o;/L rl9of]
lxp"sf] kxf8
k|sfz /fO{
bLgb'MvLÚ
ut c;f]hdf g]kfn kj{tf/f]x0f ;+3n]
cfof]hgf u/]sf]
cfwf/e"t kj{tf/f]x0f tflndsf] nflu #@ hgf
k|lzIffyL{ / & hgf u'?x?sf] 6f]nL nfª6fË uPsf] lyof] . xfd|f]
lglDt vfglkgsf] Joj:yf ug]{ lhDdfrflx+ cGgk"0f{ 6«]s;{ P08 PS;lkl8;gn]
kfPsf] lyof] . nfª6fª k|:yfg ug'{cl3 tLg lbg g]=k=;=sf] sfo{sIfdf
xfO{ clN6Ro"8 l;Sg];, km:6{ P8 / jftfj/0fL lzIffaf/] qmdzM k|sfz
clwsf/L, 8f= lgltg yfkf / kL=6L= z]kf{
s]?ªÚn] k|lzIf0f lbg'ePsf]
lyof] . To;aLrdf g]k;+n] klg tflnd]x?sf] nflu tflndsf] p2]Zoaf/] 5f]6f]
6Ns k|f]u|fdÚ u¥of] . pQm sfo{qmddf ;+3sf dxf;lrj e"ldnfn
nfdfn] ;+3sf] p2]Zo, g]kfndf olQsf kj{tf/f]xLx? eP/ klg cGt/f{li6«o:t/sf
gx'g' cflb sf/0fx?af/] rrf{ ug'{ef] eg] tflnd cfof]hgfsf ;+of]hs Pj+
;+3sf ;b:o nfSkf bf]h]{ z]kf{n] lagf6]lSgsn 1fg kj{tf/f]x0fdf hf"bf
s:tfs:tf sl7gfOx?sf] ;fdgf ug'{k5{ eGg]af/]df cfkm\g} pbfx/0f
lb+b} Psk6s cGgk"0f{ r9\g hf"bf kms{g] qmddf cfkm"
lrlKnP/ n8]sf], hfkflghx? cfOk'Ubf;Dd em'l08P/} /x]sf] / pgLx?n] p4f/
u/]sf], Tof] cj:yfdf cfkm" ;/bf/ eP klg cfTdUnfgLn] kfgLkfgL
ePsf] atfpg'eof] .
laxfg} xfd|f] uf8L ;f]x|v'§]af6 5'6\g]
elgP tfklg cd[t ;fOG; SofDk;df ;]gfsf] 3]/fleq k|x/Ln] clvn -qmflGtsf/L_sf
ljBfyL{x? kqmfp ul//x]sfn] uf8L k|j]z gkfP/ / w]/} k|lzIffyL{x? cNdlnP/
l9nf] eof] . lsgeg] dNn xf]6ncufl8 e]nf x'g] ;Nnfx ePsf] lyof] . h]xf];\
xfd|f] a; uGtJotkm{ nlDaof] . lqz'nLdf
lbjfef]hÚ ul/of] . af6f]
lalu|Psfn] w'~r] gk'Ub} uf8Laf6 cf]ln{P/ k}bn lx+8\of}+ . l;dl;d kfgL
kl//x]sf]n] ;a} hgf cfkm\g} ;'/df lyP . /flt l9nf] u/L w'~r] k'Uof}+
. laxfg xfd|f] n:s/ nfª6fªnfO{ nIo u/L lx+8\of] . ;Sg]x? b'O{ lbgd}
nfª6fª k'u], lx+8\g g;Sg]x? $ lbgdf . xfd|f] cfwf/ lzlj/ Sofl~hg u'Dafdf
v8f eof] . n~rkl5 OlSjkd]G6 l/r]s eof] . To;kl5 kl/ro cfbfgk|bfg
eof] eg] u|'k ljefhg klg ToxL lbg eof] . d, ?b|, cf]ª\r' / sdf{ bf]h]{
;/ ;"u} k¥of}+ . kl5 k|d'v k|lzIfs cfªgf]a'{ ;/;"u k/]sf
lyof}+ . xfdLn] l;s]sf ljifox? lyP g6 -uf"7f]_ agfpg],
rS;k|]m08sf] ;xfotfn] P+s/ ;]6 ug]{, /s lk6g s:tf] 7fp"df
/fVg], /s SnfOlDaª, l/e/ qml;ª, P+s/ ;]l6ª, h'dl/ª x\ofªcf]e/ cflbcflb
. oL tdfd ljifox?sf] Jojxfl/s k|lzIf0fkl5 xfd|f] ;d"x :gf] SnfOlDaªsf]
nflu pls{dflkstkm{ nfUof] . pls{df r9\g'cl3 xfdLn] ;]Nkm /]:So",
;]Nkm P/]:6, 8}8Dofgsf] ;xfotfn] P+s/ ;]6 ug]{, cfO;SnfOlDaª -xfp
6' jfNs_ s;/L lx+8\g], :6]k rfNg] ljleGg 6]lSgsx? l;Sof}+ . k|To]s
;f"emkv Yof}/L Snf; x'GYof] . Ps lbg s]xL aGw'x? ysfO{ d]6\g
sf8{ v]ln/x]sf lyP . ;/n] af]nfp"bf klg gcfPkl5 bfl5/L ;/n] ;r]t
u/fpg'k/]sf] lyof] . x'g t w]/} k|lzIffyL{x?sf] rfxgf gdfvfª lks r9\g]
lyof] . t/ s]xL k|lzIffyL{x?sf] :jf:Yo l:ylt / 7fp"sf] ;d:ofn]
ubf{
pls{dfÚtkm{ nfUg'k¥of] . laxfg ;a]/} lx+8\g'sf] kmfObf
& gaHb} xfd|f] 6f]nL ;ld6df k'Uof] . prfOsf] lx;fan] %& ;o
@) dL6/ dfq} eP tfklg Toxf"af6 b]lvg] lxdfnx? clg sf7df8f}+ pkTosf
h;nfO{ Tof] a]nf afSnf] s'lx/f]n] 9fs]sf] lyof] . oL ;asf] b[Zofjnf]sgkl5
xfdLn] wLt d?~h]n cfcfkm\gf] 5fof"lrq ptf¥of}+ . To;kl5
lsn';/sf] lel8of]leq klg s}b eof}+ . Tof] a]nf ;a}n] dg vf]n]/ /fli6«o
uLt klg ufof}+ .
Ps lbgsf] cf/fdkl5 xfdL Sofl~hg kmls{of}+
. eJo?kdf
nf:6 8]Ú dgfOof] . lgdf bfOn] nf:6 8]sf] lglDt
b'O{ Rofª\u|f / ;f]d/;sf] klg Joj:yf ug'{ePsf] /x]5 . To;} klg
;f]dx? Sofl~hgsf k|To]s 5fk|f rfxf/]sf, To;dfly=== h]xf];\, xfd|f]
u|'ksf ;a} ;b:ox?n] :6fkmx?nfO{ o;f]
kqd\ k'ikd\Úsf] Joj:yf
u¥of] .
PlS;n]G; ;le{;Úafkt . x'g klg c? a]nf -klxn]sfn]_ k|lzIffyL{
:jo+n] l;+xb/af/ ;fg]{, cfkm}+ kl:sP/ vfg] ug'{kYof]{ /] t/
xfdLn] To:tf] ug'{k/]g . To;dfly bfh' lgdfsf] x"l;dhfsn] t xn
g} u'~hfodfg x'GYof] . xfdL lyof}+ lbg]z efO, lszf]/, ?b|, lajn, /fh',
bLks / d, hf] tflnd cjlwe/ ;dLk /x\of}+ oBlk w'd|kfgsf lglDt d ;xdt
lyOg lsgls dnfO{ c;/ 6fpsf] b'Vg] / ef]ld6 x'g ;xof]uL x'g] x'gfn]
. oxf" lbg]z efOsf] avfg gu/L d}n] w/} kfOg lsgeg] pgL 8LaL nfdfsf
-xfn ;fdfGo k|zf;g ;xfos dGqL_ 5f]/f /x]5g\, t}klg pgn] s'g} To:tf]
;+s]t;Dd b]vfPgg\ . cem sltko ;fx|f]ufx|f]df ;xof]uL eOlbP d]/f]
lglDt . d}n] ;f]r]sf] lyP", 7"nfa8fsf] 5f]/f], 7fn"kg
g} b]vfpnf . t/, laNs"n} unt ;f]r]5' . kl5 d}n] lbg]z efOnfO{
o;af/] atfP . pgn]
xf] / < ;a} Ps} x'"b}gg\ lg, d cfkm\g}
9+un] af"Rg rfxG5' . KnLh dnfO{ a'af;"u ghf]8\g';\ n bfO,
d lbg]zsf] klxrfg lnP/ lrlgg rfxG5'Ú eg] .
d}n] o;k6s dg} df/]/ a;]sf] lyP"
t/ stfaf6 o'4 ;f]N6L cfP/
nf:6 d'ed]G6Údf 3R3Rofof] . nfSkf
bfOn] klg xfd|f] clkm;df -;L 6' ;ld6_ kmf]g u/]/ d]/f] ;xeflutf lglZrt
ul/lbg'ef] .
lkmÚsf] lglDt
r]sÚ lbg'cl3 l/~hL bfOn] d]/f]
af/]df s]xL ;Demfpg'ef], h'g :jfefljs klg lyof] . lsgeg] d]/f]af/]df
x/]skN6 lkmN8df hf"bf :6fkm aGw'x?n] gfgfef"tLsf sDKn]g
Nofp"bf /x]5g\ . h'g s'/f l/~hL bfOn] ;DemfPkl5 yfxf kfP"
. o;/L nfSkf bfO, ;Gb]z, o'4 / l5l/ª bfOsf] klg 7"nf] xft /x\of]
cfwf/e"t kj{tf/f]x0f tflnd lng kfpgsf] lglDt . To;df l/~hL bfO
t d'Vo ;|f]t JolQm g} x'g'x'G5 . o;/L d}n] bIftfsf] klxnf] v'8\lsnf]
kf/ u/]+ .
To;kl5 aNn
yfxf x'G5
zflns/fd ltdN;]gf
k|mfG;]nL cy{zf:qL uL ;f}/d]gn] Ps 7fp"df eg]sf
lyP ls ef/tLo ;dfhdf JofKt lx+;f zx/L sf/0fn] hlGdPsf] lrh xf] . dWodju{
pvfl8g', pGd"ng x'g' / ;dfhåf/f PSNofOg' o;sf s/f0fx? x'g\ .
7Ls To;}u/L ;g\ !(#! df lnof]g 6«f6:sLn] Ps kqdf n]v]sf lyP ls
k]6L
a'h'{cfÚ cyf{t\ lgDg k""hLkltju{ g} tfgfzfxL zf;gsf] jf:tljs
cfwf/ xf] .
;dsfnLg ;Gbe{df oL egfOx? xfd|f nflu lsg pNn]vgLo
5g\ eg] clxn] xfd|f] b]z lx+;fsf] bf}/af6 u'lhO/x]sf] 5 . clg csf]{lt/
;+j}wflgs k|lqmofcg';f/ g} hgtfsf df}lns clwsf/x? lgnlDat ul/Psf 5g\
. b]zsf] dfglrqsf] Pp6f kf6f]df /Qmkftk"0f{ df/sf6 rln/x]sf]
5 eg] csf]{ kf6f]df df}lns clwsf/x?dfly k|ltaGw nufOPsf] 5 .
ef/tLo ;dfhdf ljBdfg lx+;fsf sf/0fx? g]kfnL ;dfhsf
nflu klg nfu" x'G5g\ eGg t ;ls+b}g clg ;dfhsf] Pp6f ju{sf] ju{l:yltdf
cfpg] sf/0fn] dfq} lx+;f pTkGg x'G5 eGg klg ;ls+b}g . t/ uL ;f}/d]gsf]
7DofO{ 7Ls} 5 eG]g dnfO{ nfU5 . g]kfnL ;dfhdf dWodju{ tjfxLsf] lzsf/
alg/x]sf] 5 . clg c? ju{sf] klg 6f6 pN6fO{ ltj| 5 . ;dfhsf wgL ls;fg
/ lgDg k""hLkltju{ cfkm\gf] cl:tTj /Iffsf] n8fO" nl8/x]sf
5g\ . gf]s/zfxL ju{ pbLodfg ju{sf ?kdf pbfO/x]sf] 5 / bnfn k""hLkltx?
df]6fO/x]sf 5g\ . To;sf] 7Ls pN6f] /fli6«o k""hLkltju{ b'AnfO/x]sf]
5 . cfhsf] ljZjdf cy{tGq / /fhgLlt Pp6f l;Ssfsf b'O{j6f kf6f dflgG5g\
. c7f/f}+ ztfAbLsf] o"/f]kdf cfw'lgs cy{zf:qnfO{ cy{zf:q dfq
geg]/ /fhgLlts cy{zf:q elgGYof] . c7f/f}+ ztfAbLsf o"/f]k]nL
cy{zf:qLx?n] g} ;dfhdf sfod /xg] l:y/tf, zflGt / k|ultsf sf/0fx?nfO{
Tof] ;dfhsf] /fhgLlt / cy{tGqdf vf]Hg] j}1flgs k2ltsf] ljsf; u/]sf
x'g\ .
ToxL eP/ k|d z]/axfb'/ b]pjfn] d"Nof+sg dfl;s
klqsf;"usf] cGtjf{tf{df hgtfsf ofjt ;d:ofx? / cK7\of/fx? ljut
!@ jif{df pTkGg ePsf xf]Ogg\, klxn]b]lv g} ;d:ofx? lyP eGg'ePsf] 5
. o; egfOsf cfwf/df z]/axfb'/ b]pjfn] h;/L u}/lhDd]jf/ 9+un] b]zsf
ofjt ;d:ofx? pTkGg x'g'sf sf/0fx?nfO{ k~rfot / Tof]eGbf cl3s k"j{jtL{
zf;g;Qfx?sf yfKnfdf xfn]/ cfkm" pDsg] k|of; u/]sf 5g\, To;sf]
;fy} b]zsf] /fhgLlts ajf{bLn] g} cfly{s ljifdtfnfO{ sfod /flv/x]sf]
s'/f klg pNn]v u/]sf 5g\ . /fhgLltdf tkfO"nfO{ yfxf 5, x/]s kl5Nnf]
zf;sn] cl3Nnf] zf;snfO{ bf]if nufp"5 . x/]s cl3Nnf] wfdLn] kl5Nnf]
wfdLnfO{ bf]if nufPem}+ clg x/]s kl5Nnf] 8fS6/n] cl3Nnf] 8fS6/nfO{
bf]if nufPem}+ .
t/ klg xfd|f] ;dfhn] kof{Kt ax; gu/]sf] / 5nkmndf
gNofPsf] Pp6f k|Zg 5, ul/aL s;/L pTkGg x'G5 < To;sf] k|wfg sf/0f
s] xf] < ul/aL lgjf/0fsf ;DaGwdf b]zdf hlt 5nkmn x'G5 t/ ul/aL
s;/L pTkGg x'G5 eGg] s'/fsf a/f]df Tolt 5nkmn x'"b}g . h;/L t:s/n]
t:s/L lsg x'G5 / s;n] u5{ eGg] s'/fsf a/f]df 5nkmn rnfp"b}g,
h;/L 3':ofxfn] 3';vf]/L s;/L x'G5 / s;n] 3'; vfG5 eGg] s'/fsf af/]df
5nkmn rnfpg rfx"b}g, h;/L sld;gvf]/n] sld;g s;/L vfOG5 / s;n]
vfG5 eGg] s'/fsf af/]df 5nkmn rnfpg rfx"b}g, 7Ls To;/L g} zf]ifsx?
zf]if0f s;/L ul/G5 / s;n]s;n] u5{ eGg] s'/fsf af/]df 5nkmn rnfpg
rfx"b}gg\ .
o:tf] kl/l:yltdf ul/aL pTklQsf k|wfg sf/0fx? g} vf]lh+b}gg\
. To;}n] k""hLjfbL a'l4hLjLx? ul/aL pGd"ngsf gfddf
s'lx/f]df lkn rSs/ nfO/xG5g\ . o; ;DaGwdf k|wfgdGqL z]/axfb'/ b]pjf
csf]{ 7fp"df eGg'x'G5 zf;g hgtfsf] xf] / o;sf] :jfldTj
hgtfd} 5 . o;y{ k|hftGqdf x/]s s'/fsf] lgsf; hgtfnfO{ ;jf]{k/L dfg]/
sfd ubf{ qmlds?kdf x'"b} hfG5 .
oxf"g]/ k|Zg p7\5, ul/aL pGd"ngsf nlfu NofOPsf
elgPsf sfo{qmdx? s;sf] kxnsbdLdf NofOPsf x'G5g\ < s;sf] g]t[Tjdf
ltgLx?sf] ;+of]hg ul/G5 < pQ/ k|i6 5 ls oL ;a} sfo{qmdx?df ltg}
e|i6 gf]s/zfxx? / /fhgLlt1x? g} xtf{stf{ /x]sf x'G5g\ . s;/L oxf"g]/
>Ldfg\ k|wfgdGqLn] eg]em}+ hgtf ;]jfk/L eP < /, eO/x]sf 5g\
< oxf" t zf]sx? g} zf]if0f pGd"ngsf cleoGtf x'G5g\ .
