mainlogo2.jpg (11011 bytes)

deshanterlogo.jpg (4784 bytes)


sf7df08f}+, a}zfv )* @)%(

klxnf] kfgf


dfcf]jfbL;“u jftf{sf nflu ;j{bnLo cfJxfg

b]zfGt/ ;Djfbbftf

sf7df8f}+ . g/;+xf/sf] bb{gfs cj:yfaf6 u'h|]kl5 yk dfgjLo Iflt x'g glbgsf nflu ;+;bdf k|ltlglwTj ug]{ /fhgLlts bnx¿ g]skf -dfcf]jfbL_sf g]tfx¿;“u jftf{ ug{ ;xdltdf k'u]sf 5g\ .

lxhf] zlgjf/ ck/fGx, /fli6«o k|hftGq kf6L{sf cWoIf ;"o{axfb'/ yfkfsf] dfnLufp“ l:yt lgjf;df ;DkGg ePsf] ;+;bleqsf /fhgLlts bnx¿sf] ljz]if a}7sn] æxTof, lx+;f, cft+s / c/fhstfsf] cGTo u/L k|hftflGqs kl/j]zdf zflGtk"0f{ ;Djfbsf] jftfj/0f tof/ ug{ of] ;j{bnLo a}7s cfJxfg ub{5 egL l;w} 3f]if0ff ul/Psf] 5 . sf+u|]; ;efklt lul/hfk|;fb sf]O/fnn] cufl8 ;fg'{ ePsf] j[xt k|hftflGqs Pstfsf] k|:tfjnfO{ d"t{?k lbg ul/Psf] a}7ssf] r/0f dWo]s} dflgPklg o;nfO{ clns ljz]if dxTjsf ;fy x]l/Psf] 5 . k|wfg;]gfklt k|HHjn zdz]/ hj/fn] lzjk'/Ldf lbg' ePsf] efif0f / k|wfgdGqL z]/axfb'/ b]pjfsf] /fhf–o'j/fhlw/fh / k|wfg ;]gfklt;+usf] ;+o'Qm e|d0fkl5 ;+;bLo Joj:yf eGg] /fhgLlts bnx¿ cln cln z;+lst ePsf 5g\ . To;kl5 sf+u|]; / Pdfn]sf s]Gb|Lo sfof{nodf pRr:t/L a}7s a;]sf] lyof] . o;nfO{ To;s} lg/Gt/tfsf] ?kdf klg lng ;lsG5 .

lxhf]sf] ;j{bnLo a}7skl5 k|sflzt k|]; lj1lKtn] andfq dfcf]jfbL ;d:ofsf] :yfoL lg/fs/0fsf] dfWod ePsf] hgfp lb+b}g . lj1lKtdf elgPsf] 5– zflGt ;'/Iff sfod ug{ / b]zdf ;'zf;g / cu|ufdL kf/blz{tfsf] cfwf/ v8f u/L ;kmntf k|fKt ePsf] 5}g .Æ

jftf{ ;a}sf] :jfy{

;+;bLo /fhgLlts kf6L{x¿n] olta]nf of] cfJxfg u/]sf 5g\ h'ga]nf dfcf]jfbL klg xltof/af6 yfDg nfu]sf 5g\ . :jb]zleq pgLx¿sf 5fkfdf/ sfo{stf{x¿ 3l6/x]sf 5g\ . pgLx¿n] cf>o lng] ef/tLo If]qdf Toxf“sf] ;/sf/n] vf]htnf; u/L ;'/Iff Joj:yf s7f]/ kfl/lbPsf] 5 .

csf]{lt/, clGtd o'4 nl8/x]sf dfcf]jfbLn] ef}lts ;+/rgfx¿df cfqmd0f ug{ yfn] . ljB't kfj/xfp;, vfg]kfgL, k'nx¿, 6]lnlehgsf] 6fj/, h:tf If]qdf cfqmd0f ePkl5 hgtfdf of] kl/kf6Lk|lt g} ljt[i0ff pTkGg x'g] cj:yf klg ;[hgf x'"b} uPsf] 5 . h'g ax'bnLo ;+;bLo k|hftflGqs Joj:yf dfGg]x¿sf nflu ;'vb\ xf]Og .

