|
k|]d /
hLjg Clif wdnf ;xL xf];\ of unt, w]/}n] ljjfx cl3
cfkm\gf] s;};u ;]S; ;DaGw gePsf] bfjL ug]{ u5{g\ . t/ pxfsf] s'/f a]Un}
5 .
ljjfx cl3 d]/f] s;};u ;]S;
;DaGw eof] ls ePg, Tof] eGg] s'/f xf]Og, tkfO{+n] ;f]Wg] s'/f klg xf]Og . s] eof]
eof] <Æ jt{dfg dGqL kl/ifb\sf rlr{t ;b:o s'j]/k|;fb zdf{n] eGg'eof] . ljjfxkl5 >LdtL afx]s c?;u <
eGg] k|Zg ubf{ /l;s :jefjsf zdf{n] emg\ /x:odo hjfkm lbg'eof] . pxfn] eGg'eof]
ljjfxkl5 c?;u vf;} ;]S; ;DaGw ePg=== .Æ cyf{t\ ;DaGw t eof] t/ ævf;}Æ ePg
eGg] a'lemof] . æljb]z hfbf sf] sf];u ;DaGw eof] eof], clxn] lsg
vf]nf}+Æ eGg'eof] . zfxL g]kfn jfo';]jf lgudnfO{ lghLs/0f ug]{
dfdnfdf zdf{ hlt v'n:t x'g'x'G5, ;]S;sf af/]df klg pxf Tolt g} v'n:t x'g'x'G5 . æ;]S; t clt h?/L s'/f xf] . ;]S;
ljgf dfG5] afRg t ;Snf t/ p c;Gt'lnt x'G5, p;sf] ljrf/ cJofjxfl/s x'G5 .
/fhgLltdf nfu]sf t/ cljjflxt dfG5]sf] cJofjxfl/s ljrf/ xfdLn] clxn] klg ;'Gb} cfPsf 5f}+,
gfd lsg eGg] <Æ zdf{n] ;]S;sf af/]df Ps} ;f;df eGg'eof] . pxfn] cr]n ;]S;sf] rfxgf Tolt 5}g /]
t/ ;]S;sf] af/]df zf:qLo ax; u/]/ pxf ;Q/L 6]Sg] pd]/df klg dhf lng
;Sg'x'G5 . v}/, ;Q/L 6]Sg cem} kfr jif{ afsL 5 . t/ eGg'x'G5
;]S;sf] af/]df o'jfo'jtLaLr ax; x'g'k5{, ;]S;sf] cWoog x'g'k5{, ;]S;sf] k|;+unfO{ ;f3'/f]
3]/fdf bafpg x'b}g . d t ;]S;sf] af/]df v'nf ax; x'g'k5{ eG5' . ca xfdLn]
;dfhnfO{ cl3 a9fpg] xf] eg] ;]S;sf] af/]df ;a} v'n:t x'g'k5{ . t/ hjfgLsf lbgx?df cem egf}+ sn]hsf
lbgx?df r}+ zdf{
ne ;eÚsf] rSs/d} kg'{ ePg . pxfsf] bfjL 5 hLjgdf
cfh;Dd d}n] s]6L lh:SofPsf] 5}g . sl/a #^ jif{ cl3 gftfuf]tfsf] ;Dks{af6 pxfn]
sdnf zdf{;u æP/]Gh Dofl/hÆ ug'{ePsf] lyof] . s'j]/ sdnfsf] hf]8L cfh ko{Gt
hf/L 5 . s'j]/nfO{ cfhsf] cj:yf;Dd k'¥ofpg sdnfsf] 7"nf] e"ldsf 5 .
:jo+ s'j]/ eGg'x'G5 dfG5];+u e]63f6 ug]{ ;Dks{ a9fpg] ;a} sfd pgL ul5{gÚ To;}n]
dfG5]x? æ>LdtLs} efUoaf6 s'j]/n] vfO/x]sf] 5Æ eGg] u5{g\ . d]/f] >LdtL h:tL
/fd|L c? 5}g, d ;Gt'i6 5' .Æ ljjfxkl5 xlgd'g dgfpg ljb]z hfg] cj;/ g} h'6]g pxfx?nfO{ .
zdf{n] eGg'eof] xlgd'g t sf]7fd} dgfOof], PsfGt s'gf hxf e]l6GYof], xlgd'g
ToxL dgfOGYof], slt dhfsf] lyP tL lbgx?, tL /ftx? .Æ s'j]/ zdf{sf k"j{hx? klg
s'j]/Ú
g} lyP . pgLx? a8fdxf/fhflw/fh k[YjLgf/fo0f zfxsf] kfnfdf latf{ kfP/ t/fO{+df a;]sf
lyP . dsjfgk'/ lhNnfsf] t/fO{ If]qdf v]tLaf/L eP klg s'j]/ zdf{ r}+ dsjfgk'/s} kxf8L
If]q u7Lufpl:yt cfkm\gf] dfjnLdf hGdg' ePsf] lyof] . 3/df ufO{, e};L, v;L, afv|fsf ayfg
lyP . b"w bxL / df5f df;' vfP/} zdf{ x's{g'eof] . slxn] dfjnL t slxn] 3/df
v]n]/} lat] pxfsf] afNosfn t/ k9fOsf] d];f] r}+ nfu]g . k9\g eg]/ pxf ;fg}df sf7df8f}+
gemg'{ ePsf] xf]Og, t/ d've/L 3fp vl6/f cfP/ la/fdL ePkl5 3/ kms{g'eof] . ;~rf] ePkl5
pxfnfO{ agf/; k7fOof] . agf/; k9\g eg]/ uPsf] t, Toxf ljBfyL{x?nfO{ ;ft
;fnsf] qmflGtsf] xfjfn] 5f]O;s]sf] /x]5 . cGo ljBfyL{ em}+ nx}nx}df nfu]/ zdf{ klg 3/
kms{g' eof] . ufpdf cfpbf cfGbf]ng r/df]T;u{df lyof] . gftfn] elth
t/ pd]/n] h]7f] Pshgf cfkmGtsf] ;+utn] pxf qmflGtdf xf]ldg] c7f]6sf ;fy g]kfnL
sf+u|]; nfUg'eof] . g]kfnef/t ;Ldfdf sf+u|];sf] clkm; lyof], Toxfsf Ps
z}Go k|lzIfsn] zdf{nfO{ sf];Lsf] lsgf/df nu]/ aGb's rnfpg eg] . t/ zdf{ otL b'Jnf]
kftnf] x'g'x'GYof] ls aGb'ssf]
l6«u/Ú ;d]t bafpg ;Sg' ePg . To;kl5 pxfnfO{
d'lQm ;]gf x}g, kf6L{sf] k|rf/ ljefudf v6fOof] . Toxf pxfx?sf] sfd lyof]
/f0ffsf
;LcfO8LÚsf] lrof] ug]{ / /flt/flt /f0ff lj/f]wL krf{ 5g]{ .Ú ;ft ;fnsf] qmflGt ;kmn ePkl5 dfq pxfsf]
k9fO ;'rf? eof] . jL/u~h :s"naf6 P;=Pn=;L= kf; ug'{eof] . k|hftGq:yf{kgfkl5
s'j]/ zdf{ s'g} kf6L{sf] sfo{stf{ geP klg g]kfnL sf+u|];k|lt To;a]nf glhs
x'g'x'GYof] . t/ sDo'lg:6 r}+ pxf slxNo} aGg'ePg . /fhf dx]Gb|n] @)!& ;fnsf] sf08 /Rbf
zdf{ aDaO{df rf6{8{ PsfpG6]G6sf] k9fO ev{/ ;'? ub}{ x'g'x'GYof] .
g]kfns} klxnf] rf6{8{ PsfpG6]G6Úsf]
Oltxf; /r]/ aDaO{af6 :jb]z kmls{Pkl5 pxf ;/sf/L hflu/] aGg'eof] . kz'kltzdz]/
/f0ff / 8f=e]ifaxfb'/ yfkfsf] s/an / ædxfk|jGws agfOlbg] cfZjf;gÆnfO{ dfg]/ pxf
g]kfn a}+s lnld6]8df l5g'{ePsf] lyof] . t/ To;a]nf lghfdtL ;]jfdf 8f=ofbjk|;fb kGt /
8f=e]ifaxfb'/ yfkfsf] cfk;L 6Ss/ lyof] . zdf{ e]ifaxfb'/sf] dfG5] ePsfn] pxfnfO{
l6Sg ufx|f] eof] . kl5 /f0ff / kGts} cfu|xdf /fli6«o aLdf
;+:yfgsf] :yfkgf u/]/ pxfn] sfd ;'? ug'{eof] . t/ ;Qfl;g k~rx?sf] cfk;L 6s/fjsf
sf/0f b'O{jif{ ljlt;Sbf klg sfod d'sfod dxfk|jGws d} c8\lsg' k/]kl5 zdf{n] hfuL/af6}
/fhLgfdf lbg'eof] . /,
lgd{n ;fKtflxsÚ gfds klqsf lgsfNg ;'? ug'{eof] . s]xL;do
k~rfotleq} k|j]z u/]/
k~rfotnfO{ pbfuf] kfg'{k5{Ú eGg] cleofgdf nfu]/ o'js ;+u7gsf] lgjf{rg n8\g] tof/L
klg pxfn] ug'{ePsf] lyof] . t/ /fd/fhfk|;fb l;+xn] :gftsaf6 lgjf{rg lht] klg
pgnfO{ zkyu|x0f ug{ glbOPkl5 zdf{n] Tof] af6f] klg 5f8\g'eof] /, nfUg'eof]
aL=kL=nfO{ e]6\g agf/;lt/ . æaL=kL=sf] af}l4s 5nkmnaf6 d k|efljt lyP, t/ pxfsf]
/fhgLlts nfOgsf] d ;bf lj/f]wL Æ zdf{n] eGg'eof] . aL=kL=n]
g ;3if{ g ;dk{0fsf] gLltÚ
lnP/ :j]bz kms{bf zdf{ zflGtk"0f{ ;+3if{sf] kIfdf x'g'x'GYof] eg] aL=kL=n] ;z:q
;+3if{sf] pb\3f]if ubf{ pxf xltof/sf] /fhgLltsf] s§/ lvnfkmdf pqg' ePsf]
lyof] . t/ zdf{ eGg'x'G5 æd}n] lj/f]wdf JoQm u/]sf wf/0ff aL=kL= u+eL/ 9+un]
;'Gg'x'GYof] . dfG5]x? aL=kL=n] s'j]/ h:tf] lj/f]wL ljrf/sf] dfG5]nfO{ lsg dxTj
lbPsf] eGy], t/ aL=kL= eGg'x'GYof] æc? dfG5] d]/f] s'/f ;'g]/ hfG5g\ / b'O{ lbgkl5
d]/} s'/f dnfO{ ;'gfp5g\, t/ s'j]/n] eG5 h] eG5 Tof], gof s'/f u5{ .Æ aL=kL=n] Psk6s xltof/ lsGg s'j]/;u
kRrL; xhf/ ef? dfUg'ePsf] lyof] /] zdf{n] r} xltof/sf] /fhgLltnfO{ ;xof]u ulb{g
eGb} lbg' ePg5 . t/ @)#^ ;fnsf] hgdt ;+u|xdf ax'bnsf] kIfdf zdf{n] k"/} Psjif{
b]zJofkL e|d0f ug'{eof], krf{ af8\g' eof] . g]kfnL sf+u|];sf ;+:yfks g]tf s[i0fk|;fb
e§/fO{;u pxfsf]
bf]:tLÚ To;}a]nf 3lgi7 ePsf] lyof] -clxn] Tof]
bf]:tLdf
b/f/Ú cfPsf] 5 ._ @)$^ ;fnsf] P]ltxfl;s hgcfGbf]ngkl5
