|
k|]d /
hLjg pxf afnf/fd, pxfsL
a]ndtLÚ
hf]8L ldn]/ g} k~r]afhfsf;fy w'dwfdn] pxfx?sf] ljjfx ePsf] lyof] . s]6f] ;f]x| jif{sf], s]6L afx|
jif{sL . Tof] a]nfsf] rng g} o:t} lyof] . e/v/sL
a]ndtLÚnfO{ 3/ leqofpbf
afnf/fd3tL{ du/nfO{ klg ;f+;fl/s dfofdf]xsf af/]df s]xL yfxf lyPg . æxh'/a'afn] ufpd} s]6L vf]h]/ ljjfx
u/fOlbg' eof], xlgd'g eg] klg, /f]dfG; eg] klg,======= Tof] Sof===== ne h] klg a]ndtL;+u}
ufpd} ul/of] .Æ k~rfotsfndf k6s k6s dGqL ag]/ ;kmn /fhgLlt1 sxnfOg' ePsf
afnf/fd 3tL{du/n] @)!) ;fnlt/sf] 36gf ;+emb} eGg'eof] . t/ s]xL dlxgf cl3 r} pxfnfO{
lhGbuLsf] j]Un} cfgGb k|fKt ef] . a]ndlt;+usf] bfDkTo hLjgsf] :j0f{ dxf]T;j dgfpg'
eof] pxfn] . ;fyL efO af]nfP/ /dfOnf] 9+un] ljjfxsf] krf;f}+ jif{uf7 dgfpbf
klg pxfdf o'jf hf]z eg] sfod} lyof] .
a]ndtLÚ sf] dfof olt uf9f /x\of] ls
afnf/fdn] csf]{ ljjfx ug]{ cfjZostf g} dx;'; ug'{ ePg To;dfly nfdf] /fhgLlts hLjgdf
>LdtLsf] oyf]lrt ;xof]u kfP/ pxfn] ;kmntfsf] lzv/ r9\g' eof] . kfrj6L 5f]/Lsf] ljjfx eO;Sof] .
ca b'Oj6Lsf] jfsL 5 . ^@ jif{sf] pd]/df klg a]ndtL d]xgtL / sd{hLjL ePsf]df
afnf/fd b+u x''g'x'G5 . hLjgdf k|]dsf] rSs/df gk/] klg pxf
eGg'x'G5 k|]d ug]{ dfG5]n] 9'+uf df6f] ;a}nfO{ k|]d ug{ ;Sg'k5{ . ;a}nfO{ dfof
ug'{;\, tkfO{+sf sf]xL klg ;q' x'b}gg\ .Æ ;]S;sf] af/]df pxfnfO{ k|Zg s]
;f]lwPsf] lyof], cln cln nhfpb}+ clncln cflQb} pxfn] eGg'eof] Tof]
;]S;j]S;sf] jf/]df g;f]Wg';\ t/ clt g} s/ u/]kl5 pxfn] eGg'eof]
æ;]S; cfjZostf xf]Og, rfxgf dfq xf] . dgsf] s'/f xf] . dgn] rfx]]g tkfO{+
vfgf klg gvfg ;Sg'x'G5 .Æ @$ jif{sf] pd]/b]lv /fhgLltdf xf]ldg' ePsf
3tL{du/ To;}n] eGg'x'G5 d @$ jif{b]lv g} k|f}9 eP, hjfgL cfPsf] g} yfxf
ePg . hjfgL dfq xf]Og, vf;df pxfsf] hLjgdf
r~rn jfNosfn;d]t cfPg . /f]Nkfsf] Pp6f b'u{d ufpdf hGdg' ePsf afnf/fdnfO{ ;ft
jif{sf] pd]/d} dn]l/of /f]un] ;dfTof] To;a]nfsf] dn]l/of t ljlrqs} lyof], nuftf/ gf}
jif{;Dd pxf Tof] /f]uaf6 u|:t x''g'eof] . æs'g} s'g} dn]l/of nfdf] ;do;Dd
lgsf] gx'g]/x]5, d]/f] jfNosfn lj/fdL eP/} laTof]Æ afnf/fdn] eGg'eof] . jf:tjdf rsrs ug]{ / pk|mg], s'b\g] pd]/
cf}iflw vfP/ lat] pxfsf /f]un] ubf{ skfn;d]t ;fg}df km'n]sf] lyP /] /f]u lgsf] eP/ t+lu|bf pxf ;f]x|
jif{sf] nSsf hjfg eO;Sg' ePsf] lyof] . k9\g], n]Vg], rfhf]kfhf]
To;a]nf;Dd ldln;s]sf] lyPg . o:t}df xh'/afn] ufps} Pp6L s]6L vf]h]/ pxfsf]
ljjfx u/fOlbg'eof] . sl/a @$ jif{sf] pd]/;Dd afnf/fdn] ufpd}
v]tLkftL u/]/ u[x:y hLjg ljtfpg'eof] . t/ @$ jif{sf] pd]/b]lv otf cfh;Dd pxf
/fhgLltdf ;lqmo x''g'x'G5, 3/ x]g'{ k/]sf] 5}g . k~rfotsfndf w]/} ;do ;Qfsf] s]Gb|df /xg'
ePsf afnf/fd 3tL{du/n] /fhgLlt r}+ g]kfnL sf+u|];af6 z'? ug'{ePsf] lyof] . ;q÷c7f/
jif{sf] pd]/d} pxf sf+u|];sf] If]qLo ;b:o aGg'ePsf]] lyof] . ufpdf v8fgGb
gfd u/]sf sf+u|];sf :yfgLo g]tf lyP, pgs} ;+utdf afnf/fd sf+u|];df nfUg' ePsf]
lyof] . @)!& ;fnsf] sf08kl5 v8fgGb
lj/f]wsf] /fhgLltÚ 5f8]/ cfwf bh{geGbf
a9L 5f]/f5f]/L / 3/sf] /]vb]vdf nfu] . afnf/fd klg v8fgGbsf] cg'dlt lnP/ ufpsf]
k|wfgk~r aGg'eof] . /fhgLltdf nfu]kl5 dfG5] sltj]nf s'g
prfO{df k'U5, To;sf] 7]ufg x'b}g . afnf/fdn] Ps jif{ gljTb} lhNnf k~rfotsf]
pk;efkltdf lhTg' eof] . hals ;efkltdf pxfs} cu|h v8fgGb p7]sf lyP, t/
xf/] . xf};nf a9b} uof], dxTjfsf+Iff klg r'lnb} uof] . @)!( ;fndf /fli6«o
k~rfot ;b:odf /f]Nkfsf b'O} If]qdWo] Psaf6 pxf lglj{/f]w lgjf{lrt x'g'eof] .
To;]anf pxf s]jn @% jif{sf] x'g'x'GYof] . @)!( ;fnb]lv ;fnb]lv @)$^ ;fn r}q @^
ut];Dd nuftf/ pxf /fli6«o k~rfotsf] ;b:o x'g'eof] . To;aLrdf dGqL t slt
aGg'eof] slt . /f]rs s'/f t s] 5 eg] klxnf] k6s /fli6«o
k~rfot ;b:odf lht]kl5sf sl/a afx| jif{ pxf ;Qf /fhgLltdf nfUb} nfUg' ePg .
æ/fli6«o k~rfot ;b:o ePkl5 dGqL aGg ;do nfUb}g, sf]lz; ug'{k5{ kfOG5Æ eGg] 1fg pxfnfO{
;'?df x'b} ePg . pxf t w]/} ;do ufpd} /xg'eof] . s'nf], af6f],
:s"n agfpg] sfddf nfUg'eof] . t/ Tof] a]nf klg sfd ug]{ dfG5]sf] d"Nof+sg
r}+ x'g]/x]5 . To:t}, @)#)÷#! ;fnlt/sf] s'/f xf] .
pxf ufpaf6 ;b/d'sfd lnjfª eml//xg' ePsf] lyof], /fk|kfsf xfnsf g]tf v]d/fh
kl08tn] af6}df afnf/fdnfO{ awfO{ lbb} eGg'eP5 æn tkfO{ t u[x ;xfosdGqL
aGg' eP5, awfO 5 .Æ gu]Gb|k|;fb l/hfn k|wfgdGqL x'bf pxf
klxnf] k6s dGqL aGg' ePsf] lyof] . To;kl5 8f= t'n;L lu/L k|wfgdGqL x''g'eof] .
afnf/fd /Iff /fHodGqL aGg'eof] . @)## ;fndf pxfnfO{ lgdf{0f oftfoft cfjf;
/ ef}lts of]hgfdf k"/f dGqL agfOof] . @)#% ;fndf dGqL kbaf6 /fhLgfdf lbP/ pxf
k'gM /fk+;sf] r'gfj n8\g hfg' eof] . To;a]nf klg kbdf /x]sf] JolQmn] r'gfj n8\g
gkfpg] lgod lyof] . r'gfj lht]/ cfPkl5 ;"o{axfb'/ yfkfsf] k|wfgdGqLTjdf ul7t
;/sf/df pxf /Iff dGqL aGg'eof] . hgdt ;+u|xsf] 3f]if0ff ePkl5 pxfnfO{
:jf:Yo / :yfgLo ljsf; dGqfnosf] klg lhDd]jf/L lbOof] . To;sf] s]xL ;dokl5 pxf
pBf]u jfl0fHo / cfk"lt{ dGqL klg aGg'eof] . @)$) ;fndf ;"o{axfb'/ yfkfsf]
g]t[Tjdf yfkf lj?4 cljZjf; k|:tfj NofOof] . To;a]nf /fli6«o k~rfotdf yfkfnfO{ ;fy
lbg] æ;q efOÆ dWo] afnf/fd klg Ps x'g'x'GYof] . yfkf k|wfgdGqLaf6 x6\gf;fy
afnf/fd klg ;/sf/af6 x6\g'eof] . kl5 @)$% ;fndf d/Lrdfgl;+x >]i7sf]
kfnfdf pxf ^ dlxgf pBf]udGqL aGg'eof] . æ@)$^ ;fnsf] hgcfGbf]ngdf d ykSs nfP/
a;]+ . d}n] To;a]nf s] ug]{ < /fk+; lyP, sf]7fd} a;]+ .Æ pxfn]
s'/f gn'sfO{ eGg'eof] . ax'bn cfPkl5 ;"o{axfb'/ yfkfsf]
g]t[Tjdf ul7t /fli6«o k|hftGq kf6L{df pxf s]Gb|Lo ;b:o agfOg'eof] . /fk|kfaf6}
@)$* ;fnsf] r'gfa n8\g'eof], t/ xfg'{eof] . @)%! ;fndf r}+ r'gfj lht]/ /fk|kf /
sf+u|];sf] ldlnh'nL ;/sf/df !& dlxgf cfjf; tyf ef}lts of]hgf dGqL aGg'eof] . kl5
nf]s]Gb|axfb'/ rGbsf] dlGqkl/ifb\df klg pxf cfjf; dGqL g} aGg'eof] . o;/L rf}jL; jif{sf] pd]/b]lv lg/Gt/
/fhgLltdf ;lqmo /xg' ePsf / bfu/lxt JolQmTj lgdf{0f ug{ ;kmn x'g' ePsf afnf/fd cr]n
eGg'x'G5 clxn];Ddsf] lhGbuLaf6 d ;Gt'i6 5' . ddf s'g} dxTjfsf+Iff 5}g .
k|wfgdGqL kb d}n] rfx]/ kfpg] xf]Og, t/ Tof] kb kfP5' eg] dhfn] ;kmntfk"j{s rnfpg
;S5' . tLg jif{ eO;s]5, pxf u[x lhNnf
/f]Nkf guPsf] . cGo g]tfx?n] em}+ lha|f] grkfOsg pxfn] oyfy{ s'/f eGg'eof]
tLg jif{ eof] ufp uPsf] 5}g . clxn] Toxf d]/f] sfd klg 5}g . ca hfg
kfOG5 xf]nf . zflGt jftf{ xf];\, r'gfj xf];\ d uOxfN5' lg . dfcf]jfbLx?n] pxfs} lhNnfaf6
hgo'4Ú
z'? u/]sf lyP . t/ 8f= afa'/fd e§/fO{nfO{ t pxf lrGg'x'G5, k|r08nfO{ r}+
cfh;Dd pxfn] b]Vg' ePsf] 5}g . hLjgdf lj;{g g;Sg] If0fx? w]/} eP klg ;q jif{sf]
pd]/df 5f]/fsf] lgwg x'bf pxf cfxt x'g' ePsf] lyof] . t/ eGg'x'G5
;'vb'Mv hLjgdf cfO/xG5 eg]/ d ?g rflx+ /f]Og .Æ jt{dfg dxf/fhflw/fh 1fg]Gb| kl/kSj /
cg'ejL /fhf xf]OaS;]sf] pxfsf] ljZn]if0f 5 . :juL{o /fhf aL/]Gb|;u r}+
pxfsf] lgs6 ;DaGw /x]sf] lyof] . lsgls k~rfotsfndf xf];\ of ax'bn cfPkl5, /fhf
jL/]Gb|s} sfo{sfndf pxf dGqL kbdf /xg'eof] . cr]n ljxfg ;f9] tLg ah] g} p7\g'x'G5 pxf .
p7]/ of]u ug'{x'G5, gxfpg' x'G5 / lrof vfP/ otfptf ubf{ ub}{ ^ alhxfN5, To;kl5 e]63f6 ;'?
eOxfN5 . /flt r}+ pxf ;f9] gf} ah] ;'ltxfNg' x'G5 . dgf]/~hgk|lt cr]n Tolt ?lr 5}g pxfsf] .
