;+;b cj?4 ul//x]sf 5g\ . b'O{ rf/ lbgleq ;bg k|efjsf/L 9+un] cufl8 a9\g]
5 / b]zdf clxn] ljBdfg zflGt ;'/Iff, e|i6frf/, ;'zf;gh:tf u+eL/ ljifosf] ;dfwfgsf nflu ;a}
;f+;bn] / ;a} kf6L{n] ;xof]uLsf] e"ldsf lgjf{x ug]{ eGg] dnfO{ nfU5 < clxn]sf] ;Gbe{df ;+;bsf] k|fyldstf s] xf]
t eGg] k|Zgdf pxf eGg'x'G5 dfcf]jfbL ;d:of, a]/f]huf/L ;d:of, e|i6frf/sf]
lgoGq0f, nufot b]zL ljb]zL zlQmx?n] g]kfnnfO{ nufPsf cf/f]kx? h:t} aL=aL=;L= OG6/g]6 / u]d
Knfg dfkm{t\ nufOPsf cf/f]kx?sf] Ps l9Ssf eP/ ;+;bn] ;fdgf ug'{k5{ . To;}u/L
lxpb] clwj]zg ljw]os clwj]zg klg ePsf]n] d'n'snfO{ cfjZos kg]{ sfg'gsf] lgdf{0f
sfo{nfO{ klg of] ;+;bn] k|fyldstf lbg' k5{ . t/ k|ltkIfLx?n] k|foM ;/sf/nfO{ 9fNg /
cfkm" ;/sf/df k'Ug] s'/fnfO{ k|fyldstf lbG5g\ . ;a} bnx?n] ljlw;Ddt ?kdf sfd u/]
/fd|f] x'GYof] . clxn] d'n'sdf ljBdfg u+eL/ ;d:of / r'gf}tL;+u ;fdgf ug]{ ljifodf ;a}
bnsf] bfloTj 5}g / < ljkIfLx?n] lj/f]wsf] lglDt dfq lj/f]w ug]{ xf] eg] ef]ln Pdfn] klg
t ;/sf/df hfg ;S5 lg < lj/f]wsf nflu dfq lj/f]w ug]{ xf] eg] k|hftGq sxf /xG5
< hgtfsf cfjZostf sxf /xG5g\ < To;sf/0f ljkIfLx?n] ;fdfGo ljifodf ;+;bnfO{
gcNemfP/ /fli6«o r'gf}tLsf ljifox?df u+eL/tfk"j{s 5nkmn / ax; ug'{ kg]{ cfjZostf
5 . jt{dfg ;/sf/åf/f k|:t't cWofb]zx? sfg'gtM
o;} clwj]zgaf6 kfl/t x'g' kg]{ atfpb} pxfn] eGg'eof] of] ljw]os clwj]zg
ePsf]n] ;+;bdf k|:t't ljw]os dfly Jofks 5nkmn / ax; x'g'k5{ . d'n's / k|hftGqsf]
;'b[9Ls/0fsf nflu cfjZos cGo ljw]osx?nfO{ klg ;s];Dd rf8} kfl/t ul/g'k5{ . s'g}
ljw]os ck"0f{ 5g\ eg] ltgnfO{ km]l/ cWoogsf nflu ;ldltdf k7fpg' k5{ . d'n'ssf] cv08tf, zflGt ;'/IffnfO{ r'gf}tL
lbO/x]sf ljifox?df ;+;b s]lGb|t geP/ ;+;bsf] ax'd"No ;do ;fdfGo s'/fx?df clNemO/xg]
xf] eg] d'n'snfO{ 7"nf] gf]S;fgL x'g] pxfsf] wf/0ff 5 . nfp8f k|s/0fsf
;DaGwdf pkfWoIf l/hfnsf] egfO{ 5 nfp8fsf ljifodf clVtof/ b'?kof]u cg';Gwfg cfof]un]
5fglag ul//x]sf] 5 . clVtof/sf] km};nf gcfpbf;Dd k|ltkIfLx? r'k nfu]/ a:g' g}
plrt x'G5 . clxn] k|ltkIfLx? d'n'ssf ;fd' plePsf r'gf}tLk"0f{ ;d:ofsf]
lg/fs/0fsf nflu OdfGbf/Lk"j{s nfUg' kg]{df cgfjZos lsl;dn] ;/sf/nfO{
x\of/];Ú
ug]{ sfddf ;Lldt x'g' plrt x'b}g . ;/sf/ / k|ltkIfL ldn]/ Ps eP/ d'n's ;fd'
/x]sf ljs/fn ;d:ofsf] lgsf; vf]Hg' k5{ eGg] dfu hgtfsf] klg 5 . k|x/L / k|zf;gsf] dgf]an lub}{ uPsf] /
jt{dfg ;/sf/k|lt hgtfsf] u'gf;f] a9\b} uPsf] jt{dfg cj:yfdf ;/sf/n] ;jeGbf klxnf hgtfsf]
hLp wgsf] ;'/Iff Pjd\ k|x/Lsf] dgf]an a9fpg] ljifodf ;/sf/ u+eL/ x'g g;s]sf] wf/0ff