oxf" t sld;gvf]/x? / 3':ofxfx? g} ;'zf;gsf cleoGtf x'G5g\ . oxf"
t au/]x? g} zflGtb"t x'G5g\ . oxf" t afhx? g} clx+;fsf k|rf/s
x'G5g\ . k|mfG;]nL cy{zf:qL uL ;f}/d]gn] ;+s]t ug{ vf]h]sf] s'/f ul/aL
al9/x]sf] 5 / ef/tLo ;dfhdf dflg;x?sf] 6f6 pN6fO{ ltj| alg/x]sf] 5
eGg] g} xf] . dflg;x?sf] 6f6 pN6fO{sf] k|lqmofsf] z'?jft s;/L x'G5
t < ul/aL sf] sf/0fn] ubf{ x'G5 . km]l/ ul/aL ;kgfh:tf] cd"t{
/ eujfgh:tf] cuf]r/ klg x'"b}g . To;f] eP ul/aL s;/L pTkGg x'G5
t <
cy{zf:qLx?sf cg';f/ ul/aL cfly{s zf]if0fsf] kl/0ffd
xf] . ul/aL Pp6f dfG5]n] csf]{ dfG5]sf] 5ftLdf nfQL cv8\sfP/ 3f"6L
lgdf]7\g] k|yfsf] kl/0ffd xf] . g]kfnL ;dfhdf d"nt ;ft k|sf/sf
zf]if0fx? ljBdfg 5g\ . t/ k""hLjfbL cy{zf:qLx?n] ltgLx?nfO{
sk6k"0f{ tl/sfn] kG5fpg] u/]sf 5g\ . zf]if0fsf ljljw ?kx?sf]
cGTo ug]{ ;jfnnfO{ 5nkmn / ax;sf] ljifoaf6 ;w+} cnUofpg] u/]sf 5g\
.
d ;DemG5', o; lbzfdf g]kfnsf] ;Gbe{df :juL{o s= t'n;Lnfn
cdfTo zf]if0fsf ljljw ?kx?sf] kbf{kmf; ug{ ;zQm x'g'x'GYof] . pxf"
efif0fsf] dfWodaf6 / n]vgsf] dfWodaf6 b'j}?kdf dfG5]dfly x'g] cfly{s
zf]if0fsf ?kx? / To;sf] cGTosf åf/x?sf] :ki6 JofVof ug{ ;Sg] cy{zf:qL
x'g'x'GYof] t/ v'nf /fhgLlt ubf{ cfkm\gf egfOx? /fVg kf}/fl0fs ldysx?sf]
ljDafTds k|of]u a9L ug'{kg]{ ePsfn] pxf" o; qmddf ljjfbf:kb klg
aGg'eof] .
xfd|f] ;dfhsf] ajf{bLsf] sf/0f cfly{s zf]if0f g} xf]
. To;df klg ;fdGt, hldGbf/ / k""hLkltx?åf/f ul/g] zf]if0f
bf];|f] 7"nf] zf]if0f xf] . log} sf/0fx?n] ubf{ xfd|f] ;dfhdf
lx+;f km}lnPsf] 5 / oL sf/0fx?sf] lgbfg geP;Dd lx+;fsf] bf}/af6 d'n's
pDsg;Sg] b]lv+b}g . log} sf/0fx?n] ubf{ ;dfhdf cl:y/tf / c/fhstf km}lnPsf]
xf] . oL k|j[lQx?sf] cGTon] g} d'n'sdf lbuf] zflGt Nofpg ;S5 .
6«f6:sLn] s'g lsl;dsf] ljZn]if0fsf cfwf/df
k]6L
a'h'{jfÚ cyf{t\ lgDg k""hLkltju{nfO{ tfgfzfxL zf;gsf] cfwf/
dfg]sf x'g\ yfxf 5}g . t/ ltg} dflg;x? lxhf] dfcf]jfbLnfO{ ;xof]u
uy]{, cfh ltgLx? g} ;+s6sfnsf ;dy{s ag]sf 5g\ . dflg;x?sf] o:tf] bxLlrp/]kg
cgf}7f]vfnsf] 5 . dflg;x? slt cj;/jfbL aGg ;s]sf xf]nfg\ . lbgdf Pp6fsf]
;dy{g, /ftdf Pp6fsf] ;dy{g .
g]kfnsf] Oltxf;df o'4kl5sf lbgdf cyjf lx+;fTds ;+3if{x?sf]
cGTokl5sf lbgdf ePsf /fhgLlts kl/jt{gx?sf] cg'ej klg xfdLl;t 5 . k[YjLgf/fo0f
zfxsf] o'4 cleofg vlr{nf] cleofg lyPg . :jb]zd} lgld{t o'4;fdu|Lx?sf]
k|of]un] b]zsf] s[lif / Jofkf/df Toqf] 7"nf] gsf/fTds cv;/ kf/]g
.
t/ ha g]kfnn] c+u|]h;"u / ef]6 tyf rLgl;t o'4
u¥of], ta p;sf] /fHosf]if l/lQof] . o;n] ubf{ cy{ cefj eof] / To;sf]
k|efj hgtfdf klg k¥of] . k"j{sf] vf]6fª / e]fhk'/sf] hg;+3if{nfO{
;/sf/n] @) jif{ nufP/ 6'+Uofof] eg] o; qmddf * hgfnfO{ kmf";Lsf]
;hfo" lbOPsf] lyof] . ptf klZrd g]kfnsf] kfvfkfgLdf t'n] ?xfgLsf]
g]t[Tjdf ePsf] ljb|f]xdf klg hgtf ;xefuL eP . l;kfxLx?s} ;xfotfn]
kj{t lhNnfsf] of] cfGb]fngnfO{ lgoGq0f ul/of] .
clxn] b]zdf o'4 k|of]hgsf lglDt h'g wg/fzLsf] k|of]u
eO/x]sf] 5, To;n] pTkfbgdf hgtfsf] hLjg:t/df emg\ 68\sf/f] k|efj kfg]{5
. dflg;x? emg\ w]/} 6f6 pN6fOsf] lzsf/ x'g]5g\ . ;f}/d]gn] emg]em}+
lx+;f g]kfndf zx/sf] sf/0fn] hlGdP klg ufp"sf] sf/0fn] hlGdP
klg o;n] emg\ 7"nf] dfqfdf k|ltlx+;fnfO{ hGdfpg]5 . xfdL Olyof]lkofnL
x'g]5f}+ o;f] t gegf}+ t/ s] s'/f ;To xf] eg] lx+;fsf sf/0fx?sf] cGTosf]
;+efjgf g]kfndf Tolt glhs b]lv+b}g .
s;n] df¥of],
s] yfxf <
?s'd . ut zlgaf/ ?s'd lhNnfsf] rf}/hxf/L uflj;sf]
j8f g+= ^ :ofnvf]nf ufp"sf] lkknrf}tf/L glhs} vf]nfdf g]skf -dfcf]jfbL_
sf ;z:q 5fkfdf/x?n] lj5\ofPsf] ljB'tLo w/fkdf k/L Onfsf k|x/L sfof{no
rf}/hxf/Ldf sfo{/t Ps hgf k|x/L hjfg 3fOt] ePsf 5g\ eg] ;f]xL ufp"l:yt
jfbL ;d'bfosf vs} jfbLsf] h]7f] 5f]/fsf] d[To' / sfG5f 5f]/fsf] cj:yf
clxn];Dd klg lrGtfhgs 5 .
rf}/hxf/Laf6 k|fKt hfgsf/Lcg';f/ zlgaf/sf] lbg Po/kf]6{sf]
;'/Iffsf] nflu vl6Psf] k|x/L 6f]nL lbp";f] tLg ah]lt/ hfh/sf]6
lhNnfsf] k'nd6]nfdf ;kf]6{ lng hf"bf #=#) ah] :ofnvf]nfsf] lkknrf}tf/L
glhs} vf]nfdf k'u]sf] a]nf dfcf]jfbLsf] PDa'; kmfo/ u|'kn] pQm ljB'tLo
w/fk ljikmf]l6t u/fPsf] lyof] / Ps hgf k|x/L 3fOt] ePsf lyP . pQm
w/fk ljikmf]l6t ePkl5 dfcf]jfbL kf6L{s]f kmfol/ª u|'kn] kmfo/ u/]sf]
/ hjfkmL kmfo/df k|x/Lsf] tkm{af6 klg uf]nL rnfOPsf] lyof] .
dfcf]jfbl / k|x/LaLr !% ldg]6 hlt bf]xf]/f] kmfol/ª
ePkl5 k|x/L ufp"n]sf] 3/x?df cf8 nfu]sf lyP eg] dfc]fjfbL 5fkfdf/x?
:ofnvf]nfsf] dfly h+unlt/ efu]sf lyP . hfh/sf]6sf] d6]nfdf /x]sf]
km:6{ /fOkmn u0fsf]
3Ú u'Ndn] nË /]~hsf] xltof/af6 kmfol/ª u/]kl5
eg] :ofnvf]nf ufp"sf vs]{ jfbLsf] h]7f] 5f]/f]sf] d[To' / sfG5f
3fOt] ePsf lyP .
;f]xL ;f"em $ ah] k|x/Lx? hfh/sf]6 k'nd6]nfdf
af; a:g uPsf lyP . csf]{ lbg -d+l;/ & ut]_ laxfg k|x/L / ;]gfsf]
u:tLn] rf}/hxf/L ?s'd]ufp"af6 l8NnLahf/ dNn, s]bf/ /fgf, l8nnL
xdfn, gflv/f ufp"af6 df]xg ;'gf/nufot % hgf, 6f6f ufp"af6
anaxfb'/ a'9f, gGb a'9f -rfd]_, t'nf/fd kf]v/]n, sfnLaxfb'/ a'9f,
:ofnvf]nf ufp"af6 /lt/fd aonf, s0f{axfb'/ sfsL{ / Ps hgf SofDk;df
cWoog/t ljBfyL{nfO{ cf"vfdf sfnf]k§L af"w]/ xftx? k5fl8kl§
af"wL rf}/hxf/Laf6 l5d]sL lhNnf hfh/sf]6 ;b/d'sfdsf] lhk|sfdf
nluPsf] s'/f rf}/hxf/Lsf :yfgLo hgtfn] atfPsf 5g\ .
pQm bf]xf]/f] le8Gtdf dfl/Psf jfbL hfltsf gjo'jsnfO{
s;n] df/]sf] xf] eGg] s'/f clxn];Dd :ki6 x'g ;s]sf] 5}g . t/ /Iff
dGqfnosf] lj1lKtdf eg] cft+ssf/L dfl/Psf] xf] eg]/ elgPsf] 5 . ptf,
lu/km\tf/Ldf k/]sf !( hgfdWo] !) hgfnfO{ b'O{ lbg;Ddsf] cg';Gwfgkl5
k|x/Ln] 5f]l8lbPsf] / cGonfO{ lx/f;tdf /flvPsf] s'/f yfxf ePsf] 5
.
h'g lbg 36gf eof], To;sf] ef]lnkN6 ;]gf / k|x/Ln]
cGwfw'Gb?kdf lu/km\tf/L u/]sf] s'/f Ps hgf k|ToIfbzL{ atfp"5g\
. lu/km\tf/Ldf k/]sf 6f6f ufp"sf anaxfb'/ a'9fnfO{ ahf/df Sof/]daf]8{
v]Nbfv]Nb} lu/km\tf/ ul/Psf] lyof] eg] lztn pRr dfljsf] sIff sf]7faf6
klg @ hgf ljBfyL{nfO{ abL{ nufPsf k|x/Lx?n] k9\bf k9\b} lu/km\tf/
u/L nu]sf lyP .
kf6L{
Pstf x'G5x'G5Ú
kf]v/f . g]skf dfn]sf dxf;lrj jfdb]j uf}tdn] zlgaf/
sf:sLdf cu'jf sfo{stf{x?nfO{ ;Daf]wg ub}{ g]skf -dfn]_ / Pdfn]aLr
kf6L{ Pstfsf] jftfj/0f l;h{gf eO/x]sf] atfpg'ePsf] 5 . d'n'ssf] lxt
/ kl/jt{gsf nlfu ca sDo'lgi6x?n] leGbfleGb} r'nfdf eft ksfP/ vfg]
cj:yf gePs]f s'/f atfpg'ePsf] 5 . ljutdf s]xL sdLsdhf]/L b'j}
kIfaf6 ePsf] :jLsfb}{ uf}tdn] PsLs[t sDo'lgi6 kf6L{ lgdf{0fsf] nflu
dfn]Pdfn]af6 PsLs/0fsf] k|lqmof cufl8 a9fOg'kg]{ atfp"b}
o;df sfo{stf{x?nfO{ tof/ /xg lgb]{zg lbg'eof] . h'g sfo{stf{n] kf6L{
Pstfsf] lj/f]w u5{, 7"nf] kf6L{df uP/ sfd ug{ ;Sb}g, p;n] dfn]
kf6L{ klg agfp"b}g dxf;lrjsf] :ki6 lgb]{zg lyof]
h;n] kf6L{ Pstfsf] lj/f]w u5{, pm sfd gug]{ ukmf8Ldfq} xf] . cfkm"
dfn]Pdfn] Pstf ug]{ k|lqmofsf] cf}krfl/s k|lqmofdf nfluk/]sf]
atfp"b} g]skf Pdfn]sf g]tfx? klg o;df tof/ /x]sf] pxf"n]
atfpg'eof] . lxhf] dfn]sf g]tf;"u xft ldnfPkl5 3/df uP/ ;fa'g
kfgLn] xft w'g'k5{ eGg] dfgl;stf /x]sf Pdfn] g]tfx?n] xfdLnfO{ kf6L{
Pstfsf nflu xflb{s cfdGq0f ul//x]sf 5g\ eg] s] xfdLn] pgLx?sf] ;bfzotfnfO{
pk]Iff u/f}+ < dxf;lrjn] sfo{stf{x?;"u k|Zg ug'{eof] .
v/fa dfG5]x? dfn]Pdfn] b'j} kf6L{df 5g\ t/ Pdfn]
kf6L{df ePsf c;n sfo{stf{x?sf] g]t[Tj kIf;"usf] k6sk6ssf]
bafj / d'n'ssf] jt{dfg kl/l:ylt, cGt/f{li6«o sDo'lgi6 cfGb]fng / Pp6}
gLlt, l;4fGt / sfo{qmd ePsf sf/0f dfn]Pdfn] Pstf cfhsf] ckl/xfo{tf
ag]sf] dxf;lrjn] 7f]s'jf ug'{eof] .
ef]ef]
tkfO{+sL 5f]/L s;}n] n}hfGg
bLk]Gb| bLgb'MvL
g]kfn sdz{ SofDk; dLgejg cfO{sd bf]>f] aif{df cWoog/t\
lszf]/ rflDnË Ps aif{df tLg k6s ;Dd 8]/f ;/] . kl5Nnf] k6s gof"afg]Zj/
v/Laf]6 l:yt lzj c5fdLsf] 3/df 8]/f u/L a:bf 6\jfOn]6 ;kmf gu/]sf]
lgx'"df c5fdLn] 6\jfOn]6df lbge/ tfNrf 7f]s]kl5 pQm 3/df 8]/f
u/La;]sfx?nfO{ 7"n} ;d:ofn] lk/f]Nof], oxf";DdsL] pgLx?
lbzflk;fj ug{ jfudtL g} k'Ug' k¥of] . sf7df8f}+sf 3/j]6Lx?sf]
t'R5 dfgl;stfsf] ;fgf] gd'gf xf]of] .
cfkm"n] k9\g rfx]sf] ljifo ufp"7fp"sf
SofDk;df gePkl5 df]/Ëaf6 sf7df8f}+ lelqPsf o'j/fh lnDa" cf/=cf/
SofDk;df kqsfl/tf ljifo /fv]/ k9\b}5g\, eg]+ pgL >d a'n]l6g ;fKtflxssf
;Djfbbftf klg x'g\ . 3fdkgLaf6 cf]ltg / rf/ kx/ /ft ;'la:tfn]
sf6\g l;gfdËn u}/Lufp" 8]/f u/L a:g k'u]sf lnDa" 3/j]6Lsf]
/ftf] lbg sr\sr\n] kfun h:tf] ePsf] atfp"5g\ . olt;DdsL cfkm\gf]
sf]7fdf cfPsf kfx'gfnfO{ tyfgfd ufnL ug]{, sf]7f ef8f lbg Ps lbgdfq
9Lnf eP kfv'/f ;'s]{/ s':tL g} v]Ng vf]Hg], pgLx?sf] 5f]/Lx?nfO{ cfkm\gf]
r]nL 7fg]/ af]Nbf ;f}tfsf] HjfO{+ em}+ lu4] b[li6n] x]g]{, Tolt dfq
geP/ vsf/ kmfNbf ;d]t ufnL vfg' kg]{ sf7df8f}+sf 3/j]6Ln] :yfkgf u/LlbPsf
;Eotf / ;+:sf/sf yk gd'gf x'g\ .