d'n'sdf k|hftGqsf] k'g:yf{kgf eof] . bnx? v'n] . dfG5]x? sf+u|]; sDo'lg:6,
/fk|kfh:tf bndf afl8P . s'j]/ zdf{n] klg u0f]zdfg l;+x / lsz'ghLsf] ;Nnfx /
k|]/0ffdf sf+u|]; kf6L{sf] ;b:otf lng'eof] ljlwjt ?kdf . To;}tfs cGtl/d k|wfgdGqL s[i0fk|;fb
e§/fO{n] zdf{nfO{ cfkm\gf] k|d'v ;Nnfxsf/ aGg cfu|x ug'{eP5 . zdf{sf cg';f/ To;kl5 t
pxfsf] kf/f] tft]5 /] . pxfn] eGg'eof] d tkfO{+sf] lj|kms]z af]Sg /
hflu/ vfg /fhgLltdf nfu]sf] xf]Og, ;Sg'x'G5 eg] l6s6 lbg';\ eg]/ d}n] lsz'ghLnfO{ hjfkm
lbPsf] lyP . geGb} lsz'ghLs} s[kfn] @)$* ;fnsf]
lgjf{rgdf pxfn] l6s6 klg kfpg'eof] / ;Kt/Laf6 lht]/ klg b]vfOlbg' eof] . t/ kl5
sf+u|];df 5QL;] / rf}xQ/]sf] emu8f ;'? eof] . pxf 5QL;] ePsf]n] @)%! ;fnsf]
r'gfj xfg'{eof] . t/ zdf{ eg] tTsfnLg k|wfgdGqL lul/hfk|;fb sf]O/fnf / u[xdGqL
z]/axfb'/ b]pjf ldn]/ cfkm"nfO{ r'gfj x/fPsf] bfjL ug'{x'G5 . ækl5 t kf6L{df lsz'ghL klg sdhf]/
x'g'eof], pxfn] lul/hfafa';u xft ldnfP/ xfdLnfO{ nft dfg'{eof] . To;kl5
d}n] sf+u|]; 5f]8]+ / xl/ofnL kf6L{ vf]n]+ .Æ zdf{n] eGg'eof] . xl/ofnL kf6L{dfkm{t e|i6frf/sf] lvnfkmdf
v8f x'g' ePsf zdf{sf] /fhelQm / /fi6«elQmsf]] sb/:jk clxn] pxfnfO{ ;+:s[lt ko{6g
tyf gful/s p8\8og dGqL agfOPsf] 5 . o;sf nflu pxf jt{dfg dxf/fhflw/fhk|lt s[t1
klg x'g'x'G5 . To;}n] eGg'x'G5 æ/fhf 1fg]Gb| w]/} cg'ejL /fhf xf]OaS;G5,
hgtfsf b'Mv j]bgf glhsaf6 b]lvaS;]sf] 5 . df};"kmsf sljtf k9\bf Tof] s'/f
a'lemG5 .Æ dfcf]jfbL g]tf 8f=afa'/fd e§/fO{;u
pxfsf] glhssf] bf]:tL 5 . t/ Tof] bf]:tL /fhgLltssdL{ / j'l4hLjLsf lx;fan] ufl;Psf]
eGg pxf r'Sg'ePg . æ36gfqmd x]bf{ afa'/fdhL k|wfgdGqL aGg] ;+efjgf 5}g eg]/ d
eGg ;lSbg, lx+;fsf] /fhgLlts 5f8]df afa'/fdhL klg k|wfgdGqL aGg nfos dfG5] xf]Æ zdf{n]
eGg'eof] . ldq;u ldqjt\ ;DaGw /fVg vKkL; xfdL
lrQ ga'em]sf] s'/f eGg lxlRsrfpg' x'Gg . dgdf nfu]sf] s'/f eGg' kbf{ pxfn] kbLo
dof{bfnfO{ ;d]t æuf]nL dfl/lbg' x'G5Æ . h:tf] ls dGqL kbdf /x]/ s] ef], bnx?n] ljut
jfx| jif{df s] s] g/fd|f] sfd u/], Tof] pxf v'n]cfd elglbg'x'G5 . sl/a b'O{
dlxgf hlt cl3 t pxfn] oxf;Dd elglbg' eof] æ/fhfsf] OHht;d]t xfdL dGqLn]
hf]ufOlbg' k/]sf] 5, dfcf]jfbLsf] t s'/} 5f8f}+ .Æ ==== To;}n] /l;s / 76\of}nf] :jefjsf
x'g'x'G5 zdf{ . hf8, /S;L, df5f, df;' pxfsf lk|o vfB x'g\ .
ælsz'ghL;u a;]/ v'a /S;L vfOof], d / pxfsf] bf]:tLsf] Pp6f /fh
/S;LÚ
klg lyof] . cr]n t Tof] skfnL eGg]n] e§/fO{hL;u e]6 g} lbGg, kmf]g u¥of], 5}g
eGg]===Ú zdf{n] b'Mv];f] kf]Vg'eof] . /S;L r} h'g a|fG8 ePklg x'G5 pxfnfO{ .
lsz'ghL / d h] a|fG8 ePkl5 vfGYof}+, nf]sn;d]t rNYof], t? cr]n :jf:Yosf sf/0fn] lkpg sd
u/]sf] 5' pxfn] eGg'eof] .
s'j]/Ú;u ;DklQ Pstfsf k|z:t}
lyof] . t/ ca ;DklQsf] gfddf afg]Zj/xfO6sf] 3/ dfq 5 /] pxfn] ;DklQsf]
a]nL lj:tf/ nfpb} eGg'eof] hUufsf] gfddf kGw| ljufxf lyof], Tof] klg
z]/axfb'/sf] e"ld;'wf/n] 36fOlbP/ bz ljufxfdf em/]sf] 5 . h'g hUufdf lktfhLsf]
gfddf :s"n vf]Ng] of]hgf 5 . l8NnLahf/ psfnf]df /x]sf] af6'n]3/ -o; cl3
hxf ljdz{sf] sfof{no lyof]_ a]r]sf] s'n 8]9 s/f]8 ?k}ofdWo] s]xL C0f lt/]/
;lsPsf] / afsL >LdtLsf] gfddf a}+sdf /flvPsf] atfpb} zdf{n] eGg'eof] ToxL
k};fsf] Jofhn] 3/ vr{ rln/x]sf] 5 . d]/f] a}+s vftfdf Ps b'O{ nfv xf]nf, t/ C0f g}
kGw| nfv hlt k'lu;Sof] . clxn] pBf]uL Jofkf/Lx? æd]/f] sfd
ul/lbg';\, xl/ofnL kf6L{nfO{ rGbf lbG5f}+Æ eGb} pxfsf] clkm; wfp5g /] t/ pxfn]
elglbg' x'G5 /] lxhf] d ;8sdf xl/ofnL kf6L{sf] krf{ 5b}{ lx+8\bf tkfO{+ sxf
x'g'x'GYof] < clxn] lsg rflxof] tkfO{+x?sf] rGbf < hgcfGbf]ngsf] k|Zg M
/fhf s]
/f]Hg] <Ú
-s_ ckxl/t hgclwsf/ lkmtf{,
-v_ /utsf] xf]nL <Ú ax'bnLo k|hftGq / ;Dj}wflgs /fhtGqsf]
;+j}wflgs cEof;df ;don] !$ jif{ k|j]z u/]sf] 5 . of] rf}wf}+ jif{sf] klxnf] dlxgfb]lv
;DejtM klxnf] k6s ;+j}wflgs /fhf bnx?sf] cfGbf]ngsf] ljifo aGg k'Uof] . dfly pNn]v
ePsf] gf/f ;DejtM To;}sf] pbfx/0f xf] . /fhfnfO{ k|ToIf ?kn] ljifo agfP/ h'[n';åf/f
gu/kl/qmddf 6'+l8v]ndf b]zsf 7"nf dflgPsf ;a} kf6L{ Ps eP/ ;+o'Qm cfGbf]ngdf plqPsf]
klxnf] 36gfb]lv of] xKtf cyf{t\ @)^) j}zfv @! ut] . of] lbg >L % dxf/fhflw/fh
1fg]Gb| jL/ ljqmd zfxb]j ;/sf/ u4Ll;g xf]OaS;]sf] @# ;f}+ dlxgf k"/f ePsf] lbgdf
k5{ . df};"km ;/sf/af6 of] b]zdf /fHo ul/aS;]sf] 7Ls & ;o lbg k'Ubf /fhgLlts
bnx?n] df};"km ;/sf/nfO{ dfly pNn]v ePsf zAbdf ljsNk /f]Hg v'nf ;efdf dfu u/] .
klxn] cyf{t\ o; cl3 klg b/af/sf sltko sbd lj?4 ljleGg y/Lsf k|lts[of cfpy] .
To;df ;Dj}wflgs /fhtGqn] ug'{kg]{ sfd eP ePgg\ a9L eP ls 36L, To;f] ug'{x'GYof] ls x'b}glyof]
eGg] tL k|lts[of sf]7faf6 lg;[t e} cvjf/sf kfgfx?df d'lb|t x'GYof] . ;Dj}wflgs
/fhfsf] sbd c;Dj}wflgs / ;+ljwfgn] k|Tofe"t u/]sf hgclwsf/ vf]l;Psf] cf/f]k nufP/
To;nfO{ k'gM k|flKt gu?Gh]n lg/Gt/ / ;zQm ?kdf b]zAofkL txd} / nueu ;a}vfn] kf6L{x? ;+o[Qm
eP/ ;8sdf plqPsf] of] 36gfn] s]xL k|Zgx? p7fPsf 5g\ . @)$^ sf] ememNsf] Tof] lbg cyf{t\ j}zfv @! ut] 6'+l8v]n
hgcfGbf]ng lbj; @)$^ r}q @^ h:t} lyof] . Toltg} t gxf]nf t/ em08f JolQmsf] pkl:ylt,
t]/f] d]/f]ljxLg cj:yf x/]s kf6L{sf h'n';nfO{ x/]s kf6L{sf sfo{stf{sf] tfnLåf/f xflb{s
:jfut x/]s g]tfsf efif0fdf x/]s kf6L{sf sfo{stf{x?åf/f tfnL dfkm{t ;dy{g, cfGbf]ngsf]
;fd"lxs sfo{qmdsf] 3f]if0ff, cfGbf]ngsf] cfrf/;+lxtfsf] 3f]if0ff / To;df ;a}sf]
;xdlt, ljleGg 7fpdf ljleGg kf6L{sf em08f s;sf] em08f d'lgsf] eGg] dgnfO{ ljefhg;Dd
ug{ s;}n] grfx]sf] l:ylt cflbn] Tof] lbgnfO{ ;+emgf u/fO/x]sf] lyof] h'glbg #) jif{;Ddsf]
lg/+s'z k~rfotL Joj:yf cGTo ePsf] lyof] . @)$^ r}q @^ ut] . Tof]lbg To;}u/L
ljleGg kf6L{x? / ltgsf sfo{stf{ To:t} cfcfkm\gf em08f af]s]/ 6'+l8v]nsf] rf/}lt/af6
;d"xa4 x'b} 6'+l8v]ndf k|j]z uy]{ / Toxf klxn] k|j]z u/]sfx?n] of]
;d"xnfO{ xflb{s :jfut ub{Yof] . cl:t klg To:t} eof] . Tof] ;ef:yndf ;f] lbg
;a}eGbf klxn] g]kfnL sf+u|]; em08f ;lxt k'us]f lyof] / cGo kf6L{sf] Toxf k|j]z ug]{
h'n';nfO{ :jfut ug]{df pxL cufl8 b]lvof] . ;a}eGbfkl5 Pdfn] k|j]z u/]sf] lyof] .