Psflt/ hgtfsf k|hftflGqs clwsf/x¿ lgnDag u/]/ ;+s6sfn nufpg' k/]sf] 5 eg] of] ;d:ofsf] zflGtk"0f{ lgsf; gvf]h] k|hftflGqs k|lqmof klg cj?4 eP/ hfg] l:ylt e};Sof] . h:tf], lgoldt oxL a}zfv–h]7 df x'g'kg]{ :yfgLo lgjf{rg oyfl:yltdf u/fpg ;Sg] cj:yf 5}g . Dofb} yk] klg lhNnf–lhNnfsf k|foM ;a} uflj;x¿ cWoIf / ;lrjljlxg 5g\ . sltko hnfOPsf 5g . ufp“df hgtfnfO{ ;]jf ;'ljwf lbg /flvPsf x'nfs x6fP/, a}+sx¿ x6fP/, ;f“Rr} ufp“ clxn] ;/sf/ ljlxg c/fhs cj:yfdf af“r]sf] 5 . h'g s'/f k|hftGqjfbLsf nflu lrq kf]Ng] x'g cfp“5 . Toltdfq x}g ;'/Iffsf ;a} c+u kl/rfngn] of] ;d:of lsgf/f gnfu] / an k|of]u dfq} ;dfwfg xf] eGg] lbzfdf uPdf g]kfnsf] /fli6«o cl:tTj g} vt/fdf kg{ hfG5, o;} tYonfO{ ;j{bnLo ;xdltdf klg cfTd;ft ul/Psf] 5 . jQmJodf elgPsf] 5– æg]kfnsf] /fli6«o cl:tTj / g]kfnL hgtfsf] k|hftflGqs xs / :jfledfg ;fd' vt/fsf] ;+s]t b]vf kg{ yfn]sf] 5 .Æ

;/sf/ ;'lw|Gg

b]zsf] kl/l:ylt lbglbg} h6Ln x'"b} uPklg hDaf] ;/sf/sf dGqLx¿nfO{ To;sf] dtna 5}g . xfn}dfq ;+rf/ dGqfnon] ljgf k|ltikwf{ :of6nfO6 df]jfOnsf] nfO;]G; lbPsf] 5 .

ljZj:t ;"qn] lbPsf] hfgsf/L cg';f/ b'/;~rf/sf /Llk6/ 6fj/x¿ Wj:t u/]kl5 dfcf]jfbLx¿sf] ;~rf/ g]6js{ ljR5]b ePsf] 5 . sf7df8f}+ / df]afOn rNg] 7fp“df pgLx¿ n] df]jfOns} k|of]u u/]sf 5g\ . grNg] 7fp“df lr6sf] dfWodåf/f ;Dks{ :yfkgf ub{5g\ . ;]n, Pl/of, lhNnf, la|u]8 h:tf ;f+u7lgs 9f“rf ePsf]n] Pp6f lr6af6 kf6L{sf s'/f w]/} sfo{stf¿ a'emfpg w]/} sl7g x'G5 . t/ :of6nfO6 6]lnkmf]agaf6 dfcf]jfbLsf g]tfx¿n] To;sf] pkof]u, b'?kof]u ug{] ;Defjgf 5 . lsgeg] of] hxf“af6 klg hfG5 .

k|hftflGQs df]rf{

clxn] /fhgLlts bnx¿ aLrsf] ;xdlt sf+u|]; ;efklt lul/hfk|;fb sf]O/fnfn] ;fg'{ ePsf] j[xt k|hftflgqs Pstf k|:tfj cGt{ut s} xf] . ;femf ;d:of, ;femf k|of;sf dfWofdaf6 ;dfwfg ug]{u/L of] cleofg a9fPsf] 5 . of] cleofg cGtu{t j}zfv @& ut] sf7df8f}+sf] ;lxb d~rdf ;j{bnLo cfd;ef x'g]5 . ansf e/df dfq} dfcf]jfbL bjfpg p2t ;/sf/ o:tf] cleofgn] cK7\of/f]df kg]{5 .

xltof/ jf k|x/L;“u ;/f]sf/ g/x]sf ;j{;fwf/0f g]kfnLx¿ klg d/]sf], d'n'ssf] cfly{s ljsf; cwf]ultlt/ nfUg yfn]s]f b]v]kl5 jfdkGyLbnx¿ jftf{sf] nflu cfkm" cu|;/ eP/ cfPsf 5g\ . pgLx¿n] dfwj g]kfnnfO{ To;sf] g]t[Tj lng cfu|x klg u/] . k|d'v k|ltkIfL / sDo'lgi6 kf6L{sf] ;b:o ePsf]n] . lsgeg] jftf{sf] vf]hL dfcf]jfbLnfO{ ckl/xfo{ h:tf] b]lvPsf] 5 . ;'/Iff;"qn] lbPsf] hfgsf/L cg';f/ af“s] / alb{of lhNnfsf ;a} ;lqmo dfcf]jfbL ;vfk e};s]sf 5g\ . gj/fh k'/L, ltns kl/of/ kqmfp k/] . sf7df8f}+df g} s[i0fWjh v8\sf, em'df/fd vgfn, /]vf zdf{ kqmfp k/] . pQm ;"qn] lbPsf] hfgsf/L cg';f/ dfc]fjfbLsf tkm{af6 klxn] jftf{df vl6Psf s[i0faxfb'/ dx/f alb{ofdf ;dfltPsf 5g\ .