pxfn] JoQm ug'{eof] . k|hftGqk|lt hgtfsf] cf:yf glug{ lbg] ;DaGwdf lqmofzLn x'g
/ zflGt ;'Joj:yf ldnfpg ;/sf/n] lsg l9nfO{ e}/x]sf] 5 < ;/sf/n] s]nfO{ klv{/x]sf] 5
eGg] k|Zg klg pxfn] ug'{eof] . g]sfsf lgi7fjfg g]tf l/hfnn] yKg'eof]
sf+u|];n] ljutdf h;/L Ps l9Ssf eP/ nfUbf !)$ jif]{ /f0ffzfxL, #) jif]{ k~rfotL Joj:yf
w/fzfoL ePsf] lyof] . cfh klg d'n's / k|hftGq lj?4 lqmofzLn zlQmx?nfO{ k/f:t ug{
sf+u|]; Ps x'g}k5{ . hgtfn] k6sk6s ax'dt lb+bf klg g]kfnL
sf+u|];n] hgdtsf] sb/ ug{ g;Sg' / cfkm\g} cfGtl/s snxsf sf/0f ;/sf/df :yfloTj sfod x'g
g;Sg'df s;nfO{ bf]ifL 7x¥ofpg' x'G5 eGg] k|Zgsf] hjfkmdf pxfn] eGg'eof] æof]
t k|hftGqjfbL kqsf/x?n] kQf nufP/ hg;dIf /fVg' k5{ .Æ Pp6f csf]{ k|Zgsf] hjfkmdf
pxfn] eGg'eof] hgtfn] ;w} g]kfnL sf+u|];nfO{ ;fy lbPsf 5g\ . sf+u|];sf
g]tf / sfo{stf{x?n] hgtfsf nflu OdfGbf/Lk"j{s sfd u/] eg] clxn] klg hgtf sf+u|];s}
kIfdf 5 / ef]ln klg /xg] 5 . geP hgtfn] ljsNk vf]H5 . Tof] ljsNk k|hftflGqs
x'g]5 jf ck|hftflGqs x'g]5 dnfO{ yfxf 5}g . cfkm"n] sf+u|];sf zLif{ g]tfx?nfO{
k|hftGq k'g:yf{kgf kl5 sxf uNtL eof], sxf sdhf]/L eof] To;nfO{ s;/L ;Rofpg
;lsG5 eGg] ljifodf ;'emfj lbg] u/]sf] atfpb} eGg'eof] g]tfx? gftfjfb, s[kfjfb,
;'lsnf d'lsnfjfb, 6f7faf7fjfb cflb cflbaf6 k|efljt x'g'x'b}g . t:s/jfb,
sldzgjfb cflb cflbn] klg g]t[Tj k+lQmnfO{ cfkm\gf] k|efjdf kfg{ vf]H5g\ . g]tfx?
To:tf] tTjaf6 6f9} a:g'k5{ . g]tfx? To:tf tTjaf6 3]l/g' eof] jf 3]l/Psf] e|d k¥of]
eg] klg c;Gtf]if pTkGg x'G5 . ljb|f]x x'G5 . sfo{stf{x? cfkm\gf] g]tfnfO{ cfbz{
agfpg rfxG5g\ . To;}n] g]tfx? To:tf ljs[lt / sdhf]/Laf6 d'Qm x'g'k5{ . s'g}
sf/0fn] s'g} uNtL ePdf, Tof] hfgsf/L x'gf;fy ;Rofpg' k5{, ;'wfg'{ k5{ . 9fs5f]k ug]{
/ cjflG5t sfdnfO{ ;+/If0f lbg] ug'{x'b}g . g]tfx?n] /fd|f] sfd u/]df ;a}lt/
/fd|f] k|efj k5{ . olb olta]nf klg hgtfnfO{ hLjg lbg ;lsPg, ;'/Iffsf] k|Tofe"lt
lbg ;lsPg, e|i6frf/ pGd'ng ug{ ;lsPg eg], k|hftGq lbuf] x'g ;Sb}g . ca hgtf ;x]/ a:g
;Sg] cj:yfdf 5}gg\ . w]/} eO;Sof] . To;}n] g]tfx?n] ca ;dosf] u+eLo{tfnfO{
a'em\g ;Sg' k5{ . /fli6«o;efsf] cf}lrTosf af/]df k|Zgx?
p7fpb}5g\ lg eGg] k|Zgsf] hjfkmdf pxfsf] egfO{ lyof] ljutdf To:tf
k|Zgx? plAhP . s]xL sdL, sdhf]/L klg ePsf lyP . clxn] xfdL /fli6«o;efsf] ul/df
cem a9fpg] k|oTgdf 5f}+ . s]xL xb;Dd To;df xfdLnfO{ ;kmntf klg ldn]sf] 5 .
pkfWoIf l/hfnn] yKg'eof] /fhfåf/f dgf]gLt ;f+;bx? klxn] ljkIfL a]Grdf a:by] .