To:t} hLjgsf] uf]/]6f] klxNofpg sf7df8f}+nfO{ g+}
/f]Hg k'u]sf g'jfsf]6] gjbLk >]i7sf] kL8f klg rflDnË / lnDa"sf]
eGbf km/s 5}g\ . >]i7n] b}lgs kGw| nL6/ kfgL 3/j]6Laf6 kfp"5g\
. Ps cWoog cg';f/ k|To]s dfG5]n] b}lgs tLg nL6/ kfgL lkpg' k5{ . af"sL
/x]sf] !@ nL6/ kfgLn] vfgf ksfpg, wGbf ug{, sk8f w'g, g'xfpg' kbf{
;f]Rg;Dd ;lsGg . t;y{, >]i7 kfgL lng ;fj{hlgs wf/f]df hfg afWo
x'G5g\ . pQm wf/f]df kfgL yfKg hf"bf 8]/f u/L a:g]x?nfO{ gsf/fTds
b[li6sf]0fn] x]/L 306f}+ s'/fp"5g\ . :yfgLo afl;Gbfn] 3/j]6L
;Eotfsf] of] xf] t]>f] gd'gf .
cfkm\gf ;kgfx?nfO{ ;fsf/ kfg{ ;x/ lelqg]x?sf] eL8n]
ubf{ ;x/sf] hg3gTj tLa| a[l4 eO{ cfkm"nfO{ kfos kg]{ 7fp"df
clg eg] h:tf] sf]7f kfpg d'lZsn kg{ yfn]sf] 5 . h'g ;d:ofsf] e'Qmef]uL
s[lif ljsf; a}+s s]Gb|Lo sfof{nosf sd{rf/L tyf ;flxTosf/ clgn kf}8]n
klg x'g'x'G5 . ;flxTosf/ kf}8]n lxhf]cfh klg 8]/fdf a:b} cfpg'
ePsf] 5 . k+lQmsf/n] 8]/f ;DalGw lh1f;f /fVbf sljtfTds z}nLdf kf}8]nn]
eGg'eof]
Wjf";f] 6Dd w'nf] aË
eTs]sf r'Nxf] s:tf] crDd
nf}g eg s;/L ksfp" eft
8]/f ;/]sf] klxnf] /ft .
sf"rf bfp/f cfuf] gaNg]
w'jf"sf] d'Znf] s]xL grNg]
u'h'h'u'h'h' pDNof] eft
8]/f ;/]sf] klxnf] /ft .
emsfpgemsfpg nfu]sf] a]nf
dR58 b]vfp"5g cfkm\g} v]nf
p8'; cfp"5g\ tf"tLsf tf"tL
6]St} lx+85g\ 5ftL dfly .
/fd|/L lah'nL slxNo} aNb}g
ld6/sf] wf/f]df kfgL rNb}g
rsf]{ / emsf]{ dflnssf] aft
8]/f ;/]sf] klxnf] /ft .
;f"Rr} eGg] xf] eg] ;x/sf] kl/j]z sxfnL nfUbf]
5 . ljdf]rg dfl;ssf ;Dkfbs ;+s]t sf]O/fnfsf] efiffdfæ g9f"6L
eGg] xf] eg]+, /fhwfgLn] w]/} dgx?nfO{ a}u'gL aGg l;sfp"5 . 3/
ePsfx? sf]7f ef8fdf a:g]x?nfO{ lg:Sofp"5g\ .Æ
log} lg:SofOn] ubf{ cNkfOg :s"n k'/fgf] afg]Zj/sf
efO; lk|lG;kn tyf ;flxTosf/ afn cfjf/fnfO{ klg lrdf]6]sf] 5 . t;y{
sf7df8f}+sf 3/j]6L / cfkm\gf] 8]/fjfn hLjgsf] kl/efiff o;/L u5{g\
8]/f nfa/ h:tf]
3/kltsf] efp a9\bf
o:sf] nDafO{ a9\g]
3/kltsf] efp 36\tf
o:sf] nDafO{ 36\g]
slxn] k'mlsP/
slxn] v'lDrP/
d 8]/fleq
Pp6f l;Ë} ;+;f/ sf]r]/
dgfË] /fhf h:tf] x'G5'
bdfO{sf] afhf h:t} x'G5'
/, 3/kltsf] vfhf h:tf] x'G5' .
t/, lq=lj=lj sLlt{k'/df cWoog/t ?b| clwsf/Lsf] cfkm\gf]
8]/fjfn hLjg Hofb} pNnf;do /x]sf] atfp"5g\ . pgsf] cg';f/ laut
Ps aif{b]lv u'X]Zj/L wd{k|;fb ltjf/Lsf] 3/df 8]/f u/L a;]sf clwsf/Lsf],
3/j]6L;"u ;'dw''/ ;DaGw /x]sf] 5 . cfkm\gf] afa'cfdfn]
eGbf a9L dfof 3/j]6Laf6 kfP/ dVv k/]sf pgL h;sf] sf]7fdf h] kfs]sf]
5, Tof] ;f6f;f6 u5{g\ . clg slxn] sf"xL b'Mv ;'vsf aft klg df5{g\
. pg} wd{k|;fb ltjf/Ln] klxn] nfdf] ;do;Dd 8]/fjfn hLjg ef]u]sf /x]5g\
. Tolta]nf 3/j]6Ln] bf]Aa/ sf]7fef8f lt/fpg vf]h]sf] tLtf] oyfy{ ;+ufn]sf
ltjf/L cfh æ3/j]6L afÆ ePsf 5g\ . clwsf+z sf7df8f}+sf 3/j]6Lx?n] 8]/fjfnx?nfO{
bf]>f] bhf{sf] gful/ssf] ?kdf x]5{g lg eGbf pg} ltjf/Lls wd{kTgL
;Ltfb]jL eGg'x'G5æv} af pRr dfgl;stfsf] cefj egf}+ eg]+
sltko 3/j]6Lx? k9]n]v]sf lj4fg x'G5g\, t/ Jojxf/ eg]+ t'R5 . ;f"Rr}
eGg] xf] eg]+ cfkm\gf] 3/df 8]/fu/L a;]sfx?nfO{ bf]>f] bhf{sf]
gful/ssf] ?kdf x]g]{ pgLx?sf] cf"vf /tGwf]u|:t xf]nf, To:tf]
Jojxf/ ug'{ sf7df8f}+sf 3/j]6Lx?sf] kl/ro h:t} eO{;s]sf] 5 .Æ
sf7df8f}+df Psfw 3/j]6Lx? /fd|f] e]l6Ptfklg clwsf+z
v/fj k|a[lQs} x'G5g\ . nuftf/ kGw| lbg;Dd 8]/f vf]Hg tNnLg dl0f sf]OdL
3/j]6Lx?sf] Jojxf/b]lv cflht ePtfklg cfkm"n] vf]h]sf] h:tf] 8]/f
kfPsf 5}gg\ . kGw| lbgdf w]/} 7fp" 8]/f vf]Hg k'u]sf pgL cfkm"n]
eg] h:tf] geP/ xf]Og 3/j]6Ln] vf]h]sf] h:tf] dfG5] geP/ cfkm"
lj:yflkt ePsf] u'gf;f] kf]V5g\ . ;f"Rr} sf7df8f}+df 8]/f u/L
a:g]x?nfO{ 3/j]6Lx?n] 5'§f5'§} lgod P]gx? tof/ kf/]sf 5g\ .
8]/f a:gsf nflu st} hflu/] x'g} kg]{, st} kl/jf/ ;lxtnfO{ dfq sf]7f
lbg], st} s]6f dfG5]nfO{ dfq} 8]/f glbg] 3/j]6Lx?sf o:tf] k|jrg ;'g]kl5
hLjgsf] uf]/]6f] klxNofpg sf7df8f}+ l5/]sf sf]OdL olta]nf o;/L sGt
ljhf]udf k/]sf 5g\ . /, eG5g\
o;a]nf d]/f] dfg;k6ndf
cGt{åGbsf] DofUdf pl7/x]5
oxL a]nf g} hflu/ vf]hf}+ ls
Pp6L >LdtL vf]hf}+ <
of] ;x/sf] Pp6f s'gfdf
w]/} s'/f vfHb]]]}5'
geOgx'g] Pp6f sf]7f vfHb}5' .
w]/} vf]hfOx? aLr geO{ gx'g] Pp6f sf]7f vf]Hg] sf]OdLsf]
kL8f cfkm\g} 7fp"df 5, t/ /]l8of] g]kfn ;flxTo ;+;f/sf ;+rfns
tyf o'jfslj /d]z kf}8]nsf] /x/ eg] la5§}sf] 5 . cfh kf}ifsf] c7f/f}+
lbg, df3 nfUg w]/} 5}g\ . df3 eGg] lalQs} kfqf] / Sofn]G8/n] atfP
cg';f/ o;} ;dodf em\ofO{+ kfg]{x?sf] z'e;fOt . To;}n] xf]nf
kf}8]n klg o;kfnL æpgLnfO{Æ 8]/}df ePklg leofp"b}5g\ .
o;/L
d]/f] dgsf] s'gfdf Pp6f ;fgf] ;x/ lyof]
;x/df d]/f] 3/ t 5}g,
8]/} ePklg
ltdLnfO{ leofpg] /x/ lyof] .
t/, olta]nf rnlrq dgdlGb/sf uLtsf/ tyf rnlrq kqsf/
;+3sf ;lrj afa'/fdn] eg] rf/ kx/ /ft s6fpg] 8]/f dfofn'nfO{ vf]lhlbPtf
klg 3/j]6Lsf] Jojxf/b]lv 8/fPsf 5g\ . 8/fp"b} afa'/fd cfkm\gf]
dfofn'nfO{ 3/j]6Lsf] Joaxf/ ;'gfp"b}5g\
nfn6Lg afNg dl§t]nsf] ;xf/f
ltDfLn] vf]Hof} dfofsf] lsgf/f
e'g\e'g\ gu/
3/j]6L s8f 5, 8]/f g;/ .
sf7df8f}+sf 3/j]6Lx?sf af/]df y'k|} sndx?n] w]/} d;Lx?
vlr{Psf 5g\ . tfklg sfu s/fp"b} u5{, kLgf ;'Sg] k|j[lQ oyfjt\}
5 . Ps dlxgf cl3 8]/f ;/]sf cfkm\gf] dfG5] ToxL dlxgfsf] clGtd;Dd
e]l6b}+g . To:t} cnkq k/]sf 5g\ s'g} ;dodf ;flxTosf/ >j0f
d'sf?ª klg . d'sf?ª 3/af6 sf7df8f}+ kmls{"bf efph'n] bfh'nfO{
k7fPsL va/,dLtn] k7fPsf] s'/fpgL sf7df8f}+sf] d}ltb]jLdf 8]/ful/ a:g]
bfh'sf]df k'¥ofpg hf"bf Toxf"af6 8]/f ;/]sf] va/ kfPkl5
d'sf?ª /d0f bfOnfO{ o;f] eGb}5g\
t/ bfO
xh'/ t 8]/f kf] ;g'{ eP5
e]6\5' eGg] sqf] ljZjf; lyof] e]l6g .
ca of] df]/Ësf] cf"k sxf" kmfn'"
ca of] k};f ;/Lsf] t]ndf 8'afPsf] tfdf crf/ s] u?"
<
z'4 b'w vf/]/ aÚgfsf] s'/fpgL s:fnfO{ lbp" <
efph'n]
æxft}df lbg' x} gfgLÆ eg]/ k7fpg' efÚsf]
lr7L klg a'emfpg kfOPg .
lrGtf ef] bfO lrGtf ef]
of] cf"k, tfdfsf] crf/, s'/fpgL / lr7Lsf] eGbf
klg
xh'/sf] / 8]/fsf]
dnfO{ lrGtf ef] .
>j0f d'sf?ª h:t} cfkmGt e]6\g hf"bf a]kQf
kg]{x?sf] kL8f ;x/df vlgvf];|L ;fWo 5}g\ . o; ;DalGw ;d:of cfh
rsf]{ ?kdf b]vf k/]sf] 5 . ;'Ggdf cfPsf] lyof] log} ;d:ofx?sf]
;dfwfg ug{ g]kfn 8]/fjfn ;+3 @)%^ ;fnd} :yfkgf ePsf] 5 . ToxL ;+3sf]
af/]df hfgsf/L lng y'k|} ;do vlr{P klg k+lQmsf/ c;kmn /xg' k¥of] .
;+3sf] sfof{no kQf] nfu]g . clwsf+znfO{ o; ;+3sf] :yfkgf ePsf] 5 eGbf
cfZro{df k/] eg]+ sltkon] ;+3sf] gfd ;'g] kl5 s]xL /fxt kfOGYof] ls
eg]/ ljZj:t klg /x] . sf7df8f}+df 8]/f ;DalGw ;d:of rsf]{ ?kdf b]vf
k/]tfklg g]kfn 8]/fjfn ;+3 cfkm\gf] sfd sfo{jfxL cuf8L a9fp"b}g
lsg <
dn]l/ofnfO{
klg ;+s6sfn
sf7df8f}+ . k'gM b]vfk/]sf] cf}nf] -dn]l/of_ /f]u
lgoGq0fsf nflu t/fO{sf clt k|efljt tLg lhNnf emfkf, wg'iff / s~rgk'/df
/f]nAofs dn]l/ofÚ sfo{qmd nfu" ul/Psf] 5 . >L % sf]
;/sf/ :jf:Yo ljefu, Olk8]ldof]nhL tyf /f]u lgoGq0f dxfzfvfn] lbPsf]
hfgsf/Lcg';f/ k|ltjif{ !) nfv dflg; kLl8t x'g] u/]sf] cf}nf] /f]u
lgoGq0fsf nflu pQm sfo{qmd cltk|efljt t/fO{sf @^ j6f lhNnfdf lj:tf/}
nfu" ul/g]5 . g]kfnsf ;f]n'v'Da', sf7df8f}+, eQmk'/, nlntk'/nufotsf
lxdfnL, kxf8L lhNnfafx]ssf ^% lhNnfdf k|lt !) xhf/ dn]l/of kLl8tdf
( xhf/ s8f / ! xhf/ sd k|sf/sf] cf}nf]af6 kLl8t 5g\ .
s]xL jif{cufl8 pGd"ngsf k|zf;lgs afwf c8\rg,
bft[/fi6«x?n] ;xof]udf s6f}lt, k|fljlws ;xof]u tyf cfk"lt{ Joj:yfdf
sdL, ljiffbLk|lt k|lt/f]wfTds Ifdtfsf] ljsf;h:tf ;d:ofn] dn]l/of k'gM
km}lnof] . o;sf] nflu
/f]nAofs dn]l/ofÚ sfo{qmd nfu" ug'{k/]sf]
xf]Ú Olk8]ldof]nf]hL tyf /f]u lgoGq0f dxfzfvfsf lgb]{zs 8f=
dx]Gb|axfb'/ lai6 hfgsf/L lb+b} eGg'x'G5
klxn] dn]l/of
pGd"ng ul/P klg pNn]vgLo?kdf b]vf kg{ yfn]kl5 To;nfO{ k'gM pGd"ng
ug'{nfO{ /f]nAofs dn]l/of elgPsf] xf] .Ú
clw/fHosf !@ j6f lhNnfx? emfkf, Onfd, df]/ª, wg'iff,
dxf]Q/L, l;Gw'nL, s}nfnL, s~rgk'/, alb{of, gjnk/f;L, ;Kt/L / 88]nw'/f
dn]l/ofaf6 Psbd} k|efljt b]lvG5g\ .
b]zsf ^% lhNnfdf s'g} g
s'g} ?kdf dn]l/of b]lvP klg t/fO{sf @) lhNnfdWo] emfkf, wg'iff / s~rgk'/nfO{
;+j]bgzLn 7fg]/ ljZj :jf:Yo ;+u7gn] k|fyldstfleq /fvL of] sfo{qmd
z'? u/]sf] xf]Ú g]kfnsf nflu ljZj :jf:Yo ;+u7gsf k|ltlglw 8f=
sfN; jfUg/ eGg'x'G5
ljZjdf k|ltjif{ !) nfv dflg;sf] d[To'
x'G5 / %) s/f]8 cf}nf]af6 kLl8t 5g\ . g]kfndf rflx+ ! s/f]8 ^$ nfv
hg;+Vof cf}nf] k|efljt If]qdf a;f]af; ub{5g\ . sl/a !) xhf/ /f]uLdf
() k|ltzt efOe]S; / !) k|ltzt kmflN;kmf/d dn]l/of e]l6Psf] 5 .Ú pxf"n]
/f]nAofs dn]l/of ljZJofkL ;fem]bf/L cleofg ePsf] / pQm cleofgdf ljZj
:jf:Yo ;+u7g, o"lg;]km, ljZj a}+s / o"P8LkLnufot o"P;PcfO{8L
/ 8LPkmcfO{8L tyf :jL8]g, g]b/Nof08, gj]{, a]lNhod, nSh]Dau{, Sofgf8f,
k|mfG;, hd{g, O{O;L / O6nLn] ;xeflutf / ;dy{g lbPsf] hfgsf/L klg lbg'eof]
.
emfkfdf cf=j= )%&÷)%* df & xhf/ ! ;o @$ hgfsf]
k/LIf0fdf KnfHdf]l8od efOe]S; # ;o ## la/fdL / kmflN;kmf]/; ! ;o @&
u/L $ ;o %) hgfdf dn]l/of b]vfk/]sf] lyof] . To:t} s~rgk'/ lhNnfdf
$ xhf/ $ ;o ^ hgf cf}nf]af6 k|efljt ePsf lyP . /f]nAofs dn]l/of cleofgsf
af/]df ljZj :jf:y ;+u7gsf 8f= PG6f]g km]l/s eGg'x'G5
o;
cleofgsf] k|d'v nIo eg]sf] ;g\ @))% ;Dd dn]l/ofaf6 x'g] d[To'b/nfO{
() k|ltzt;Dd 36fpg] / la/fdL ;+Vof %) k|ltztn] 36fpg] xf] .Ú pxf"n]
xfn nfu" ul/Psf] lhNnfdf cfufdL % jif{sf] nflu *!) s/f]8sf]
sfo{of]hgf th'{df ul/Ps]f / o;cGtu{t ;ld{lnoG;, tflnd, ls6 lgoGq0f,
:jf:Yo lzIff tyf ;"rgfnfO{ d"n sfo{qmdsf ?kdf k|:t't ul/Psf]
hfgsf/L klg lbg'eof] .
d'n'ssf t/fO{ lhNnfsf clwsf+z hg;+Vof vf;u/L ef/tsf]
ljleGg /fHodf sfdsf] nflu hfg] / Toxf"sf afl;Gbf g]kfn cfpg]
u/]sfn] dn]l/of /f]u lelqPsf] kfOG5 . b]zdf cf}nf] pGd"ng ;+3sf]
:yfkgf / ljutsf s]xL jif{otf lgoGq0fsf sfo{qmdn] ;kmntf kfP klg jt{dfg
cj:yfdf lgs} ;hutf ckgfpg'kg]{ b]lvG5 . clxn]sf] l:yltsf ;DaGwdf /fli6«o
sfo{of]hgf k|d'v 8f= P;=kL= af":tf]nf ;Gt'i6 b]lvg'x'G5 . pxf"
eGg'x'G5 æxfn;Ddsf] pknlAwcg';f/ k|lt Ps xhf/ JolQmdf /f]uLsf]
;+Vof PseGbf sd /x]sf] 5 . xfd|f] nIo eg]sf] of] ;+Vof tLg jf tLgeGbf
sd ug'{ xf] . k|To]s Ps ;o k/LIf0fdf % j6fdf cf}nf] k/hLjL e]l6G5g\
. tTsfn pkrf/ ul/G5, ;fx|f] l;ls:t la/fdLnfO{ pko'Qm cf}iflw pkrf/sf]
Joj:yf ul/G5 . jif{sf] @ k6s ls6gfzs ljiffbL 5s{g] ul/G5 . :jf:Yo
lzIff sfo{qmd ;~rfng ul/Psf] 5 .Æ
;DalGwt lgsfon] k|of; ubf{ub}{ klg cf}nf] dxfdf/Lsf]
?kdf b]vfk/]sf] 5 . /f]uLsf] l:yltdf hl6ntf Nofpg] kmflN;kmf/dsf]
k|sf]k ^% b]lv *) k|ltzt;Dd b]lvPsf] 5 . Snf]/f]lSjg tyf ;fNkmflS;g,
kfO/fldyfldgk|lt k/hLjLsf] k|lt/f]w Ifdtf al9/x]sf] kfOPsf] 5 . l5d]sL
d'n's ef/t;"u v'nf ;Ldfgfsf] s/f0f o;n] ;lqmo /xg] cj;/ k|fKt
u/]sf] 5 . log} sf/0fn] /f]nAofs dn]l/of sfo{qmd ckl/xfo{ /x]sf] wf/0ff
;DalGwt lgsfox?sf] 5 .