dfly pNn]v ePsf] /fhfnfO{ hgclwsf/ ls /utsf] xf]nL elg ljsNk /f]Hg nufPsf] Jofg/ Pdfn]s}
h'n';af6 lgl:sPsf] xf] . of] Jofg/ d'lg o;sf dxf;lrj dfwjs'df/ g]kfn g} h'n';df
x'g'x'GYof] . h'n';df of] Jofg/nfO{ ;jeGbf cUnf] nfdf] / cfsif{s ?k lbOPsf]
lyof] . sfnf] sk8fdf ;]tf] d;Ln] n]lvPsf oL zAb n]lvPsf] oxL Jofg/kl5 v'nf;efsf]
dWoefudf ufl8of] . g]kfnL sf+u|];sf ;efklt lul/hfk|;fb sf]O/fnf s'g} klg h'n';df
x'g'x'Gglyof] . pQm d~rdf PSn} k|j]z ug]{ dWo] pxf g} x'g'x'GYof] . ;efdf
nfda4 eP/ a;]sf g]tf tyf sfo{stf{ ;a}n] p7]/ tfnL ahfpb} pxfsf] xflb{s :jfut
u/]sf lyP . Pdfn] dxf;lrj dfwjs'df/ g]kfnn] klg sf]O/fnfsf] d~r k|j]znfO{ p7]/ :jfut
ug'{ ePsf] lyof] . @)$^ ;fndf :j= u0f]zdfg l;+x v'nfd~rdf k|j]z ubf{ s} h:tf] lrq
Toxf sf]O/fnf k|j]z ubf{sf] If0f b]lvof] . s;}n] 3f]if0ff g} gu/L sf]O/fnf of]
cfGbf]ngsf] sdf08/ jlg;s]sf /x]5g\ . ;f] If0f ;a} hgf o:t} k|lts[of JoQm ul//x]sf
lyP . km/s s] < @)$^ ;fn clGtdsf] Tof] ;ef / @)^) ;fnsf]
;'?sf] of] ;efdf s]xL km/s rflx+ b]lvP . km/sdWo]sf] k|d'v ljifo /fhtGq g}
lyof] .
of] hLt xfdL ;a}sf] xf], /fhfsf], k~rfotsf] klg hLt xf]Ú To;a]nf
lul/hfk|;fb sf]O/fnfn] Tof] ;efaf6 of] zAb k|s6 ubf{ 9'+uf vfg' ePsf] lyof] .
k~rfotsf] ljho xf] egL dfGg To;a]nf sf]xL tof/ lyPgg\ . t/ jf:tljstf rflx+ ToxL
lyof] . ToxL k~rfotL k[i7e"ldsf JolQmx?af6 hGdfOPsf] kf6L{ /f=k|=kf=, ;+;bLo
Joj:yfsf] !# jif{sf] sfndf b'O{ hgf k|wfgdGqL g} ag] . of] lbg sf]O/fnfn] eg]
cGTotM hLt hgtfs} x'G5, hgtf;u xfg]{ s'/f s]xL 5}g, xf/ /fhfsf] g} x'g] xf] .Ú
pxfsf d'vaf6 oL zAb k|s6 x'bf b'O{ ldg]6;Dd tfnL alh/x]sf] lyof] . /fhtGq
cyf{t\ /fhfsf af/] hgtf olt l5§} o:tf] pu|?kdf lsg cfqmf]lzt eP5g\, ;a}sf dgdf of] k|Zg
plAh/x\of] . @)$^ ;fnsf] Tof] ;efdf sDtLdf /fhb/af/sf af/] gf/f nfu]sf] lyPg .
k~rfotL Joj:yf uPsf] v'lzofnL dfq lyof] . Tof] cfGbf]ng k~rfot cyf{t\ Pp6f Joj:yflj?4
/x]sf] x'bf Tof] Joj:yfsf] cGTo x'gf;fy To;k|ltsf] cfqmf]z cfkm}+ ;dfKt x'g'
:jfefljs xf] . Tof] Joj:yf rnfpg] sfd /fhfaf6 cyf{t\ k|ToIf zf;g /x]sf] x'bf
/fhflj?4 klg gf/f nfu] xf]nfg\ t/ To;sf] ;a}eGbf 7"nf] tf/f] k~rfotJoj:yf g}
lyof] . t/ o;k6s To:tf] geP/ ;a}sf] tf/f] /fhf g} ag] . lat]sf !# jif{df hlt
cfGbf]ng eP To;sf] d'Vo tf/f] ;/sf/ x'g] u/sf] lyof] . k|wfgdGqLnfO{ 3]g]{, l;+xb/af/
k|j]z ug{ alx:sf/ ug]{ tyf aGb / tf]8kmf]8 h:tf hlt sfd x'Gy] tL ;/sf/nfO{ g} nlIft
u/]/ x'Gy] . !# jif{df w]/} cfGbf]ng eP . sDtLdf g]kfnaGb dfq}nfO{ u0fgf ul/of]
eg] oL jif{df To:tf aGb ;fgf7"nf u/L ;oeGbf a9L k6s ePsf 5g\ . t/ oL s'g}
cfGbf]ngdf b/af/sf] gfp;Dd cfpb}gYof] . t/ clxn] ToxL b/af/af6 lgo'Qm
;/sf/ 5 . Tof] ;/sf/ cfkm"nfO{ ;+j}wflgs elg/x]sf] 5 . t/ of] ;/sf/sf af/]
6'+l8v]nsf] ;f] lbgsf] 3f]if0ff;efdf ;fdfGo lj/f]w;Dd ul/Pg . k|;+ua; gfp
pRrf/0f eof] eg] Toxf ;/sf/
lar/f]Ú sf ?kdf pb\w[t x'GYof] . cl:tTj
gePsf] a:t'sf af/] s'g} klg /fhgLlts bn / ltgsf g]tfn] gfp pRrf/0f ug{ cfjZos g7fGg'
:jfefljs g} xf]nf . t/ b/af/ of] lbg x/]s zAbzAbdf b/af/sf] sbd g}
cfnf]Ro /x\of] . hlt b/af/sf] lj/f]w x'GYof] ;|f]tf ;d'bfo Tolt g} pQ]lht x'b}
tfnL / ;';]nLdf cfkm\gf] ;xdlt hgfpy] . Tof] lbg g]tfx? b/af/k|lt hlt ;+oldt
x'g'kYof]{ To;cg'?k eP, ePgg\ tL cleJolQm sd eP ls a9L eP eGg] ljifo 5'§}
xf] . Tof] ;efel/ Pp6f rflx+ s] dx;'; eof] eg] hgtfnfO{ clwsf/ ;DkGg kfg]{ sfd
cfkm}+df g/fd|f] xf] t < xf]Og eg] lsg Tof] s'/fdf sGh':ofO u/]/ hgtfx?af6
5flgPsf hgk|ltlglw / ltgn] cf:yf tyf ljZjf; e/]sf bn / JolQmx?nfO{ of] txdf pqg afWo
kfl/of] < eGg] k|Zg rflx+ ;a}sf dgdf p7L g} /x] / of] k|Zgsf] s]Gb| /fhf g} alg/x]sf]
cj:yfsf] dx;'; Toxf pkl:yt ;a}n] ug'{k¥of] . h;n] ubf{ of] cfGbf]ngn] jf:tjd}
/ Toxf eg] h;/L ult lnof] / cGTotM ;+emf}tf ug'{k¥of] eg] To;n] /fhgLlts bn ls
/fh;+:yf jf hgtf s;n] s] u'dfpg' kg]{ cj:yftkm{ b]z a9\b} 5 eGg] df}g lh1f;f ;a}df
5fO/x\of] . Tof] lbg gf/fx? klg To:t} nfu] . kf6L{sf g]tf vf;u/L Pdfn] dxf;lrjn]
t
d"lt{ rf]/LÚ sf] s'/f;d]t p7fpg' eof] . d~rdf ToxL kf6L{sf g]tf
pb\3f]ifs lyP . ltgn] b/af/sf] vr{ lsg a9fOof] eGg] ;Ddsf] k|Zg u/] eg] lat]sf b'O{
jif{b]lv st} klg o:tf] ;fj{hlgs ;df/f]xdf gp7]sf]
k|jL0f u'?ª xTofÚsf] k|;+u klg
oxf p7\of] . s'g} kf6L{x?n] o:tf] gf/f nufpg' jf gnufpg' eg] klg 8]9b'O{
nfv dfG5] Ps 7fpdf hDdf x'bf To:tf] gf/f klg nfUbf]/x]5 h;nfO{ ;'Gbf klg
;+:yfk|lt ljt[i0ff a9\b5 . ;f] lbg o:tf gf/f klg ;'lgP . h'g s'/f :yndf ;'Gbfsf]
If0f dgdf nfUYof] olt l5§} o:tf] jftfj/0f lsg l;h{gf ul/of], To:tf] jftfj/0f lsg
agfOof] . To;}sf/0f klg klxn] / clxn]sf] cfGbf]ng cyf{t\ Tof] lbgsf] 6'+l8v]ndf ljifo
km/s /x]sf] ko{j]Ifsx?n] dfg]sf 5g\ . Tof] a]nf k~rfotlj?4sf] cfGbf]ng lyof] .
To;sf] cGTo eof], ;lsof] . clxn] Pstfsf] k|tLs egL dflgb} cfPsf] /fh;+:yfsf]
sbd cufl8 cfPsf] 5 . Tof] sbd To;} cGTo xf]nf, eof] eg] s]x'G5 . / ePg eg] s]
x'G5, k|hftGq :yfkgf ePsf] !$ cf}+ jif{sf] ;'?cft oL k|Zg;u} ;f] lbg To;/L ePsf]
5 . v'nfd~rdf Joj:yfkg pQm lbgsf] cfd;efdf kf6L{x? hlt Jojl:yt
b]lvP /fhgLlts bnx? dfly h] h:tf cf/f]k nufOGYof] To;nfO{ ;f] lbg bn / ltgsf sfo{stf{n]
Jofjxfl/s ?kd} hjfkm lbP . cfd;ef rln/x]sf] lyof] / Tof] a]nf of] cfGbf]ngdf ;a}n]
dfg]sf sdf08/ af]ln/x]sf a]nf Pp6f x'/L cfof]dfG5] t;f{pg dfG5]af6 ;[hgf ul/Psf]
x'/L @)÷#) hgf dfG5] dWo;efaf6 cfof] cfof] eGb} v'nfd~r aflx/ bf}l8P . sf]O/fnfsf]
efif0faf6 >f]tfnfO{ cGoq df]8\g] ;QfkIfaf6 /lrPsf] Pp6f rfn /x]5 of] . t/ To;/L
aflx/ lg:sg]df ltg} @)÷#) hgfdfq} b]lvP . afsL sf]xL 6;d; ePgg\ . c? a]nf
o:tf] cj;/ cfof] eg] w]/} cem egf}+ ;a}hgf efubf}8df nfUy] / To;a]nf h:tf] klg clk|o 36gf
x'g] ;Defjgf /xGYof] . Tof] lbg o:t} e}lbPsf] eP hgcfGbf]ngk|lt ljt[i0ff a9\g] jf
b]zJofkL ?ks} hg;xeflutf kof{Kt gx'g] cj:yf plAhg ;SbYof] . Tof] 36gfkl5 6'+l8v]ndf
o:t} k|ltlqmof cfO/x] . Pdfn]sf] h'n'; cfpb} lyof] .