d sfo{jfxs cWoIf x'bf pgLx?nfO{ ;QfkIfdf /fVg] Joj:yf ldnfP . ;+ljwfgsf]
kl/sNkgf dd{ / efjgf cg'?k x]g]{ xf] eg] klg dgf]gLt ;f+;bx?n] ;/sf/sf] kIfdf /xg'
k5{ . ljZjsf ;a} k|hftGqjfbL d'n'sx?df oxL k|fjwfg 5 . *) k|ltzt ljw]osx? cy{
ljw]ossf] 7Kkf nufP/ cfpg] ePsf]n] /fli6«o;efn] % lbg;Dd ljhg]z gkfP/ a:g' kg]{ cj:yf klg
;[hgf eof] . xfn} ePsf] ;j{bnLo a}7sdf ;efd'vn] klg /fli6«o;efsf] ul/df a9fpg]
df}lvs cfZjf;g lbg' ePsf] 5 . ca Pp6f cfwf/ v8f u/]/ s'g cy{ ljw]os xf] s'g x}g eGg]
dfkb08 5'6\ofpg] ;xdlt ePsf] 5 .Æ ljutdf /fhfåf/f dgf]gLt ;f+;bn] ;/sf/sf]
ljkIfdf dt hfx]/ u/]sf] / o;k6s ;/sf/åf/f k|:t't # j6f cWofb]z klg dgf]gLt ;f+;bx?sf]
;xof]u ljgf kfl/t x'g g;Sg] ljifotkm{ Wofgfsif{0f u/fpbf pkfWoIf l/hfnsf] k|ltlqmof
lyof] /fhfaf6 dgf]gLt eGg] ljlQs} k|wfgdGqLsf] l;kmfl/z / ;xdltdf dgf]gLt ePsf] xfdL
a'em\5f}+ . /fhf jf /fi6« k|d'vaf6 >L % sf] ;/sf/nfO{ ;xof]u / ;Nnfx lbgsf nflu
pgLx?nfO{ dgf]gLt ul/Psf] xf] x'G5 . of] ;+;f/s} dfGotf xf] . lxhf] / cl:t klg
dgf]gLt ;f+;bx? t6:y /x] . pgLx?n] af]Ng'' kg]{ t ;/sf/sf] kIfdf xf] . To;af6 d
clnslt cfzfjfbL ePsf] 5' . pxfx?n] ;/sf/nfO{ ;xof]u t ug'{ ePg t/ lj/f]w klg
ug'{ ePg . of] klg z'e ;+s]t xf] . gful/stf
ljw]osdf ;a}sf] rf;f] gful/stf ;d:of ;dfwfg x'g] ljZjf;sf;fy
NofPsf] gful/stf ;+zf]wg ljw]os olta]nf rrf{ / ljjfbsf] ljifo alg/x]sf] 5 .
k|ltlglw;efaf6 ax'dtn] kfl/t u/]sf] pQm ljw]os nfndf]x/sf nflu >L % ;dIf k'u]sf]
5 . >L % af6 nfndf]x/ gnfUg] xf] ls eGg] cfz+sf al9/x]s} a]nf nfndf]x/ gnfu]df
;+j}wflgs lgsf; s] xf]nf cyjf of] ljw]os /fhgLlt d'2f ag]/ cbfnt k'Unf ls eGg] yk lh1f;f
p7]sf 5g\ . o; ljifonfO{ lnP/ l/kf]6{;\ Sna g]kfnn] ljxLjf/ /fhwfgLdf ;fIffTsf/
sfo{qmd cfof]hgf u¥of] . pQm sfo{qmddf efu ln+b} sfg'g, Gofo tyf ;+;bLo Joj:yf dGqL
dxGy 7fs'/n] pQm ljw]os gful/stf ;d:of ;dfwfg ug{sf] nflu pko'Qm x'g] atfpb} pQm
ljw]osnfO{ >L % af6 nfndf]x/ nufpgaf6 s;}n] /f]Sg g;Sg] atfpg' eof] . clxn]
pl7/x]sf] cfz+sfx?nfO{ d]6\b} dGqL 7fs'/n] pQm ljw]osn] ljb]zL l5g{ ;Sg] s'g} ;+efjgf 5}g
eGb} eGg'eof] æ;+zf]wg ljgf g} pQm ljw]osdf nfndf]x/ nfU5 .Æ gful/stf
ljw]osdf k|ltkIfLx?n] nufPsf] cf/f]k ;a} ldYof 5g\ . of] ljw]os cy{ ljw]os ePsf]n]
nfndf]x/ nfu]/ g} cfp5 . /fli6«o;efdf k|ltkIf bn Pdfn]sf g]tf o'j/fh 1jfnLn]
eg] ljw]osdf nfndf]x/ nufpg], gnufpg] >L % sf] :jljj]s ePsf] atfpb} xr'jfsf] e/df
ljgf cEof; NofPsf] pQm ljw]osn] gful/stf ;d:of ;dfwfg gug]{ bfjL ug'{eof] .
æk|ltlglw;efdf uNtL eof], /fli6«o;efdf To;nfO{ ;RofOof]Æ pxfn] yKg'eof] .
xfdLn] klg kfl/t u/]/ uNtL u¥of}+ . t}klg o;n] ;dfwfg ub}{g . ;w} cfkm\gf] kf6L{sf] k|d'v /fhgLlts d'2f
agfpb} cfPsf] g]kfn ;b\efjgf kf6L{sf cWoIf uh]Gb|gf/fo0f l;+xn] cGo k|ltkIfLx?n]
lj/f]w u/]sf] s'/fnfO{ k|ltjfb ub}{ pQm ljw]osn] gful/stf ;d:ofsf] cf+lzs ;dfwfg ug]{
atfpg'eof] . pxfsf] hf]8 ;w} ;+ljwfg ;+zf]wgdf lyof] . l;+xn] >L % ;dIf
cfkm"n] /fv]sf] s'/f ;'gfpb} eGg'eof] æd}n] >L % nfO{ xh'/ ljjfbdf
gkl/alS;of];\ . clxn] ;+ljwfg ;+zf]wgsf] cfjZostf 5 . xh'/n] o;af/]df 6fpsf]
gb'vfO{ alS;of]; eg]+ . pxfn] yKg'eof] d}n] /fhfnfO{ cbfntdf uP klg
hfcf];\ . t}klg nfndf]x/ t'?Gt nufO{ aS;bf ;d:of ;dfwfg x'G5 eg] . rfnL; nfv
dflg;sf] gful/stf ;d:of ;dfwfg ug{ >L % af6 nfndf]x/ nfu]/ ljw]os cfpg' kg]{ s'/fdf
hf]8 lbg' eof] . g]skf -dfn]_sf g]tf ;L=kL= d}gfnLn] gful/stf ljw]osnfO{
hfn;frL ?kn] NofPsf] atfpb} ljw]osn] /fli6«o lxtsf] /Iff ug{ / ;+ljwfgnfO{
ultzLn agfpg c;kmn /x]sf] cf/f]k nufpg'eof] .