/f]nAofs dn]l/of sfo{qmdcGtu{t tL If]qdf dn]l/oflj?4
cf}iflw 5s{g], :jf:Yo lzIff tyf ;"rgf s]Gb|sf] ;dGjodf hgr]tgf
/ ;xeflutfsf] nflu :jf:Yo lzIff sfo{qmd ;~rfng ug]{, :yfgLo ;d'bflos
;+3;+:yfnfO{ kl/rfng ug]{, k"j{;"rgf, k"j{tof/L
/ lgoGq0fnfO{ ;'b[9 kfg]{, yk pkrf/ s]Gb| :yfkgf ug]{, u|fld0f:t/d}
dn]l/ofu|:t If]qsf] juL{s/0f / cfw'lgs ;"rgf k|ljlwsf] :yfkgf
ug]{ / ljiffbLo'Qm em'n / cGo ;fdfgsf] ljt/0f ul/g] s'/f dxfzfvf lgb]{zs
8f= lai6 atfpg'x'G5 .
hgss'df/ /fjn
e'6]sf ds}h:tf
lgdf{tfx?
ljZjdl0f ;'j]bL
e[s'6Ld08ksf] xªsª ahf/df Zofdk|;fv avtLn] a]Rg] gSsnL
Sof;]6 / czf]s zdf{n] rnlrq of] dfofsf] ;fu/df ljZjk|l;4 uflosf 8fogf
lsËsf] ;L=8L=af6 h:tfsf] t:t} cfjfh g} ;f/]/ cl8of] Sof;]6 a]Rg]df
s'grflx+nfO{ k|ltlnlk P]gcGtu{tsf] ck/fwL eGg] låljwf oxL+af6 z'?
x'G5 . clxn] k|ltlnlk P]gsf] k|efjsfl/tfdfly k|Zg t]:of{p"b}
czf]s zdf{ elg/x]sf 5g\
kfO/];L eof] .Ú
kfO/];LÚ
eGg ghfg]/
kfO;]/LÚ eGg] bnaxfb'/ a'9fyf]sL -du/_ b]lv c+u|]hLdf
kfO/];LÚsf] :k]lnË n]Vg ghfGg] 6+s nD;fn;Ddsf lgdf{tfx? cxln]
czf]ssf] kfO/];L cfGbf]ngdf h'6]sf 5g\ . ptf sdf{ yf]G8'kx? kfO/];Lsf]
cy{ ga'em]/ ;LkfO/]8\; x\jL:sLn] :kf]G;/ u/]/ kfO/];L gfd /fv]sf]
xf]nf eG5g\ .
k|sfzgsf] kl/efiffleq k|ltlnlk P]gn] rnlrqnfO{ klg
;dfj]z u/]sf] 5, ;+:s[lt dGqfnodf k|sfzgsf] clws/f btf{ u¥of] eg]
k|sfzgdfly ePsf] k|ltlnlksf lj?4 sfg"gtM pkrf/sf] Joj:yf 5 eGg]
hfgsf/L gePsf czf]s zdf{x? k|ltlnlk P]gsf] k|efjsfl/tfsf] k|Zg p7fP/,
lx+l8/x]sf 5g\ . /, czf]s zdf{s} lgdf{tf ;+3sf ;b:o lr/~hLjL a:g]t
eG5g\ æ;f]emf;femf lgdf{tfx?nfO{ emf]nfdf xfn]/m lgdf{tfnfO{
e'6]sf] ds}h:t} u/L rkfpg klNsPsfx?n] P]g k9\g] km';{b sxf" kfp"5g\
/ <
dxfslj nIdLk|;fb b]jsf]6fn] ;g\ !(^) df klxnf]k6s
g]kfndf k|ltlnlk P]gaf/] JoQm u/]sf] ljrf/, lj=;+= )@@ ;fndf ag]s]f
k|ltlnlk P]g / pQm P]gdfly )%$ ;fndf ePsf] klxnf] ;+zf]wg;Ddsf s'/fx?df
oL ds} lgdf{tfx? hfgsf/ 5}gg\ . /, logLx? g} k|ltlnlk P]gsf] cu'jfO{
u/]/ h'"ufdf tfp nufpg yfNb}5g\ . ljut !) jif{b]lv k|ltlnlk P]gsf]
k|efjsfl/tfsf ljifodf af]Nb} lx+8]sf ;Gt]fif zdf{ / s'df/ a:g]tx?nfO{
yfxf 5 ljb]zL /fi6«x?df k|ltlnlk P]gsf] slt k|efj 5 . g]kfn,
hxf" v/bf/nfO{ lrof vfg] k};kf lbPg eg] To;n] t x]K5 eg] oL ;Gtf]if
zdf{x?nfO{ s;n] tna lbPsf 5g\ / logLx? uf"; 5f]8]/ k|ltlnlk P]gdf
nfu'g\ < s]xL ;docufl8 Pp6f cGtlqm{of sfo{qmddf s'df/ a:g]tn] eg]
æxfdL slk/fO6 k|f]6]S;gsf] s'/f lnP/ dGqLHo"sf]df uof}+, xfdL
uPsf] s]xL lbgkl5 kfO/];L ug{ klNsPsfx? dGqLHo"sf]df uP/ slk/fO6
vf/]h x'g'k5{ eg yfn] .Æ xf], a:g]tsf] s'/fdf kL8f 5 . t/ oxf"
s'/f u/f}+ 1fgsf] . s'df/ a:g]tnfO{ cGtlqm{ofdf kqsf/ j;Gtk|sfzn]
k|Zg ug'{eof] ætkfO{+sf] gf]l6;df cfPsf To:tf dfG5]x? sf]sf]
x'g\, atfpg ;Sg'x'G5 <Æ clg s'df/ a:g]tn] hjfkm lbP æxfd|f]
gf]l6;df sf]xL klg 5}g====.Æ kl5 s'/f a'em\b} hf"bf s'df/ a:g]tnfO{
gf]l6;Ú eg]s} yfxf /x]g5 . o:tf 5g\ slk/fO6 k|f]6]S;gsf
g]tfx? .
rnlrq alnbfgsf lgdf{tf Zofd ;fksf]6f lgdf{tf ;+3sf]
Goflos ;ldltsf] ;efklt ePsf] a]nf ;fksf]6fs} g]t[Tjdf ;of}+ r]f/x?
;dfTg] sfd ePsf] lyof] . ;dfTb} hf"bf kl5 lgdf{tf ;+3d} ljjfb
eof] . ;dfltPsfx? ;a} 5f]l8P . ufos s'df/ a:g]tsf] g]t[Tjdf kf]xf]/
;fn krf;eGbf a9Lsf] ;+Vofdf snfsf/x? nfu]/ Go"/f]8sf Sof;]6 /
eL;L8L k;nx? 5fkf dfbf{ krf;f}+ JolQmx? kqmfp k/] . t/ tL kqmfp k/]sfx?
ef]lnkN6 pHofnf] x'"bf km]l/ gSsnL Sof;]6 laqmL ul//x]sf] cj:yfdf
e]l6P . o;/L kqmfp kg]{, 5fkf dfg]{ / k|ltlnlk P]gsf kIfdf nfUg] dfG5]x?
w]/}k6s cfP, uP . t/ P]g gk9\g], c+u|]hLsf] ;fdfGo 1fg ghfGg] a'Ëfx?n]
g]t[Tj u/]sf] e/df k|ltlnlk P]g ;lqmo x'g] ;+efjgf 5}g . o;sf] k|efjsfl/tf
cfhsf] ;a}eGbf 7"nf] r'gf}lt xf] . t/ r'gf}lt lbg] / ;fdgf ug]{sf]
k|fl1s:t/ ldNg'k¥of] ds} rkfP/ x'b}g .
cnsfk'/L aGb}5
sf7df8f}+
sf7df8f}+ . ;fs{ ;Dd]ngsf] tof/Lsf nflu ;/;kmfO{ tyf
;8s la:tf/ sfo{df ;/sf/sf] ;dfgfGt/ em}+ nfUg] u/L cfkm\g]f sfdnfO{
cl3 a9fPsf] sf7df8f}+ dxfgu/kflnsfn] ;fs{ ;Dd]ngkZrft\ klg ljsf; lgdf{0fsf
sfdx?nfO{ gof" k|of]usf ;fy ltj|tf lbg] ePsf] 5 . ;fs{ ;Dd]ngcufl8
kvf{nx?df 6f"l;Psf kf]i6/ x6fpg], ljleGg 7fp"df au}+rf agfpg]
/ s]xL 7fp"df ;8s la:tf/ ug]{ sfo{ u/] tfklg ;fs{ ;Dd]ngkZrft\
sf7df8f}+sf] d'xf/ km]l/g] vfnsf sfo{x? x'"b}5g\ .
o:tf gof" k|of]usf sfdx?nfO{ sf7df8f}+ dxfgu/kflnsfleqsf
Jo:t ;8sx?df sl/a @@ lsnf]ld6/ a/fa/ 5'§}| ;fOsn n]g agfpg], ljz]if
lsl;dsf au}+rf agfpg], @^ j6f cfsfz] k'n agfpg], c08/u|fp08 kfls{ª
agfpg] / sl/a !^ /f]kgL hUufdf Nof08k'lnª agfpg] /x]sf 5g\ . oL ;Dk"0f{
sfo{x? cfkm\gf] af"sL /x]sf] ;f9] Ps jif{s} sfo{sfnleq k"/f
ug]{ s'/f s7fdf8f}+ dxfgu/kflnsfsf d]o/ s]zj :yflkt atfpg'x'G5 .
xfn ;fs{ ;Dd]ngnfO{ nlIft ul/P tfklg ;fs{ ;Dd]ngkZrft\
sf7df8f}+ zx/nfO{ Jofkfl/s/0f ug]{tkm{ ltj|?kdf sfd x'g]5 . dxfgu/kflnsfn]
;fs{ ;Dd]ng;Dd zx/nfO{ :jR5 /fVgsdf] nflu lgs} s;/t u/]sf] 5 . kmf]xf]/
af]Sgsf] nflu !) j6f gof" l6Kk/ vl/b u/]sf] / ;8s k]6Ldf a;]/
efUg] Pj+ Jofkf/ ug]{ JolQmx?nfO{ k"0f{?kn] x6fpgsf] nflu ^)
hgf gu/k|x/L;d]t ylkPsf] s'/f gu/k|d'v :yflktn] atfpg'eof] . clxn]
km'6kfysf Jofkf/L Pj+ duGt]x? ;8s k]6Laf6 k"0f{?kn] x6fOPsf 5g\
. ;fs{ ;Dd]ng cjlwdf dxfgu/nfO{ Jojl:ytb ug{sf] nflu lglZrt /sd g5'6\ofOP
klg dxfgu/kflnsfsf] cg'dflgt ;f9] ! c/a ah]6af6} cfjZos vr{ k"/f
ul/g] bfaL ub}{ k|d'v :yflktn] eGg'eof] æolb ;/sf/n] xfdLnfO{
sf]6]Zj/sf] hUuf / rqmky jl/kl/ kfs{ lgdf{0f ug]{ lhDdf lbPdf xfdL
of] sfo{ klg ^ dlxgfleq k"/f ug]{ 5f}+ .Æ
dxfgu/kflnsfn] lgjf{lrt kbflwsf/Lsf] sfo{sfn ;lsg
yfn]sf] cj:yfdf lgs} ltj|tfsf ;fy ljsf;lgdf{0f sfo{ cl3 a9fPsf]
5 . o; ;Gbe{df :yflkt eGg'x'G5 xfdLn] cfh;Dd r]tgfsf] ;+:s[lt
ljsf; ug]{ k|of;df nfUof}+ . of] k|of; ;kmn ePkl5 gu/jf;Lsf] k"0f{
;xof]u kfPsf]n] clxn] sfdnfO{ lta|tfsf;fy cl3 a9fPsf xf}+ . ca xfdL
k'g/hfu/0fn] zf;g k2tL hgtfsf] r]tgfdf a[l4 ug]{ / ljsf; lgdf{0fsfo{df
lgs} kl/jt{g Nofpg] s'/f :yflkt atfpg' x'G5 . dxfgu/kflnsfn] gof"
k|of]usf]?kdf ug{ nfu]sf sfdx?nfO{ ;fa{hlgs gu/] klg lelq tof/L lgs}
dxTjsf+Iffsf ;fy ul/Psf] 5 . dxfgu/kflnsfn] gof" k|of]usf]?kdf
eb|sfln glhs Pp6f tLg tn] c08/ u|fp08 kfls{¨ :yn tyf Aofkfl/s s]Gb|
agfpg] tof/L u/]sf] 5 . of] c08/u|fp08 kfls{¨ lgs} 7"nf] x'g]5
. To:t} dxfgu/kflnsfn] gof" k|of]usf] ?kdf sf7df08f}+sf] gof"
ahf/df ;'?jft u/]sf] Nof08 k'ln¨ lgs} ;kmn dflgPsf] / o;sf] gSsn e'6fg
Aofªss tyf ef/tn] ;d]t ug{ yfn]sf]n] cGod 7fp"df klg of] Nof08
k'lnª agfOg] 5 . of] sfo{ zf]ef eujtLsf] ! xhf/ /f]kgL hUuf / gfufh"{g
b]lv ;LtfkfOnf;Ddsf] !) xhf/ /f]kgLdf ug]{ dxfgu/ kflnsfn]d leqL tof/L
u/]sf] 5 .
dxfgu/kflnsfn] ug{ yfn]sf] csf]{ gof" k|of]u
cGtu{t 5'§} ;fOsn n]gsf] lgdf{0f /x]sf] 5 . of] sfd ;'?df Pc/kf]6{b]lv
dfOtL 3/;Dd x'g]5 eg] To;kZrft\ rqmkyaf6 dxfgu/leq k:g] d'Vod'Vo
ul/g]5 . of] sfd g]kfndf ;f"lRr g} gof" k|of]usf] ?kdf ;'?
ug{d yflnPsf] xf] . ;fs{ ;Dd]ngsf] nuQ} dxfgu/kflnsfn] zx/sf sl/a
@& ls=dL= ;8s lj:tf/ ug]{ tof/L u/]sf] 5 . To;}u/L zx/sf al9 eL8
x'g] 7fp"df dxfgu/kflnsfn] @) j6f kmnfdsf cfsfz] k'n agfpb} 5
eg] ^ j6f cfsfz] k'n lghL sDkgLnfO{ agfpg 7]Ssf lbPsf] 5 . oL cfsfz]
k'n tof/ ePkl5 sf7df8f}+df dfq hDdf #@ j6f cfsfz] k'n x'g] 5g\ . o;n]
;jf/L b'3{6gfaf6 x'g] dfgjLo IfltnfO{ s]lx xb;Dd sd ug]{ ljZjf; dxfgu/kflnsfn]
lnPsf] 5 .