ærnlrq d k6Ss} x]lb{g, lx/f] lx/f]gL sf]xL klg lrlGbg . rnlrq s[lqd s'/f xf] .
plQv]/ ?G5g\ plQv]/ xf:5g\, Psl5gd} d5{g\, Psl5gdf afR5g\=== To;}n] d lkmNd
x]lb{gÆ pxfn] eGg'eof] . @)@* ;fn;Dd pxf /S;L, r'/f]6 vfg'x'GYof] .
t/ To;otf pxfn] r6Ss} 5f8\g' ePsf] 5 . /S;Lsf] t pxf 3f]/ lj/f]wL g}
x'g'x'G5 . skfndf sfnf] gnufpg] < cGTodf ;f]lwPsf
k|Zgsf] hjfkmdf xf:b} afnf/fdn] eGg'eof] skfn sf6\g] xhfdn] æsfnf] nfOP, cfwf
pd]/ cfPufÆ eGYof] . t/ æd]/f] rfpl/Psf] ufnf ;Lwf kfg{ ;S5;\ < eg]/ ;f]w]kl5 pm
r'k nfUof] .Æ rlr{t
k|;+u s]bf/ ;'j]bL cfly{s kIf ! gful/s p88\og k|flws/0f cGt/ut ;~rflnt
kl/of]hgfx?sf] cj:yf x]l/of] eg] To:t} b]lvg] 5 . ;DalGwt dGqfno cfkm}+n] x]g{
vf]Hof] eg] cem lj:t[t ljj/0f k|fKt xf]nf . bfloTjdf /x]sf JolQmx?n] ug}{ kg]{ lg0f{o
;dodf gul/+lb+bf Pp6f kl/of]hgfaf6 dfq k|flws/0fnfO{ em08} s/f]8 hlt gf]S;fg x'g k''u]sf]
cj:yfdf k|flws/0fsf] w]/} cfof]hgfdWo]sf] Pp6f Po/kf]6{ lk|ld6/ /f]8 ;DaGwL kl/of]hgf
To;sf] pbfx/0f dfGg ;lsG5 . of] kl/of]hgf !! s/f]8eGbf a9L nfutsf] xf] . o;n]
;dodf sfd g;lsg] egL Dofb dfUof] . p;n] Dofb dfu]sf] ^%) lbg eof] . k|flws/0fn]
clxn];Dd lg0f{o u/]sf] 5}g . otf sfg'gL?kn] p;n] Dofb dfu]s} lbg b]lv k|ltlbg ;/b/ !)
xhf/sf b/n] ;/sf/ cyf{t\ k|flws/0fn] Ifltk"lt{ lbg' kg]{5 . 7]s]bf/n] dfu]hlt
lbgsf] Dofb yKg] ls gyKg] eGg] ljifo 5'§} xf] . sfg'gL k|fjwfg jf egf}+ 7]Ssf
;+emf}tf x'bfsf] If0fdf k|fljlws sf/0fn] Tof] cj:yf gePsf] eP 7]s]bf/n] o:tf] dfu
ub}{glyof] xf]nf eGg] cg'dfg u/f}+ . j:t'l:ylt s] xf] eGg] k|flws/0fnfO{ g} a9L
hfgsf/L x'g' kb{5 . sfd s:tf] xf] To;sf] k|s[ltn] Dofb yKg' kYof]{ ls
kb}{glyof] . yKg] eP s] ug]{ gyKg] eP s] ug]{ eGg] kIf 5'§}5 . t/ To;nfO{ Dofb
yksf] dfu u/]sf] nuQ} s'g} klg Pp6f lg0f{o ul/lbPsf] eP ca To;n] bfjL ug]{ clg0f{osf sf/0f
ljgf sfd b'O{ jif{ a9L ;dosf] Ifltk"lt{ /sdsf] bfjL ug]{ cj:yf /xb}glyof] .
;"qx?sf cg';f/ ca of] 7]s]bf/ sDkgLn] s'g} klg If0f Pslbgdf Iflt ePsf] !) b]lv !%
xhf/;Dd of] eGbf a9L b/ klg x'g ;Sb5 . dfUg] sfg'gL x}l;ot k|flws/0f cfkm}+n] :yflkt
u/fP/ Tof] lbg}kg]{ l:ylt agfPsf] 5 . 3/ ef8fdf lnPkl5 Toxf dfG5] a;] klg ga;]
klg To;sf] b}lgs ef8f ltg'{ kb{5 eg] Pp6f ;fwf/0f JolQmnfO{ klg hfgsf/L
/xG5 . >L % sf] ;/sf/sf sfd s'/f x]g]{ clwsf/ / bfloTj ePsf k|flws/0fsf
sd{rf/L clws[tx?nfO{ of] s'/fsf] /fd|f] hfgsf/L 5}g eGg ldNb}g . oxL+g]/ Pp6f csf]{ k|Zg klg plAhG5 lg0f{o
ug]{ 7fpdf /x]sf dfG5]x?n] ;dodf lg0f{o gul/lb+bf ;DalGwt lgsfonfO{ cfly{s bfloTj
a9\of] eg] Tof] e|i6frf/ xf] ls xf]Og < k|rlnt sfg'g cg';f/ lg0ff{os txdf /x]sf] cyf{t\
h;sf] lg0f{o >L % sf] ;/sf/sf] lg0f{o dflgG5 . Tof] txaf6 x'g'kg]{ lg0f{o
;dodf ePg eg] Tof] klg e|i6frf/ g} x'g] / ;DalGwt clwsf/Laf6 To:tf] clg0f{osf] sf/0f
cfly{s ef/ a9\of] eg] Tof] ljuf] c;'n pk/ u/L s}b ;hfo ;d]t x'g] k|fjwfg 5 . clxn]
Tof] clg0f{oaf6 k'u]sf] Ifltsf] bfjL e};s]sf] 5}g . ;DejtM cem} klg lg0f{o x'g
g;s]sf sf/0f /f]lsPsf] x'g ;Sb5 . t/ ;/sf/ / To;sf lgsfo lgdf{0f ;DawL o:tf sfddf
slxn];Dd clg0f{o a:nfg\ / Tof] s'g} klg Ps lbg lg0f{o ePkl5 s] xf]nf eGg] k|Zg ag]sf]
5 . oxL sDkgLn] dfu u/]sf] e]l/o;gsf] /sd
em08} & s/f]8 k|flws/0fsf] af]8{af6 :jLs[t e};Sof] . e]l/o;gs} ;Gbe{df k|flws/0fn] w]/} lg0f{o
ug'{5 . cGt/f{li6«o ljdfg:yn ;'b[9Ls/0f cfof]hgf cGt/ut ;~rflnt ^ j6f Kofs]h
sfo{qmddWo]sf] Pp6f kl5Nnf] Kofs]hdf 7]s]bf/n] $ s/f]8 #) nfv ?k}of bfjL ug'{ u/]sf]
5 eg] sG;n6]G6n] !# nfv dfq e'QmfgL lbg l;kmfl/; u/]sf] 5 . To:t} ToxL Kofs]hsf]
csf]{ Kofs]hdf # s/f]8 () nfv e]l/Pzg bfjL u/]sf]df @) nfvdfq lbg'kg]{ Ol~hlgo/sf]
cg';Gwfgaf6 b]lvof] . oxL sfo{qmdsf] cem csf]{ kl/of]hgfdf ^ s/f]8 %@ nfv e]l/Pzg
bfjL ul/Psf] 5 . t/ sG;n6]G6 OlGhlgo/n] %@ nfv dfq lbg' kg]{ l;kmfl/; u/]sf] 5 .
Pp6f Dofb yk ;DaGwL dfudf b'O{ jif{ lg0f{o lbg g;Sg] k|flws/0fn] e]l/o;gdf dfu ul/Psf o:tf
s/f]8f}+ /sdsf ;DaGwdf s:tf] lg0f{o unf{ eGg] oltv]/ ;a}lt/ k|Zg plAhg' :jefljs}
xf] . o:t} oxL sfo{qmdsf] csf]{ Kofs]hsf ;Gbe{df lat]sf] b'O{ jif{b]lv lg0f{o
gul/lb+bf ;DalGwt 7]s]bf/n] sl/a b'O{ s/f]8 /sdsf] Ifltk'lt{ dfu u/]sf] sfuh klg
k|flws/0fdf hfg tof/ ePsf] atfOG5 . oBlk To;n] To:tf] dfu ul/xfn]sf] rflx+ 5}g .
k|flws/0fn] ;~Rff] dfg]/ r'kf] nflu/xg kfPsf] 5 . cfly{s kIf @ cfly{s kIfdWo]sf] oxf rrf{ ug{
vf]lhPsf] ljifo cToGt ;fgf] xf]nf t/ l;Ëf] k|flws/0f rNg] ;|f]tsf ?kdf /x]sf] of] kIf hlt
b]lvPsf] 5 To;n] k|flws/0fnfO{ cfly{s?kn] slt 3f6f e}/x]sf] xf]nf egL cg'dfg ug{
;lsG5 . ljdfgdf ofqf ug{] hf] sf]xLnfO{ Po/kf]6{
6\ofS;sf] af/] hfgsf/L 5 . lsgeg] of] 6\ofS; glt/L sf]xL p8\g kfpb}gf}+ .