nfndf]x/ nufpg' k"j{ >L %
n] /fo ;Nnfx ug{ kfpg'k5{ .Ú pxfsf] syg lyof] æcbfntsf] klg ;xof]u /
;Nnfx lng /fhfn] kfOaS;G5 . k|ltkIfL kf6L{x?n] gful/stf ljw]osnfO{
/fhgLlts/0f u/]sf] cf/f]k nufpb} al/i7 clwjQmf Pjd\ ;+ljwfg lgdf{tfdWo]sf Ps d's'Gb
/]UdLn] pQm ljw]os ;+ljwfgsf] efjgf / dd{ cg'?k cfPsf] atfpg'eof] . pxfn] >L
% k|lt ;+;bsf] Ps c+u ePsf]n] s;};+u klg /fo ;Nnfx lng kfOaS;g] atfpb} pQm
ljw]osnfO{ /fhgLlts kf6L{x?n] cfkm\gf] :jfy{ cg'?k JofVof u/]sf] cf/f]k nufpg'eof] .
tL; lbgleq of] ljw]osdf nfndf]x/ nfUg'k5{ / nfU5 klg . Tolts} lkmtf{
cfpb}g .Æ pxfsf] ljZjf; lyof] . jl/i7 clwjQmf /]UdLn] eGg'eof]
clxn]] @)!( ;fn k'; @ ut] hGd]sf] Ps JolQmnfO{ klg gful/stf lbg] k|fjwfg 5}g . To;}n]
k|ltkIfL kf6L{x?n] nufPsf] cf/f]k ldYof 5g\ . csf{ ;xefuL g]skf -Pdfn]_sf s]Gb|Lo
;b:o Pjd\ ;f+;b 8f=j+zLw/ ld>n] gful/stf ;d:of /fli6«o ;d:of ePsfn] ;a}sf] ;xof]un]
dfq pQm ;d:of ;dfwfg x'g] atfpb} To;nfO{ ;'wf/ u/]/ nfg ;lsg] atfpg' eof] .
k"j{ dGqL Pjd\ 8f=/fda/0f ofbjn] gful/stf ;d:of /fli6«o ;d:of ePsf] / of] ;d:of
;dfwfg ug{ sf+u|]; lqmofzLn /x]sf] atfpg'eof] . /fhfn] of] ljw]ossf af/]df /fo ;Nnfx
ul/aS;g ldNb}g . of] ljw]osnfO{ cIf/zM nfndf]x/ nfUgaf6 s;}n] /f]Sg ;Sb}g
pxfn] eGg'eof] . ljw]osn] xfnsf] gful/stf ;d:of ;dfwfg ug]{ ljZjf; JoQm ub}{
pxfn] k|ltkIfL kf6L{x?n] cgfjZos ?kdf ljw]osnfO{ /fhgLlts/0f u/]sf] cf/f]k
nufpg'eof] . sfo{qmddf /fk|kfsf s]Gb|Lo ;b:o /fdgf/fo0f l;+xn] gful/stf ;d:of l;+uf]
d'n'ssf] ;d:of ePsf]n] rf8f]eGbf rf8f] pQm ;d:of xn x'g'kg]{ atfpg'
eof] . gful/stf dflkmof t:s/n] kfpg' x'b}g pxfsf] egfO{
lyof] . l;+xn] ljw]osdf >L % af6 nfndf]x/ nufO{ aS;g] cfjZostf / ljZjf; JoQm ub}{
eGg'eof] t/ /fhfn] /fo ;Nnfx ug{ ldN5 . clwjQmf z]/axfb'/ s];Ln] nfndf]x/ nufpg
s;}n] /f]Sg g;Sg] atfpb} ljw]osdf nfndf]x/ nufpg'kg]{ / nfU5 eGg'eof] .
pxfn] /fhfn] ljw]ossf] af/]df /fo ;Nnfx u/]sf] plrt gePsf] l6Kk0fL ug'{eof] . csf{ jl/i7 clwjQmf dxfb]jk|;fb ofbjn] klg
gful/stf ;d:of pQm ljw]osn] dfq ;dfwfg ug]{ >L % af6 pQm ljw]os nfndf]x/ nufpg} kg]{
s'/fdf hf]8 lbg'eof] . /fhfaf6 ljw]osdf nfndf]x/ gnufO{ Nofl08ª u/fO{ /xg' plrt
gePsf] atfpb} pxfn] /fhfn] ljw]osdf /fo ;Nnfx ug{ gldNg] atfpg' eof] . ;fIffTsf/ sfo{qmdsf] ;efkltTj l/kf]6{;\
Sna g]kfnsf cWoIf Clif wdnfn] ug'{ePsf] lyof] . nfp8f ljdfg ef8f k|s/0fdf e|i6frf/ ePsf] /
To;df k|wfgdGqLsf] klg ;+nUgtf ePsf] cf/f]k nufP/ k|wfgdGqL lul/hfk|;fb sf]O/fnfsf]
/fhLgfdf dfUb} cfPsf] g]skf Pdfn] nfp8f ;DaGwL tYob]lv 8/fpg yfn]sf] 5 . To; ;DaGwL
jf:tljstfsf] ;fdgf ug{ g;sL Pdfn]n] ;+;bdf s;}n] af]Ng g;Sg] l:ylt ;[hgf dfq u/]g,
ko{6gdGqLn] To;sf b:tfj]hx? ;bgdf k|:t't ug{ vf]Hbf Tof] df}sf klg Pdfn]n] lbPg .