To;nfO{ Jojl:yt ug{ / nfda4 eP/ v'nfd~rsf] 9f]sfdf ;xh k|j]zsf nflu g]kfnL sf+u|];sf
sfo{stf{ em08f af]s]/ g} ;3fO/x]sf lyP . Toxf Pdfn] / sf+u|]; eGg] s;}n] Pp6f
;fgf] e]b;d]t u/]gg\ . d~rdf jfoftkm{ g]kfnL sf+u|];sf nflu 5'6\ofOPsf] lyof]
eg] bfoftkm{ Pdfn] . jfdkGyLnfO{ jfd;fO6 / blIf0f kGyLnfO{ blIf0f ;fO{6 .
g]dlskfsf] h'n'; d~rdf k|j]z u/]/ ;/f;/L sf+u|];sf] efudf k/]sf] If]qdf k'Uof] . Toxf
klxn] sf+u|];Lx? al;/x]sf lyP . pgLx? p7] / g]=d=ls=kf=sf] h'n';sf ;xefuLx?nfO{ j:g
7fplbP . klxn] o:tf cfd;efdf cGo kf6L{sf dfG5]x? ;s];Dd lsgf/fdf / n'Sb} j:by.
d~rdf efif0fstf{x?n] g} g} cGo kf6L{x?k|lt eGg] geGg] s'/f JoQm ul//x]sf] cj:yfdf
jftfj/0f g} To:t} aGbYof] . t/ of] lbg To:tf] ePg . s'g} Pp6f kf6L{sf] sfo{stf{
abfd lnP/ cfpYof] . / csf]{kf6L{sf sfo{stf{x?sf em'08df a;]/ af8Lr'8L
vfg] u/]sf b[Zox?n] Pp6f cgf}7f] cg'e"lt u/fpYof] . ;w}+el/ cfkm}+aLr
s':tL v]ln/xg] kf6L{ ltgsf g]tf / sfo{stf{ s'g} Ps lbg o;/L klg j:nfg\ eGg] o; cl3 ;f]Rg
;ls+b}glyof] . t/ ToxL+ b[Zo 6'+l8v]ndf Tof] lbg b]lvof] . lul/hfk|;fb
sf]O/fnfnfO{ eL8af6 d~rtkm{ k'¥ofpg] sfd Pdfn]sf sfo{stf{x?n] u/]sf lyP . of]
sfdsf nflu g]=lj=;+3kl5 k¥of] . cfkm\gf g]tfsf] ;'/Iff csf]{ ljkIfL kf6L{sf
sfo{stf{af6 x'G5 eGg] ljZjf;n] g} ltgLx? o; sfdsf nflu kl5 ;/]sf x'g ;S5g\ . d~rsf] d"n t'ndf hgclwsf/ lkmtf{ ug{
dfu ul/Pkl5 To;sf] tNnf] efudf kfr kf6L{sf em08f nx/} d'b|0f ul/Psf lyP . h;sf]
klxnf] gDa/df g]kfnL sf+u|]; / bf];|f]df Pdfn] x'b} kfr kf6L{sf] ;+o'Qm
b]vfOPsf] lyof] . ToxL ?kdf d~r cufl8 5'§f5'§} kfrj6f em08f ufl8Psf
lyP . h;sf] klxnf] k+lQmdf g]kfnL sf+u|];sf] / bf];|f]df Pdfn]sf] em08f lyof] .
;a} kf6L{sf s]Gb|Lo ;ldltsf ;b:ox?nfO{ ;f] lbg Ps} 7fpdf a:g] Joj:yf ul/Psf]
lyof] . klxn] o:tf] x'b}glyof] . sfo{stf{dfq xf]Og kfr kf6L{sf
s]Gb|Lo ;ldltdf pkl:yt ;b:ox? To;/L a;]sf b]lvGy] hf] 5'§f5'§} kf6L{sf xf]Ogg\, ;a} Pp6}
sfo{;ldltsf ;b:o x'g\ . p2]Zo / efjgf ufl;Pkl5 dfG5] 5'l§bf] /x]g5 eGg] ;DejtM of]
klg Pp6f pbfx/0f xf] . ho g]kfn, nfn ;nfd 6'+l8v]ndf ;f] lbg ;dfg ?kn] rln/x] .
g]kfnL sf+u|]; em08f;lxt k|j]z ubf{ Pdfn]sf g]tf d~raf6 ho g]kfnsf] gf/f lbb}
:jfutsf nflu clkn ub{y] eg] Pdfn] k|j]z ubf{ g]kfnL sf+u|];sf tkm{af6 pb\3f]ifs 5flgPsf
JolQm nfn;nfdsf] gf/f;lxt :jfutsf nflu clkn ub{y] ;efsf] ;efkltTj g]kfnL sf+u|];sf lhNnf
;efkltnfO{ lbOPsf] lyof] eg] d"n ;df/f]xsf] pb\3f]ifs Pdfn] tyf :jfut ug]{ sfd ;+o'Qm
hgdf]rf{ . o;/L afl8Psf] lyof] Tof] lbgsf] of] d~r . cfGbf]ngsf] cfrf/ /fhfnfO{ ljsNk /f]Hg dfq ul/Psf] of]
k6ssf] ;+o'Qm cfGbf]ngnfO{ /fhgLlts kf6L{x?n] Pp6f cfrf/;+lxtfd} cfj4 kf/]sf 5g\ .
Tof] cfrf/;+lxtfdf x:tfIf/ ug]{x?df g]kfnL sf+u|];sf lul/hfk|;fb sf]O/fnf Ps gDa/, g]skf
Pdfn] dxf;lrj dfwjs'df/ g]kfnn] b'O{ gDa/, hgdf]rf{ g]kfnsf clds z]/rg tLg gDa/, g]kfn
dhb'/ ls;fg kf6L{sf gf/fo0fdfg ljh'S5] rf/ gDa/ / g]kfn ;b\efjgf kf6L{sf e/t ljdn ofbjx?
5g\ . of] qmd em08fb]lv efif0f;Dd sfod /x\of] / ToxL ?kn] nfg] k|lta4tf v'nf;efdf g}
b]vfOof] . !! ;"qdf cfj4 cfrf/;+lxtfdf elgPsf] 5
;+o'Qm hgcfGbf]ngdf
;xefuL /fhgLlts bnx?n] ;fj{hlgs ?kdf Ps csf{sf] cfnf]rgf ug]{ 5}gg\ .Ú kf6L{x? of]
k6s o;/L lnlvt ?kd} arga4 eP/ Ps csf{sf kl/k"/ssf ?kdf sfd ug{ tof/ ePsf] cj:yfn] klg
cfGbf]ngn] s'g ?k n]nf eGg] Pp6f cj:yf b]vfPsf] dflgPsf] 5 . k'Tnf s;sf] hNg] < cfGbf]ngsf] sfo{qmd cg';f/ Pp6f o:tf]
sfo{qmd to ePsf] 5 h;n] b]zJofkL ?kdf /fh;+:yfsf] k|ToIf lj/f]w x'g] jftfj/0f ;[hgf
ub{5 . ;f] sfo{qmd cg';f/ oxL @)^) j}zfv @& ut] k|ltudgsf] k'Tnf agfO{ b]zJofkL
?kdf k|bz{g ug]{ . k'Tnf hnfpg] .Ú eGg] pNn]v 5 . clxn] ;a}lt/ k|Zg
plAhPsf] b]zJofkL ?kdf hNg] of] k'Tnf s;sf] xf]nf < cfGbf]ngsf/Lx?n] eg] adf]lhd
k|wfgdGqL lg/Lx k|f0fL x'g\ . lg/Lx JolQmsf] k'Tnf hNg], hnfpg] sfdn] s'g} k|ltsfTds
cy{ /fVg] oL bnx? b]Vb}gg\ . k|ltudg :jo+ Pp6f s'g} a:t'ut k|tLs xf]Og h;nfO{ hnfpg
;lsof];\ . /fhgLlts bnn] h'g s'/fnfO{ k|ltudg dfg]sf 5g\ Tof] >L % af6 c;f]h !*
ut] rflnaS;]sf] zfxL sbd xf] eGg] yk pNn]v ul//xg' kb}{g . oxL sbdsf sf/0f ;+ljwfg
lgis[o ePsf] / hgtfsf clwsf/ b/af/sf] Pp6f sf]7fdf y'lk|g k'u]sf] kf6L{x?sf] 7x/ 5 .
of] cfGbf]ngsf] d"n ljifo Tof] clwsf/nfO{ Tof] sf]7faf6 lems]/ hgtfsf] k|ltlglw /xg]
7fp l;+xb/af/df Nofpg] xf] . ToxL p2]Zosf nflu cfGbf]ngsf] 3f]if0ff ePsf] x'bf
oL /fhgLlts bnn] k|ltudgsf] k'Tnf agfpbf s;nfO{ k|tLs dfGnfg\ eGg] lh1f;f j9\g
yfn]sf] xf] . s] /fhfsf] g} k'Tnf aGnf < To;f] eof] eg] kl/0ffd s] xf]nf <
/fhfafx]s Tof] k|ltudgsf] k|tLs k|wfgdGqL xf]nfg\ hf] :jo+ k|wfgdGqL jf ;/sf/sf] rflx+
o;df s'g} xft 5}g o:tf k|Zgx? clxn] lj?Ql/t 5g\ . htftt} pQ/sf] rf;f] al9/x]sf]
5 . /fh;+:yfsf] k'Tnf agfO{ b]zJofkL ?kdf hnfpg yflnof] eg] /fh;+:yfsf] nf]slk|otf /
/fli6«o Pstfsf] k|tLs egL To;kl5 s;/L ;Daf]wg xf]nf eGg] 5'§} k|Zg xf] t/ kl/l:yltn]
o:tf] jftfj/0f lgDTofO;s]sf] rflx+ of] Pp6f ljifon] klg pbfx/0f lbG5 .