cGt/fli6«otkm{ %)) / /ffli6«otkm{ !^% Tof] 6\ofS;sf] jt{dfg b/ xf] . of] /sd slt
p7\of] eGg] /]s8{ :jo+ k|flws/0f;u 5}g . a}+s / ;DalGwt ljdfg sDkgLsf b'O{ hgf
sd{rf/L ldn] eg] ltgn] h] hlt klg x]/fkm]l/ ug{;Sg] cj:yf 5 . k|flws/0fdf cfkm}+n]
of] 6\ofS;sf] af/]df /]vb]v ub}{g . tL sDkgLx?n] hlt a'emfp5 k|flws/0fn]
Toltdfq kfp5 . luGtL ug]{ rng 5}g . o; ;DaGwdf dGqfnosf] Pp6f k|ltj]bg eG5
xjfO{ c8\8f b:t'/df pNn]v ePsf] cfDbfgLsf] dfl;s k|ult ljj/0f dGqfnodf k]z ug'{
kg]{df ;f] eP u/]sf] b]lvPg . k|flws/0f;u} To;sf] /]s8{ gePkl5 To;n] dGqfnodf
a'emfpg] s'/} ePg . slt;Dd eg] k|flws/0f;u slt ;DklQ 5 eGg] clen]v;Dd /flvPsf]
5}g . o:t} Sof6l6Ëx?n] klg k|flws/0fnfO{ xjfO{ d}bfg k|of]u u/]afkt lglZrt /sd
a'emfpg' k5{ . of] /sd klg tL Sof6l/Ëx?n] cfkm\gf] OR5fdf hf] hlt lbG5g\ k|flws/0f
Tolt yfk/]/ 9'Ss 5 . cfkm"n] s'g} /]s8{ /fVb}g . To:t} cj:yf 5
ljdfg:ynleqsf] cfon lgudsf] t]n ;DaGwL . ljdfg:yn k|of]u u/]afkt lgudn] s]xL k|ltzt
k|flws/0fnfO{ a'emfpg' kb{5 . lguddf g} of] s'/f pNn]v 5 . t/ oxf klg
cfkm\gf] s'g} n]vf clen]v k|flws/0fn] /fVb}g . lgudn] cfkm"n] hlt lbG5 To;}df
;Gtf]if dfg]/ a:g] u/]sf] 5 . x]bf{ oL ljifo ;fgf nfUnfg\ t/ d'Vo cfly{s ;|f]t s;/L
ckx]lnt e}/x]sf] 5 eGg] s]xL pbfx/0f dfq x'g\ . cfly{s kIf # Totf To:tf] 5 otf sd{rf/L ;'ljwfsf
;DaGwdf rflx+ -s;/L lgod sfg'g ldr]/ klg pknQw u/fOG5 eGg] ;fgf t/ lgot b]vfpg] pbfx/0f
x]/f}+ . Ps k6s xjfO{ oftfoft lgoGqsx?sf]
cGt/f{li6«o ;+3sf kbflwsf/L cGt/f{li6«o ;Dd]ngdf uP . To;sf] vr{ k|flws/0fn]
Aoxf]g]{ egL af]8{n] lg0f{o u/]sf] lyof] . ;f] /sd e'QmfgL klg lbOof] . t/
clVtof/df ;f] sf] ph'/L k/]kl5 clVtof/n] ;DalGwt JolQmaf6 ;f] /sd c;'n ug{' eGg] lg0f{o
lbof] . of] ljifo clxn] cbfntdf k'u]sf] 5 . cyf{t\ jf]8{n] lbg] egL u/]sf]
lg0f{o adf]lhdsf] To:tf] cGt/f{li6«o ;Dd]ngdf ljlwjt ;xefuL eP/ vr{ ul/Psf] /sd;d]t of]
7fpdf laafbdf k¥of] . t/ lbg ldNb}g egL Pp6f Joj:yfkgn] lg0f{o u/]/ yGsfPsf]
Pp6f kmfOn em08} jif{lbgkl5 km]l/ lems]/ csf]{ Joj:yfkgn] e'QmfgL lbPsf] 36gf klg oxL
k|flws/0fdf b]lvof] . sl/a 9]8 jif{cl3 k|flws/0fsf b'O{ hgf
sd{rf/L $ lbgsf nflu cd]l/sfdf ;DkGg x'g] Pp6f ;]ldgf/df efu lng uP . pgLx? $
;]K6]Da/df k|flws/0fdf kmls{;Sg' kg]{ lyof] . pt} a:g] ;'/;f/ s;]/ cfkm\gf
kl/jf/x?nfO{ ;d]t va/ ul/;s]sf lyP . pgLx? /fhwfgL kmls{;Sg' kg]{ lbgeGbf Ps xKtf kl5
cd]l/sfdf !! ;]K6]Da/sf] 36gf eof] . To;n] Toxf n'Sg] jftfj/0f lbPg . sl/a
Ps dlxgf Toxf latfPkl5 pgLx? /fhwfgL kmls{P / !! ;]K6]Da/n] olt lauf/]sf] x'bf
egL ToxL sf/0f b]vfP/ Ps dlxgf;Ddsf] cd]l/sLaf;sf] vr{ dfu] . $ ;]K6]Da/df
kmls{g' kg]{ kbflwsf/L !! ;K]6]Da/;Dd Toxf lsg a;] / To;kl5 ToxL sf/0f b]vfP/ csf]{
Ps dlxgf Toxf a;]sf] egL bfjL ul/Psf] /sd lgodt lbg gldNg] egL Tof] a]nfsf]
Joj:yfkgn] pQm dfusf] kmfOn yGsfof] . To;sf] em08} Ps jif{ kl5 csf]{ Joj:yfkg
km]l/of] / ToxL df}sf kf/]/ km]l/ of] kmfOn lemlsof] / klxn] lbg gldNg] egL pNn]lvt ePs}
5]pdf k|flws/0fn] g} k7fPsf] x'bf pgLx?sf dfu adf]lhdsf] /sd lbg'kg]{ eGg] tf]s
nfu]/ $ lbgsf] sfo{qmddf ;xefuL x'g dlxgf lbgsf] vr{ pknAw u/fOof] . of] /sdsf]
sfg'gL kIf s] xf] / clVtof/df ph'/L k¥of] eg] k|flws/0fn] s] unf{ eGg] k|Zg t 5b}5
k|flws/0fleqsf lgod, sfg'g, d"No / dfGotf dfly vf;u/L cfly{s If]qdf / sd{rf/Lsf
;'ljwfsf ;Gbe{df s:tf] k|sf/sf] n'6 x'G5 eGg] ;DejtM ;fg} eP klg of] Pp6f pbfx/0f
xf] . rf/lbgsf] sfd dlxgflbgsf] k|flws/0fleq sd{rf/Ln] cfly{s sf/f]af/sf] of] gd'gf
Tof] kmfOndf lnlvt ?kdfg} b]lvG5 . ;'/Iff ! k|zf;gdf sd{rf/L ;?jf ;fdFGo s'/f
xf] . ;DalGwt JolQm / pgsf kl/jf/afx]s s'g} klg ;j{;fwf/0fnfO{ s'g} rf;f] /xb}g .
t/ gful/s p88\g k|flws/0fdf s]xL cl3 ePsf] ;?jfn] sDtLdf xjfO{ ofqf ug]{x?sf] nflu pgsf]
hLjgdfly g} uDeL/ k|Zg pAhfPsf] 5 . b]zdf oltv]/ xjfO{ p88\g cg'dlt k|fKt
sDkgLx?sf] ;+Vof #@ 5 . To;dWo] !& j6f sDkgLn] p8fg g} el//x]sf 5g\ . clxn]
;fgf 7"nf u/L %% j6f hxfhn] p8fg el//x]sf 5g\ . tL hxfhsf] ;'/lIft p8fgsf]
Joj:yf ug]{ ;/sf/sf] Pp6}dfq lgsfo gful/s p88\g k|flws/0f xf] / tL hxfhx? p8fpg of]Uo,
cof]Uo cyf{t xjfO{ ;'/Iff x]g]{ sfd P/f]gl6sn OlGhlgo/x?dfkm{t x'G5 . of] lgtfGt
k|fljlws s'/f xf] . #@ j6f sDkgLnfO{ p8fg cg'dlt lbP/ %% j6f hxfh pl8/x]sf] of]
cj:yfdf k|flws/0f;u of] a]nf To:tf P/f]gl6sn Ol~hlgo/ hDdf b'O{ hgf 5g\ .
k|flws/0fleq ;'/Iff ;DaGwL of] sfd xjfO{ p8fg ;]jf (ATS)af6 x'G5 . clxn] Tof] 7fpdf
k|flws/0fsf o:tf b'O{ hgf dWo] Ps hgf klg 5}gg\ . k|flws/0fdf /x]sf o:tf b'O{hgf x'g\
zDe' clwsf/L / ljgf]b uf}td . zDe' clwsf/LnfO{ pkdxflgb]{zs agfP/ k|flws/0fdf
/flvPsf] 5 . pxf k|foM ;w}+ ljb]zg} u}/xg] JolQmsf] ?kdf lrlgg' x'G5 eg] ljgf]b
uf}tdnfO{ b'O{ dlxgf cl3 Tof] 7fpaf6 lems]/ k|flws/0fsf sd{rf/L a:g' gkg]{ a;] klg
h'g;'s} JolQmnfO{ /fv] x'g], cfO;LPcf] gfds ;+:yfsf] blIf0f Plzof If]qsf] g]kfndf /x]sf]
O/fs -sf];Sofk_sf] sf]cl8{g]6/ agfP/ pQm 7fpaf6 ;?jf ul/of] . xjfO{
;'/Iff ;DaGwL o:tf] ;Dj]bgzLn 7fpdf clxn] /ltzrGb| nfnnfO{ k7fOPsf] 5 hf] To;;DaGwL
OlGhlgo/ xf]Ogg\ . pgn] of] sfdsf nflu ef/tsf] Pp6f ;+:yfaf6 s]xL dlxgfsf] tflnd
k|fKt u/]sf lyP h;nfO{ ef/ts} p88\og ;DaGwL lgsfon] o:tf] sfd ug{ ef/td} klg dfGotf lbPsf]
5}g . t/ k|flws/0fn] ;DalGwt ljifosf cToGt Go"g ;+Vofsf JolQmx?nfO{ cGoqsf]
lhDd]af/L lbP/ oL JolQmx?nfO{ Tof] 7fp lbof] . k|flws/0fdf xjfO{ ;'/Iff ;DaGwL
cyf{t\ P/f]gl6sn OlGhlgo/sf] b/aGbL ;+Vof !@ 5 . clxn];Dd oL b'O{afx]s !) hgfsf]
b/aGbL vfnL g} 5 . oL b'O{dWo] pkdxflgb]{zs zDe" clwsf/L pxf cfkm}+n]
eg'{ePsf] dtbftf gfdfjnLsf] hGdldlt cg';f/ x'g] xf] eg] ut kmfu'g d} clgjfo{ cjsfzdf
kl/;Sg'ePsf] x'g] lyof] . gful/stfsf] hGdldlt cg';f/ klg pxfn] clgjfo{ cjsfz
k|fKt ug{ Ps jif{ dfq afsL 5 . c? h]xf];\ s'g} hxfh slt p8], ltgsf] k|fljlws
kIf s:tf] 5 p8\8og ;DaGwL clgjfo{ ?kn] ug'{kg]{ k/LIf0f, cflb{ cGt/f{li6«o dfkb08 cg'?ksf
hgzlQmsf] of] Go'g b'O{ ;+VofdWo] Pshgf klg ;DalGwt 7fp / lhDd]jf/Ldf g/flvg' xjfO{
;'/Iff ;DaGwdf k|flws/0f slt ;hu /x]5 eGg] of] Pp6f pbfx/0f x'g ;Sb5 . xjfO{ p8\8og
;DaGwL ;'/Iffsf] ;jfn k|ToIf ?kn] ;j{;fwf/0f gful/s;u hf]l8Psf] x'G5 . p8\8og
;DaGwL s'g} klg sDkgLsf s'g] klg hxfhn] clnslt dfq zt{sf] pNn+3g u/], x]nr]qm\ofO{ eof]
eg] of] s'/f s'g} klg ;j{;fwf/0f gful/ssf] hLjg;u v]njf8 x'g hfG5 . To;nfO{
/f]Sg] sfd k|flws/0fsf] / To;leq dfkb08 cg';f/sf k|df0fkqwf/Lx?af6 ul/g'kg]{df ;fdfGo
k|ltzf]wjz To:tf] hgzlQmnfO{ Tof] 7fpaf6 x6fP/ e"ldsf g} kl/jt{g ul/g' ;'Gbf
;fdfGo nfUnf t/ ;'/Iffsf b[li6n] of] slt uDeL/ ljifo xf] eGg] cfkm}+ cg'dfg u/f}+ . ;'/Iff@ dfly pNn]v ePsf] Tof] ;?jf cfGtl/s ljifo
dfgf}+ . t/ oxfg]/ klg p8\8og ;DaGwL k|flws/0fn] cgf}7f] sfd u/]sf]\
kfOof] . xjfO p8fg ;]jf (ATS)sf tTsflns lgldQ k|d'v ljgfb uf}tdn] g]sf]g
Po/nfO{ cjt/0f cg'dlt lbg' unt lyof] egL @$ 306fleq k|li6s/0f dfluof] / b'O{lbgleq Toxfaf6
pgnfO{ ToxL sf/0f b]vfP/ ;f] 7fpaf6 x6fO{ k|flws/0faf6 k|ltlglwTj eP klg x'g] geP
klg x'g] / h'g;'s} If]qsf sd{rf/Ln] k|ltlglwTj ubf{ klg x'g] sf]cl8{g]6/ agfP/
yGSofOof] . s'g} klg lgsfosf h'g;'s} bfloTjdf /x]sf
h:tf;'s} sd{rf/Ln] clgoldt sfd u/] eg] ltgLx? bl08t x'G5g\, x'g'k5{ of] :jfefljs s'/f
xf] . To;f] ePg eg] sd{rf/L k|zf;g rNb}g klg . t/ oxf rflx cs}{ s'/f
eof] . h'g sd{rf/Ln] h'g bfloTjdf /x]/ h] sfd u/] Tof] sfd jfkt pgL k|li6s/0f lbg]df
/ ;DalGwt lgsfo 5f]8\g'kg]{ u/L bl08t eP otf ;+:yfsf nflu Tof] sfd rflx+ 7Ls} /x]5 .
pgn] lbPsf] ToxL cg'dltsf cfwf/df tL ;fdfg p8L /xg'n] ToxL b]vfp 5 . pgnfO{ g]sf]g Po/sf b'O{j6f hxfhnfO{
dfkb08 ljk/Lt cjt/0fsf] cg'dlt lbOPsf] egL ToxL sf/0f pgnfO{ Toxfaf6 x6fOof] .