gjlgo'Qm ko{6g dGqL cf]dsf/k|;fb >]i7n] tLg lbg;Dd nuftf/ ;bgdf oyfy{ /fVg] k|of; ug{
;/sf/ nfp8f ef8f k|s/0fnfO{ ljlwjt ?kdf ;bgdf k|j]z u/fP/ 5nkmn u/fpg tof/ /x]sf]
b]lvG5 . t/ k|ltkIfLx? of] ljifonfO{ ljlw;Ddt 9+uaf6 ;bgdf k|j]z ug]{ lbO/x]sf]
5}g . k|ltlglw;efdf ;QfkIfsf ;f+;bx?n] nfp8fsf] oyfy{ ;bgdf cfpbf tyf
zfg]jflgn] nfp8f;+u u/]sf] / lrlgof ;fpy j]i6 ljdfg sDkgL;+u u/]sf] ;+emf}tfsf]
t'ngf x'bf cfkm\gf] lgot v'Ng] / nfp8feGbf lrlgof s+=;+usf] ;+emf}tfdf a9L
e|i6frf/ ePsf] b]lvg] cfz+sfn] klg ;+;b cj?4 ul/Psf] cg'dfg 5 . k|ltkIfLx?n] af]Ng
glbP klg ;Qf?9 bnsf ;f+;bx?n] o;af/] ;+If]kdf eP klg cfkm\gf] s'/f /fVg] k|of; ul//x]sf
5g\ . g]kfnL sf+u|];sf ;f+;b ch'{gk|;fb hf]zLn]
e|i6frf/ 6'+l8v]ndf gfd ;fj{hlgs u/]/ eb|sfnLb]lv ;+;b;Dd gf/f nufP/, ;bgdf /f]i6d 3]/]/
g/f]lsg] rrf{ ub}{ ;+j}wflgs k|lqmof cg';f/ cl3 a9\g cfu|x ug'{eof] . pxfn]
e|i6frf/ lgoGq0fsf nflu e|i6frf/ lgoGq0f ug]{ lgsfonfO{ g} ;zQm agfOg' kg]{ atfpg'
eof] . ;f+;b hf]zLn] cbfntsf] lg0f{osf] lj/f]w ug]{, k|wfgGofofwLzsf] k'Tnf hnfpg]
Pdfn]n] clxn] clVtof/ b'?kof]u cg';Gwfg cfof]un] 5fglag ul//x]sf] nfp8f Po/ k|s/0fdf
/fhgLlts k|efj kfg{ ;bg cj?4 u/]/ k|wfgdGqLsf] /fhLgfdf dfUg] sfd ul//x]sf]
atfpg'eof] . sf+u|];sf csf{ ;f+;b gf/fo0fl;+x k'gn] nfp8f Po/ ljdfg g]kfnsf clxn];Dd
ef8fdf NofPsf] ljdfgdWo] ;a}eGbf ;:tf] ePsf] atfpg'eof] . sf+u|];s} ;f+;b z+s/k|;fb
kf08]n] cfkm"n] u/]sf] e|i6frf/sf] 9fs5f]ksf nflu Pdfn] nufot ljkIfL kf6L{x?n]
k|wfgdGqLnfO{ e|i6frf/Lsf] cf/f]k nufPsf] atfpg' eof] . n]vf ;ldltsf ;b:o ;d]t /xg'
ePsf sf+u|];sf ;f+;b aL/]Gb| sg}l8ofn] n]vf ;ldltn] k|wfgdGqLsf] nfp8f Po/ ef8f k|s/0fdf
;+nUgtf ePsf] 5 geg]sf] a? pN6} of] ljdfg ef8f k|s/0fdf ;+nUg bf]ifLx?nfO{ sf/jfxL ug{
dGqL kl/ifb\ / k|wfgdGqLs} ;xof]u dfu]sf] :ki6 ug'{ eof] . csf{ ;f+;b /fdrGb| ltjf/Ln] rfOgf ;fpyj]i6
ef8f k|s/0fdf Pdfn]n] u/]sf] e|i6frf/sf] /x:o v'N5 eg]/ pgLx?åf/f ;bg cj?4sf] k|of; ePsf]
cf/f]k nufpb} nfp8f ljdfg ef8f k|s/0fdf htfaf6 x]/] klg k|wfgdGqLsf] ;+nUgtf
b]lv+b}g eGg'eof] . ;"o{k|;fb >]i7 g]kfnsf] ;+ljwfgn] ;+;bLo zf;g k|0ffnLsf]
;"qkft u/]sf] 5 . of] k4ltsf] ;a}eGbf klxn] cu'jfO{ ug]{ d'n's la|6]g xf] .