;fs{ ;Dd]ngsf] nuQ} kl5 dxfgu/kflnsfn] /fgL kf]v/L
/ /Tg kfs{ jLrsf] lkr af6f] / ejgx? eTsfP/ Toxf" pkTosfsf] ;a}
eGbf 7"nf] kfs{ agfpg] tof/L u/]sf] 5 . of] kfs{ lgdf{0f ug{
5 dlxgfhlt nfUg] s'/f k|d'v :yflktn] atfpg' eof] . wfld{s tyf k'/ftflTjs
;+kbfsf] ;'wf/ cGtu{t :joDe" If]qdf dlGb/x? Aojl:yt tl/sfn] lgdf{0f
ul/g] sfo{qmd 5 . o;sf] nflu :joDe' ljsf; kl/ifb\ u7g ul/Psf] / ;f]
kl/ifb\n] tof/ kf/]sf] df:6/ Knfgs} cfwf/df Tofxf"sf]d lgdf{0f
tyf dd{t ;Def/ sfo{ cl3 a9fOg] 5 .
sf7df8f}+sf] kmf]xf]/nfO{ ;fs{ ;Dd]ng cjlwdf em} ;w}sfnflu
Aojl:yt ug{sf nflu dxfgu/kflnsfn] rf]ef/sf] lxdfn l;d]G6 sf/vfgfn]
k|of]u u/]sf] @ ;o /f]kgL hUufdf 8lDk¨ ;fO6 agfpg] tof/L u/]sf] 5
. cf]v/ kf}jf;Dd kmf]xf]/ cf];f{bf 9'jfgLvr{ al9 nfUg] ePsf]n] rf]ef/df
g} 8lDk¨ ;fO6 agfpg] of]hgf agfPsf] xf] . >L % sf] ;/sf/n] jftfj/0fLo
b[li6n] lxdfn l;d]G6 sf/vfgf xflgsf/s ePsf]n] ;f] sf/vfgfn] k|of]u
u/]sf] @ ;o /f]kgL hUuf dxfgu/kflnsfnfO{ lbg] cZjf;g lbPsf]d 5 . of]
sfo{nfO{ k};fsf] cefjdf /f]Sg gk/f];\ eGgsfnflu dxfgu/kflnsfn] sl/a
$@ s/f]8 C0f ;d]t lnPsf] 5 . C0f;d]t lnPsf] 5 . C0flnP/ ztk|ltzt Aofkf/Ls/0f
u/]/ gd"gf zx/ agfpg vf]h]sf] s'/f k|d'v :yflktn] atfpg'x'G5
.
cf]dk|sfz l3ld/], k|lzIffyL{
b'AnLsf] hflu/
r6\
x'gtM s]6Lx? k|foM
:nLdÚ x'g rfxG5g\ . t/, b'AnL
x'"bf klg ;d:of cfOkbf]{/x]5 .
k|;+u, blIf0fL k|mfG;sf] Pd]6 zx/l:yt x'nfs sfof{nosf]
x]f . pQm sfof{nosL Ps dlxnf sd{rf/LnfO{ b'AnL ePsfn] hflu/af6 lgsflnPsf]
5 . pQm sfof{nosf xflsdx?sf cg';f/, pgn] ug'{kg]{ sfdsf] nflu sd{rf/L
tGb'?:t x'g'kb{5 . t/ tL dlxnf sd{rf/Lsf] tf}n @$ lsnf]dfq lyof] .
lajfxsf] cf}+7L
lajfx ubf{ ;fdfGotM s]6fn] s]6Lsf] bfo" xftsf]
t];|f] cf}+nfdf cf}+7L nufOlbg] u5{g\ . pQm cf}+nfsf] gzf l;wf d'6'sf]
gzf;"u ;Da4 /x]sf] egL o;f] ul/Psf] xf] . t/ of] Ps k|sf/sf]
e|ddfq xf] eGg] k'li6 ePs]f 5 . oBlk klg k/Dk/fsf] ?kdf of] k|yfsf]
k|rng Jofks /x]]sf] 5 .
duGt]sf] :s"n
duGt]n] :s"n agfOlbof] eGg] s'/f ;'Gbf g} crDd
nfUg ;S5 . t/, ef/t klZrd a+ufnsf ;'sfO rfrf gfds duGt]n] :s"n
agfOlbPsf 5g\ . @% xhf/ ?k}of" vr{ u/]/ pgn] :s"n agfPsf
lyP . pQm :s"ndf %) hgf ljBfyL{ egf{ eO;s]sf 5g\ . #) jif{;Ddsf]
duGt] hLjgdf ;'sfO{ rfrfn] pQm /sd ;+sng u/]sf lyP .
SofK;g M cfkm\g} kl/jf/sf] k|bz{g M ef/tsf] d'DaO{
zx/df Ps r6s] dlxnf cfkm\gf] aRrf, r6ssf] nflu k|of]u ul/g] af"b/
/ s's'/s]f aRrf lnP/ ;8s kf/ ub}{ .
afUn'ª lalu|of]
ls afUn'ªsf lau|] <
- z'ez+s/ s"8]n
xfdLn] /fhgLltnfO{ rf;f]k"j{s k9\g] ;dodf afUn'ª
lhNnfsf] gfdf]Rrf/0f ubf{ uf}/j nfUYof] . Tof] a]nf afUn'ª cfd"n kl/jt{gsf]
Wo]ok|lt OdfGbfl/k"0f{ kxnsb\dL ug]{ jfdkGyL kf6L{sf] jr{Zj /x]sf]
lhNnf dflgGYof] . Toltdfq xf]Og, jfUn'ª g} …;fbuL / :jR5 5ljÚ af]s]sf
lrqaxfb'/ s];Lnufotsf g]tfx?sf] u[x lhNnf;d]t ePsfn] /fli6«o rrf{df
klg sdL lyPg . oBlk clxn] >L s];L dfggLo s];Ldf kl/jlt{t x'g'ePsf]
5 / u[x lhNnfnfO{ klg uNsf]6sf] lr;f] vf]nfaf6 ?kGb]xLsf] ;dy/ rf}/df
;fg'{ePs]f 5 . of] a]Un} s'/f xf] ls plxn] rfn' /fhgLltsf] ;'ljwf,
;x'lnot, sf]6f jf rGbf tyf ef]6sf] nflu eg] afUn'ª 5f8\g'ePsf] 5}g
. afUn'ªaf6 aflx/ a;]/ afUn'ª x]bf{ afUn'ª ;fx|} lalu{Ph:tf] nfUbf]/x]5
. zfob o:tf] cg'e"lt afUn'ªsf] df}lns zfg b]Vg rfxg] ;a}nfO{ x'G5
xf]nf . clxn] ljZjd} eGbf …df}lnsÚvfnsf] hgtfnfO{ zflGt-;'/Iff lbg]
;+s6sfn nfu" ePsf] 5 . )$^ ;fndf ax'bn cfPkl5 sf+u|]; k|j]zsf] lgs}
7"nf] df};dL d]nf nfu]sf] lyof] . 7Ls To:t} clxn] ;+s6sfnLg zflGtsf
sf/0f …cfTd;dk{0fÚsf] k|hftflGqsLs/0fsf] dhj'tLs/0fsf] b}lgsL z'?
ePsf] 5 . o;df klg afUn'ª c5'tf] /xg] s'/} ePg . c? crDd t s] 5 eg]
o'4lj/fds} a]nf ;b/d'sfddf a;]/ /fhgLlts :jfbsf nflu em08} $ k6seGbf
a];L …hg;/sf/af6 /fhLgfdfÚ …Pdfn]df k|j]zÚ …dfn]df ;dflxtÚ elgPsfx?n]
g} w'dwfdsf ;fy ;uf}/j cfTd;dk{0f u/]5g\ . crDd dfGg] s'/f s]dfq xf]
eg] pgLx?n] Pdfn] jf dfn]af6 cfTd;dk{0f u/] x]fnfg\ ls e"tk"j{ hg;/sf/af6
< km]l/ cfTd;dkf{0f u/]kl5 ltgnfO{ af"l8r'"8L g]sf+, Pdfn], /fk|kf
/ dfn]df ylkof] eGg] ;dfr/f k9]sf] b'O{ xKtfkl5 hgcf:yfdf g} afUn'ªdf
g} cfTd;dk{0f u/fpg ltg} …;+s6sfnLg ;+;bLo bnx?n] 3'; vfg yfn]sf 5g\
. afUn'ª lhNnfsf @ j6f If]qaf6 d;fn gfds kf6L{sf] /fhdf]n] r'gfj lht]kl5
To; lhNnfdf p;s} ar{Zj xf]nf eGg] s'/f ;xh} cg'dfg ug{ ;lsG5 . To;dfly
lhNnf ljsfj; ;ldltdf ;d]t dfn], Pdfn]sf] 3f]8f r9\g] cj;/ klg /fhdf]n]
g} kfPsf] 5 . of] ;Gbe{sf] cy{ s] s'/fdf lgxLt 5 eg] ;+;bLo Joj;yfdf
hxf", h;sf] ar{Zj jf sAhf x'G5, Toxf" To;}sf] n"6, e|i6frf/ / cgluGtL
Jolerf/sf bf/0f syf / /f]rs syfx? klg /xG5g\ eGg] s'/f cfdlgodh:t}
ePsf] 5 . ;+;bLo Joj:yf k'g:yf{kgfsf] z'?df g]sf+sf] ;/sf/ lyof] .
Tof] a]nfb]lv cfh;Dd sf+u|];s} jl/i7b]lv slgi7x? e|i6frf/, Jolerf/
/ g/xTofdf ;fd]n /x]sf tYox? hgtfsf ;fd' :ki6 5g\ . To:t} ;do lau|]/
jf ;+of]ujz s] Pdfn]n] gf}j6f dlxgf ;/sf/df v'§f 6]s]sf] lyof], p;nfO{
( k':tfnfnfO{ eGbf a9\bf ;donfO{ k'Ug] dxn, kh]/f]b]lv dxfsfnLsf]
k"w]/f];DdnfO{ ef/tLo ;d]G6åf/f n]kg ug]{ cj;/ km]nf kf/]sf] Pdfn]s}
r'gfj lrGx -3fd_ hlQs} 5n{Ë 5 . 7Ls To:t} afUn'ª cyf{t\ sf"rsf] lunf;df
/flvPsf] kfgLdf afn'jf, w'nf]sf s0fnufotsf cjojx? b]lvPem}+ d;fnsf
;a} cfGb|fe'"8L 5n{Ë x'g yfn]sf 5g\ . wf}nflu/L c~rnaf;LnfO{ oL ;a}
s'/f ;fdfGo / k'/fgf eO;s]sf 5g\ t/ cfhsnsf s];LhLsf bf}+t/Lx? ;"o{axfb'/
yfkf, uh]Gb|gf/fo0f l;+xx?nfO{ eg] …ljr/fx?n] s;/L /fhgLlt hf]ufP/
lx+8\bfx'g\Ú eGg] nfUbf] xf] . t/ l:ylt ljNs"n km/s 5 . afUn'ªlt/
d;fn -/fhdf]_ sf] lgs} km'lt{ ;'Gg kfOG5 . qmflGtsfl/tf, g}ltstf /
l;4fGtlgi7tf h:tf zAb d;fns} zAbsf]if xf] ls h:tf];d]t nfUb5 . t/
)%$ ;fnsf] lhlj; r'gfjdf afUn'ªdf d;fnn] v'§f 6]s]b]lv )%^ sf] r'gfjdf
lhNnfsf @ j6f If]qaf6 lunf; af]sfP/ ;+;bdf s];L / yfkfnfO{ k7fp"bf;Dd
cfp"bf d;fnsf nflu dflysf zAb 3f"8f eO;s]sf lyP . h'g s'/f lhNnfaf;Lx?sf
lbdfudf slxNo} x6\g g;Sg] u/L 6f"l;Psf] 5 . ut ;fn d;fnsf g]tfn] 3/
5f8\g]b]lv /}yfg] a"9f -PdaL_ n] s]6L leœofpg]h:tf k/:k/lj/f]wL lvrnf]n]
7"nf] wSsf lbPsf] lyof] . s'g}a]nf a'xf/L agfpg] k|:tfj c;kmn ePsL
sfd/]8nfO{ PdaLhLn] >LdtL agfOlbg'eof] . of] kf6L{ km'6fNg]b]lv kf6L{
hf]ufpg];Dd s;}nfO{ lrQ ga'em]kl5 :jo+ PdaLn] g} …l;4fGttM ljjfx 7Ls
ePsf] t/ ;fdlos gePsf]Ú gof" l;4fGt cl3 ;f/]/ dxfdGqL kb afUn'ªs}
/fdl;+x >L;nfO{ x:tfGt/0f ug'{ePsf] lyof] . ut ;ftf g} Pp6f ;fKtflxsdf
ljz]if dxTjsf ;fy 5flkPsf] >L;n] cfkm\gf] cGtjf{tfdf pxf"n] æcfkm"nfO{
hgtfn] lsg lrGg'k¥of] <Æ eGg] blnn k]z u/]sf] k9\g kfOof] . zfob kf7s
;a}nfO{ cfZro{ nfUof] xf]nf ls s'g} klg bnsf] d'Vo g]tfn] cfkm"nfO{
hgtfn] lrGg'gkg]{ s'/f s;/L ug{ ;Snf / < t/ /fhdf] ;~rfns d;fnsf dxfdGqLn]
cfkm" a9\tf e"ldut ePsf] cfsfz] k|df0fsf nflu To;f] eGg'ePsf] xf]
ls eGg] d}n] cg'dfg nufP" . To;sf] nuQ} hgcf:yfd} …sfd/]8sf] klg d'v
x'G5Ú eGg] cfzosf] ;dfrf/ k9]kl5 eg] jf:tjd} >L;nfO{ hgtfn] lrGg'gkg]{
e]b v'Nof] . hgtfn] lrg]sf] g]tfn] JolQmut jf ;fj{hlgs sd u/fp"bf
sfo{stf{ jf bf];|f] JolQmnfO{ k|of]u ug'{k5{ . t/, hgtfn] glrg]kl5
t bf];|f] JolQmsf] cfjZostf g} kb}{g . /x:odo s'/fsf] uf]kgLotf e+u
x'g] vt/f klg sd x'G5 xf]nf . cfb/0fLo >L;n] hgtfn] lrGg'gkg]{ cGtjf{tf{
lbPsf] nuQ} afUn'ª lhlj; -/fhdf] lhlj; klg elgG5 ._ af6 ks]6 vr{sf
nflu ?= !@ xhf/ a'em\g'eP5 . /fhdf] ;~rfnsx?sf nflu of] 36gf klxnf]
eg] xf]Og . ut ;fn dfggLosf] ku/L;lxt lhNnf kl/ifb\sf] pb\3f6g ug{
hf"bf s];LhLn] klg !) xhf/ ;uf}/j a'em\g'ePsf] lyof] . s] oL 36gf
;+;bdf g]sf+ / Pdfn]sf k'?if ;f+;bn] ;'Tv]/L vr{ a'em]eGbf sd 3tnfUbf
5g\ / < /fhdf]jfnfx?sf] hxf" / h'g 7fp"df kx'"r 5, Toxf" s] sfd ug{
af"sL /fv]sf 5g\ < rfx] Ko"7fg / afUn'ªsf em08} cfwf ;o uflj;sf] ah]6
xf];\ jf afUn'ªdf ;~rflnt Pl8aL af6f]sf] a|x\dn"6 g} lsg gxf];\ .
cGo ;+;bLo bnn] t Psfw 36gfafx]s ;fdfGo nf]snfh 9fSg] hfnx?;d]t v8f
u/]/ /fi6« ajf{b u/]sf 5g\ t/ d;fnjfnfx?n] xfsfxfsL hgtfsf] cfzf,
OR5f / hgdtsf] ckdfg u/]sf 5g\ . >L;hLn] !@ xhf/ a'em]sf] 36gf kSs}
klg ;fdfGo xf]Og . Tolt ;fgf] /sdsf nflu kf6L{sf] dxfdGqL g} lhlj;sf]
n]vf zfvfd} uP/ NofKr] nufP/ a'em\g;Sg] g}lts ;fx; jf To;/L Toxf";Ddsf]
gLr sfddf pgnfO{ k'¥ofpg ;Sg] s'g} tTjsf] ds;b s] x'g;S5 < kf6L{sf]
dxfdGqL, Tof] klg % yfg ;f+;b, @ j6f lhlj; sAhf u/]sf], To;dfly cfhsn
z]/axfb'/b]lv uh]Gb|gf/fo0f l;+x;Ddsf bn;"u s'ddf s'd ldnfP/ lx+8\g]
/fhdf]sf g]tfnfO{ !@ xhf/ vr{ st}af6 k|fKt x'g;Sg] lyPg xf]nf < rf/}lt/af6
8'ª\8'ª\tL uGxfPsf] lhNnf ljsf; ;ldltdf d;fns} dxfdGqL ;d]tn] cfkm\gf
sfo{stf{ -lhlj; ;efklt_ nfO{ 7f8f] tf]s nufpg nufP/ /sd a'em\g dkmn/n]
d'v 5f]k]/ n]vf zfvfdf pleg tof/ 5g\ eg] Toxf" slt 7"nf] e|i6frf/
/ n"6 dlRrPsf] xf]nf ;xh} a'em\g ;lsG5 . of] 36gf ;'g]kl5 d]/f] lbdfudf
afUn'ª lhNnf g} sn+lst ePsf] h:tf] nfUof] . To;dfly klg s'g} a]nf
ltg} g]tfnfO{ b]vfP/ aflx/L lhNnfdf uj{ ug]{ dh:tf y'k|}sf] zL/ lgx'l/Psf]
x'g'k5{ . d]/f] dgdf cfhsn af/Daf/ Pp6f s'/f 3'ld/x]s]f 5 . ;f"Rr}
afUn'ª lau|]sf] xf] ls afUn'ªsf lau|]sf x'g\ < h'g lhNnfdf cfh s'g}
Pp6f kf6L{ 5f]8\g csf]{ kf6L{nfO{ 3'; v'jfpg'k5{, ToxL lhNnfdf a}+s
Dofg]h/n] a}+s 8s}+tL u/fp"5g\ t/ pgnfO{ sf/afxL x'"b}g .