JolQm bl08t eP t/ pgn] u/]sf] lg0f{o rflx+ oyfjt /x\of] cyf{t\ pgn] Tof] cflwsfl/stfaf6
lbPsf] cg'dlts} cfwf/df tL hxfhx? pl8/x] / clxn];Dd pl8g} /x]sf 5g\ . :d/0fLo 5
uf}tdsf] Tof] lg0f{o s'g} Pp6f sfof{noleq Pp6f OsfO{df dfq ;Lldt x'g] ljifo xf]Og eGg]
cfkm} k|i6 5 . of] ljifo pQm ljdfgaf6 ofqf ug]{ hf] sf]xL ;j{;fwf/0f gful/ssf] hLjg;u
hf]l8Psf] eGg] o;sf] k|s[ltn] g} b]vfp5 . xjfO{ p8fg ;'/Iff;u hf]l8Psf]
o:tf] ;+j]bgzLn s'/fdf ;DalGwt sd{rf/Ln] dfkb08 ljk/Lt sfd u/]sf eP k|flws/0fn] Tof]
cg'dltnfO{ ;Rofpg / ljdfgsf] p8fg /f]Sg lsg cfjZos 7fg]g < of] k|Zg clxn];Dd
lg?Ql/t g} 5 . ;j{;fwf/0f gful/ssf] ;'/Iff;u hf]l8Psf] o:tf] ;Dj]bgzLn ljifodf
;DalGwt bfloTj kfPsf sd{rf/Lk|lt k|ltzf]w lngs} nflu o;f] ul/Psf] xf] eg] bIf / cflwsfl/s
JolQm ljgfsf] xjfO{ p8fg s;/L rln/x]sf xf]nfg\ cg'dfg u/f}+ . tL hxfhnfO{ To:tf]
cg'dlt lbg 7Ls lyof], lyPg cnu s'/f xf] . tL sd{rf/Ln] dfkb08 adf]lhd cg'dltlbP ls
ljk/Lt eGg] ljifo cnu xf] . hj dfkb08 ljk/Lt ePsf] egL ;DalGwt sd{rf/LnfO{ b08 lbbf
Tof] cg'dlt ;Rofpg'k5{ ls kb}{g < clxn];Dd lg?Q/ /x]sf] k|Zg oxL xf] . To;nfO{
;Rofpg cfjZostf 7flgPg eg] pgn] u/]sf sfd dfkb08 adf]lhd lgod;+ut dfGg'k5{ ls gful/s
p8\8og k|flws/0fn] xjfO{ ;'/Iffsf ;a}} s'/f 5f]8]sf] 7fGg'k5{ . ;"qx? cg';f/ tL
hxfhnfO{ p8fg cg'dlt lbbf cGt/f{li6«o dfkb08 adf]lhd g} ul/Psf] eGg] 7x/ kl5 ul/of]
. hxfh pl8/x]sfn] klg oxL s'/f k'li6 x'G5 . hxfh p8fg ;DaGwsf k|fljlws kIfx?
oxfaf6 dfq x]l/b}gg\ . To;sf] lgdf{0f sDkgL, tL hxfh h;n] vl/b u/]/ ef8fdf lbP Tof]
sDkgL cflbn] klg lg/Gt/ lg/LIf0f ul//x]sf x'G5g\ . tL hxfhnfO{ To:tf] s]xL yk 306f
p8fgsf nflu cg'dlt lbbf lgdf{0f sDkgLn] yKg ;lsg] p8fg 306fsf] cfwf/ lnPsf lyP eGg]
kl5 k'i6L eof] / ToxL cfwf/df p8fg eg{ lbPsf] egL k|flws/0fn] kl5 hgfof] . t/ ;DalGwt
sd{rf/L rflx+ ToxL cfwf/df cg'dlt lbPsf sf/0f cem} bl08t g} 5g\ . ;DalGwt ljifosf]
bIftfnfO{ s'gfdf y'kf/]/ ljifosf] cflwsfl/stf g} g/x]sf JolQmnfO{ To:tf] sfdsf] lhDdf lbg'
eg]sf] xjfO{ ;'/Iff dflysf] v]njf8 g} xf] . of] If0fkl5 olb st} slx+ xjfO{ b'3{6gf
eof] eg] To;sf] hjfkmb]xL sf] x'g] clxn] xjfO{ p8\8og ;'/Iff ;DaGwdf Pp6f csf]{ uDeL/ k|Zg
plAhPsf] 5 . ;'/Iff# ;'/Iffsf b[li6n] k|flws/0fsf cGo kIf klg
uDeL/ 5g\ . xjfO{ p88\og cg'dgL Pcf];L lbbfb]lvg} of] ljifodf cfvf
lrlDng] ul/Psf ljj/0fx? x]l/of] eg] emg\ 8/nfUbf] lrq b]lvg]5 . k|flws/0fn] s'g} klg
ljdfg ;~rfngsf nflu cg'ldt lbbf To;sf] ;Dk"0f{ k|fljlws kIf, cfjZos hgzlQm
cflbsf] d"Nof+sg u/]/ o;sf] Po/ 6«fG;kf]6{ ;kf]6{ s]Gb| P6L;Laf6 7Ls 5 egL hgfpg'
k5{ . s'g} klg cg'dltsf nflu of] l;kmfl/z clgjfo{ x'g}k5{ . t/ of] OsfO{n] 7Ls
5}g egL l;kmfl/; ubf{ub}{ s]Gb|n] ;Lw} cg'dlt lbg yflnof] ToxL sDkgLsf] ljdfgn] ofq' af]Sg
yfNof] eg] Tof] slt ;'/lIft xf]nf cg'dfg u/f}+ . o;sf y'k|} pbfx/0f 5g\ .
To;dWo]sf] kl5Nnf] pbfx/0f ;Ltf Po/nfO{ x]/] k'U5 . o;sf kmfOnx? x]l/of] eg] bIf
hgzlQm, kfOn6 / sltko k|fljlws sf/0f Ohfht lbg ldNb}g egL lzkmfl/; ubf{ub}{ s]Gb|af6
To;nfO{ 7f8} cg'dlt lbOof] . k|flws/0fsf] lgoddf ^) eGbf a9L pd]/ ePsfn] ljdfg rnfpg
kfpb}gg\ . Tof] lgod klg of] sDkgLnfO{ pNn+3g ug{ 5'6 lbOof] . To;n] clxn]
klg To:tf] 7f8f] cg'dltsf e/df ofq' af]Sg] sfd ul//x]sf] 5 . p8fg ;'/Iff ;DaGwL
k/LIf0f ug]{ cGt//f{li6«o ;+:yf sf]; SofDkn] t bh{gf} cfwf bh{g eGbf a9L sDkgLx?n] p8fg
;'/Iffsf b[li6n] k|fljlws kIf ;Gtf]ifhgs g/x]sf] egL k|ltj]bg ;fj{hlgs ul/;s]kl5 To;nfO{
;'wf/ g} gu/L Ohfhtkq gjLs/0f ug{ sfd cBfjlw sfod} 5 . slt;Dd eg] jt{dfg ;/sf/sf Ps
dGqLsf] s0ff{nL Po/nfO{ klg sf]if Sofkn] ;'/Iffsf] b[li6n] k|fljlws kIf cfklQhgs /x]sf]
egL Tof] ;+:yfn] k|ltj]bg lbof] . t/ To;nfO{ x]b}{ gx]/L otf Ohfhtkq gjLs/0f ug]{ sfd
eof] . Tof] k|ltj]bg kl9of];\ olt Po/, :sfO{Nof08 s0ff{nL Po/ ;f+lu|nf Po/ cflb y'k|}
Po/nfOG;sf Ohfht To;/L g} gljs/0f ul/Psf pbfx/0f kfOG5 . p8\8og;+u ;DalGwt ljifodf ;fgf] hf]lvd klg
lng ldNb}g . To;df klg ;DalGwt If]qsf cflwsfl/s lgsfon] g} ;f] s'/f cf}Nofpbf klg
To;k|lt Wofg lbOb}g eg] xfdL s:tf] p8fg el//x]sf 5f}+ eGg] cg'dfg dfq u/f}+ . g]kfn
xjfO{ b'3{6gfdf ;aeGbf a9L b/ x'g] dflgG5 . k|flws/0fs} k|ltj]bg cg';f/ ljt]sf *
jif{leq dfq g]kfnL e"ldsf ;fgf 7"nf u/L %) j6f eGbf a9L xjfO{ b'3{6gf e};s]sf
5g\ h;df $#) hgf JolQmx?sf] hLjg u'ld;s]sf] 5 . b'3{6gfsf] b/ x]g]{ xf] eg] k|To]s
kl5Nnf] jif{ emg\emg\ a9\b} uPsf] kfOG5 . t/ tL b'3{6gfsf sf/0fx? vf]lhb}g .
x/]s b'3{6gf kl5 Pp6f 5fglag sld6L aG5 . t/ To;n] lbPsf ;'emfj slxNo} nfu" x'b}gg\ .
otf Po/ 6«flkmlgË a9\b} hfg] ptf ;'/Iff dfly cfvf lrlDnb} hfg] ptf ;'/Iff dfly cfvf
lrlDnb} / hf]lvd df]Nb} hfg] k|j[lQ k|flws/0fsf nflu ;fdfGo e};s]sf] 5 . oxf
klg k|Zg p7\5 of] l:ylt slxn];Dd /xg] < sfd s:tf] < b'u{d If]qnfO{ /fxt lbg] egL To:tf] sf]if
v8f u/L xjfO{ef8f b/ a9fOof] . g]kfnsf] p8fg ef8f cGo b]zsf] eGbf lgs} g} dx+uf]
dflgG5 . sfd s:tf] < b'u{d If]qnfO{ /fxt lbg] egL To:tf] sf]if
v8f u/L xjfO{ef8f b/ a9fOof] . g]kfnsf] p8fg ef8f cGo b]zsf] eGbf lgs} g} dx+uf]
dflgG5 . b'u{d If]qdf ljdfg p8fP jfkt kg]{ gf]S;fgLsf] Ifltk"lt{ oxL sf]ifaf6
lbg'kg]{ xf] . t/ v8f ePsf] of] lgsfo /fxt sf]ifn] clxn];Dd g Ps} k;f p7fPsf] 5 g
To:tf] Ifltk"lt{ lbOPsf] 5 . kmn:j?k lghL If]qsf ljdfgx?n] b'u{d If]qsf p8fgx?
wdfwd aGb ul//x]sf 5g\ . k6sf}+ k6s df+u ubf{ klg tL ljdfgx?n] ;f] /sd gkfPkl5 b'u{d
If]q xjfO{ p8\8ogsf] ;]jfaf6 al~rt x'g'k/]sf] xf] . ;'ud If]qdf a9fOPsf] ef8faf6
s6fP/ pQm sf]ifdf /sd hDdf u/L b'u{d If]qdf ;:tf] p8fpbfsf] gf]S;fgL Joxf]l/g] 5
eGg] k|flws/0fsf] lgoddf :ki6 pNn]v 5 . t/ of] sfd l;+Ëf] k|flws/0fsf lhDd]jf/ k|fKt
kbflwsf/Ln] gul/lb+bf b]zsf] Tof] ljs6 If]q hxf oftfoftsf] s'g} ;fwg 5}g . hgtf ca
emg\ kLl8t x'g] ePsf 5g\ . ;"qx? cg';f/ lghL If]qsf ljdfg sDkgLx?n]
k|flws/0fnfO{ lnlvt ?kd} tL If]qdf ;:tf] ef8fb/sf] Ifltk"lt{ gul/lbPsf sf/0f p8fg /2
ul/;s]sf / ug{ nfu]sf ;"rgf lbO;s]sf 5g\ . k|flws/0f sd{rf/Lx?sf sfdsf] of] Pp6f
dfq gd"gf x]l/of] eg] Tof] ;+:yf s;/L rln/x]sf] 5 eGg] lrq b]lvg] 5 .
k|flws/0fsf] lgod k|flws/0fs} sd{rf/Ln] dflglbPsf] eP clxn];Dd Tof] sf]ifdf s/f]8f}+ /sd
hDdf e} ;Sg] lyof] . s'g} klg Pslbgsf] ljj/0f x]l/of] eg] Pp6f
dGqL k"j{sf] Onfd, csf]{ dGqL klZrdsf] a}t8L, csf]{ dGqL t/fO{sf] hgsk'/ / ToxL lbg
rf}yf] dGqL dWokxf8sf] ;f]n'v'Da' k'u]/ k|jrg lbg] u/]sf] kfOg]5 . tL lg/LIf0f
e]63f6, pb\3f6g cflb h'g;'s} gfpsf x'g\ dGqLx? o;/L pl8/xbf otf b]zsf] 9's'6L rflx+
s;/L l/lQb} hfbf]/x]5 eGg] ;/sf/sf] Pp6f lgsfo gful/s p8\8og k|flws/0fdf /x]sf] Pp6f
clen]v x]l/of];\ . Tof] Pp6} ljj/0fn] w]/} s'/f atfpg]5 . oxf k|:t't
p8]sf] /sd Pshgf dGqLsf] dfq xf] . dGqLsf o:tf p8fgsf /sd x/]s dGqfnon] 5'§f5'§}
Joxf]5{g\ . dGqLnfO{ zgs r9\of] Pp6f x]lnsK6/ l/he{ ul/xfNof] / uof] zo/df pgLx? p8],
cfjZos eP/ xf] ls ge} cflb x]l/bf]/x]g5 . Tof] /sd sxfaf6 cfp5 lg0f{o
ug]{ clwsf/ sf] xf] < ah]6 / sfo{qmddf pNn]v ePsf] 5 ls 5}g Tof] a'lembf]+ /x]g5 .