;+;bLo zf;g k4ltsf] ljz'4 k|s/0fsf] ?kdf la|l6z ;+;bnfO{ g} x]g]{ rng 5 . ef/tLo
;+ljwfgdf /fi6« k|d'vsf] ?kdf /fi6«kltsf] Joj:yf ul/P klg jf:tjdf ;+;bLo zf;g k4ltsf]
cg's/0f ul/Psf] 5 / sfo{sf/L k|d'v k|wfgdGqLg} /x]sf] 5, To:t} hfkfgdf klg k|wfgdGqLsf]
rog x'G5 eg] hd{gdf rfG;n/sf] gfdaf6 sfo{sf/L k|d'vsf] Joj:yf ul/Psf] 5 . o:tf]
;+;bLo zf;g k4ltdf lgjf{rgaf6 cfPsf k|d'v /fhg}lts bnsf g]tfnfO{ dlGqkl/ifb u7g ug{ /
k|wfgdGqLsf] kb ;DxfNg /fi6« k|d'vn] lgDtf] ug]{ rng 5 . o;/L u7g ePsf] sfo{sfl/0fL
;fd"lxs ?kdf ;+;bk|lt pQ/bfoL /xg] ;+j}wflgs k|fjwfg ePsf] x'G5 . k|wfgdGqLsf]
g]t[Tjdf jg]sf] dlGqkl/ifb\ ;fd"lxs ?kdf k|ltlglw;efk|lt pQ/bfoL /x]sf] sf/0fn] o;
k|sf/sf] Joj:yfdf k|ltkIfsf] cToGt dxTjk"0f{ e"ldsf /x]sf] x'G5 .
s'g} klg zf;g k4ltdf s'g} g s'g} ?kdf k|ltkIfsf] pkl:ylt /x]s} x'G5 . /fhtGqfTds
d'n'ssf] Oltxf; k9\bf klg cg]s k|sf/sf] k|ltkIfsf] s'l6ntf / if8\oGqx? /x]sf] kfOG5 .
PsbnLo /fhg}lts Joj:yf ljz]ifu/L ;f]leot ;+3sf] of k"jL{ o'/f]ksf b]zx?df k|ltkIfsf]
cf}krfl/s pkl:ylt geP klg k|ltkIf leqleq} ;lqmo gePsf] eP cfh tL d'n'sx?sf] /fhg}lts
Joj:yfdf o:tf] cfd'n kl/j{tg cfpg] lyPg . xfd|} b]zsf] !)$ jif{;Dd hxflgof
zf;gsf] lj?4 e"ldut ?kn] /fhg}lts ;+u7g u/]/ lbj+ut ePsf cd/ zxLbx?sf] :d/0fdf
>4f~hln ck{0f ub}{ cfPsf 5f}+ . /fhg}lts bnx?sf] ;+u7g 5ftfleq hgcfqmf]z
k|ltljlDjt x'b} @))& ;fndf ;z:q qmflGt ePsf] xf] . To;kl5sf] jx'bnLo
Joj:yfdf jfdkGyL zlQmn] e"ldut ?kdf cfkm\gf] ;+u7g ub}{ k|ltkIfsf] e"ldsf cjnDjg
ub}{ cfPsf] w]/} cl3sf] Oltxf; xf]Og . @)!% ;fndf nfu" ePsf] g]kfn clw/fHosf]
;+ljwfgn] dfq k|ltkIfsf] cf}krfl/s dfGotf lbPsf] xf] . To;tfsfsf] ;+;bdf zlQmzfnL
g]kfnL sf+u|];n] &( ;L6, k|ltkIfsf] /fi6«jfbL uf]vf{ kl/ifb\n] !( / sDo'lgi6 nufot
cGo kf6L{x?n] !@ ;L6 k|fKt u/]sf lyP . t/ ;+ljwfgsf] vf/]hL / ;+;bLo Joj:yfsf]
cGTo;+u} lgb{nLo k~rfotL Joj:yfsf] ;"qkft eof] . ;dosf] cGt/fndf lgb{nLotfleq}
bnLo /fhgLltsf k|j[lQx? b]vf kg{ yfn] . u'6 pku'6df k~rfotL Joj:yfsf k|jts{x? ljefhg
x'g yfn]] . k~rfotL Joj:yf lgb{nLo ePsf]n] k|ltkIfsf] dfGotfg} g/xg' :jefljs
lyof] . o:tf] cj:yfdf cGo ;a} /fhg}lts bnx?n] e"ldut ?kdf / ljb]zaf6 klg
k|hftGqsf] k'g:yf{kgfsf] nflu /fhgLlt ;~rfng ug{ yfn] . k|hftGq / /fhg}lts :jtGqtfsf]
cfGbf]ng a9\b} uof] / cGtTjf]uTjf @)$^ ;fnsf] cfGbf]ngsf] kmn:j?k k|hftGqsf] k'gj{xfnLsf]
;fy} jx'bnLo k|hftGqdf cfwfl/t g]kfn clw/fHosf] ;+ljwfg lgdf{0f eof] . g]kfndf k|hftGqsf] nflu lg/Gt/ rn]sf]
cfGbf]ngn] k|hftGq k|flKtkl5 lj>fd lng' :jfefljs lyof] . ;+;bLo Joj:yfdf cfwfl/t
jx'bnLo k|hftGq cGtu{t ePsf] klxnf] lgjf{rgdf pbf/ k|hftflGqs l;4fGt /fVg] / k|hftGqsf]
nflu @))& ;fndf klg g]t[Tj u/]sf] tyf k|hftGqsf] nflu cgj/t ;+3if{ ub}{ /x]sf]
/fhg}lts bnsf] ?kdf g]kfnL sf+u|];n] @)$* ;fnsf] lgjfr{gdf ;'ljwfhgs jx'dt xfl;n