:j= /fhfsf]
lkmNd aGnf t †
w]/}sf] egfO 5- oxf" d/]kl5dfq u'0fufg ufOG5, d/]kl5
b]jtf agfOG5, s]jn d'vn] dfq . :j= jL/]Gb|sf] xTof ePsf] Ps jif{ klg
k'u]sf] 5}g, pxf"sf a/]df ul/g] rrf{, kl/rrf{ / k|z+;fx? klg ;]nfO;s]sf
5g\ . hlta]nf >L % jL/]Gb|sf] xTof eof], Tolta]nf x/]s b]zk|]dL g]kfnLx?
zf]sdUg b]lvP . s] lzIfs, s] ljBfyL{, gful/s ;dfh / snfsf/x? ;a}n]
cf-cfkm\gf] 7fp"af6 zf]s JoQm ub}{ ubf{ Pp6f rrf{ rNof]- >L % jL/]Gb|
/ b/af/ xTofsf08sf] af/]df ef/tLo rnlrq hut\sf rlr{t gfos b]jfgGbn]
rnlrq agfp"b}5g\ . pgn] b]v]sf] ;kgf klg JolQmut?kdf 7Ls} lyof] xf]nf
lsgeg] g]kfn / g]kfnLsf] uf}/j, k|lti7f clg ljZjs} k|ltli7t g]kfnL
/fhfsf] hLjgLnfO{ Joj;flos agfP/ dgUo] k};f xft kfg{ ;lsGYof] . t/
pgsf] Tof] ;kgf klg s]jn ;kgfd} ;Lldt /x\of] lsgeg] of] g]kfnLsf nflu
kfRo s'/f g} lyPg . 7Ls To;}a]nf g]kfnL snfsf/x? klg lgs} ;NanfPsf
b]lvGy] lsgeg] >L % jL/]Gb| cfkm}+df klg Ps snfsf/ xf]OaS;GYof] eg]
g]kfnL snfsf/x?n] JoQm u/]sf egfOcg';f/ snfsf/x?nfO{ pxf"af6 lgs}
;fldKotf aS;]sf] lyof] . g]kfnL snf / ;+:s[ltsf] >Lj[l4df zfxj+zLo
/fhfx?sf] of]ubfg dxTjk"0f{ /x]sf] s;}af6 gsfg{ ldNb}g . >L % jL/]Gb|af6
snfsf/x?nfO{ ;Ddfg / pT;fx yKg] sfd u/L a]nf-a]nfdf bz{ge]6 lbOaS;GYof]
. Psk6s rrf{df cfP/ km]l/ ;]nfPsf] …jL/]Gb|sf] hLjgLdf rnlrq aGg]
k|;+udf ljleGg snfsf/x?sf] Pp6} /fo /x\of] . . rnlrq aGg'k5{, h'g
Pp6f P]ltxfl;s b:tfj]h g} l;4 xf];\ eGg] egfO /x\of] jl/i7 snfsf/
/lj zfxsf] . pgL eG5g\- pxf"sf] hLjgLnfO{ oxf"sf e|i6 /fhgLlt1x?n]
h:tf] a+UofO{-l6+UofO{ Joj;flos agfpg'x'"b}g t/ kf}/fl0fssfnsf /fdh:tf
/fhf jL/]Gb|sf] af/]df rnlrq aGg'k5{ . csf{ lgdf{tf÷lgb]{zs Pj+ snfsf/
s[i0f dNnsf] /fo klg To:t} /x\of] . w]/} rnlrqsdL{n] cf:yf;"usf] s'/fsfgLdf
rnlrq aGg'kg]{ /fo k|s6 u/] klg rnlrq lgdf{0f ug]{ Joj;fo;"u ;Da4
JolQmx?n] d}n] agfp"5' eGg] lxDdt ug{ ;s]gg\ . sf]xLsf] egfO lyof]-
JolQmn] agfp"bf cfkm\gf] Joj;fonfO{ klg x]g'{kg]{ x'G5, To;}n] o;sf]
kxn ;/sf/L :t/af6 x'g'k5{ . oxf" :d/0fLo s] 5 eg] k|hftGqsf nf}xk'?if
u0f]zdfg l;+xsf] hLjgLdf cfwfl/t jL/ u0f]zdfg gfds rnlrq alg/x]sf]
5 eg] s'g} lxDdltnf] JolQm, ;+:yf jf ;/s/fL :t/af6 :j= /fhfsf] hLjg;DaGwL
kxn ePdf g]kfnLsf] k|z+;fsf] kfq aGg] lglZrt 5 .
- ofbjk|;fb kf08]o
df/]sf] :jLsfg]{
b:tfj]h
hg/n g/;dz]/ ha/f
g]kfnsf /f0ffsfnLg k'ln; hg/n . k'ln; hg/nsf x}l;otn]
;g\ !(&& sf] sf08df rf/ hgf zxLbx?nfO{ ef/bf/L ;efsf] lg0f{oadf]lhd
d[To'b08 lbPsf JolQm . zlQmzfnL /f0ffsfnLg >L # dxf/fh h'4;dz]/sf
gflt . >L % dx]Gb|b]lv xfn;Ddsf dxf/fhflw/fhsf dfgfy{ P8L;L . g/;dz]/
ha/f g]kfnsf] Oltxf;df hlt ljjfbf:kb b]lvg'x'G5, plQs} P]ltxfl;s klg
. /f0ffsfndf zlQmdf /x]sfn] xf]cf];\ cyjf /f0ffsfnkl5 pxf"n] kfPsf
lhDd]jf/L / /fhkl/jf/;"usf] ;DaGwsf] sf/0fn] xf]cf];\, pxf"sf hLjgsf
kfgf / cg'ejx? TolQs} dxTjk"0f{ / rfvnfUbf cjZo x'G5g\ . log} cg'ej
/ hLjgdf 36]sf 36gfx?sf] ;+ufnf]sf] ?kdf xfn} pxf"sf] …cfTdj[QfGtÚsf]
Pp6f k':ts ahf/df cfPsf] 5 . Oltxf;ljb\ Pj+ bLk]Gb| k|x/L pRr dflj,
;f"ufsf lk|lG;kn x]dGt;dz]/ ha/fåf/f tof/ kfl/Psf] …hg/n g/;dz]/ /f0ffsf]
hLjgL, pxf"s} h'jfgLÚ gfds ;f] k':tsdf !)$ jif]{ /f0ff zf;gsfndf ePsf
;Qf;+3if{sf /f]rs 36gfqmdx?, cfk;L if8\oGq, !((& s]f kj{, 8f= s]=cfO{=
l;+xn] ;Qf kN6fpg vf]h]sf] 36gf, >L % dx]Gb| / >L % /TgaLrsf] lajfx
k|;+u, >L % x?sf] lzsf/ -k':tssf s]xL c+z hgcf:yfdf k|sflzt klg eO;s]sf
5g\_ cflb y'k|}-y'k|} 36gf Pj+ tTsflng b'n{e t:jL/x?nfO{ hLjGt 9+un]
k|:t't ul/Psf] 5 . dflg;sf] hLjg aflx/af6 x]bf{ hlt;'s} lajfbf:kb
x'g;S5, t/ p;sf hLjgdf 36]sf 36gfqmd / cg'ejx? kl5Nnf] k':tfsf lglDt
Hofb} dxTjk"0f{ x'g;S5g\ . dxTjk"0f{ dflg;sf cfTdj[QfGtx?n] Oltxf;df
n'sL a;]sf dxTjk"0f{ P]ltxfl;s 36gfqmdx?nfO{ pb\3fl6t ul/lbg ;S5 eGg]
s'/fnfO{ Oltxf;sf/ Pj+ lk|lG;kn x]dGt;dz]/ /f0ffHo"n] cys kl/>d u/L
tof/ kfg'{ePsf] …hg/n g/;dz]/ /f0ffsf] hLjgLÚ gfds k':tsn] cem k|i6
kf/]sf] 5 . ;f] k':ts s'df/L :6f]/ s'k08f]n / gd:t] ;'k/dfs]{6 hfpnfv]nn]
laqmL-ljt/0f ul//x]sf] atfOPsf] 5 .
lx+;faLr a'4nfO{
;Dem]/ ;'v]{t
ljZj clxn] cft+sjfbsf] rqmJo"xdf 56\k6fO/x]sf] 5
. lx+;f-k|ltlx+;f eO/x]sf] 5 . lx+;f zfGt ug{ lx+;f eO/x]sf] 5 . s'g}
klg tl/sfn] wgLn] lgwf{dfly lx+;f ul//x]sf] 5 . oBlk ljZj zflGtsf
cu|b"t zfSod'lg eujfg uf}td a'4n] …j}/efjn] j}/efj zfGt x'"b}g cj}/efj
cyf{t\ d}qLefjn] dfq j}/efj zfGt x'G5 . oxL ;gftgb]lv rlncfPsf] wd{
xf]Ú eGg'ePsf] 5 . ljZjsf dfgj clxn] lx+;fefjn] u|l;t ePsf] cj:yfdf
ljZj zflGtsf] sfdgf u/]/ lqmofzLn x'g]x? klg y'k|} 5g\ . o:tf] lx+;fsf]
cft+lst jftfj/0fsf] l:yltdf klg ;'v]{tsf] g]kfn af}4 du/ ;d'bfon]
zflGtefjn] k|]l/t eP/ ljZjdf zflGt 5fcf];\ eGg] x]t'n] ;'v]{t lhNnfsf]
;f6fvfgL uflj; kf]v/] eGg] 7fp"df kf}if !% ut] k"l0f{dfsf] lbg af}4
r}Tosf] ;d'b\3f6g sfo{ ;DkGg u/]sf] 5 . ckf/ hg;d'bfosf] aLr :joDe"
r}Tosf] ?kdf :yfgLo hgtfsf] ;xof]udf lgld{t af}4 r}Tosf] a'4ljxf/
e[s'6Ld08k sf7df8f}+sf leIf' sf}08Gon] ;d'b\3f6g u/L k~rzLn u|x0f
ug{ nufpg'eof] / h:tf];'s} kl/l:yltdf hlxn] klg a'4sf] lzIff lgtfGt
cfjZos /xg] atfpg'eof] . ;f] cj;/df g]kfn af}4 du/ ;]jf s]Gb|Lo pkfWoIf
j;Gt yfkf, wdf]{bo ;ef ;'v]{t zfvfsf cWoIf hLjgs'df/ zfSo, >LsLlt{
ljxf/ sLlt{k'/, sf7df8f}+sf ;lrj 8f= s]zjdfg zfSonufot :yfgLo uflj;
cWoIf, lhlj; ;b:ox?n] z'esfdgf dGtJo lbg'ePsf] lyof] . cfdlGqt clwsf+z
ljlzi6 cltlyx? pQm If]q dfcf]jfbLsf] cft+lst If]q ePsfn] pkl:yt x'g
g;s]sf] va/ 5 .
So'afsf] kIfdf
sf7df8f}+ . oxL l8;]Da/ !*-@) df u|L;sf] /fhwfgL Py]G;df
ljZj k|hftflGqs o'jf ;+3sf] sfo{sf/L ;efs]f a}7s ;DkGg ePsf] 5 . a}7sn]
cNh]l/ofdf ePsf] kGw|f}+ ljZj o'jf tyf ljBfyL{ dxf]T;jsf] d"Nof+sg
ug'{sf] ;fy} ;+3sf] ;f]x|f}+ dxf;ef So'asf] /fhwfgL xjfgfdf ;g\ @))#
sf] km]a'|c/L dlxgfdf ug]{ lg0f{o u/]sf] 5 . ;+3n] ;g\ @))@ sf] km]a'|c/L
dlxgfsf] clGtd ;ftfnfO{ ;fd|fHojfb tyf cft+sjfblj/f]wL ;Ktfxsf] ?kdf
;+;f/el/ g} dgfpg] lg0f{o u/]sf] 5 . o; cltl/Qm Kofn]i6fOgdf ;b\efj
6f]nL k7fpg], k|To]s jif{ cui6 ^ b]lv ( ;DdnfO{ k/df0f'ljs xftxltof/
pGd"ng ug]{ lbj;sf] ?kdf dgfpg] lg0f{o klg u/]sf] 5 . pQm a}7sdf ljleGg
b]zsf $# j6f o'jf ;+u7gx?sf] ;xeflutf /x]sf] lyof] . g]kfnsf] tkm{af6
k|/fo';+3sf ;+of]hs pbo/fh kf08]n] pQm a}7sdf efu lng'ePsf] lyof]
.
afWotf klg
a'em\g'kb{5
- e"klglw kGt
s]xL ;dootf /]l8of] g]kfnn] cfkm\gf] va/ k|;f/0fsf]
aLrdf ;'gfpg] u/]sf b'O{ x/km uLtn] d]/f] x[bo r:sg] / cf"vf /;fpg]
u/]sf] 5 . tL uLtsf y'"ufx? dh:tf c? w/} g]kfnLx?n] klg ;'g]sf xf]nfg\
. ltgLx?nfO{ pQm uLtn] 5'g] u/]sf] 5-5}g . olb 5}g eg] pQm uLtsf]
cGt/dd{nfO{ cfTd;ft u/]/ lrGtg-dgg u/L x]/f}+ M g]kfnL xfdL /xf}+nf
g]kfn g/x] . p"rfO{ xfd|f] e'lnG5 sxf" lxdfn geP . xfd|f] b]z clxn]
;+s6sfnLg cj:yfdf 5 . b]z o:tf] cj:yfdf cfOkg'{sf] k5fl8 k|fylds cj:yfdf
o;sf lhDd]jf/ kIfx? 5ofnL; ;fnsf] hgfGbf]ngkl5 ;Qfdf k'u]sf /fhg}lts
bnsf g]t[Tjju{ x'g\ eg] bf];|f] cj:yfdf hgo'4sf] gfp"df ;z:q o'4 ug]{
g]skf dfcf]jfbLsf] gfp"af6 kl/lrt g]t[Tj ju{x? x'g\ . logLx?sf] lghL
:jfy{ / cxd\kgfs]f kl/0ffdn] ubf{ cfh xfd|f] b]z ;+s6sfnsf] e"dl/df
k/]sf] 5 . xfd|f df}lns Pj+ gufl/s clwsf/x? lgnlDat ePsf 5g\ . xfd|f]
k|hftGq clxn] gfddfqsf] cj:yfdf 5 . xfd|f bfof"-afof / cufl8-k5fl8
;'/IffsdL{sf gfp"df ;:q-c:qwf/Lx?n] 3]/fp ul//x]sf 5g\ . sxf", s'g
;do, s-s;sf], sfn sjlnt x'G5 eGg ;lsg] cj:yf 5}g . xfd|f] ;+ljwfgn]
d[To'b08sf] sfg"g lgdf{0f ug{ lgif]w u/]sf] 5 . d[To'b08 ePsf sfg"gx?
klg ;+zf]wg eO;s]sf 5g\ t/ klg k|ltlbg s'g} g s'g} ?kdf bh{gf}+ dflg;x?sf]
xTof / lx+;f ePsf va/x? k|sfzdf cfO/x]sf 5g\ . ;+s6sfn 3f]if0ff ul/Pkl5
emg\ ltj|?kdf dflg;x? dfl/g yfn]sf 5g\ . pkrf/sf] lglDt cfPsf] ;+s6sfnleq
csf]]{ ;+s6sfn d8fl/g yfn]sf] 5 . o:t} qmdaf6 cufl8 a9]/ hfg] xf]
eg] b]zn] d'lQm kfpg] ;+efjgf b]lv+b}g . cfdgful/sx?n] ceobfg s;/L
kfpg] < ;+s6af6 d'lQm s;/L kfpg] < g]kfn clw/fHosf] ;+ljwfg )$& sf]
wf/f !$ lgnDag ul/Psf] 5}g . pQm wf/fdf kmf}hbf/L Gofo;DaGwL xs ;'/lIft
ul/Ps]f 5 . kqmfp k/]sf JolQmnfO{ zf/Ll/s jf dfgl;s oftgf lbOg] jf
s'g} lsl;dsf] cdfgjLo Jojxf/ ul/g]5}g / kqmfp k/]sf JolQmnfO{ sf/0f;lxtsf]
;"rgf lbg] / o:tf JolQmn] cfkm"n] /f]h]sf] sfg"g Joj;foL;"u ;Nnfx
lng kfpg] 5 egL k|Tofe"lt lbOPsf] 5 t/ jt{dfg cj:yfdf cWofb]zsf] ?kdf
NofOPsf] cft+ssf/L tyf ljWj+;fTds sfo{ -lgoGq0f tyf ;hfo"_ cWofb]z
@)%* sf] kl/lwleq /x]/ ;'/IffsdL{ / ;DalGwt k|zf;sx?n] ;+ljwfgsf]
pQm wf/f !$ sf] k|lts"n x'g] u/L sf/afxL ul//x]sf 5g\ . o;/L ;+ljwfg;"u
aflemPsf] sfg"g wf/f ** cg';f/ cdfGo / ab/ ug]{ clwsf/ ;jf]{Rr cbfntnfO{
eP klg ;+j}wflgs pkrf/sf] xs;DaGwL wf/f @# lgnDag ul/Psf] x'"bf ;+ljwfgsf]
wf/f !$ :jtM lgl:qmo x'g k'u]sf] 5 . o;/L ;+s6sfnLg cj:yfsf] c;/ cft+sjfb
3f]lift g]skf -dfcf]jfbL_ x?;"udfq 5 elgP tfklg lhDd]jf/ dGqLsf o:tf
u}/sfg"gL zAbn] Jojxf/df s'g} klg JolQmn] ;'ljwf kfpg ;lsg] ;+efjgf
b]lv+b}g . ;/sf/ oGq ;~rfng ug]{x?n] cfdg]kfnLx?nfO{ a'4 agfP/ cfkm\g]f
jfsk6'tf k|bz{g ul//x]sf 5g\ . …sfu s/fp"b} u5{, lkgf ;'Sb} u5{Ú eGg]
pvfgnfO{ ;fy{s u/fO/x]sf 5g\ . dfcf]jfbldf nfUg]x? :jtM:km"t{?kdf
nfu]sf x'g\ eg]/ hgo'4sf gfOs]x?n] k|nfk u/] tfklg oyfy{df o;nfO{
k"0f{?kdf :jLsf/ ug{ ;lsg] cj:yf 5}g . dfcf]jfbL g]t[Tj ug]{x?n] ;Lwf;fwf
/ ef]nfefnf ckl/kSj ljrf/ ePsf uw]klRr;Lx?nfO{ ;Qf xTofpg] :juL{o
;kgf b]vfP/ cfkm\gf] k~hfleqsf] o:tf] vf]/df kfl//x]sf 5g\, hxf" km;]kl5
ltgLx? aflx/ lg:sg ;lsg] cj;yf g} x'"b}g . g]skf dfcf]jfbLaf6 aflx/
lg:sg] xf] eg] ltgLx? dfcf]jfbLsf] s73/fdf kb{5g\ . o:tf JolQmx? dfcf]jfbLs}
?kdf /xg] xf] eg] ltgLx? ;}lgs / k|x/Lsf] 3]/fpdf kb{5g\ . b'j}tkm{af6
o:tf cgle1 JolQmx? g]t[TjljxLg c;'/lIft x'g k'u]sf 54g\ . d"7e]8sf]
gfp"df dfl/g] jf kqmfp kg]{ / y'lgg], oftgf kfpg] eg]sf o:t} JolQmx?