lat]sf s]xL jif{b]lv ljgf sfo{qmd, ljgf ah]6 dGqLx? To;/L x]lnsf]K6/ / ljleGg ljdfgx?df
p8]sf] /sdsf] c+sdfq %) nfv k'u]sf] ;fdfGo s'/f xf]nf . t/ c;fdfGo rflx+ s] eg] Tof]
lgsfon] of] /sd clxn];Dd ltg{ ;s]sf] 5}g . dGqL p8\gsf nflu lghL If]qsf ljdfg l6s6 /
x]lnsf]K6/ dfluof] eg] dGqLsf] lgs6tf a9fP/ s'g} csf]{ cj}w ;|f]taf6 ;DalGwt sDkgLn]
Ifltk"lt{ ug]{ af6f] b]v] eg] dfq lbg] cj:yfdf Tof] lgsfo k'u]sf] cj:yf ljBdfg
5 . Pp6f ;/sf/L lgsfo of] xfntdf k'Ug' eg]sf] s] xf] eGg] rflx+ cfkm}+ a'emf}+ .
jt{dfg dGqL slt p8] / slt p8fP eGg] oxf pNn]v 5}g . dGqLnfO{ v';L kfg{ axfnjfnf
dGqLn]] k|of]u u/]sf x]lnsf]K6/ / ljdfg l6s6sf] clen]v Tof] lgsfon] tTsfn ubf]{
/x]g5 . :d/0fLo 5 of] ;+:yfsf] k|d'v JolQm dGqL g} x'g\ . e"tk"j{
e};s]sf dGqLx? cfkm" To;/L p8\bf slt /sd p8fPsf 5g\ To;sf] gd'gf dfq oxf pNn]v
ul/Psf] 5 . of] /sd k|flws/0fn] ltg{ g;s]sf]dWo]sf] xf] . of] ljj/0f k+lQmsf/n] cfu|xaz pNn]v u/]sf]
h:tf] nfU5 eg] s]xL lbg cl3 of] sfof{nodf s}lkmot hgfOPsf] tT;DaGwL /sdsf af/] ;f]xL
lgsfodf /x]sf] clen]vsf zAb k9f}+ Toxf o;f] elgPsf] 5 ;+:s[lt ko{6g tyf
gful/s p88\g dGqL, gful/s k|flws/0fsf] cWoIf /xg] Joj:yf 5 . o; qmddf pQm ;+:yfsf
dxflgb]{zs;u ;f]wgL x'bf jflif{s sfo{qmddf ;dfj]z u/fOPsf], gkfOPsf],
sfo{qmddf dGqLHo"x?sf] cfb]z / ljleGg clwsf/Lsf] lnlvt tyf df}lvsdf tL sfdx? ePsf
/x]5g\ . clgoldt tj/n] x]lnsf]K6/ tyf ljdfg ef8fdf e'QmfgLsf nflu ;~rfns ;ldltdf k]z
u/]sf] sfd sfjf{xL lgoldt dfGg ;lsGg . To:tf] sfo{ ubf{ jflif{s sfo{qmddf ;dfj]z u/L
ah]6 Joj:yf u/L clwsf/ k|fKt clwsf/Laf6 :jLs[t u/fO{ sfg'gsf k|fjwfgx? k"/f u/L vr{
ug'{ kg]{df ;f] gu/L cfb]z Pj+ lgb]{zgsf cfwf/df x]lnsf]K6/ tyf ljdfg k|of]u u/L s]xL /sd
e'QmfgL;d]t ePsf] b]lvPsf]n] o;df /sd vr{ ug]{ / vr{sf] cfb]z lbg] ;DalGwt clwsf/Ln]
lhDd]af/L jxg ug'{kg]{ b]lvG5 . To:tf] /sdsf] ljj/0f x]/f}+ . p8g] dGqL ldlt uPsf] 7fp ltg{ afsL /sd anaxfb'/ s]=;L=
@)%*÷(÷!@
;f]n'v'Da'
@&$))÷ anaxfb'/ s]=;L=
@)%(÷$÷%
h'Dnf
())%%÷ z]/axfb'/ b]pjf
@)%(÷^÷$
d':tfª
!!%*@!%÷ anaxfb'/ s]=;L=
@)%*÷&÷!
;f]n' n'Snf
@@#($)÷ anaxfb'/ s]=;L=
* ;]= @))! d'u',
d':tfª, dgfª ()!&)&÷ anaxfb'/ s]=;L=
* ;]= @))!-uf]vf{+
g]kfnu~h, sf7df8f}+
&*(*@^÷ anaxfb'/ s]=;L=
a'¢
!@)^)÷ ljgf sfo{qmd p8]sf dGqLsf xfn}dfq ltl/Psf]
/sd eLd /fjn
@)%^÷!÷!(
sf7g]kfnu~hsf7
##@^@÷ tfl/0fLbQ r6f}t
@)%&÷&÷@$
g]kfnu~hbfr'{nf cflb #)!#@)÷ dxfk|aGws
@)%*÷!)÷!*
kf]v/f lg/LIf0f @&$)%÷ d's'Gb cfrfo{ c;fWo} ldNg] b'O{ ldqx? km';{tdf enfs';f/L
ub}{ lyP . /d]zn] k|]dLsf] kf/fdf eGof], of/ s] ug'{ s]6L t Rjfs
xf] . w]/} lbgb]lv xfd|f] n'sfdf/L klg rNb}5 . t/ v} lsg xf], d}n] lax]sf] s'/f
ugf{;fy pm t kmfo/ x'G5] . ;'/]zn] ;fGTjgf lbof], of/ lxDdt gxf/
6«fO{ cu]g P08 cu]g . c;kmntf g} ;kmntfsf] hggL xf] . /d]zsf] lg/fzf k|s6 eof], k9]n]v]sf]
5' . x]g{df s'g} klg g]kfnL lx/f]eGbf sd 5}g . :df6{ 5' . d p;nfO{ ;frf]
dfof klg u5'{ . slt k6s afrf u/]+, d ltdLnfO{ ;a} ;'v lbG5' . t}klg df]/L t s'/}
;'lGbg af ;'/]zn] ldqsf] b'Mv x]g{ g;sL s6' eP klg
;To s'/f eGof], /d]z t ;a} lsl;dn] nfos 5;\ . t/ t;u
wg ;DklQ So} 5}g . g s'g} ====== hfuL/ g} 5 . To;}n] ========== olt hfaf] s'/f klg s;/L cfkm\gf] duhdf
gcfPsf] eg]/ /d]zn] cfkm\gf] sfg lgd7\of] . ef]lnkN6} \b]lv hfuL/sf] vf]hLdf ef}tfl/g
yfNof] . Ps jif{kl5 aNn ljr/f]n] hfuL/ e]6\of] . Rjfs k|]ldsf klg cs:dft\
gof ;8sdf b]vf kl/g\ . pgsf] sfvdf Pp6f 3't'd'g] 5f]/f] lyof] . cfGbf]ng x}g d]nldnfk u/ g]kfn
;tLsf] >fkÚ k/]sf] b]z xf]
eGg] plQmnfO{ rl/tfy{ ug]{ 36gf Pskl5 csf]{ eO/x]sf 5g\ . hlt Joj:yf / ;/sf/ km]l/P
klg d'n'ssf] bLuf] ljsf;sf nflu PSsfO;f}+ ztfAbL;Dd klg s'g} 7f]; sfd x'g ;s]g .
k|hftGqn] b]z ljuf¥of] eg] hgtfnfO{ dL7f] ;kgf b]vfP/ /fhfn] cfkm\g} g]t[Tjdf
xfjfkfgL
df6f] ;'xfpbf]Ú k~rfot Joj:yf NofP, t/ #) jif{;Dd klg Tof] Joj:yfn] hgtfsf] lxt ug{
;s]g . olt dfq x}g /fi6«sf] ;fj{ef}ldstfsf] /Iff ;d]t ug{ ;s]g . k~rfotn]
kmnfs]sf] /fli6«otfsf] s'/f hgtf em'Sofpg] rfn dfq /x]5 eGg] tYo k|hftGq cfPkl5 pbf+u
ePsf] 5 . k|hftGq cfPkl5 hgtfn] /fxt kfpg], cfDbfgL a9\g], /f]huf/L kfOg], d"No
36\g] cflb cfzf ul/Psf] lyof] . t/ !@ jif{;Dd g]tfx?n] d'n'snfO{ r':g] sfd dfq
u/] . e|i6frf/ a9\of] . cg'zf;gxLgtf a9\of] . k|zf;g 3':ofxf aGof] .
ufpufpdf u'6aGbL / c/fhstf a9\of] . To;}n] !* c;f]hdf /fhfn] zf;g xftdf
lnPkl5 e|i6frf/sf] lj/f]wdf s8f cleofg rNg] cfzf lyof] . t/ s]xL lbgd} hgtf lg/fz
eP . /fhfsf] k|ToIf lgb]{zgdf rn]sf] of] ;/sf/n] klg hgtfnfO{ s]xL lbPg, a? hgtfn]
kfPsf] dtbfgsf] clwsf/ klg x/0f eof] . ca rflx+ g]tfx?n] r]t] ls < ca To:tf]
e|i6frf/ ub}{gg\ ls < g]tfx?n] e|i6frf/ u/] eGb}df /fhfn] hgtfsf] clwsf/ vf]:g' /fd|f]
xf]Og . tkfO{+x?n] p7fOcfPsf] s'/fdf hgtfsf] k"/f ;dy{g 5 . hgtf cfGbf]ng
rfxb}g . cfGbf]ngeGbf /fhf, hgtf / kf6L{x?aLr d]nldnfk eP/ b]z / hgtfsf] lxtsf nflu
7f]; sbd rflnof];\ . kqsf/x?n] ;a}nfO{ oxL ;Gb]z lbg'kb{5 . Zofdljgf]b lwtfn, ;'g;/L cIf/ 7"nf] kfg'{xf]nf d
ljdz{Úsf] lgoldt kf7s x' .
ca klqsfsf] k[i7 a9\g] ;"rgf k9]/ w]/} v'zL nfu]sf] 5 . pQm ;"rgfdfkm{t\
tkfO{+x?n] kf7sx?sf] ;'emfj klg dfUg' ePsf] /x]5 . kf7sx?sf] efjgfsf] sb/ ug]{ jrgsf
nflu ljdz{ k|f=ln=nfO{ wGojfb 1fkg ug{ rfxG5' . d]/f] Pp6f ;'emfj 5 . Tof] s]
eg] ca
ljdz{Ú sf] cIf/ cln 7"nf] kfg'{xf]nf . cfhsn k|of]u ug]{ u/]sf]
cIf/ Hofb} ;fgf] eof] . cIf/ ;fgf] ePsfn] k9\g cK7\of/f] ePsf] 5, t/ gk9L dg
dfGb}g . dnfO{ h:t} c?nfO{ klg o:tf] ;d:of k/]sf] x'g ;S5 . s[kof o;tkm{ Wofg
lbg'xf]nf . ljgfos lu/L, emfkf pko'Qm lg0f{o ca
ljdz{Ú gof ;fh;Hhf, yk
k[i7, y'k|} gof :tDex?sf ;fy /+uLg ?kdf k|sflzt x'g] yfxf kfpbf xfdL cToGt
xlif{t ePsf 5f}+ . ;fKtflxs klqsfsf] Oltxf;df ljlzi6 :yfg agfOcfPsf]
ljdz{Ún]
;fx;, ;+3if{ / :t/Lotfsf xf]8afhLdf klg ;a}nfO{ pl5Gb} cfPsf] 5 . ljdz{n] ug{ nfu]sf]
of] kl/jt{g c?x?sf nflu klg pTk|]/s aGg ;S5 . jf:tjdf ;fKtflxs klqsfn] cfkm\gf]
eljiosf] nflu klg cfkm"nfO{ ;dofg's"n kl/jt{g ub}{ hfg' kb{5 . ljdz{
k|f=ln= n] 7Ls ;dodf pko'Qm lg0f{o u/]sf] 5 . xfd|f] xflb{s z'esfdgf 5 . hogf/fo0f rf}w/L / ;fyLx?