u¥of] . g]kfnL sf+u|];sf] ;/sf/ aGof] t/ cfGtl/s snx / g]t[Tj åGåsf sf/0fn]
;/sf/n] :yfloTj k|fKt ug{ ;s]g . bf]>f] zlQmzfnL k|ltkIfdf g]kfn sDo'lgi6 kf6L{n]
:yfg kfof] . @))& ;fn otf g]kfndf ePsf] /fhg}lts cfGbf]ngdf jfdkGyL zlQmsf] klg
cToGt dxTjk"0f{ :yfg /xb} cfPsf] lyof] . ljz]if u/]/ /fli6«o ;'/Iff /
;fj{ef}ldstfsf] s'/f, u/LaL pGd'ng clg Gofof]lrt ljt/0f k|0ffnL, ljleGg hflt hghfltk|lt
ePsf] cg'lrt zf]if0f / ju{ lje]bh:tf s'/fx?nfO{ cfwf/ agfO{ ;+u7g a9fpb} uPsf] / ;+u7gfTds
b[li6n] g]kfnsf] /fhgLltdf @)$* ;fnsf] lgjf{rgdf g]kfn sDo'lgi6 kf6L{ Pdfn]n] ;jn
k|ltkIfsf] ?kdf cfkm"nfO{ :yflkt ug]{ df}sf kfPsf] xf] . g]kfnL sf+u|];sf] ;/sf/
kf6L{leq cfkm\g} cGt/åGån] c;kmn ePkl5 @)%! ;fnsf] cfdlgjf{rgdf :ki6 jx'dt gNofPtf klg
;a}eGbf zlQmzfnL kf6L{sf] ?kdf g]=s=kf=Pdfn]n] g} cfkm"nfO{ :yflkt ug]{ ;kmntf k|fKt
u¥of] . cNkdtsf] ;/sf/ u7g ug]{ df}sf klg Pdfn]nfO{ k|fKt ePsf] xf] . ;/sf/df
/x]sf] cj:yfdf Pdfn]n] hgtfsf] nflu ;sf/fTds k|of; u/]sf] klg xf] t/ To;j]nf cNkdtsf]
;/sf/ ePsf]n] 5f]6f] cjlwdf g} cGo bnx?n] cfkm\gf] ;dy{g lkmtf{ lnP . @)%! b]lv @)%* sf] cjlw;Dd ;+;bdf
k|ltlglwTj ug]{ /fhg}lts bnx?aLr zlQmlnK;fsf] /fhgLlt z'? eof] . s'g} kf6L{{n] klg
cfkm"nfO{ k|ltkIfsf] e"ldsf lgjf{x ug'{ k|hftflGqs Joj:yfsf] dofbf{ / dfGotfleq
cToGt cfjZos 5 eGg] tYonfO{ lj;{g yfn] . /fhgLltn] cs}{ df]8 lng yfNof] . hgtfdf
klg /fhg}lts ljt[i0ffsf] cj:yf b]lvg yfNof] . lgjf{lrt k|ltlglwx?n] cfkm"nfO{
k|hftGqsf] w/f]x/f ;+emg yfn] . o:tf] cj:yfaf6 kmfO{bf p7fpg g]kfn sDo'lgi6 kf6L{
-dfcf]jfbL_sf] gfdaf6 b]zsf] ljleGg :yfgdf Wj+;fTds ultljlwx?sf] z'?jft eof] .
k|hftGqdf ;w}+ g} dfgj d"Nodf x|f; czflGt / c;'/Iffsf] efj km}nfpg] sfd sfo{jfxLn]
dfGotf kfpb}g . /fhg}lts bnx?n] t zflGtk"0ff{ jftfj/0fdf hgtfsf] ;dy{g lng
;Sg' kb{5, dfgj d"No pk/ ljZjf; / dfGotfsf] hu]gf{ ug'{k5{ . hg;fwf/0fdf 8/, qf;
/ wDsLsf] jftfj/0f >[hgf u/]/ zlQm ;~ro ug]{ k|of; cNksfnLg cj:yfnfO{ kmnbfoL eP klg
bL3{sfnLg b[li6sf]/0faf6 of] k|ltpTkfbs x'G5 eGg] s'/f ;QfkIfsf / k|ltkIfdf /x]sf /fhg}lts
g]t[Tj ju{n] gj'em]sf] h:tf] nfUb}g . ;Tofu|x, rSsfhfd, ;8s cfGbf]ng, k;n x8\tfn,
pBf]uwGbfdf tfnfjGbL / ;fj{hlgs ;]jfdf c;/ kfg]{ s'/fx? ;/sf/n] s'g} s'/fsf] klg lhDd]bf/L
jxg ug{ 5f8\of], kb / zlQmn] cGwf] x'g yfNof], hgtfsf] dtaf6 lgjf{lrt eP/ klg hgtfsf] xs
clwsf/ dfly s'7f/f3ft ug{ yfNof], zflGtk"0f{ lj/f]w, 5nkmn / ;dembf/Lsf s'/fx? lg/y{s
x'g yfn] eg] slxn]sflx+ /fhg}lts bnx?sf hg;+u7gsf] dfWodaf6 k|of]u x'g] s'/fx? x'g .
k|ltkIfn] rfx] ;+;bdf xf];\ of ;8sdf o:tf s'/fx?nfO{ cfkm\gf] sfo{qmdsf] b}lgs rof{ jgfP
eg] k|hftGqk|lt g} ljlti0ff k}bf x'G5 . ;+;bdf k;]sf jf jflx/ j;]sf /fhg}lts bnx?n]
;b}j cfkm"nfO{ k|hftGqsf] ;+j4{g ug]{ ;+:yfut ;+/rgfsf] ?kdf ;Demg' kb{5 .