Tof] lbg
;DejtM b/af/ lj?4 Tof] hg;ef Tolt pQ]lht / cfqmfds x'g] lyPg xf]nf kl5 k|wfgdGqLn] b'O{lbg
cl3 To:tf] efif0f gu/]sf] ePÚ . of] egfO xKtfel/ htftt} cleJoQm e}/x] .
v'nfd~rd} klg ;f] s'/f pl7/x\of] . k|wfgdGqLn] ;+o'Qm lj/f]w;ef x'g] 3f]if0ff d} ldlt
tf]lsPkl5 / ;f] ;ef x'g b'O{ lbgdfq afsL /xbf b]zjf;Lsf gfddf nfdf] ;Gb]z
lbg'ePsf] lyof] h'g efif0fdf /fhgLlts bnnfO{ ufnL ul/of] dfq xf]Og k|hftflGqs k4ltsf
ljt]sf !# jif{nfO{ pxfn] lwSsfg'{ eof] . To;f] ubf{ pxfn] s] lj;{g'eof]
eg] ToxL k4lt cGtu{tsf] k|hftGqsf tL jif{leq pxf klg Psk6s k|wfgdGqL x'g'ePsf]
lyof] . hgtfnfO{ ;8sdf ptfg} jftfj/0f ;[hgf u/]kl5 / pgLx? ;8sdf plqPkl5 zflGt
ljyf]Ng] bnsf] sfd xf] egL pxfn] km]l/ klg ltg} bnnfO{ lwSsfg'{ eof] < Pp6f
efif0fdf k|wfgdGqLsf b'O{ lwSsf/nfO{ Tof] a]nf ;/sf/L dfWodn] @% k6s;Dd bf]xf]¥ofPsf
lyP . ax'bnLo k4lt eg]sf] c? h] xf];\ t/ dflyaf6
yf]kl/g] zf;g rflx+ xf]Og Tof] Joj:yfsf k|:tfjsx?n] To;sf] plrt Joj:yfkg ug{ ;s]gg\ xf]nf
Tof] cnu kIf xf] . t/ hgtfn] uf]Ko dtbfgaf6 g]t[Tj 5fGg] / To;n] Tof] cfsf+Iff ljk/Lt
sfd u/] eg] To;nfO{ lkmtf{ af]nfpg ;Sg] hgtfsf] of] clwsf/ vf]l;Psf] cj:yfnfO{ k|wfgdGqLn]
hlt k|z+;f ug'{eof] Tof] s'/fnfO{ hgtfn] tTsfn} d"Nof+sg u/]sf /x]5g\ eGg] Tof]
lbgsf] pkl:ylt klg Pp6f gd"gf xf] . To;} klg jt{dfg ;/sf/sf dGqLx? hf] slxNo}
hgtfaLr k/LIf0f ePgg\ / hf] eP ltgn] b]zJofkL ?kdf kfrxhf/ eGbf a9L dt k|fKt ug{
;s]gg\ ltgsf d'vaf6 /fhgLlts bnx?nfo[ jf/Daf/ ufnL u/fO/lxPsf] cj:yf b]zdf / vf;u/L cfd
gful/ssf nflu To;} klg ;x\o lyPg . To;dfly ;+;bLo k4ltdfly cfqmd0f e}/x]sf] a]nf /
/fhfsf af]nL kTofpg g;lsg] u/L 5l//x]sf cj:yfdf cfkm" j}wflgs k|wfgdGqL eGg] ljt]sf
& dlxgfb]lv k'li6;d]t ug{ g;ls/x]sf k|wfgdGqLn] /fhgLlts bn / ;du| ;+;bLo k4ltdfly g}
o;/L lwSsfg'{ cfGbf]ngsf/Lx?sf nflu d;nfsf] kf]sf] aGg' c:jfefljs xf]Og . Tof] lbg
ToxL eof] . of] s]jn 3f]if0ff;efdfq lyof] . cfGbf]ngsf sfo{qmd ;DkGg x'b}
hfbfsf] l:ylt s] xf]nf eGg] rflx+ x]g{ afsL 5 . of] aLrdf k|wfgdGqL
nf]sGb|axfb'/ rGbn] hgtfnfO{ s] lbg'eof] eGg] k|Zg klg v'nfd~rdf p7\of] . /fhfnfO{
tnjeQf a9fOof], vr{ug]{ k4lt JolQmut t'NofOof], ;/sf/ Pp6f k|zf;ssf] lgo'lQm, ;?jf,
a9'jf;Dd ug{ g;Sg] u/L ;/sf/ rNg] sfg'g abn]/ b/af/nfO{ g} a'emfOof], y'k|} cWofb]z cfP t/
Toxf hgtfsf] gfp;Dd /x]g, slt;Dd eg] k]6«f]lnod kbfy{df ^% k|ltzt
d"Noj[[l4 u/]sf] s'/fnfO{ hgtf;dIf /fVg cfjZos;Dd dflgPg . o:tf k|wfgdGqLn]
;+;bLo k4ltsf] To;?kn] lj/f]w ug'{ jt{dfg zf;g k4lt stflt/ nlIft 5 eGg] v'nfd~rdf ;f] lbg
u'l~hPsf] of] k|Zgn] clxn];Dd pQ/ kfPsf] 5}g . cfGbf]ng cfx\jfg / sfo{qmd kfr kf6L{sf] ;+o'[Qm cfd;efdf
ul/Psf] cfx\jfg / klxnf] r/0fsf] sfo{qmd @)$^ ;fnsf] hgcfGbf]ng / g]kfn clw/fHosf]
;+ljwfg, @)$& n] hgtfnfO{ ;an agfpg :yflkt u/]sf dfGotfx? / cToGt nfdf] Tofu, tk:of,
;+3if{ / jlnbfgaf6 k|fKt hgtfsf clwsf/x? dfly k|ltufdL zfxL sbdåf/f gfËf] k|xf/ eO{
g]kfnL hgtfnfO{ clwsf/ljxLg agfpg] yk hglj/f]wL / k|ltudgsf/L if8\oGqx? eO/x]sf 5g\ .
o:tf] cj:yfdf @)$^ ;fnsf] cgcfGbf]ngsf pknlAwx?sf] /Iff ub}{ b]znfO{ cu|ufdL lbzftkm{
cufl8 a9fpg zflGtk"0f{ ;+o'Qm hgcfGbf]ng xfd|f] nflu Ps dfq ljsNk aGg k'u]sf]
5 . ;+ljwfgnfO{ lqmofzLn t'Nofpg
k|ltlglw;efsf] k'g:yf{kgf jf lj3l6t k|ltlglw;efdf /x]sf /fhgLlts bnx?sf] k/fdz{ / ;xdltdf
clwsf/;DkGg ;j{bnLo ;/sf/sf] u7g u/L hgtfnfO{ yk clwsf/ ;DkGg agfpg] cfwf/ tyf jftfj/0fsf]
l;h{gf ug]{ nIo ePsf] ;+o'Qm hgcfGbf]ngn] k|ltudgnfO{ k/fhLt u/L hgtfsf ckxl/t clwsf/nfO{
:yflkt ug]{5 / ;/sf/dfcf]jfbL zflGtjftf{nfO{ b]z tyf hgtfsf] lxtdf ;kmn Pj+
kl/0ffdd'vL agfpb} b]znfO{ cu|udgtkm{ 8f]¥ofpg]5 . cfGbf]ngn] ;]gfnfO{
;+;b\sf] clwgdf Nofpg] nufot /fhgLlts, cfly{s, hgtfsf] ;Dk|e'tf k"0f{?kn] :yflkt
ug]{5 . g]kfnL hgtf cbDo tyf ch]o 5g\ / g]kfnL hgtfsf] ;fj{ef}d clwsf/nfO{ :yflkt ug{
zflGt tyf k|hftGqsf] nflu ;~rfng x'g] ;+o'Qm hgcfGbf]ngsf] ;kmntf ;'lglZrt 5 . zflGtk"0f{ ;+o'Qm hgcfGbf]ngdf
;xof]u, ;dy{g k|bfg ug{ tyf ;xefuL x'g ;a} /fhgLlts bnx? / ljBfyL{, lzIfs, k|fWofks, jlsn,
lrlsT;s, OlGhlgo/, kqsf/, ;flxTosf/, snfsf/, dhb'/, ls;fg, Jofkf/L, pBf]uklt, sd{rf/L,
dfgjclwsf/jfbL nufot ;a} hflt, efiff, wd{, ;+:s[ltsf cfd g]kfnL bfh'efO lbbLalxgLx?nfO{
xfdL xflb{s cfx\jfg ub{5f}+ . !=
@)^) j}zfv @% ut] laxLaf/ l
@ ah]b]lv @M@) ah];Dd ;Dk"0f{
1ft c1ft zxLbx?sf] ;Ddfgdf b]zJofkL ?kdf ;8s rf}sdf kf6L{sf] em08f;lxt e]nf eO{ em08f
em'sfO{ 20 ldg]6 df}gwf/0f ug]{ . l
o;f] ubf{ b]zJofkL ?kdf zxLbx?nfO{
;Ddfg ug{ ;Dk"0f{ g]kfnL bfh'efO lbbLalxgLx?nfO{ cfx\jfg ug]{ . l
df}gwf/0f ul/Psf] :yfgdf ;jf/L ;fwg
;d]t 7Kk u/L zxLbx?nfO{ ;Ddfg ug{ cfx\jfg ug]{ . @=
@)^) j}zfv @% ut] laxLaf/af6
cfGbf]ng cjlwel/ /fhfsf] :j]R5fdf ul7t c;+j}wflgs, cg'Q/bfoL / lgb{nLo rl/qsf] jt{dfg
dlGqkl/ifb\sf k|wfgdGqL, pkk|wfgdGqL, dGqL, /fHodGqL / ;xfos dGqLx? pkl:yt x'g] cf}krfl/s
sfo{qmdx? k"0f{tM alxisf/ ug]{ . #=
@)^) j}zfv @% ut] laxLaf/af6
hgcfGbf]ngsf] cjlwe/ ;/sf/åf/f k|fKt uf8L ;'ljwf Tofu ug]{ / >L % sf] ;/sf/ tyf ;/sf/L
:jfldTjsf ;+:yf / ;+:yfgx?sf] uf8L k|of]u gug]{ . $=
@)^) j}zfv @^ ut] z'qmaf/ l lbgsf] 7Ls @ ah] b]zJofkL ?kdf k|ltufdL
zfxL sbd lj?4 sfnf] em08f k|bz{g ug]{ . l sfo{qmd h'n';;lxt ug]{ . l sfo{qmddf cfGbf]ngsf gf/fx?;lxtsf]
Kn]sf8{ ;d]t k|bz{g ug]{ . %=
@)^) j}zfv @& ut] zlgaf/ l k|ltudgsf] k'Tnf agfO{ b]zJofkL ?kdf
h'n'; k|bz{g ug]{ . l k'Tnf hnfpg] . ^= @)^) j}zfv @* ut] cfOtaf/ l ;fem ^=#) ah] b]zJofkL ?kdf d;fn
h'n'; k|bz{g ug]{ . &= @)^) j}zfv @( ut] ;f]daf/ l ;fem &=#) b]lv * ah];Dd
b]zJofkL ANofscfp6 ug]{ . *= @)^) j}zfv #)÷#! ut] d+unaf/÷a'waf/ l b]zJofkL ?kdf >L % sf] ;/sf/ / ;/sf/L
:jfldTjsf ;+:yf tyf ;+:yfgsf uf8Lx? rNg glbg] . l o; qmddf gf/f / em08f;lxt h'n'; k|bz{g
ub}{ ;+o'Qm sf]0f;ef;d]t ug]{ .
hgcfGbf]ngsf] ;+o'Qm
sfo{qmd lgwf{l/t gePsf] cjlwdf /fhgLlts bnx? tyf ljleGg k];f, Joj;fo;u ;Da4 ;+:yf
tyf JolQmx?n] ;+o'Qm cfGbf]ngnfO{ ;3fp k'¥ofpg 5'§} ;zQm sfo{qmd ;~rfng ug]{5g\ . l hgcfGbf]ngsf] bf];|f] r/0fsf] sfo{qmd
@)^) j}zfv @( ut] ;fj{hlgs ul/g]5 . d's'Gb cfrfo{ slxn]sflx+ s]6fs]6Ln] klg pNs}
u5{g\ . xfdL l5lKkPsfn] ;f]Rb} g;f]r]sf] s'/f klg pgLx?sf] duhdf v]N5 . d]/L gfltgL d]3f lg/f}nfn] Ps lbg lgs}
uDeL/ eP/ egL, rLgsf :juL{o g]tf dfcf]sf] s'g} k|fGtdf cs:dft\ k|s6 eP/ eg]5g\ /], d
g]kfnsf dfcf]jfbLx?nfO{ e]6\g rfxG5' . pgLx?nfO{ rLgdf ;;Ddfg cfdlGqt
ug'{k¥of] . clg jt{dfg lrlgof ;/sf/n] oxfsf dfcf]jfbLx?nfO{
lgDTofof] . g]kfnL dfcf]jfbLx? Toxf hfnfg\ t < gflt k|j]z lg/f}nfn] elgxfNof], lsg hfb}gg\
< rLg 3'Dg klg kfOg] / dxfg\ g]tf;u e]63f6 klg x'g] . ghfg] t s'/}
cfpb}g . 6fpsfn] 6]s]/ hfG5g\ . of] ;'g]/ gfltgL d':sfg cfrfo{n] dw'/
d':sfg 5b}{ egL, x}g Sof/], d]3f lbbL g]kfnL dfcf]jfbLx? Toxf dl/uP klg hfb}gg\ .