d'/nLrf}s, hgsk'/ sflnsf dxt ;+;f/df ;a}eGbf a9L n]lvg] sljtf
xf] . /, ;flxTo ofqfsf] klxnf] ljGb' g} sljtf xf] . jf egf}+ ;flxTosf/x?sf] sv/f
sljtf g} xf] . w}/} n]lvg] eP klg sljtf sd kl9g] ljwf xf] . o;sf] t'ngfdf syf,
pkGof; a9L kl9g] ljwf xf] . a? clxn] lgaGw s]xL a9L g} k9\g yflnPsf] 5 . tyflk
sljtfsf] kf7s a9]sf kfOPg . To;f] t g]kfndf ;flxlTos s[ltx?sf] kf7s ;+Vof cToGt sd
ePsf] kfOG5 . ;flxTosf/x?n] k':ts k|sfzg ug'{ cl3 g} cfÎgf] k':ts ljt/0f ug]{
ln:6 tof/ kfbf{ bflh{lnªnfO{ klxnf] gDa/df /fVb5g\ . hg3gTj, lzIffsf] lx;fan]
sf7df8f}+ cu|:yfgdf k/] klg ;flxlTos s[lt laqmL b[li6sf]0fn] of] 7fp ;flxTosf/x?sf]
klxnf] /f]hfO{ xf]Og . cgf}7f] t s] 5 eg] ;flxTosf/x? klg oxL+ a9L
kfOG5g\ . csf]{ s'/f ;flxlTos kf7sx?sf] klg a9f]Q/L ePsf] 5}g . cfheGbf %) jif{
cl3 k':ts k|sfzg ubf{ klg ;flxTosf/x?df Ps xhf/ k|lt dfq k|sfzg uy]{, l:ylt clxn] klg pxL
5 . hjls o;jLrdf lzIffsf] :t/, r]tgfsf] :t/, qmozlQm, jhf/Ls/0f a9]sf] 5 t/ ;flxlTos
k':tssf] kf7s p:tfsf] p:t} 5g\ . lxhf] klg ;flxTosf/x?nfO{ xhf/ k|lt k':ts a]Rbf, af8\bf,
le8fpbf;d]t l;Wofpg d'lZsn kb{Yof] clxn] klg ToxL l:ylt 5 . s] To;f] eP
g]kfnLx? k9b} k9b}gg\ t < pgLx? k9b}gg\ eGg ldNb}g, k95g\ . /fd|f s[lt ePsf] v08df
vf]hL vf]hL k9\5g\ . t/ kf7ssf] u'gf;f] xd]zf s] /xG5 eg] Ps t k':tsleq pgLx?n]
vf]h]h:tf] ;fdfu|L kfOb}g bf];|f] d"No j9L x'g] ub{5 . g]kfnL lstfasf] t'ngfdf
/l;og, hfkfgLh cg'jflbt ;flxlTos s[lt cToGt ;:tf] b/df kfOG5, To;}n] klg pgLx? To:tf
lstfalt/ a9L dg nufp5g\ . g]kfnL s[ltx?sf] cWoog ubf{ kf7ssf] u'gf;f] s] o;}
/xG5 eg] n]vsx? ;bf;j{bf cfÎgf] e4f ljrf/ nfb\5g . pgLx? ljrf/n] lht], pbfx/0fn]
k'li6 u/]/ geOsg hj/h:tL cfkm"n] eg]sf] ;xL egfpg kl5 nfU5g\ h;n] kf7snfO{ r/d
c;Gt'li6 k|bfg ub{5 . ;a}eGbf dxjk"0f{ s'/f s] xf] eg] To:tf k':ts k9\bf
kf7s Toltj]nf em:sG5g\ hj k':tssf leqL x/kmdf n]vssf] :ki6 cNk1fg emNsG5 .
P]+;]n'sf]
af]6d'lg k|]dfnfkÚ h:tf jfSof+zn] kf7snfO{ s:tf] ;Gb]z b]nf < To;}n] kf7s ;+Vof a9fpg
n]vs :jod\n] oL ofjt s'/ftkm{ Wofg lbg' k5{ . l;Gw'nL ljBfyL{ u'¿, g]tf r]nf lbks rfkfufO{+ Ps lbg g]kfn aGb x'bf Ps ca{ !#
s/f]8 Iflt x'bf]/x]5 . g]kfnh:tf] ljsf;f]Gd'v d'n'sdf k|ltlbg olt ljWg gf]S;fg
kg'{ eg]sf] ;fgf] s'/f xf]Og . t/ cy{ljb\x?n] lgsfn]sf] of] lg:sif{k|lt s;}n]
uDeL/tfk"j{s Wofg lbPsf] 5}g . ;a} cfÎgf] sfddf d:t 5g\ . h;n] hlt k6s
o:tf] lg:sif{ lgsfn] klg tbg'?k sfd ePsf] cfh;Dd kfOPsf] 5}g . aGbk|lt ;a}sf]
gsf/fTds wf/0ff 5 t/ Tof] af/Daf/ eO/xG5 . hgefjgf cg's"n sfd ug]{ atfpg]
/fhgLlts bnx? hgtfsf] wf/0ff aGbk|lt gsf/fTds /x]sf] kfpbf kfpb} klg
aGbÚ
ul//xG5g\ . logn] hgtfsf] h'g efjgf a'em]sf x'g\, a'emg d'lZsn 5 . hgtf rfxG5g\,
aGb g} gul/sg ;/sf/nfO{ zflGtk"0f{ bjfj lbOof];\, tfls ;/sf/L gLlt lgdf{0f txdf
To;sf] c;/ t'?Gt k/f];\ . ;a}nfO{ yfxf 5, aGb, x8\tfn, tf]8kmf]8n] ;xL lgsf; lgsfn]s}
5}g . cem aGbn] t slt klg ;sf/fTds k|efj kf/]sf] 5}g, vf;u/L dfu k"/f
u/fpg . o;n] /fd|f] kl/0ffd g} lb+b}g eg] af/Daf/ o;nfO{ lg/Gt/tf lbO/xg'sf] s] cy{
< s] o;sf] dtnj bnx?;+u bafa l;h{gf ug]{ csf]{ k|efjsf/L sbd 5}g eGg] j'g' kg]{
x'G5 . gq ljsNk eP;Dd
aGbÚ cfof]hgf ul/g'x'Gg eGg] hg rfxgf lsg nTofOG5 < /fhgLlts cfGbf]ngsf dl;xf x'g\
ljBfyL{ . hlxn] klg qmflGtsf] lju'n km'Sb} logLx? g} o'4df]rf{sf] g]t[Tj ub}{ cl3
a95g\ . clxn] klg ljBfyL{x?n] g} cfGbf]ng ef]lu/x]sf 5g\ . ha hgtfdf cfGbf]ngsf]
Hjf/ef6f 5'6\5, ta bnx? rf]s rf]sdf plqP/ qmflGtsf z+v3f]if u5{g\ . cyf{t\ bnx?sf]
k]6af]nL ljBfyL{n] af]N5g\ af]ln/x]5g\ . To;}n] pgLx?sf] dfu z}lIfs sd /fhgLlts a9L
x'G5 . clxn] klg ljBfyL{ cl3 g} 5g\ . cfGbf]ngsf] lx;fan] / /fhgLlts
;'ema'emn] . pgLx?n] qmflGtsf] df]rf{ t ;Dxfn]s} 5g\ ;fy;fy} cfGbf]ngnfO{ t]h agfpg
yk gof 3f]if0ff klg ug]{ ePsf 5g\ . o;} ;Gbe{df ljBfyL{x?n] xfn} u/]sf]
3f]if0ff bnx?sf] nflu ;d]t lzIffk|b 5 . pgLx?n] eg]sf 5g\ aGbk|lt hgtfsf]
wf/0ff gsf/fTds /x]sf]n] cab]lv aGb gug]{ . pgLx?n] zflGtk"0f{ cfGbf]ngsf] cGo
pkfo ckgfpg] t/ aGb gug]{ k|ltj4tf hgfPsf 5g\ . lxhf];Dd ljBf cfh{g ug]{ ljBfyL{
clxn] ;a}sf u'? ePsf 5g\ . cfkm"nfO{ dxfg qmflGtsf/L eGg]n] klg ;f]Rg' k¥of] ls
ljBfyL{sf] of] 3f]if0ff slt dxfg 5 eg]/ . lsgeg] cfkm"nfO{ qmflGtsf/L / cu|ufdL
lgsf;sf] kIfkf]ifs eGg]x?n] klg bh{gf}+ k6s aGb u/]sf lyP h+unsf] s'g} s'gfdf a;]/ .
pgLx?eGbf qmflGtsf/L / kl/jt{gsf/L t ljBfyL{ eP . aGb's rnfpg]n] ;d]t ub}{ cfPsf] aGb
ljBfyL{n] ;bfsf] nflu aGb ul/lbP . ca bnsf g]tf u'? ljBfyL{ r]nf xf]Og ljBfyL{ u'?
g]tf ltgsf ljBfyL{ aGg] a]nf cfPsf] 5 . p;} klg PSsfO;f}+ ztfAbLsf] ;d[4 g]kfn agfpg]
lhDdf klg ltg} o'jfx?sf] xf] . ky/L!, df]/ª dfkmL dfUg], uNtL g;Rofpg] < clgd]z cfrfo{{ dfcf]jfbL jftf{ 6f]nL ;+of]hs 8f=afa'/fd
e§/fO{n] km]l/ Psk6s dfkmL dfu]sf] kfOof] . sfhn k|s/0fb]lv clxn];Dd klg dfkmL dfUb}
cfPsf e§/fO{n]
xfd|f] uNtL eof], ca To:tf] x'b}gÚ eGb} cfPsf 5g\ . t/ g
pgn] uNtL ug{ 5f]8]sf 5g\ g dfkmL dfUg . 8f= e§/fO{sf] lqmofsnfknfO{ lgofn]/ x]bf{
Pp6f ufp vfg] syf ofb cfp5 lx+8b}5 kfOnf d]6b}5 . lgZro g} syfsf]
efjgf / dd{ cg'?k o;sf] pQ/
9'+ufÚ x'g cfp5 . t/ kl/jlt{t :j?kdf o;sf]
pQ/
8f=afa'/fd e§/fO{Ú eGbf km/s gknf{ . lx+8g], kfOnf d]6\g] / uNtL ul/xg],
dfkmL dfuL /xg] p:t} p:t} nfU5 . ;/sf/;+u aftf{ u/]/ lg:s]kl5 8f=e§/fO{n] kmf]6f]
kqsf/x?;+u dfkmL dfu]sf /x]5g\ . kmf]6f] kqsf/x?nfO{ jftf{:yn / aftf{ 6f]nLsf]
kmf]6f] lvRg glbPsf]df /f]if k|s6 ub}{ pgLx?n] To;sf] lj/f]w u/] / lj/f]wdf P]Soj4tf hgfpg
kqsf/x?sf] x:tfIf/;d]t ;+sng u/] . pgLx?n] Tof] x:tfIf/;lxtsf] v]b kq jftf{ :yndf
;d]t k7fPsf lyP . /, To;af6 xtk|e eP/ jftf{ :ynsf] kmf]6f] lvRg af]nfpg] ck]Iff
ul/Psf] lyof] t/ To:tf] ePg . pd]/n] kfsf] eP klg rfnrngn] afns em} r~rn] e§/fO{ Ps}
k6s dfkmL dfuL lbP . t/ o;k6s kmf]6f] kmf]6f] kqsf/x?n] cfkm\gf] c8fg 5f]8]gg\,
pgLx?n] kmf]6f] lvr]gg, klqsfdf klg 5flkPg . lul/hfk|;fb sf]O/fnfk|lt ljBf lgbf]{ifL -cf]emf_ lu GtL ug{ ;lsGg cfh klg Tof] si6}
k/]sf] lbg . l/ Qf] kf] hu xf] ls em}+ x'g uof]
h]nleq /ftf] lbg .. hf u] qm"/ s7f]/ zf;sx? ef] cw{
d[To'tg . k| :tfj Ps klg 5}g zflGt x'g emg\
Hjfnf an] b+Gbg .. ;f zs ju{ s/fP jl/kl/ rs]{/
cfuf];/L . bGs]sf] lbndfly £o" yk x'bf
hNYof] ;w}+ xx{/L .. sf] xL xfG5 58L s7f]/M dg u/L Sj}
7f]S5 uf]nL txf . O :of{n' afgL x]5{ sf]xL ;'O{/f
/f]k]/ cf}+nf dfxf .. /f lqdf e';'gf p8'; / plkof
cfP/ 6f]Sbf klg . nf Uof] of] dgdf cjZo ;kgf ;fsf/
kf5'{ egL .. ;'jfª uflj;, j8f g+= % O;fO{ wd{ uf]s'nk|;fb zdf{ O;fO{ wd{ -lqml:rog wd{_ ljZjsf k|d'v
wd{x?dWo]sf] wd{ xf] . O;fO{ wd{sf] k|fb'ef{j Pl;ofdf ePsf] xf] t/ o;sf] k"0f{
ljsf; eg] klZrdL d'n'sx?df eof] . o; wd{sf ;dy{sx?sf] ;ª\Vof ljZjsf cGo hLljt wd{x?