;j{;fwf/0f hgtfnfO{ cfly{s, ;fdflhs / zf/Ll/s ?kn] b'Mv si6 lbO{ c;'ljwfhgs cj:yf >[hgf
ug'{ g} ;/sf/ kl/j{tgsf] nflu ;'ne sfo{qmd xf] eGg] ;Demg' x'b}g . o;af6
k|hftflGqs ljsf;df cj/f]w pTkGg x'G5 . hgtfsf] ckf/ ;dy{g k|fKt u/L pgLx?sf]
cfsf+Iffsf] k|ltlglwTj ub}{ ;+;bdf lgjf{lrt eP/ uPsf hgk|ltlglwx?n] ;QfkIf of k|ltkIfdf
hxf /x] klg k|ydtM k|hftGqsf] cfb{z / dfGotfnfO{ lz/f]wfo{ ug'{ cfjZos 5 . kIf
/ ljkIfsf] pkl:ylt eP klg k|hftGqn] ;Nnfx / ;xdltsf] /fhgLltdf ljZjf; u5{ . zflGt,
;+od / cfTdfljZjf; o;sf cfwf/zLnf x'g\ . k/:k/ ;dembf/L, dfgj :jtGqtf / zflGtsf]
cefjdf hgk|ltlglwx?sf] dfWodaf6 k|ltljlDjt hgcfsf+Iffsf] kl/k"lt{ x'g ;Sb}g .
o;sf] dtnj k|hftGqsf] k|fb'ef{jkl5 hgtfsf] dgf]sf+Iff hgk|ltlglwx?n] k"/f ug{ g;Sg]
cj:yf >[hgf x'g]5 . lgjf{lrt eP/ ;Qfdf k'u]sf /fhg}lts bnn]
;fj{hlgs lxtsf] k|jw{g ug]{ u/L Gofof]lrt cfly{s tyf ;fdflhs gLlt lgwf{/0f gu/]sf],
kf/bzL{ / k|efjsf/L tl/sfn] pQ/bfloTj jxg ug{ g;s]/ zflGt tyf ;'Joj:yfsf]
k|Toe"ltåf/f sfg'gL zf;g k4ltsf] ljsf; ug{ g;s]sf] s'/f k|ltkIfn] dx;'; u/]df
cfkm\gf] e"ldsf lgjf{x ubf{ k|ltkIfn] k|hftflGqs d"No / dfGotfleq /xL ;+;bLo
zf;g k4ltsf] k/Dk/f / ljZjf;df cfwfl/t sfoqmd ;+rfng u/L ;/sf/sf] ljsNksf] nflu
cfkm"nfO{ t}of/L u/fpg' kb{5 . o; lglDt k|ltkIfn] sfg'g lgodsf] dof{bf /fVg]
;+;bLo k/Dk/fnfO{ kfng ug'{ kb{5 To;kl5 ljifoj:t'df vf]h / cg';Gwfg u/L ;To / tYodf
cfwfl/t ts{;+ut lj/f]wåf/f hgtfnfO{ k|efljt kfg]{ sf]lzz ug'{ kb{5 . k|ltkIfn]
lj/f]wsf] nflu lj/f]w ug]{, hgtfnfO{ u'd/fx ug]{ u/L /fhgLlt ;~rfng ug]{, sd{rf/L ljBfyL{,
lzIfs, ls;fg, dhb'/, pBf]uklt, Jofkf/L / wfld{{s ;d'bfonfO{ /fi6«sf] cfly{s lxt tyf
;fdflhs dof{bf gf3]/ k|of]u ug]{ h:tf k|rngx? aGb ul/g' cfjZos eO;s]sf] 5 . /fhg}lts
g]t[Tj ju{n] s;}nfO{ lj/f]w ubf{ k|of]u x'g] efiff lzi6 / ;fdflhs dof{bfsf] kfng ug]{ ePdf
dfq ;~rf/ dfWodx?n] klg ;f]xL cg's"n Jojxf/ ug]{ 5g\ . k|hftflGqs :jtGqtfsf]
;b'kof]u ub}{ k|hftGqsf] dof{bfnfO{ xfdLn] jrfpg' cfjZos 5 . k|hftGqsf] dof{bfdf x|f;
cfof] eg] k|hftGqsf] nflu ;d{lkt /fhg}lts bnx? / o;sf g]t[Tj ju{ tyf k|hftGqsf] ;+/If0f
ug]{ ;+:yfut ;+/rgfx?sf] g} dxTj / cfjZostf dfly k|Zg lrGx nfUg]5 . o:tf] cj:yfdf
k|hftGqsf] ;jntfsf] nflu k|ltkIfsf] e"ldsfn] dxTjk"0f{ :yfg /fv]sf] x'G5 .
k|hftGqsf ;DaGwdf ljåfg 6L=eL= l:dysf] syg cg';f/ æk|hftGqdf :ju{sf] k|flKt x'b}g
t/ k|hftGq Pp6f o:tf] ;+/rgf xf] h;n] g/slt/ nfUgaf6 arfp5 .Æ |
| :yfgLo ;dfrf/ | | ;DkfbsLo | | ljrf/ | | :tDe | | Past |
| Send your comments and letters to the editor at bimarsha@ecomail.com.np 2001 © Mercantile Communications Pvt. Ltd. P.O. Box 876, Durbar Marg, Kathmandu, NEPAL. Tel : 977 1 220 773, 243566, Fax: 977 1 225 407. Reproduction in any form is prohibited without prior permission. No part of the articles which appear in the internet version on BIMARSA may be reproduced without the permission of Mercantile Communications Pvt. Ltd. For reprinting rights, please write to US. Send us your feedback: CONTACT US ABOUT US HOME ADVERTISE WITH US |