lsg hfb}gg\ < k|j]z k8\Sof]
d':sfgn] cYof{O{ rLgdf cr]n ;f;{ elgg] k|f0f3fts ;?jf /f]u km}lnPsf] 5 . oxf
g]kfndf ;Qfsf] glhs k'u]sf] a]nfdf ;f;{n] dg{, sf] rLg hfcf];\ To;}n] d t eG5',
g]kfnL dfcf]jfbLx? Toxf hfg] d"v{tf ub}{gg\ . pgLx?sf] s'/f ;'g]/ ca d';'Ss xf:g]
kfnf] d]/f] lyof] . dgsf]
uf7f] ;fljGb|f v8\sf oxL @! ut] d'n'ssf kfr k|d'v
/fhgLlts bnx? g]kfnL sf+u|];, g]skf Pdfn], hgdf]rf{ g]kfn, g]kfn dhb'/ ls;fg kf6L{ / g]kfn
;b\efjgf kf6L{n] ;+o'Qm hgcfGbf]ngsf] 3f]if0ff u/] . oL 7"nf /fhgLlts bnx?n] 3f]if0ff ug]{
sfo{qmd :jefljs ?kdf g} lgs} ;zQm x'g] cfzf hgtfn] u/] . tb\cg'?k cfGbf]ngk|lt
w]/}sf] ;dy{g /x\of], k|rf/ k|;f/ klg s]xL ;do cl3b]lv g} ePsf] xf] . t/ la8Dagf
/fhgLlts bnx?n] hlt cfzf u/]sf lyP Tolt hgtfsf] pkl:ylt cfGbf]ngsf] 3f]if0ff :yfg
v'nfd~rdf lyPg . To;f] t ;/sf/ / p;sf cf;]kf;]x?n] klg cfGbf]ng t'xfpg, hgtf e8\sfpg
lgs} sf]lz; u/]sf x'g\ / ;j{;fwf/0fnfO{ cft+lst t'Nofpg klg k|of; gu/]sf xf]Ogg\ .
t}klg olb hgtf ;flRrs} cfGbf]ngdf xf]ldg] lyof] eg] 8/sf] kf]sf] eP/ Toxf k'Ug]
lyPgg\ . v'nfd~rdf hDdf ePsf w]/}h;f] o:tf JolQmx? lyP hf] g]tfx?sf] efif0f eGbf klg
s]xL clk|o 36\gf 36\nf eg]/ Hofg hf]ufpg plrt :yfgtkm{ nfUg] tof/Ldf lyP . h'g s'/f
:ki6 b]Vg ;lsGYof] . Pp6f PDa'n]G; ;'/Iff :yfgtkm{ nfUg yfn]sf] kfOof] . o;af6
s] :ki6 x'G5 eg] hgtf ;flRrs} hgcfGbf]ngdf tof/ eP/ uPsf xf]Ogg\ . olb s;}n] cfGbf]ng
rfxGYof] eg] dfwjs'df/ g]kfnsf] h:tf] d~rdf aa;]/ 6fpsfdf skmg jfw]sf] 3f]if0ff ug]{
x]fOg, /Qmkftk"0f{ cfGbf]ngdf klg kl5 x6\g] lyPg . km]l/ h'g ;+o'Qm cfGbf]ngdf
hgtfn] ck]Iff u/]h:tf] ;+3if{sf] 3f]if0ff klg ePsf] 5}g . olb hgtfn] ug]{ cfGbf]ng eP
Anfscfp6, ;8shfdh:tf] geP/ dGqfnodf wgf{ k|wfgdGqL, tyf /fhb/af/df 1fkgkq lbg]h:tf
sfo{qmdsf] 3f]if0ff ul/g' kb{Yof] . lh/L bf]nvf ;/sf/dfcf]jfbLaLrsf]
n'sfdf/L cl:dtf If]qL >L % sf] ;/sf/ / dfcf]jfbL ljb|f]xL
kIfaLr x'g] elgPsf] zflGt jftf{ ca Psfb]zsf] syf h:t} nfUg yfn]sf] 5 . Ps jif{ cl3
tTsfnLg k|wfgdGqL z]/axfb'/ b]pjfsf] sfo{sfndf klg jftf{df tLg r/0f;Dd ;l/s ePsf
dfcf]jfbLx? cGTodf
xnf] c8\sfP/ uf]? r'6\g]Ú k|a[lQ eGb} PsfPs zflGtjftf{ e+u u/]/
cfqmd0fdf plqP klg o; k6ssf] zflGtjftf{df pgLx? g} a9L uDeL/ ePsf] b]lvG5 . jftf{sf
nflu klxn] dfcf]jfbLs} tkm{af6 o'4lj/fdsf] rrf{ cfPsf] xf] / jftf{ 6f]nLsf] u7g
cfrf/;+lxtf tyf cfkm\gf /fhgLlts, cfly{s, ;fdflhs h:tf ;a}vfn] dfu k|:tfj ;fj{hlgs ug]{df
klg dfcf]jfbL cu|:yfgdf g} /x]sf] kfOG5 t/ ;/sf/sf] tkm{af6 b]z / hgtfsf] nflu hlt kxn
x'g'kg]{ xf] Tof] ePsf] 5}g a? ljb|f]xL kIf ;+j]bgzLn x'bf klg ;/sf/ cfkm}df
cNdln/x]sf] cfef; x'G5 . cem, dfcf]jfbLn] cfkm\gf k|:tfj k]z u/]sf] Ps ;ftfeGbf a9L
;do ljTbf klg ;/sf/sf] cflwsfl/s wf/0ff aflx/ cfpg ;s]sf] 5}g of] cfkm}+df b'MvnfUbf] s'/f
xf]Og / < To;f] xf]Og eg] o'4lj/fd ePsf] tLg dlxgf eGbf nfdf] ;do ljlt;Sbf lsg cem}
jftf{ x'g g;s]sf] t < o;n] st} dfcf]jfbL k'gM h+undf kms{g] t xf]Ogg\ < x]6f}+8f, dsjfgk'/ hyfefjL k;n /fVgfn] hufPsf]
lrGtf afa'/fd sfsL{ /fhwfgLsf] d'6' dflgg] c;g, OGb|rf]s,
lvrfkf]v/L /Tgkfs{ nufotsf 7fpx?df cfhsn lgw{Ss ?kdf ;8ssf k]6Lx?df k;n /fv]sf]
b]lvG5 . o:tf k;nx?n] k}bn ofqLsf] cfudgdf k|ToIf ?kdf c;/ k'¥ofO/x]sf] 5 .
o;/L k}bn ofqLsf] cfudgdf jfwf cj/f]w v8f ePkl5 ofqLx? d"n;8sdf g} k'u]/
lx+8\g' kg]{ x'G5 . o;sf/0f b'3{6gf, eL8 a9]sf] 5 . o; ljifodf ;DalGwt lgsfo
Tolt rgfvf] ePsf] kfOGg . dxfgu/kflnsfn] s]xL gu/ ;'/IffsdL{x? /fv]/ s]jn k;n
/fVg]x?nfO{ nv]6\g] u/]sf] 5 . t/, o;/L b}lgs uf]7fnf] nfu]/ jf nv]6]/ ;d:of
bL3{sfnLg?kdf ;dfwfg x'g ;Sb}g . km]l/ o;/L ;8ssf] 5]p5fpdf k;n /fVg] eg]sf] lgDg
cfo;|f]t ePsf dflg;x? g} x'g\ . To:tfnfO{ ;/sf/n] nv]6\g', b'Mv lbg' eGbf plrt Joj:yf
u/L s'g} lglZrt :yfgdf k;n /fVg lbP/ ;dfwfg ug]{ kxn ubf{ /fd|f] xf]nf . dfkb08 g}
gagfP/ pgLx?nfO{ v]b\g ldNb}g . clxn] gu/ k|x/Lx?sf] rlt{snf x]g]{ xf] eg] t
afv|fnfO{ 3f; b]vfP/ afWg vf]h]sf] h:tf] :ki6 b]lvG5 . lsgeg] olb tL :yfgx?df
;w}+ k;n /fVg glbg] klg u/]sf] 5}g / /fv]df gu/ k|x/Ln] vf];]/ nfg] u/]sf] 5 . OGb|rf]s sf7df8f}+ udL{ofd;u} r9]sf] km];g
s[i0f ltldlN;gf hlthlt tfkqmd a9\b}5, Tolt g} cfw'lgs /
;Eo dflgg] /fhwfgLdf km];gsf] gfddf ljs[lt j9\g yfn]sf] 5 . ;do cg';f/ j}1flgstf tyf
cfw'lgstftkm{ 9Nsg' cfkm}+df g/fd|f] xf]Og t/ clt/l~ht eP/ lx+8\g' rflx+ cfw'lgstfsf] gfd
a]r]/ ul/g] pkxf; xf] . g]kfnsf] ;Gbe{df x]g]{ xf] eg] k'?ifk|wfg ePs} sf/0f dlxnfx?
w]/}h;f] 7fpdf zf]lift 5g\, t/ /fhwfgLdf a9]sf] km];g ljs[lt eg] pgLx? cu|k+lStdf
k5{g\ . hf8f] df};d ;lsg kfpbf gkfpb} /fhwfgLsf dlxnfx? udL{sf] axfgf
agfO{ cw{gUg eP/ lx+8\g] ub{5g\ . ljb]zL Rofgnx?df b]vfOPsf] km];g b'O{ lbgdf g}
g]kfnL ahf/df 5\of;5\of:tL b]Vg kfOG5 . o'/f]lkog d'n'sx?df b]lvg] dlxnf km];g,
;+j]bgzLn c+ux? k|bz{g ul/g] sk8fx? nufpg /fhwfgLsf o'jtLx? clnslt klg lxrlsrfpb}gg\ .
x/]s kIfdf k5fl8 k/]sf dlxnfx? af}l4s k|bz{g, l;h{gfTds sfo{, ;fxl;s h:tf sfddf k5fl8 k/]
klg km];gdf eg] gofkg lemS5g\ / cGo a]nf k|lt:kwf{ gu/] klg km];gdf eg] h] h:tf] eg]
kl5 x6\b}gg\ . o;/L cZnLn eP/ lx+8\g] a'l4, l;h{gfTds sfo{df nfu] s:tf] x'GYof] <
;b\a'l4, lkm/f];\ . gofjfg]Zj/, sf7df8f}+ kl/qmdf g/]Gb|gfy e§/fO{ xfd|f OlGb|ox? xfd|f ;]jf ug{sf] nflu
/flvPsf x'g\ g ls xfdLnfO{ zf;g ug{ . Pslbg Pshgf ;Gtn] r]nfx?nfO{ lnP/ ufpsf]
e|d0fdf lgSng'eof] . hfbfhfbf af6f]sf] 5]pdf Pp6f gbLsf] lsgf/fdf
Pshgf dflg; aN5L xfn]/ klv{/x]sf] b]v]/ To;}sf] glur} uP/ ;a} a;] . Ps}l5gdf Pp6f
7"nf] df5f] aN5Laf6 aflx/ tfg]/ Tof] dflg;n] cfkm\gf] y}nf]leq xfNof] . r]nfx?
klg b[Zo x]l//x]sf lyP . ;Gtn] eGg'eof],
x]/ afa' xf] Pp6f OlGb|o
lha|f]Ú
:jfbsf] kl5nfUbf Tof] df5f]sf] Tof] xljut eof] . o;af6 lzIff lnP/ ltdLx?n] klg ca
:jfbsf] kl5 cGwfw'Gb nfUg' ePg . ;fem ufpsf] Pp6f 3/df af; k¥of] .