eGbf a9L 5 . O;fO{ jf lqm:tfgLx?sf] k|l;4 wd{u|Gy afOan afOlan_ xf], h;sf]
cg'jfb ljZjsf ljleGg efiffx?df eO;s]sf] 5 . O;fO{ wd{ O;f -lo;'lv|:6_sf ;Gb]zdf
cfwfl/t 5 . lo;'lv|i6 -O;f÷qmfO:6_ sf] hGd a}yn]xd
ufpdf ta]nf -c:tan_ df ePsf] lyof] . logsf] hGd ePsf] lbgb]lv O:jL ;g\ ;'?
ePsf] dflgG5 . O;fsf a'afsf] gfp hf]h]km / cfdfsf] gfp dl/od lyof] .
elgG5 ls dl/oddf s'df/Lkgd} ue{ /x]sf] lyof] . o;af6 hf]h]kmsf] dgdf z+sf pTkGg
eof] . Ps /ft ;kgfdf s'g} b]jb'tn] hf]h]kmnfO{ eg] ls dl/odsf] ue{df eujfg\sf] 5f]/f
5 . To;}n] hf]h]kmn] o;nfO{ eujfg\sf] cfb]z 7fg]/ dl/odsf ;fy ljjfx u/] . O;fsf]
nfngkfng ghf/]ddf eof] . pgsf :d/0fzlQm ljnIf0f lyof] . pgL jfNofj:yfdf
pRrsf]6Lsf] zf:qfy{ x'g] 7fp hf]?;]nd hfg] ub{y] . pgL :jo+ zf:qfy{
ub{y] . sfnfGt/df efif0f ug]{ snfdf pgL lgk"0f{ eP . pgsf a'af hf]h]kmsdL{
Jofkf/ ub{y] . O;f ;fj{hlgs hLjgdf k|j]z ug'{ cl3 g} pgsf a'afsf] d[To' eof] .
pgL cfk\mgf a'afn] ug]{ Jofkf/ ug{ yfn] . O{Zj/k|lt O;fdf cg'kd elQm lyof] .
j}ol6:6 gfpsf Pshgf k|ltefzfnL dxfTdfsf] ;Dks{df cfP/ O;fn] pgLaf6 bLIff lnP .
To;kl5 pgL ;fj{hlgs ;]jf ub}{ wd{sf k|rf/ ug]{ sfddf nfu] . c?sf] si6 b]Vbf pgsf x[bo
bofn] b|ljt x'GYof] . bLgxLg / lgd'vfx? pgnfO{ ljz]iflk|o lyP . pgn] cg]s
rdTsf/ b]vfP . s]xL kftx?df pgn] xhf/f}+ dflg;x?nfO{ vfgf v'jfP . pgn] cGwf,
n+u8f / s'i7/f]uLx?sf si6 lgjf/0f u/] . o:tf] rdTsf/af6 pgsf] Voflt 6f9f6f9f;Dd
km}ln+b} uof] . pgsf] Vofltaf6 k'/]tju{df Oiof{ pTkGg eof] . pgLdfly O{Zj/sf]
lgGbf u/]sf] cleof]u nufOof] . kmntM pgnfO{ ;"nLdf r9fOof] . dg]{ a]nfdf
pgsf] clGtd jfSo lyof] .
x] lktf, of] cfTdf ltdLnfO{ clk{t 5 .Ú O;fO{
wd{sf] k|rf/ Jofks?kdf x'g yfNof] . O;fO{ wd{sf] b[li6sf]0f ;dGjofTds 5 .
lo;'lv|i6n] cfkm\gf pkb]zx?sf] cfwf/df k'/ftg ;';dfrf/nfO{ ;d[4 t'Nofpg] k|of; u/] . O;fO{ wd{sf] cfwf/ M O;fO{x?sf] wd{u|Gy afOlan xf] . o;
u|Gyn] O;fsf] hLjg / pgsf pkb]zx? Pj+ O;fO{ wd{sf df}lns l;4fGtx?sf] 1fg lbG5 .
afOlandf b'O{ v08 5g\ k'/ftg ;';dfrf/ / g'tg ;';dfrf/ . g'tg ;';dfrf/ O;fO{
wd{sf] d"n u|Gy xf] . o;df O;fsf] hLjg / pkb]zx?sf] ;+sng 5 / pgsf] hLjgsfndf
cg'ofoLx?sf ljrf/ Pj+ cg'ejx?sf j0f{g 5 . O;fO{ wd{sf l;4fGt M !_ O;fO{ wd{df O{Zj/sf] k|d'v :yfg
5 . O;fO{ wd{ O{Zj/jfbL wd{sf] pTs[i6 gd'gf xf] . oxf Pp6} O{Zj/nfO{
k/d;Qf dflgPsf] 5 . tL O{Zj/ ;j{zlQmdfg, ;j{1 / k"0f{ 5g\ . pgdf pGgt
b[li6, pGgt 1fg, s?0ff, bof cflb dxfg u'0f ljBdfg 5g\ . pgL ljZj Pj+ :ju{sf :jfdL
x'g\ . @_ O;fO{ wd{n] lo;'lv|i6sf kfr wd{cfb]zx?nfO{
dxTj lbG5 . tL kfr oL x'g\ . s= ;a} dflg;x? ;dfg 5g\ . ;a}l;t
zflGtk"j{s a; . s;}dfly l/; gu/ . v= dlxnfx?nfO{ ;dfg b[li6n] x]/ .
pgLx?k|lt dgdf b"lift efjgf Nofpg] dfgl;s Jolerf/ xf] . o;af6 /lIft xf]pm u= ;b}j eujfg\sf OR5fx?k|lt ;dlk{t
xf]pm . 3= å]ifaf6 hf]lug' . bf]ifLdfly l/;
gu/ . s;}l;t ;f6f] gkm]/ . lx+;fsf] pQ/ k|ltlx+;faf6 gb]pm . ª zq'x?nfO{ klg dfof u/ . #_ dfgjsf] :j?k dfgj O{Zj/sf] ;Gtfg
xf] . O{Zj/n] dfgjnfO{ cfkm\gf] cg'?k agfPsf 5g\ . dfgj slxNo} O{Zj/sf] a/fa/L
x'g ;Sb}g . O{Zj/ k"0f{, c;Ld / ;j{zlQmdfg\ 5g\ . dfgj ck"0f{, ;Lldt /
b'a{n 5 . $_ k/lgGbf cwd{ xf] . O;fO{ wd{df
k/lgGbfnfO{ cwd{ dflgPsf] 5 . c?sf bf]if b]Vg' cyjf c?sf] lgGbf ug'{ jlh{t 5 . %_ k|ltlx+;f kz'k|j[lQ xf] .
o;af6 7"nf] Iflt x'G5 . O;fn] k|To]s pkb]zdf dfgjdfgjsf] k|]ddf hf]8
lbGy] . ^_ O;fO{ wd{ ljz'4 pkf;gfsf] wd{
xf] . o;sf] ;DaGw ;f]em} x[bol;t /x]sf] 5 . afx\o cf8Da/nfO{ To;df :yfg
5}g . O;fO{ wd{df bfg lbg'sf] dxTj 5 . t/ Tof] u'Kt 5 . To;sf] k|rf/ ug'{
x'b}g . O{Zj/n] ;a}yf]s b]V5g\ / a'em\5g\ . u'Kt?kn] ul/Psf pksf/x?df
O{Zj/n] cfkm\gf ;GtfgnfO{ dg vf]n]/ k'/:sf/ lbG5g\ . &_ O;fO{ wd{sf] gLltzf:q lgs}
k|efjzfnL 5 . g}ltstf o; wd{sf] s]Gb|laGb' xf] . bof, Gofo, ldqtf, k/fwLg,
;xfg'e"lt, Ifdf, bfg, ljgo, kl/Tofu, cflb u'0fx?nfO{ o; wd{df k|wfgtf lbOPsf]
5 . z}nf]kb]z M O;fsf] k|wfg pkb]z z}nf]kb]zsf] gfpn]
ljVoft 5 . o;df wd{sf ef}lts ljrf/x?sf] ljjr]gf 5 . o:tf pkb]zx?sf] yfngL tn
n]lvP cg';f/ ul/G5 . s_ h;sf] x[bodf xLgefj pTkGg ePsf]
5, tL wGo x'g\ M lsgls O{Zj/sf] ;fd|fHo pgLx?nfO{ g} k|fKt x'g]5 . v_ ljgoL k'?ifx? wGo 5g\M lsgls pgLx?n]
k[YjLdf ljho k|fKt ug]{5g\ . u_ bofn' dflg;x? wGo 5g\ M lsgeg] pgLx?g}
OZj/sf] bof k|fKt ug{ ;Sg]5g\ . 3_ h;sf] cfr/0f z'4 5, tL wGo 5g\M lsgls
pgLx?nfO{ O{Zj/sf] ;fIfft\sf/ x'g]5 . ª_ zflGtsf k|rf/sx? wGo 5g\ M
lsgeg] pgLx? O{Zj/sf k'q dflgg]5g\ . o;/L xfdLx? a'em\5f}+ ls O;fO{ wd{df z'4tf
/ IfdfzLntfnfO{ g}ltstfsf] cleGg cË dflgPsf] 5 . clen]v dfcf]jfbLsf d"n /fhgLlts
k|:tfj j}zfv !$ ut] z+s/ xf]6n sf7df8f}+df ePsf] ;/sf/dfcf]jfbL jftf{df k|:t't dfcf]jfbL jftf{6f]nL ;+of]hs 8f=afa'/fd e§/fO{åf/f x:tfIfl/t / ;fj{hlgs ?kdf ljtl/t k|:tfjdWo] jftf{sf] d"n Ph]08fsf] ?kdf k|:t't /fhgLlts k|:tfj o; k|sf/ 5 ! =d"n /fhgLlts Ph]G8f /fHo;Qfsf] k|Zg jf /fhgLlts k|Zg g} ;a}
;d:ofsf] s'~hL k|Zg ePsfn] jt{dfg jftf{ k|lqmofsf] d"n Ph]G8f /fhgLlts x'g'kb{5 /
To;df g} d'Vo Wofg s]lGb|t x'g'kb{5 . b]zdf ljBdfg ;+s6 ;dfwfgsf lglDt gof
cu|ufdL /fHo k|0ffnL / To;nfO{ kl/eflift ug]{ gof ;+ljwfg clgjfo{ ePsf] / xfn b]zdf
@)$^÷@)$& sf] hgcfGbf]ngkZrft lgld{t @)$& ;fnsf] ;+ljwfg j:t'tM d[t cj:yfdf
k'lu;s]sf] / b]z ;+ljwfgxLgtfsf] l:yltdf ePsfn] of] w/ftnLo oyfy{nfO{ :jLsfb}{ gof
;+ljwfg lgdf{0fsf] ljlw / gof ;+ljwfgsf] Go"gtd cGtj{:t' g} jftf{sf] d'Vo
Ph]G8f x'g'kb{5 . @)$& sf] ;+ljwfgdf sltko k|hftflGqs ;jn kIfx? h:t}
ax'bnLo k|lt:kwf{, cfjlws lgjf{rg, ljlwsf] zf;g, jfs tyf k|]; :jtGqtf OToflb_ eP klg To;df
s]xL uDeL/ q'l6 / ck"0f{tfx? h:t} slyt
ckl/jt{gLoÚ ljifox? ;fj{ef}d;Qf /
/fhsLo ;QfaLrsf] lj/f]wfef;, j]nfotL
cf}krfl/s k|hftGqÚ leq pTkLl8t ju{, hflt, If]q
ln+u cflbsf]
jf:tljs k|hftGqÚ sf] ljno, OToflb_ lyP eGg] s'/fnfO{ ljut !@
jif{sf] cg'ejn] k'li6 ul/;s]sfn] ca lgdf{0f ul/g] ;+ljwfgsf] ljlw / cGtj{:t' Tof] eGbf
cu|ufdL x'gkg]{ lglZrt 5 . PSsfO;f}+ ztfAbLsf] gof hgr]tgf / ;ftjif{sf] eLif0f
u[xo'4n] l;h{gf u/]sf] gof /fhgLlts zlQm ;Gt'ngsf] l:yltdf ca @)$& ;fneGbf kl5
kms{g] k|ltufdL lrGtg / @)$& ;fndf g} 6fl;O/xg] oyfl:yltjfbL lrGtgn] b]z /
hgtfsf] hof cfjZostf k"lt{ ug{ g;Sg] / jt{dfg ;+s6sf] ;dfwfg gx'g] plQs} ;':ki6
5 . To;}n] gof ;+ljwfg lgdf{0fsf] k|lqmof jf ljlw / To;sf] Go"gtd cu|ufdL