x'g\ . logLx?sf] p4f/sf af/]df ;/sf/ jf dfgjflwsf/jfbLx?n] g;f]Rg]
xf] eg] xfd|f] /fli6«o hgzlQmdf o;n] eo+s/ k|lts"n c;/ kfb{5 / o;sf]
kl/0ffd eljiodf xfn /fi6« ljNs"n sdhf]/ cj:yfdf kb{5 . xfd|f] ;DklQ
eg]s} hgzlQm xf] . o:tf] hgzlQm rfx] ;/sf/L kIfsf] ljgfz xf];\, rfx]
gful/s kIfsf] ljgfz xf];\ cflv/ hf] eP klg ltgLx? g]kfn /fi6«sf cgdf]n
/Tgx? x'g\ . o:t} zlQm ePsf] x'gfn] ljb]zL ;]gfdf uP/ xf];\ jf ljb]zL
/fi6«df dhb'/ u/]/ xf];\, xfd|f] g]kfnL hgzlQmn] g]kfn /fi6«sf] cfly{s
cj:yfdf ;d]t s'g} g s'g}?kdf 6]jf k'¥ofO/x]sf 5g\ . cfkm\gf] /fi6«sf]
zflGt-;'/Iff / ljsf; lgdf{0fsf lgldQ xf] eg] cfkm\gf] hgzlQmlagf xfdL
s]xL klg ug{ ;Sg] 5}gf}+ . hgzlQmlagfsf] xfd|f] /fi6« sdhf]/ x'g]5
/ o:t} df}sf kf/]/ lj:tf/jfbL k~hf lkm+hfpg]x?n] xfd|f] b]znfO{ e"6fg
/ l;Ssdsf] ?kdf kl/0ft ug{ a]/ dfGg] 5}gg\ . o;} k|;+udf d oxf" Pp6f
pbfx/0f k|:tt' ug{ rfxG5' . /0ff]åLk l;+xsf] xTofkl5 cfkm\gf] ;'/Iffy{
jL/;dz]/ / rGb|;dz]/n] kfNkfsf] k=s=h= -klZrdf~rn sdfl08Ë hg/n_ agfO{
k7fOPsf v8\u;dz]/ ha/fn] kfNkfaf6 g} >L # sf] >Lk]r nufO{ sf7df8f}+
cfqmd0f ug]{ nIo lnP/ ;}Go bn;d]t v8f u/]sf /x]5g\ . e}/jyfg glhssf]
slfnu9 ;'gf/n] v8\u;dz]/sf] cfb]zfg';f/ cfkm\gf] snfTds ;Lk e/]/ ;'Gb/
>Lk]r klg agfOlbPsf] /x]5 . of] s'/f u'Ktr/x?åf/f rGb|;dz]/n] yfxf
kfP5g\ / >Lk]r agfpg] sflnu9 ;'gf/nfO{ kqmfp u/]/ sf7df8f}+ k'¥ofOP5
. Tof] ;'gf/nfO{ rGb|;dz]/sf] cufl8 pkl:yt u/fOPkl5 pgn] eg]5g\- …d's'6
agfPsf] c/f]kdf ca t]/f] d[To'sf] ;do glhs cfO/x]5, s]xL eGg' 5 eg]
df}sf oxL xf], eg\ .Ú rGb|;dz]/sf] x's'd ePkl5 Tof] sflnu9n] eg]5-
æd's'6 d}n] gagfPsf] eP d v8\u;dz]/ cl3 g} dfl/;lsg] lyP", of] d's'6
agfPsf] x'gfn] g} d cfh;Dd af"Rg kfPsf] 5' . ;/sf/sf] hf] x's'd †Æ
sflnu9sf] pQm jfSon] rGb|;dz]/sf] dg-dl:tisdf 5f]P5 / afWotfjz agfPsf]
/x]5 eG]g ;DemL pgn] Tof] sflnu9nfO{ d'Qm ul/lbP5g\ . of] hg>'lt tfg;]gb]lv
e}/j:yfg;Ddsf] kxf8df cfhko{Gt u'l~h/x]sf] ;'Gg ;lsG5 . o:t} 5 dfcf]jfbL
Jo"xrqmdf km;]sfx?sf] xfnt . ltgLx? ;a}tkm{af6 clxn] c;'/lIft 5g\
. ltgLx?sf] wd{;+s6 s;n] a'lemlbg] < ;/sf/n] of] s'/f a'em\g'k5{ .
;:q;lxt o'4df gcfpg]x? 5g\ eg] dfcf]jfbLdf nfu]s} sf/0faf6 ltgLx?
dfl/g'x'"b}g . jf:tljstf a'em\g'k5{ . o:tf JolQmx?n] cfkm\gf] afWotf
ePdf ;/s/fn] ltgLx?sf] ;'/Iff;d]t ul/lbg'k5{ . dfg'{ ljho xf]Og, arfpg'
ljho xf] . b]jbQn] xfg]sf] sf"0f lems]/ uf}tdn] r/fnfO{ hf]ufPsf lyP
. cflv/ uf}td g} ljhoL ag], b]jbQ k/flht x'g k'u] .
cfTd;dk{0f
cleofgsf] ho xf];\
- emns ;'j]bL
z]/axfb'/n] Psk6s uh]{/ ;+s6sfn s] 3f]if0ff u/]sf
lyP, b]zdf cfTd;dk{0f ug]{sf] nx/ g} rn]sf] 5 . of] cleofgdf s] k"j{,
s] klZrd, s] pQ/, s] blIf0f, s] kxf8, s] t/fO{, s] ufp", s] zx/ htftt}
ce"tk"j{ /fli6«o Pstf b]vfk/]sf] 5 . xfd|f] /fli6«o /fhgLltdf o:tf]
ce"tk"j{ ;b\efj o;cufl8 slxNo} b]lvPsf] lyPg . x'g t )$^ ;fnlt/ cGo
kf6L{ 5f8]/, c/fli6«o tTjaf6 /fli6«o tTj aGgsf nflu cfTd;dk{0f ug]{x?
k|z:t lyP . >Leb| zdf{b]lv kz'{gf/fo0f rf}w/L;Dd, 8LkL clwsf/Lb]lv
sdn/fh /]UdL;Dd cfkm\gf] hdfgfsf gfd'b cfTd;dk{0fsf/Lx? x'g\ . cfTd;dk{0fsf
va/nfO{ Tolta]nf ;/sf/L ;~rf/dfWodx?n] w'dwfd k|rf/ uy]{ . To;sf]
ef]lnkN6}b]lv ufp"sf kfgL-k"w]/f / rf}tf/L-srx/L ;a} 7fp"df cfTd;dk{0faf/]
k~rx?sf] k|jrg x'GYof] . pgLx? eGg] uy]{- cl:t;Dd pgLx?sf] cfTdf cz'4
lyof], hfltRo"t lyof] . p;sf] cfTdf cg]kfnL lyof] . lxhf]b]lv pm k"0f{tM
z'4 ePsf] 5 . p;sf] cfTdf Psbd ;kmf 5 . x]/ t slt /fd|f] 6Ns]sf] †
5]ps'gf] ldn]sf] cfTdf . jfkm /] † cfTdf x'g' t To:tf] kf] . pgLx?
cfTd;dk{0faf/] s[i0f k|jrgb]lv /fdeQm xg'dfg rfln;f;Ddsf b'O{-rf/j6f
syf xfn]/ eGg] uy]{- …xfd|f] k/Dk/f, ;gftg wd{ / ;+:sf/ g} xf] cfTd;dk{0f
. To;}n] cfTd;dk{0fsf] of] dxfg\ k/Dk/f sfod ug'{ xfd|f] wd{ xf],
xfd|f] /fi6«wd{ .Ú xfdL :s"n] s]6fs]6Lx? 6/// tfnL ahfP/ pgLx?sf]
;dy{g uYof}+{ -t/ ;tf];t dnfO{ Tolta]nf of] cfTd;dk{0f eGg] zAbsf]
cy{ yfxfrflx+ lyPg_ . kl5 sf+u|]; / sDo'lgi6x?n] klg of] dxfg\ k/Dk/fnfO{
hf]8tf]8n] cufl8 a9fpg yfn] . lxhf]sf] k~rn] cfh cfTdz'4 ub}{ sf+u|];
k:of], sDo'lgi6 eof] . sDo'lgi6 kf6L{af6 s]z/dl0fx?n] sf+u|];;dIf
cfTd;dk{0f u/] . To:t} sltko nf]sn / slxn]sfxL+ ljsf;] sf+u|]; klg
/ftf/ft sDo'lgi6 eP/ xfd|f] /fli6«o wd{sf] hu]gf{ ug{ yfn] . To;kl5dfq
dnfO{ la:tf/ la:tf/} of] cfkm\gf]kg af]s]sf] ;+:s[ltk|lt lgi7f hfUg
yfNof] . d klg cfhef]ln cfTd;dk{0fjfbsf] k|jn ;dy{s / sfo{stf{;d]t
ePsf] 5' . d}n] o;f] g]kfnsf] Oltxf;sf kl5Nnf kfgf kN6fP/ x]/]kl5
yfxf kfP" . cfTd;dk{0f t ;f"Rr}sf] g]kfnL ;+:s[lt /x]5 . xfd|f] cfTdfsf]
ef}lts-/f;folgs k/LIf0faf6 ;d]t of] tYo k'li6 eP/} 5f8\of] . ))& ;fndf
xfd|f Tolta]nfsf /fhf, /f0ff / sf+u|]; ;a}n] ef/t;dIf cf-cfkm\gf Ps-Ps
yfg cfTd;dk{0f u/]s} xf] . ha b]zdf / cfkm"leq} s'g} ;+s6 cfOnfU5,
ta xfdL;"usf] cfTd;dk{0fsf nflu cft'/ eOxfN5 . sf]zL ;Demf}tfsf] a]nf
xfd|f] Ps yfg cfTd;dk{0f eof] . ;}lgs r]s kf]i6 /fVbf csf{ yfg cfTdfn]
;dk{0fsf] ;'cj;/ k|fKt u¥of] . ha b]zdf k~rfotL Joj:yfsf] ;"qkft eof],
ta sf+u|]; / sDo'lgi6 kf6L{x?n] xQ g kQ cf-cfkm\gf] cfTdf ef/t;dIf
aGws /fv] / e/ft;"u eg]- xfd|f] cfTdf c;'/lIft 5 . To;}n] csf]{ ;dk{0fsf]
tof/L geP;Dd o;sf] ;'/Iff ul/kfpm" . xfd|f] ;dk{0fsf] k/Dk/f TolQd}
/f]lsPg . ax'bn cfPkl5 ;femf gbLsf] gfddf clnslt cfTdfx?n] ;dk{0fsf]
cj;/ kfP . dxfsfnL ;lGwsf a]nf t emg\ b]zaf;Lx?n] Psfw gl5lKkPsf /
afp"l7Psf cfTdf 5f8]/ ;a}n] ;'gf}nf] cj;/sf] pkof]u ub}{, cfTdfdf
;d]t /ftf] emf]08f cf]9fP/} ;dk{0f u/] . s0ff{nL, ;]tL / sf]zLdf km]l/
oL cfTdfx? ;dlk{t x'g] ;'of]u ldNof] . o;/L xfd|f] cfTdfn] cfkm\gf]
c;/ k/Dk/f wfg]sf 5g\ . o;kfln klg of] cfTd;dk{0fsf] cbDo nx/ rln/x]5
. cfTd;dk{0f klg /Ë-/Ësf, ;fOh-;fOhsf, cUnf, xf]rf, df]6f, 5f]6f,
r'Rr], g]K6], sfn], ;]t] -nueu s}n] lu/Lsf] prfO{sf h;n] xfd|f] s}nfz
lu/LnfO{ klg 5'g vf]H5g\_ ;a} k|sf/sf cfTdfx? ;dk{0f ul//x]5g\ cfkm"nfO{
. of] ;dk{0fsf] o1df dxfkl08tdf dxfk/fTdfjfbL z]/axfb'/, lul/hf, dfwj
g]kfnx? lj/fhdfg 5g\ . sf+u|];, Pdfn], dfn], d;fn]x? u0f]z a:g] /
r? xf]Dg] sfd ul//x]sf 5g\ . o;/L xfd|f] dxfo1 ;~rflnt 5 . lxhf] /flt
d}n] crfgs Pp6f eofgs ;kgf b]v]+ . xfd|f] b]zsf s'g} klg hLljt dg'io;"u
s'g} cfTdf g} 5}g . d klg cfTd;dk{0f ug{ hf"b} lyP" t/ d]/f] cfkm\g}
cfTdf d;"u 5}g . ;asf ;a cfTdfxLg 5g\ . d]/f] kl;gf t/t/ r'lx/x]sf]
lyof] ca cfTdf g} gePkl5 s] ;dk{0f ug]{ < d cQflnP/ Ao""em]+ . ta
yfxf ef]- >LdtLsf] 6fpsf] of] 5ftLdf cl8Psf] /x]5 .