/ft k/]kl5 Toxf kfg; aflnPsf] lyof] . kfg;sf] k|sfzsf] ;xfotfn] ;j}hgf ;'Tg]
t/v/df nfu]sf lyP . To;}a]nf Pp6f k'tnL em\ofnaf6 sf]7fdf k;]/ 3'Dg yfNof] . Ps
b'O{ kmGsf 3'ld;s]/ Tof] k'tnL kfg;sf] aQLdf a:g k'Uof] . Toxf kg]{ lalQs} 89]/
d¥of] ;a} x]l//x]sf lyP . To;} avt csf]{ k'tnL cfP/ To:t} u¥of] . Tof]
b]vfpb} ;Gtn] eGg'eof],
x]/ afa' xf] lemlnldnL x]g{ vf]Hg] cfvf
OGb|Losf] cf1f dfGbf oL k'tnLn] k|f0f u'dfP . o;}u/L ltdLx?n] klg s'/f a'em]/ of]
OlGb|osf] kl5 gnfu . ef]lnkN6 h+unsf] af6f]af6 lx+8\b} lyP Pp6f
lzsf/L 3G6L aflwPsf] Pp6f lzsf/L s's'/nfO{ ;fydf lnP/ cl3 a9\b} uPsf] b]v] .
s's'/ h+unleq k:of] . lzsf/L kl5kl5 uof] . Ps}l5gdf Pp6f d[u df/]/
lzsf/Ln] l3;fb}{ NofPsf] ;a}n] b]v] . To;avt ;Gtn] km]l/ r]nfx?nfO{ eGg'eof],
x]/
afa' xf] sfg OlGb|osf] kl5 nfUbf of] d[un] kfPsf] kmn Ú s;/L < egL ;f]4f
dxfTdfn] eGg'eof],
s's'/sf] 3f6Lsf] 306Lsf] cfjfhdf /dfP/ Tof] ;'Gg plePsf]
d[u ;lhn};u lzsf/Lsf] af0fsf] km]nf k¥of] . sfg OlGb|osf] kl5 nfUbf o:t}
xljut x'G5 eGg] s'/f /fd|/L a'em .Ú lx+8\b} lyP, ;fem kg{ kg{ nfu]sf] dfq
lyof] . Pp6f r]nfn] kf]v/Lsf] sdnsf] km"nleq al;/x]sf ed/fnfO{ b]v]/ u'?nfO{
k|Zg u/],
xf]Og u'?b]j sdnsf km"n aGb x'g] a]nf e};Sbf klg oL ed/fx?leq}
al;/x]sf 5g\ <Ú olt s] ;f]w]sf dfq lyP, ;fem k¥of], ;"o{ 8'a], sdnsf
km"nsf kQfx? v'lDrb} uP/ aGb eP u'?n] eGg'eof],
ca ef]ln laxfg cfP/ x]/
s] x'G5 .Ú ef]lnkN6 laxfg ;a]/} r]nfx? cfP/ k/}af6
b]V5g\ t xfQLx? cfP/ tL aGb sdnsf km"n 8f7;lxt rkfpb} vfO/x]sf
u'?n] ta eGg'eof], b]Vof}+ < uGw OlGb|osf] a;df kbf{ ed/fnfO{ ePsf] cj:yf < sdnsf]
uGwdf d'Uw eP/ /xbf sdnleq} /ftel/ ToxL y'lgg' k¥of] clg laxfg} d[To'df k'Ug'
k¥of] .Ú s'6Ltkm{ kms{b} lyP Pshgf dflg;n] af6f]df pxfx?nfO{ /f]Sb} eg],
Ps}l5g ptf ghfg';\ xfdL xfQL kqmg 3/ kfn'jf 9f]O{ -kf]yL xfQL_ nfO{ k7fPsf
5f}+ . pm x]g'{;\ t 9f]O{n] s;/L dQfsf] v'§f / 3f6Ldf 8f]/f] d:sfO/x]5] Ú
eg] . ;a} hgf Tof] b[Zo x]b}{ lyP . dQf rflx+ dbd:t eP/ 9f]O{;u cfu
bNb} lyof] 9f]O{ rflx+ 8f]/L afWgdf Ao:t lyO{ . Tof] b[Zo b]vfpb}
r]nfx?nfO{ dxfTdfn] eGg'[eof],
b]Vof} afa' xf] :k;{ OlGb|osf] kl5 nfUbf Tof]
dQfsf] b'b{zf Ú olt dfq s] eGg' ePsf] lyof] dQf xfQL 9lnxfNof] . dfx't]x? uP/
s;sf; u/]/ dQfdfly r9]/ ;'O/f] a~r/f] k|xf/ ub}{ tx nufpg nfu] dQf ?b} s/fpb}
efUg u¥of] t/ alnof] 8f]/Ln] aflwPsf]n] ;s]g . /utfDo eP/ b'Mv / bb{n]
ubf{ afWo eP/ s]xL lbg d} dfx't]sf] cf1fkfng ug{ yfNof] . o;/L sfd]lGb|osf] jzdf kbf{
h+unsf] /fhf l;+x ;d]tnfO{ ysf{P/ a:g] xfQL hLjge/ ef/L / dflg; af]Sb} /xg' k¥of] .
Pp6f dfq OlGb|o dflns x'bf t To:tf] ljhf]u x'G5 eg] dflg; t kfr} OlGb|onfO{
dflns dfg]/ logs} cf1f kfngdf, logs} dgf]/yk"0f{ ug{df x/avt ;+nUg x'G5g\ eg]
dflg;sf] hLjg bzf lrGtfk"0f{, ljiffb\k"0f{ x'gdf s] cf>o{ kfOGg nf]stGq x6fpg á
jfdb]j kl08t dfcf]jfbLx? ;fy jftf{ ug{ egL ca . ;Qfaf6 aGof] 6f]nL, ca s] x'G5 jf:tj .. c;L lbg latfP/ 6f]nL kf] aGg uf] t/ . a;]sf 5g\ e} w}o{ dfcf]jfbL lg/Gt/ .. s'6]em}+ ub{5' d}n] t}n] /f]P ;/L u/L . b]vfO{ ;jdf a:g' 5fn k/]/ a];/L n]v]Yof] oL s'/f ;f/f klxn] g} ljdz{n] . gf6s ca b]Vg] ef] /f]rs gj jif{n] b'O{ aGb's oL ldNbf zflGt xf];\ 5 k|fy{gf
. k|hftGq lgdf]7]/ df:g] kf] 5 ls efjgf va/ u/ of] ug{ lbb}gf}+ aGb's] ;'g . zflGt eg]/ kfOGg nf]stGq x6fpg .. dfcf]jfbLsf] Jojxf/ oyfjt 5 dfcf]jfbLx?sf] nfdf] / jj{/tfk"0f{
cfGbf]ngkl5 ePsf] o'4lj/fd rf8} ljlylng] xf] ls eGg] z+sf pTkGg ePsf] 5 . ;/sf/
/ dfcf]jfbL b'j} kIf jftf{k|lt Odfgbf/ b]lv+b}gg\ . dfcf]jfbLx?n] aGb's k8\sfpg dfq
5f]8]sf x'g\, pgLx?sf c? lqmofsnfk oyfjt\ 5 . ufpufpdf pgLx?
hgtfnfO{ t;f{pg], rGbfsf] gfddf gub / lhG;L hah{:tL n'6\g],
b]zdf xfd|} ;Qf 5,
ltdLx? xfd|} cwLgdf 5f}+ / xfd|f] cfb]z dfGg}k5{Ú egL cft+lst ug]{ sfd ul//x]sf
5g\ . ;/sf/ cem} lg/Lx 5, sdhf]/ 5 . ;b/d'sfdafx]s cGt ;/sf/sf] cl:tTj
5}g . ;/sf/;u dfcf]jfbLnfO{ k6Ss} 8/ 5}g . t/ k|zf;gsf] /a}of p:t}
5 . pgLx? vf;u/L ;]gf / k|x/Lx? lgb]{zg kfpgf;fy dfcf]jfbLdfly xdnf ug]{ bfpdf
5g\ . dfcf]jfbLk|lt ;}lgsx? s7f]/ g} 5g\ . o'4lj/fdsf] olt ;do ljTbf klg tgfj
sfod /x]sf]df cGof}n / lrGtf a9]sf] 5 . s]Gb|df a:g]x?n] o;tkm{ Wofg lbpg\ .
klqsfn] zflGt jftf{ ;kmn x'g] cfzf hgfP klg hgtfnfO{ z+sf 5 . g/f]Qd sfsL{, rl/sf]6 xtf/ gug'{;\ gof sn]j/df k|sflzt x'g] ldlt yfxf
kfpbf v'zL nfUof] . xfdL t Ps b'O{ dlxgf tof/Ldf nfUnf eGg] ;f]r]sf
lyof}+ . /+uLgdf lgoldt @$ k[i7sf] klqsf k|:t't ug{ cjZo ;lhnf] gxf]nf . t/ h]7
( ut] t cfpg nflu xfNof] lg . o;/L xtf/ ubf{ :t/ lug]{ t x}g < a? s]xL l9nf xf];\,
ljdz{Ú sf] :t/ rflx+ glu/f];\ . xfd|f] z'e]R5f 5 . k|tLIff 5 . bfdf]b/ l3ld/], lrtjg ;f;{ ;d:ofaf/] Ps ;'emfj ;do ;dodf ;+;f/df ljleGg k|sf/sf ljklQx?
cfpg] ub{5g\ . æ;f;{Æ gfds /f]u Pp6f o:t} ljklQ xf] . g]kfndf dfcf]jfbL
cft+sn] ubf{ pTkGg ePsf] lrGtf / cd]l/sfn] O/fsdf u/]sf] xdnfn] ;[hgf u/]sf] cfqmf]z ;dfKt
gx'b} of] /f]usf sf/0f yk qf; km}lnPsf] 5 . ;f;{ Pp6f dxfdf/Lsf] ?kdf km}lnPsf]
5 . x'g t g]kfndf clxn];Dd o;n] k|j]z kfPsf] 5}g, t/ s'g} klg a]nf Tof] ;+qmfds
/f]usf ls6f0f'n] xfdLnfO{ klg u|:t gkfnf{ eGg ;lsGg . o:tf] /f]usf] pTklQsf] Pp6f
;|f]t kmf]x/ d}nf, 9n, gfnL cflb /x]sf] s'/f k|sfzdf cfPsf] 5 . To;}n] aflx/af6
lelqg] af6f]x?df lgu/fgL / lgoGq0f ug'{sf ;fy} cfGtl/s ?kdf klg sbd rfNg' cfjZos 5 .