cGtj{:t' lgDg adf]lhd x'g'kb{5 . s_ gof ;+ljwfg lgdf{0fsf]
k|lqmof jf ljlw !=
cfGbf]ngsf/L zlQm / b]zsf
k|d'v /fhgLlts zlQmx?sf] ;xdltdf cfGbf]ngåf/f hgtfdf :yflkt ;a} k|hftflGqs, b]zeQm /
jfdkGyL zlQmx?sf] a[xt\ uf]nd]r ;Dd]ng cfof]hgf ul/g'kb{5 . @=
pQm uf]nd]r ;Dd]ngn] @)$& ;fnsf] ;+ljwfgn]
k|Tofe"t u/]sf k|hftflGqs clwsf/x? s6f}tL gx'g] u/L / gof /fhgLlts zlQm ;Gt'ng
k|ltljlDjt x'g] u/L cGtl/d ljwfgsf] lgdf{0f ug'{kb{5 / cfGbf]ngsf/L zlQmsf] g]t[Tjdf
;j{kIfLo cGtl/d ;/sf/ u7g ul/g'kb{5 . #=
cGtl/d ;/sf/sf] dftxtdf 5 dlxgleq ljleGg ju{,
hflt / If]q, ln+u / ;d'bfosf] ;d'lrt k|ltlglwTj x'g] u/L ;+ljwfg;efsf] lgjf{rg ul/g'kb{5 /
pQm ;+ljwfg;efn] gof ;+ljwfg lgdf{0f u/L hf/L ug'{kb{5 . v_ gof ;+ljwfgsf]
Go"gtd cGtj{:t' !=
hgtf k"0f{?kn] ;fj{ef}d;Qf ;DkGg x'g'kb{5
/ /fHo;Qf ;Dk"0f{ ?kdf hgtfsf] xftdf x'g'kb{5 . @=
hgtfsf] ;jf]{Rr k|ltlglw ;+:yfsf ?kdf
;Dk"0f{ ju{, hflt hghflt, blnt hflt, dlxnf, efiff wd{ If]q tyf ljlzi6
JolQmTjx?;d]tsf] ;d"lrt k|ltlglwTj x'g] u/L Ps lgjf{lrt hgk|ltltglw;ef u7g
x'g]5 . /fHo;Qfsf ;Dk"0f{ c+ux? hgk|ltlglw;efk|lt pQ/bfoL x'g]5g\ . ;/sf/df
klg ;f]xL cg';f/ ;a}sf] ;d'lrt k|ltlglwTjsf] Joj:yf x'g]5 . #=
hgk|ltlglw;efsf] b'O{ltxfO{
ax'dtåf/f jf hgdt;+u|xdfkm{t\ ;+ljwfgsf h'g;'s} k|fjwfgx? ;+zf]wg ug{ ;lsg]
x'g'kb{5 . $=
zfxL ;]gf / hgd'lQm ;]gfdf pko'Qm ;+/rgfTds kl/jt{g
u/L PsLs[t /fli6«o ;]gfsf] lgdf{0f ul/g'kb{5 / ;f] /fli6«o ;]gfnfO{ hgtfsf lgjf{lrt
k|ltlglwx?sf] dftxtdf /flvg'kb{5 . %=
ax'bnLo k|lt:kwf{, cfjlws lgjf{rg, jflnu
dtflwsf/, ljlwsf] zf;g, jfs tyf k|]; :jtGqtf, df}lns xs / dfgjclwsf/ cflb ;j{:jLs[lt
k|hftflGqs tyf gful/s clwsf/x?sf] Uof/]G6L ul/g'kb{5 . ^= b]zsf ;a} pTkLl8t hflt÷hghflt, dw];L
;d'bfo / pTkLl8t If]qx?nfO{ cfTdlg0f{osf] clwsf/;lxt hftLo tyf If]qLo :jzf;gsf] Uof/]G6L
ul/g'kb{5 . &= d'n'snfO{ k"0f{ ?kn]
wd{lg/k]If /fHo agfOg'kb{5 . *= lzIff, :jf:Yo / /f]huf/L hgtfsf] df}lns
clwsf/ agfO{g'kb{5, ;a}nfO{ lgMz'Ns Pj+ ;j{;'ne cfwf/e"t lzIff tyf :j:Yo ;]jfsf]
Joj:yf ul/g'kb{5 . (= hldg hf]Tg]sf] l;4fGtsf] cfwf/df gof
e"ld;DaGw sfod ul/g'kb{5 / hldgsf] Gofok"0f{ ljt/0f Pj+ pGgt Joj:yfkg
ul/g'kb{5 . cfTdlge{/ /fli6«o cf}Bf]lusLs/0fsf] gLlt canDag ug]{ / /fli6«o k'hL
tyf >f]t ;DkbfnfO{ ;+/If0f ug]{ gLlt cg'z/0f ug'kb{5 . !)= ;g\ !(%) sf] g]kfnef/t ;lGwnufot
;a} c;dfg ;lGwx? vf/]h u/L ;a};u k~rzLn tyf c;+nUgtfsf cfwf/df d}qL ;DaGw sfod ug]{
:jtGq ljb]z gLlt cg'z/0f ul/g'kb{5 . ljb]zL;u ul/g] ;a} ;lGw ;Demf}tfx?
k|ltlglw;efsf] b'O{ ltxfO{ ax'dtn] kfl/t ul/g'kb{5 . u_ cu|ufdL /fhgLlts lgsf;åf/f jt{dfg ;+s6
xn ug{ rfxg] /fhgLlts zlQmx?sf aLrdf cu|ufdL gof ;+ljwfgsf pko'Qm Go"gtd
cGtj{:t'sf af/]df ;xdlt / ;dembf/L x'g ;Sb5 / x'g'kb{5 eGg] xfd|f] b[li6sf]0f xf] .
t/ lgMzt{ ?kdf x'g] ;+ljwfg;efn] o:tf] gof ;+ljwfg agfpg] ePsfn] To;sf ;Dk"0f{
rl/q Pj+ ljz]iftfx?af/] clxn] g} ls6fgL ug'{ ;}4flGts / Jofjxfl/s b'j} lx;fjn] pko'Qm x'b}g .
pko'Qm Go"gtd cGtj{:t'df /fh;+:yf tyf cGo yk cu|ufdL cGtj{:t'x? /fhgLlts zlQmx?n]
cfcfkm\gf] b[li6sf]0f / dfGotfcg';f/ hgtfaLr lnP/ hfg] / hgtfn] g} clGtd km};nf ug]{ s'/f
;a}nfO{ :jLsfo{ x'g'kg]{ s'/f :jtM :ki6 5 . zflGt jftf{ cl3 g} xfdLn] /fhf;u
e]6\g rfx]sf lyof}+ . t/ dWo:ystf{x?n] cfkm\gf] kf]n v'Nnf eGg] 8/n] xfdLnfO{ /fhf;u
;Lw} jftf{ ug{ lbO/x]sf 5}gg\ . dWo:ystf{x?n] /fhf;dIf ;xL s'/f k'¥ofP ls k'¥ofPgg\
eg]/ ;Lw} /fhfsf] s'/f ;'Gg / cfkm\gf] s'/f eGg xfdL rfxG5f}+ . ;/sf/L jftf{ 6f]nLsf
;b:ox?n] s'g} klg ljifosf af/]df hjfkm lbg' cl3 /fhf;u ;f]w]/ hjfkm lbG5f}+ eGg]
u/]sf 5g\, To;}n] klg xfdL rfxG5f}+ xfd|f] ;f]em} /fhf;u s'/f xf];\ . /fdaxfb'/ yfkf jfbn Pdfn] kf6L{df cf:yf xf]Og, ;'ljwfsf]
xf]8jfhL 5 . /fwfs[i0f d}gfnL, g]tf Pdfn] åGå t ePs} 5}g . aGb's k8\s]s}
5}g . of] t u'n]nL dfq xf] . ;+ljwfg;ef gx'g] xf] eg] åGå emg\ a9\5, eljio
emg\ åGådo x'g]5 . bdggfy 9'+ufgf j}zfv!! ut]
ljxLaf/ r >L % 1fg]Gb| tyf >L % j8fdxf/fgL
sf]dn gjnk/f;Lsf] uh]Gb| df]Ifwfd ;jf/L xf]OaS;L !)* lj/f6 dxfo1sf]
k"0ff{x'lt . r kfl/hft :d[lt s]Gb|åf/f o; jif{sf]
kfl/hft gf/L k'/:sf/ zfGtf >]i7nfO{, kfl/hft l;h{g k':sf/ s[i0f ;]g OR5'snfO{ tyf
kfl/hft snf k'/:sf/ s'ndfgl;+x e08f/LnfO{ k|bfg ug]{ lg0f{o . z'qmaf/ r cfunfuLsf] sf/0f cflbslj efg'eQmsf]
k'gMlgld{t hGd 3/ gi6 . r ;/sf/åf/f k]6«f]lnod kbfy{sf]
d"No cg'udg tyf lgwf{/0fsf] lglDt /fli6«o of]hgf cfof]usf ;b:o 8f= o'j/fh vltj8fsf]
;+of]hsTjdf bz ;b:o ;ldlt u7g . zlgaf/ r g]skf Pdfn]sf] s]Gb|Lo sld6Lsf]
j}7såf/f kf6L{ sfo{stf{nfO{ ;+ljwfg;efsf] kIfdf ;fj{hlgs ax; ug{ k|ltaGw . cfOtaf/ r ;/sf/dfcf]jfbLaLr klxnf] r/0fsf]
zflGt jftf{, dfcf]jfbLåf/f rf}aL;] a'b] Ph]08f k|:t't . r o; jif{sf] a;'Gw/f>L k'/:sf/
cfVofgsf/ uf]ljGbaxfb'/ dNnnfO{ tyf gf6ssf/ cz]if dNnnfO{ dfg>L ;Ddfg k|bfg . ;f]daf/ r >L % o'j/fhflw/fh kf/; a}zfv @! ut]
cWoog e|d0fsf] l;nl;nfdf yfONof08sf] Jof+ssl:yt Plzog OlG:6Ro'6 cem 6]Sgf]nhL ;jf/L
xf]OaS;g] . r >L % af6 Gofokl/ifbdfkm{t k'g/fj]bg
cbfnt x]6f}+8fsf GofofwLz nIdLk|;fb bfxfnn] r9fpg' ePsf] /fhLgfdf :jLs[t . r ;/sf/dfcf]jfbLaLr z'? ePsf] zflGt
jftf{ j]nfot ;/sf/åf/f :jfut . d+unaf/ r g]skf Pdfn]åf/f jt{dfg ;+ljwfg ;+zf]wg
u/L cu|ufdL lgsf; lbg #% a'b] /fli6«o ;xdltsf] k|:tfj kfl/t . a'waf/ r g]skf dfcf]jfbL afx]ssf bz jfd kf6L{sf]
Pdfn] kf6L{ sfof{no aNv'df a}7s, hgcfGbf]ngk|lt P]Soj4tf k|s6 . r x}l;ot eGbf a9L ;DklQ cfh{g u/]sf]
cleof]udf y'gfdf k/]sf k"j{dGqL v'daxfb'/ v8\sf @ s/f]8 @% nfv w/f}6L /fvL
l/xf . r ;/sf/dfcf]jfbLaLr z'? ePsf] zflGt jftf{sf] ?;åf/f :jfut . |
. d'Vo ;dfrf/ .. :yfgLo ;dfrf/ .. ;DkfbsLo .. ljrf/ .. cy{tGq .. cGtjf{tf{ .. Past .
| Send your comments and letters to the editor at bimarsha@ecomail.com.np 2003 © Mercantile Communications Pvt. Ltd. P.O. Box 876, Durbar Marg, Kathmandu, NEPAL. Tel : 977 1 4220 773, 4243566, Fax: 977 1 4225 407. Reproduction in any form is prohibited without prior permission. No part of the articles which appear in the internet version on BIMARSA may be reproduced without the permission of Mercantile Communications Pvt. Ltd. For reprinting rights, please write to US. Send us your feedback: CONTACT US ABOUT US HOME ADVERTISE WITH US |