df;' hf"Rg]
cofsf] ;?jf
lrtjg . hf"ra'em tyf lg/LIf0f sfo{nfO{ l56f] 5l/tf]
agfpg] p2]Zon] :yflkt s'l/gf6/l:yt kz' Sjf/]G6fOg r]skf]i6nfO{ xfn
lrtjgsf] /fdgu/df ;fl/Psf] 5 .aflx/L lhNnfaf6 df;' pkef]usf nflu *)
k|ltzt / kfngsf nflu @) k|ltzt /fhwfgL leqg] kz'hGo ;fdfu|Lsf] clGtd
lg/LIf0f /fdgu/ Sjf/]G6fOg r]skf]i6n] ub{5 . 5f]6f] ;dodf /fd|f] ;kmntf
sdfPsf] o; r]skf]:6n] s8fOsf ;fy hf"r tyf lg/LIf0f u/L cj}w 9+un]
/fhwfgL leœofpg vf]lhPsf y'k|} kz' tyf kz'hGo vfBkbfy{nfO{ kmsf{OlbPsf]
5 . dfgj hLjgdf k|ToIf ;DaGw /xg] o:tf kz' vfB kbfy{nfO{ j}1flgs tj/n]
k/LIf0f ug]{tkm{ clxn];Dd s;}sf] Wofg k'Ug ;s]sf] 5}g . hf"r tyf lg/LIf0f
ug]{ sd{rf/Lx?nfO{ pko'Qm hf"ra'em ;fdu|L >L % sf] ;/sf/n] pknAw u/fPsf]
kfOb}g . ;fgf] ;+:yf, sd hgzlQm, ;'ljwfsf] cefjsf] afah'b klg o; kz'
Sjf/]G6fOg r]skf]:6sf sd{rf/Lx?n] ;do ldnfP/ rf}lj;} 306f kz' tyf
kz' ;fdfu|Lx?sf] hf"r tyf lg/LIf0f ul//x]sf] pQm r]skf]:6sf sfof{no
k|d'v jL/axfb'/ >]i7 atfpg'x'G5 . ;fy} jxf" hf"ra'emdf s8f lgod nfu"
ul/Psf]n] s]xL Jofkf/Lx?n] n'lsl5kL lqe'jg /fhky x'"b} c:j:y kz' tyf
kz';fdfu|Lx? /fhwfgL nluPsf] kfOPsf] bfaL ug'{x'G5 . To:tf sfo{nfO{
lg?T;flxt kfg{ >L % sf] ;/sf/n] l5§} g} gf}la;]df yk Ps kz' Sjf/]G6fOg
r]skf]:6 :yfkgf u/] To:tf Jofkf/L 7Ls x'g] pxf"sf] egfO{ /x]sf] 5
. csf{ sfof{no k|fljlws b'uf{k|;fb kf}8]n klg gf}lj;]df yk kz' Sjf/]G6fOg
r]skf]:6s} cfjZostf b]lvO;s]sf] atfpg'x'G5 . kz' tyf kz'hGo kbfy{sf]
hf"r tyf lg/LIf0f sfo{sf lglDt xfn g]kfndf ;LdfjtL{ / cfGtl/s u/L
@% j6f Sjf/]G6fOg r]skf]:6x? sfo{/t 5g\ . :d/0f/xf];\ aflx/L lhNnfaf6
cfpg] kz' tyf kz'sf ;fdu|Lx?n] /fhwfgLsf xhf/f}+ ljlzi6 xf]6n tyf
/]i6'/]G6x?sf] df;'sf] cfjZostf k"lt{ ug]{ u/]sf 5g\ . - ;'lgn bfxfnaf6
efufefudf
slt af"Rg] ;/ <
sf7df8f}+ . ljsf; / kl/jt{g;"u} oftfoftsf ljleGg ;fwgsf]
pkof]un] b]zn] sf"r'nL km]g]{ cj;/ kfPsf] x'G5 . d'n'ssf afl;Gbfx?n]
w]/} ;xh kgfsf] cg'ej u/]sf x'G5g\ t/ sltko afl;Gbfx?nfO{ ;]jf ;'ljwf
klg cleiffk aGg k'Ub5 . o:t} pkTosfsf] d'6'df kf"rbzs cl3 lgdf{0f
ul/Psf] g]kfnsf] 7"nf] Psdfq lqe'jg cGt/f{li6«o ljdfg:yndf hxfhx?sf]
b}lgs p8fg / cjt/0fsf] rsf]{ Wjlg / ys{gn] :ynjl/kl/sf al:tx?n] k|efljt
hLjgofkg ug'{ kl//x]sf] 5 . …d To:t}+ *-!) jif{sf] lyP"Ú g]kfndf klg
hxfh cfof] . ;a}n] Ps csf{;"u sfg]v'zL u/], ;fx|} v'zL nfUof] . kl5kl5
7"nf hxfh klg cfpgyfn] . /ftf]lbg u8\u8fx6, ca t a'9]zsfn lg nfUof]
. sfg klg cln sd ;'G5' . klxn] t /fd|f] ;f]r]sf lyof}+ t/ To:tf] ePg
. 3/ynf] ;fg{ klg ;lsPg . slxn] klg Ps lbg /fd|/L e]6\g kfOPg . Tof]
hxfhsf] cfjfhn] d]/f] sfg rf"8} alx/f] eof] .Ú oL dflysf a]bgf sf]6]Zj/
hl8a'6L lgjf;L ^* jifL{o /fdafa'sfhL >]i7sf x'g\ . pgn] dfq xf]Og,
cfheGbf %@ jif{cl3 ef/tsf] Ps ljdfg sf7df8f}+ uf}r/df plqPkl5 pgLh:tf
w]/}n] cfkm\gf] 7fp" :j?k km]l/g] ;f]r]sf lyP . t/ hlt ljdfgsf] ;+Vof,
p8fg / cjt/0f lgoldt a9\b} uof] Tolt g} ljdfg:yn jl/kl/sf al:tx? ljleGg
;d:ofn] lk/f]ln+b} uP . …rf}lj;} 306f hxfhx? pl8/fV5g\ . 5fgf dflyaf6
pl8/fVbf t 3/ g} eTs]nf h:tf] x'G5 . xfd|f] u'hf/f t kmf"6 af/Ldf
t/sf/L v]tLaf6} x'G5 . afnaRrf ;'tfP/ sfd ug{ yfNof] . hxfh p8\5,
afnaRrf lrRofP/ p7\5g\ . hUuf-hldg / ;DklQ ePsfx?n] 3/hxfg cGt} nu]
. xfd|f] t hfg] 7fp" 5}g . kf]xf]/ ;fn ;/sf/n] hUufsf] df]n lbP/ csf]{
7fp"df a;fO" lbp"nf eg]/ 3/hldg gfk]/ uof] t/ clxn];Dd s]xL ePg- l;gfd+un
5fk|f]sL dgdfof uh'/]n cfkm\gf] b'Mv JoQm ul5{g\ . …s]xL jif{ cl3;Dd
ljdfg:yn j/k/sf rf}/df dflg;x?sf] 3'"Orf] x'GYof] . v]nf8Lx? km'6an
v]ln/x]sf x'Gy], j:t'efpm rl//x]sf x'Gy] . cfhef]ln t s]xL vfnL efudf
ef]6/ l;Sg] afx]s s]xL x'"b}g . r/g x'GYof], ufO{ lnP/ d klg hfGy]+
. Tof] 7"nf] hxfh p8]kl5 em:s]/ s'n]nd 7f]Sb} dgf]x/f vf]nflt/ hfg]
u/]sf] 5' .Ú rf/j6f ufO{x? kfn]/ b}lgs k}tfln; ln6/;Dd b"w a]Rb} u/]sf
k'ikaxfb'/ e'h]n ljdfg:yn lj:tf/ ul/g'nfO{ g/fd|f] 7flg/x]sf 5g\ .
lqe'jg ljdfg:yn ;'wf/ tyf lj:tf/ ;ldltn] l;gfd+unb]lv u}/L ufp";Dd
uf]bfd3/ agfPkl5 / rf/}lt/ tf/af/n] 3]/]kl5 eg] Toxf"sf v]nd}bfgdf
v]nf8Lx? / r/gdf j:t'efpm b]lvg 5f]l8;s]sf 5g\ . ;ldltn] jl/kl/sf
afl;Gbfx?nfO{ plrt a;f]af;sf] Joj:yf ug]{ cfZjf;g lbPkl5 pgLx? k|ltIffdf
a;]sf 5g\ . hUuf hldgsf] d'cAhf / 3/w'/Lsf] d"No lbg] eg]kl5 t emg\
lbgk|ltlbg 3/ lgdf{0fsf sfo{n] ltj|tf kfPsf] b]lvG5 . xfn u}/L ufp"mdf
;fgf] Jofkf/ ul/a;]sL OlGb/f 9sfnsf] u'gf;f] eg] cln a]Un} 5 . pgL
elG5g\- bzafx| jif{cl3 7"nf] hxfh cfof] . Tof] hxfhsf] cfjfhn] 3/sf
‰ofndf /x]sf rf/j6f l;;f km'6], Psl5g t cfsfz c"Wof/f] klg nfUof]
. lsnfdf afw]sL ufO{n] bfDnf] r'8fn]/ kmf"6af/Ldf kmfn xfnL . eQmk'/]
;fx'sf] t/sf/L ;f]Q/ eof] / d}n] hl/jfgf klg ltg'{ k¥of] . w]/} jif{;Dd
b'Mv kfOof] . Pslbg t b"w b'x'g]a]nf hxfhsf] cfjfhn] ufO{ t;]{/ v'§fn]
lxsf{p"bf $-% lbg;Dd c:ktfn s'g'{k¥of] . To;kl5 k]lK;sf]nf 5f]8]/
u}/L ufp" cfOof] . ljdfg:yn ;'wf/ ;ldltn] clxn]klg ckm\gf] sfo{x?
ul//x]sf] 5 . ljdfg:ynaf6 clxn] ljZjsf !* j6f b]zsf ljleGg e]usf nflu
ljdfgx? p8fg / cjt/0f u5{g\ . 5f]/f5f]/L k9\g a:5g\, rsf]{ cfjfh cfp"5
. k9\g 5f8]/ pgLx?sf] Wofg Tot}lt/ hfG5 . hlt c;/ u/] klg cfk\mgf]
k""hLn] k'Ub}g . c?n] r9]sf] / hxfh p8]sf] x]/]/ lrQ a'emfp"5f}, a:5f}+-
l;gfd+un lgjf;L uf}/L k/fh'nL atfp"l5g\- d'n'ssf] cfly{s kIf g} sdhf]/
ePsf] / pRr lzIffsf] nflu pkTosf cfpg] cGo e]usf ljBfyL{x? ljdfg:yn
jfl/k§Lsf] IF]qdf cTolws a;f]af; u5{g\ . ;:tf] ls/fofsf sf/0f ljdfgsf]
Wjlgn] cWoogdf afwf pTkGg u/] klg ot} a:g ?rfp"5g\ . s~rgk'/sf] dx]Gb|gu/df
:yfgLo a;f]af; eP/ k]lK;sf]nf sDkgLdf sfo{/t lx/f e§ cfkm\gf] wf/0ff
JoQm ug'{x'G5 . oltdfq geO{ slxn]sfxL+ t b"w b'x'g a;]sf] a]nfdf hxfh
p8]df ufO{n] b"w g} n'sfpg] u/]sf] /f]rs ;d:of klg k|efljt dlxnf u[lx0fLx?af6
;'Gg ;lsG5 . ljdfg:yn jl/kl/ xfn Pp6f ;8s lgdf{0f sfo{ eO/x]sf] 5
. t/ ljdfg:yn lj:tf/ ug{ g;lsg] s'/f ko{6g tyf gful/s po8og dGqfnosf]
p8\8og k|flws/0f, ;'k/Lj]If0f ty p8\8og ;'/Iff dxfzfvf k|d'v o1 uf}td
eGg'x'G5- lqe'jg ljdfg:ynnfO{ ef}uf]lns ?kdf a9fP/ ;'ljwf ;DkGg agfpg
;lsg] cj:yf 5}g . ToxL sf/0fn] ubf{ klg dGqfnon] csf]{ cGt/f{li6«o
ljdfg:yn agfpg] kxn u/]sf] 5 . pxf" yk eGg'x'G5- s]xL j:tLx? 5g\,
h;nfO{ ljdfgsf] cfjfhn] w]/} k|efj kf/]sf] 5 . ltgsf] plrt Joj:yfkgsf]
nflu klg dGqfnon] sbdx? rfln/x]sf] 5 . …lqe'jg ljdfg:ynn] b}lgs ;of}+
p8fg / cjt/0f y]Ug ;Sg] l:ylt 5}g . pkTosfeGbf aflx/ zx/ j:tLb]lv
6f9f ljdfg:yn lgdf{0f ul/Psf 5g\ . pkTosfsf] ef}uf]lns cjl:yltn] ljdfg:yn
6f9f agfpg ;lsg] l:ylt ;[h{gf x'g ;Sb}g- g]kfn gful/s p8\8og k|flws/0fsf
dxflgb]{zs df]lbgLk|;fb zdf{n] eGg'eof]- csf]{ s'/f lj:tf/ ug]{ eGb}df
;a}n] eg]hlt d'cAhf lbP/ Jojl:yt ug{ klg ;lhnf] t 5}g t/ ljdfg:ynsf]
clxn]sf] Ifdtf x]bf{ lj:tf/ cjZo g} ug'{kg]{ 5 / k|efljt s]xL j:tLsf]
plrt Joj:yfdf klg Wofg lbOg]5 . g]kfn clw/fHoel/ If]lqo, demf}nf /
:6nu/L $$ j6f ljdfg:yn /x] tfklg cGt/f{li6«o :t/sf] Psdfq lqe'jg cGt/f{li6«o
ljdfg:ynn] ;]jf pknAw u/fO/x]sf] 5 . k|flws/0fsf cg';f/ k|mfG;sf]
cNkf sDkgLsf] ;xof]udf g]kfnu~h, e}/xjf, kf]v/f, lghu9 / lj/f6gu/
ljdfg:ynsf] cWoog / k|f/lDes ;j]{If0f ;DkGg e};s]sfn] pkTosfsf afl;Gbfx?
k|efljt ;d:ofaf6 d'Qm x'g ;Sg] 5g\ .
- hgs'df/ /fjn
;'s'Daf;Lsf
rf/ xhf/ 3/df cfuf]
w/fg . df]/ª lhNnfsf] pQ/L If]qdf n]6f¨ ufp" ljsf;
;ldltsf] @, $ / ^ j8fdf ut j}zfvb]lv a;f]af; ub}{ cfPsf] $ xhf/ ^^
3/ ;'s'Daf;L 3/ ;f]daf/ k|x/L k|zf;g / zfxL ;]gfn] cfuf] nufO{ :jfxf
agfOlbPsf] ;dfrf/ 5 . hgcf:yfnfO{ k|fKt ;dfrf/cg';f/ clwsf+z ;'s'Daf;L
kl/jf/x?sf] 3/ hnfp"bf nQf sk8f klg hn]/ gi6 ePsf] lyof] . kLl8t kIf
lszf]/dfg kªofu' / ljqmd kªofªu'sf cg';f/ s]xL dlxgf cufl8 df]/ª IF]q
g+=$ ;f+;b xs{dfg tfdfªn] kmfNu'gGb hGd hoGtLsf] cj;/df ;f] 7fp"sf
;'s'Daf;Lx?nfO{ g8/fO{ a:g cfu|x u/]sf lyP . ;f+;b xs{dfg tfdfªn]
;f] If]q jg IF]q gk/]sf] ;d]t atfPsf lyP . jg ljefun] eg] ;'s'Daf;L
a;]sf] vfnL hldg jg IF]qsf] k/]sf] bfaL ub}{ ;'s'Daf;L x6fOPsf] hgfPsf]
5 . ;'s'Daf;Lx? h+un cltqmd0f u/]/ a;f]af; u/]sf] cf/f]k c:jLsf/ ub}{
kLl8t ljgf]b yfkf eG5g\- kmf8]/ a;]sf xf]Ogf} vfnL hldgdf a;]sf xf}+
xfd|f] gfddf clw/fHoe/L st} klg 6'qmf hldg b]vfP xfdL ToxL a:5f},
pgn] ;f]daf/ k|x/L k|zf;g / zfxL ;]gfn] ;'s'Daf;L a:tL cfuf] nufP/
p7fPsf] hfgsf/L hgcf:yfnfO{ lbP .
sf]xL n8]/
d/], sf]xL 7Ss/n] d/]
w/fg . w/fgaf6 wgs'6f x'"b} kflv|jf;tkm{ uO/x]sf]
gf=! v !$*( g+= sf] ofq'afxs a;sf] 9f]sfaf6 v;]/ ;Vt 3fOt] ePsL Ps
dlxnfsf] wgs'6f c:ktfntkm{ Nofp"b} ubf{ aLr af6}df d[To' ePsf] 5 .
wgs'6f gu/kflnsf j8f g+= ! l:yt s'jfkfgL glhs pQm a;af6 v:bf cfOtaf/
!) ah]lt/ n]u'jf ufp" ljsf; ;ldlt j8f g+= * ls @% jifL{of >LdtL hfg'sf
k}8]nnfO{ ;f]xL a;sf] kl5Nnf] rSsfn] lsr]sf] lyof] . lgh kf}8]nnfO{
lhNnf c:ktfn wgs'6ftkm{ Nofp"b} ubf{ af6f]df g} pgsf] d[To' ePsf]
s'/f k|x/Ln] hgfPsf] 5 . pQm a;sf rfns w/fg gu/kflnsf lgjf;L uf]kfn
e'h]n / a;nfO{ k|x/Ln] kqmfp u/L lgoGq0fd lnPsf] s'/f lhNnf k|x/L
sfof{no wgs'6fn] hgfPsf] 5 . To;}u/L k"j{af6 cToflws /km\tf/df klZrdtkm{
x'Os"b} u/]sf] sf]=@ k %!^! / sf]= @ k #@!$ sf] df]6/;Osn zlgZr/]
! l:yt lh/L lvDtL 6\ofS6/df 7Ss/ vf"bf ! hgf rfnssf] d[To' ePsf] 5
eg] @ hgf l;ls:t /x]sf] ;dfrf/ 5 . ky/Lsf c;O{ db/fh vltj8fn] lbPsf]
hfgsf/Lcg';f/ ut cfOtaf/ ;f"em ^M#) ah]sf] ;dodf lh/L lvDtL 5]pdf
sf7nf]8 ePsf] cj:yfdf tL b'O{ df]6/;fOsn 6\ofS6/sf] 6«lndf ah|g k'u]sf]
lyof] . 6\ofS6/sf] 7Ss/n] ubf{ 6fpsf]df uDeL/ rf]6k/]sf w/fg !% lgjf;L
cd[t lnDa'nfO{ pkrfy{ w/fgtkm{ nf"b} ubf{ lghsf] d[To' ePsf] lyof]
. eg] csf]{ df]6/;fOsndf ;jf/ /x]sf uf]kL yfkf / /f];g lnDa'sf] cj:yf
lrGtfhgs /x]sf] 5 . To:t} ;f]xL lbg zlgZr/] uflj;sf] ;f]xL jf8{ lgjf;L
k"0f{axfb'/ /fO{sf] >LdtLn] dl§t]n vGofO{ cfTdxTof ug]{ c;kmn k|of;
u/]sf] ;dfrf/ 5 . k|x/Lsf cg';f/ >Ldfg k"0f{axfb'/n] cfkm"nfO{ lkmNd
x]g{ gnu]sf] lgx'"df lghn] dl§t]n vGofPsL lyOg\ . cfkm"nfO{ cfuf]
nufPkZrft\ 3fOt]nfO{ ky/Ll:yt df]/ª 8«fOUgf]l:6sdf pkrf/ u/L ;f]xL
lbg 3/ kmls{Psf atfOPsf] 5 .
a}7s Eofpg}
gkfO{
sf7df8f}+ .cg]/f:jljo" -@)@@_ n] Ps lj1lKt k|sflzt
u/L ;f] ;+u7gsf s]Gb|Lo ;b:o uh]Gb| s0f{nfO{ oxL kf}if ^ ut] laxfg
;'/IffsdL{x?n] wflbª lhNnfsf] uh'/Ldf a;ofqf ul//x]sf] cj:yfdf lu/km\tf/
u/L a]kQf kf/]sf] hgfPsf] 5 . ;+u7gsf] kf}if ^ / & ut] sf7df8f}+df
x'g] s]Gb|Lo ;ldltsf] a}7sdf efu lng s]Gb|Lo ;b:o s0f{ l;/fxfsf] uf]nahf/af6
a; r9]sf] atfp"b} ;+u7gsf cWoIf k|sfz kf]v/]nåf/f k|]lift pQm lj1lKtdf
s]=;= s0f{sf] t'?Gt l/xfOsf] dfu ul/Psf] 5 .
|