o;sf] pkrf/sf] tof/Lsf nflu ;/sf/ ;r]t ePsf] dx;'; x'G5, t/ c:ktfnx?sf] tof/L dfq kof{Kt
x'b}g . pkrf/ x'b}df la/fdL afRg ;Qm}gg\ . To;}n] o;af/]
gful/sx?df Jofks k|rf/sf] vfrf] 5 . t/ k|rf/ / ;dfrf/sf] gfddf dflg;nfO{
cft+lst / eoeLt kfg]{ k|sf/sf] k|rf/ rflx+ x'g'x'b}g . k|dfl0ft ;"rgf /
;dfrf/ dfq k|jflxt xf];\ . sNof0f k|wfg, 7d]n aGb g} ;dfwfg xf] t < j}zfv dlxgf cfwf dfq ljTof] . o;aLrdf
pkTosf / clw/fHoJofkL ?kdf rf/ k6s jGb eO;s]sf] 5 . cfwf dlxgfdf g} ul/Psf]
rf}yf]k6ssf] jGb Tolt k|efjsf/L ePsf] kfOPg . lghL tyf ;fj{hlgs ;jf/L ;fwg;d]t cf+lzs
?kdf rnfOof] . d"n ;8sb]lv leqL af6f]df k;nx? v'Nnf lyP . cyf{t\ aGb
lbgk|lt lgik|efjL aGb} uO/x]sf] 5 . ljBfyL{ ;+u7gx?n] nfdf] ;dob]lv ;~rfng ub}{
cfPsf] cfGbf]ngsf] >[+vnfj4 sfo{qmddWo] Ps xf] of] kl5Nnf] g]kfn aGb . t/ Ps lbg
aGbsf] cfof]hgf u/]/ pgLx?n] bf];|f] lbgsf] aGb lkmtf{ lnP . lsgeg] !^ ut] b]lv g}
s]xL ljifodf k/LIff ;~rfng x'b}lyof] . cyf{t\ k/LIffyL{x?nfO{ c;'ljwf xf];\
eg]/ pgLx?n] cfGbf]ng lkmtf{ lnP . t/ dfcf]jfbL lg8/ ljBfyL{ ;+u7g cfÎgf] cfGbf]ng
hf/L /fVof] . p;n] g k/LIffyL{sf] kjf{x u¥of] g d'n'ssf] . ljBfyL{ xslxt,
lzIffsf] :t/ ;'wfg]{ 7"nf7"nf s'/f ug]{ dfcf]jfbLx?n] zflGtk"0f{
/fhgLlts cEof; ;'? ug]{ k|of; gufbf{ hgtfn] s8f kL8f ;xg' k/]sf] 5 . s]xL jif{ cl3
Pdfn]n] kfr lbg;Dd g]kfn aGb ubf{ To;sf] s8f k|lt/f]w ul/Psf] lyof], cj klg ToxL
l:ylt gcfpnf eGg ;lsGg . gf/fo0f a'9fdu/ clen]v a[xt\ zflGtk"0f{ ;+o'Qm hgcfGbf]ng
cfrf/;+lxtf @)^) lj3l6t k|ltlglw;efdf /x]sf /fhgLlts
bnx?sf] @)%( ;fn kmfu'g @* ut] a;]sf] ;j{bnLo a}7sn] kfl/t u/]sf] zflGtk"0f{ ;+o'Qm
hgcfGbf]ngsf] b[li6sf]0f / cjwf/0ff ;DaGwL cfwf/kqdf pNn]v eP adf]lhd lgDg lnlvt æa[xt\
zflGtk"0f{ ;+o'Qm hgcfGbf]ngsf] cfrf/;+lxtf @)^)Æ hf/L ul/Psf] 5 . !=
a[xt\ zflGtk"0f{ ;+o'Qm hgcfGbf]ng
-o;kZrft æ;+o'Qm hgcfGbf]ngÆ egL pNn]lvt_ zflGtk"0f{ x'g]5 / k|:t't cfrf/;+lxtf
cg'?k ;~rflnt x'g]5 . @=
;+o'Qm hgcfGbf]ngsf] cfwf/ æzflGtk"0f{
hg;+o'Qm hgcfGbf]ngsf] b[li6sf]0f / cjwf/0ffÆ ;DaGwL cfwf/kq x'g]5 . #=
;+o'Qm hgcfGbf]ng ;j{bnLo a}7ssf] lg0f{o tyf
lgb]{zg adf]lhd ;~rflnt x'g]5 . $=
;+o'Qm hgcfGbf]ngsf ;Dk"0f{ sfo{qmdx?
;j{bnLo a}7såf/f lgl0f{t / k"j{ lgwf{l/t x'g]5g\ . %=
;+o'Qm hgcfGbf]ngsf sfo{qmdx?nfO{ ;j{bnLo
a}7ssf] lg0f{o adf]lhd km]/jbn ug{ ;lsg]5 . ^=
zflGtk"0f{ ;+o'Qm hgcfGbf]ngsf] b[li6sf]0f
/ cjwf/0ff ;DaGwL cfwf/kqdf pNn]lvt hgcfGbf]ngsf] nIo tyf :j?k / k|:t't cfrf/;+lxtf;u
;xdt ;a} /fhgLlts bn, gful/s ;dfh, cfd hg;d'bfo tyf JolQm hgcfGbf]ngdf ;xefuL x'g
;Sg]5g\ . &=
;+o'Qm hgcfGbf]ng ;~rfng eO/x]sf] cjlwdf ;xefuL
/fhgLlts bnx?sf] hgcfGbf]ng ;DaGwL cfkm\gf] 5'§} ljz]if sfo{qmd x'g ;S5 / o:tf sfo{qmdx?
/fhgLlts bnx?;usf] k/:k/ ;xof]u tyf ;dy{gdf ;~rflnt x'g klg ;S5g\ . t/ ;+o'Qm
hgcfGbf]ngdf ;xefuL /fhgLlts bnx?n] ;+o'Qm hgcfGbf]ngnfO{ g} k|fyldstf lbg' kg]{5 . *=
;+o'Qm hgcfGbf]ngdf ;xefuL /fhgLlts bnx?n]
;fj{hlgs ?kdf Ps csf{sf] cfnf]rgf ug]{ 5}gg . (=
;+o'Qm hgcfGbf]ngdf ;xefuL /fhgLlts bnx?aLr
s'g} ljjfb pTkGg ePdf ;j{bnLo a}7saf6 6'+uf] nufOg]5 . !)=
;j{bnLo a}7ssf] lg0f{oaf6 cfrf/;+lxtfdf yk36 ug{
;lsg]5 . !!=
;+o'Qm hgcfGbf]ngsf] 3f]if0ff;u} of]
cfrf/;+lxtf tTsfn nfu" x'g]5 . d ax'bnLo k|hftGq / ;+j}wflgs :jtGqtfk|lt
k|lta4 5' . oxL s'/f d}n] lj/f6gu/df klg eg]+, wgu9Ldf klg eg]+ t/ cem}+ lsg of]
ld;cG8/:6\oflG8ª < >L % 1fg]Gb| xfdLn] rfx]sf] /fhgLlts k|0ffnLsf af/]df
xfdL :ki6 5f}+ k|hftflGqs, ax'bnLo / g]kfnsf] ;Gbe{df ;+j}wflgs /fhtGq . dfgj
clwsf/, dlxnf / k'?ifsf] ;Ddfg ug]{ ;/sf/ / e|i6frf/sf] dfqfnfO{ Go"gtd\ kfg{;Sg] /
hgtfdf ;]jf k'¥ofpg ;Ifd ;/sf/ :yfkgf xf];\ eGg] xfdL rfxG5f}+ . dfOsn O{= dflngf]:sL j}zfv !* ut] laxLaf/ r pRr:t/Lo ;DklQ Goflos hfra'em
cfof]usf] k|ltj]bg cfjZos sf/jfxLsf nflu clVtof/ b'?kof]u cg';Gwfg cfof]unfO{ k|bfg .
r ;+o'Qm /fHo cd]l/sfsf] ljb]z ljefuåf/f
g]\kfn sfDo'lg:6 kf6L{ -dfcf]jfbL_ nfO{ cGo cft+ssf/Lsf] ;"rLdf ;dfj]z . j}zfv !( ut] r >L % j8fdxf/fgL sf]dn /fHonIdL b]jL
zfxaf6 ;dfh sNof0f kl/ifb\sf ;+:yfks cWoIf :juL{o >L % P]Zjo{ /fHonIdL b]jL zfxsf]
;flns cgfj/0f . r k|wfgdGqL nf]s]Gb|axfb'/ rGbåf/f
b]zjf;Lsf gfddf ;Daf]wg . j}zfv @) ut] r ;f;{ /f]usf sf/0f zfxL g]kfn afo';]jf
lgudn] j}zfv @& ut]b]lv sf7df8f}+ xªsªsf cfkm\gf ;Dk"0f{ p8fg Ps dlxgfsf nflu
aGb ug]{ hfgsf/L . r ljZj k|]; :jtGqtf lbj;sf] pknIodf
g]kfnu~rsf &$ jifL{o kqsf/ kGgfnfn u'Ktf k|]; :jtGqtf ;]gfgLsf] ?kdf ;Ddflgt . j}zfv @! ut] r d'n'ssf kfr ;+;b\jfbL bn, g]kfnL
sf+u|]; g]skf -Pdfn]_, hgdf]rf{ g]kfn, ;b\efjgf -cfgGbLb]jL kIf_ / g]dlskfåf/f !*
c;f]hsf] k|ltufdL sbdsf] lj?4df hgcfGbf]ngsf] 3f]if0ff . r >L % o'j/fhlw/fh kf/; jL/ljqmd zfxb]j
cWoog e|d0fsf] l;nl;nfdf yfONofG8tkm{ k|:yfg . j}zfv @@ ut] r dfcf]jfbL jftf{ 6f]nLsf ;b:o /fdaxfb'/
yfkf -jfbn_ åf/f kfr ;+;b\jfbL bnsf] cfGbf]ngk|lt dfcf]jfbLsf] ;dy{g /x]sf] wf/0ff
JoQm . r;ft jif{sf] dfcf]jfbL cfGbf]ngsf qmddf
aGbL agfOPsf tyf j]kQf agfOPsf JolQmx?sf] cj:yf ljifodf hfgsf/L lng cGt/f{li6«o /]8qm; /
8f= afa'/fd e§/fO{aLr s'/fsfgL . j}zfv @# ut] r ;/sf/n] k"j{ k|wfgdGqL /
u[xdGqLx?nfO{ ;'ljwfsf ?kdf pknAw u/fpb} cfPsf] uf8L / lghL ;'/Iffuf8{sf] ;'ljwf
;dfKt . r cfufdL cfOtaf/ ;'? x'g] elgPsf] g]kfne'6fg
rf}wf}+ r/0fsf] jftf{ h]7 % ut] ug]{ lg0f{o . j}zfv @$ ut] r g]kfnsf nflu kfls:tfgsf /fhb"t
cqmdåf/f ;fs{sf] :ylut !@ cf}+ lzv/ ;Dd]ng o;}jif{leq x'g] hfgsf/L . r g]kfne'6fg ;+o'Qm k|df0fLs/0f 6f]nL v'b'gfaf/L lzlj/sf !@ xhf/ (^ z/0ffyL{ juL{s/0f sfo{ k"/f u/L g]kfnL 6f]nL :jb]z lkmtf{ . |
. d'Vo ;dfrf/ .. :yfgLo ;dfrf/ .. ;DkfbsLo .. ljrf/ .. cy{tGq .. cGtjf{tf{ .. Past .
| Send your comments and letters to the editor at bimarsha@ecomail.com.np 2003 © Mercantile Communications Pvt. Ltd. P.O. Box 876, Durbar Marg, Kathmandu, NEPAL. Tel : 977 1 4220 773, 4243566, Fax: 977 1 4225 407. Reproduction in any form is prohibited without prior permission. No part of the articles which appear in the internet version on BIMARSA may be reproduced without the permission of Mercantile Communications Pvt. Ltd. For reprinting rights, please write to US. Send us your feedback: CONTACT US ABOUT US HOME ADVERTISE WITH US |