;a}n] clxn] xTof / lx+;f /f]Sg dfcf]jfbL;+u jftf{df hfg'sf] ljsNk 5}g . t/ o;sf nflu bnx¿n] aGb lkmtf{ lng, ef}lts ;+/rgf Wj:t ug]{ ultljlw /f]Sg kg]{ k"j{zt{ ;f/]sf] 5 . lxhf] dfnLufp“df ;DkGg a}7sdf sf+u|];sf ;efklt lul/hfk|;fb sf]O/fnf, g]skf Pdfn] dxf;lrj dfwjs'df/ g]kfn, /fk|kf cWoIf ;"o{axfb'/ yfkf, ;b\efjgfsf sfo{jfxs cWoIf ab|Ld08n, ;+o'Qm hgdf]rf{sf clDasf z]/rg / g]dlskfsf gf/fo0fdfg lah'S5] /f]lxt pkl:yt x'g'x'GYof] .


Jofkf/L k|ltlglw ci6«]lnofnfO{ c:jLs[t

b]zfGt/ ;Djfbbftf

sf7df8f}+ . g]kfnsf] pBf]uklt / Jofkf/Lx¿sf] 5ftf ;+u7g elgPsf] pBf]u jfl0fHo dxf;+3n] rog u/]sf k|ltlglwx¿nfO{ ci6«]lnofnL ;/sf/n] le;f pknAw gu/fPkl5 clxn] pBf]u jfl0fHo If]qdf dxf;+3sf] ;fvnfO{ lnP/ lgs} 7"nf] xNnLvNnL ePsf] 5 .

oxL j}zfvsf] -tbg';f/ d] dlxgfsf] & b]lv ( tfl/v_ ;Dd ci6«]lnofsf] d]njg{df cfof]hgf x'g] cGt/f{li6«o Jofkf/ d]nfdf efu lng] pBf]u jfl0fHo dxf;+3n] @) hgf pBdL / Jofkf/LnfO{ rog u¥of] / ltgLx¿n] lbPsfdWo] hDdf & hgfn] le;f kfP . !# hgfnfO{ ci6«]lnog ;/sf/n] kTofPg .

pQm e]nfsf af/]df hfgsf/L lbg] p2]Zon] r}q & ut] a'waf/ dxf;+3sf] kl/;/df cfof]lht kqsf/ ;Dd]ngdf g]kfnsf nflu ci6«]lnofnL /fhb"t lqmlZrog sf]6fgL / dxf;+3sf cWoIf /ljeQm >]i7 b'j} hgf pkl:yt x'g'x'GYof] . le;f gkfPkl5 Jofkf/Lx¿n] ;xefuL cfdGq0f ug]{ sfo{qmddf ;xefuL aGg'ePsf /fhb"t sf]/f]gLsf] Ifdtf / pxf“k|lt ci6«]lnofnL ;/sf/sf] ljZjf;“u klg hf]8]/ x]/]sf 5g\ .

pQm kqsf/ ;Dd]ngdf g]kfnsf tkm{af6 e]nfdf ;xeflutfsf] ;+of]hssf] ?kdf sfo{/t 8f= uf]kfn >]i7n] tof/L kf]zfs, wft'sf d"lt{, x:tsnf, klZdgf, xft]tfgsf sk8f, 6fjn, g]kfnL sfuh, pmgL un}+rf, 5fnf / a]ul;6sf pTkfbs Jofkf/L / pBdLx¿n] efu lng] hfgsf/L lbg'ePsf] lyof] . ef/t, a|flhn, lkmhL, O08f]g]l;of, cfo/Nof08, dn]l;of, Go"lhNof08, lkmlnlkG;, l;+ufk'/, yfOn}08, cd]l/sf, O6fnL, kfls:tfg, rLg, tfOjfg, a+unfb]z cflbsf] ;xeflutf /xg] elgPsf] pQm e]nfdf g]kfnL Jofkf/Lx¿sf] k|j]zdfly /f]s nufpg'nfO{ g]kfn pBf]u dxf;+3sf] g]t[Tjsf] sb sd x'"b} uPsf] kl/0ffdsf] ?kdf x]l/Psf] 5 .


ca ;lrjsf nflu bf}8fxf ;'?

b]zfGt/ ;Djfbbftf

sf7df8f} . oxL j}zfv @# ut]b]]lv Ps}rf]6L cf7j6f ;lrjdf l/Qm x'"b}5 . clxn] g} ;fdfGo k|zf;g, dlxnf afnaflnsf tyf ;dfhsNof0f, :yfgLo ljsf; u[x, dxfn]vf lgoGqssf] sfof{no, k//fi6« dGqfno, ;+:s[lt ko{6g tyf gful/s p8\8og dGqfno, ;~rf/ dGqfno ;lrjx¿ vfnL ePsf]n] sfod d'sfod d's// u/L rnfOPPsf] 5 . k"j{, dWo / ;'b"/ klZrdsf If]qLo k|zf;sx¿ klg sfod d'sfod d's// ul/Psf] 5 .

o;}n] ;lrjx¿sf] kbfjlw ;lsg] k"j{;GWofdf a:g] a9'jf ;ldltn] cfkm\gf] gfd l;kmfl/; ug]{] kSsf kSsL ePsf jl/i7 ;x;lrjx¿ dGqL kl/ifb\sf cfkm\gf lgs6sf dGqL / ltgLx¿ dfkm{t k|wfgdGqL ;d]tsxf“ a9'jfsf] k|:tfj lnP/ lx+8]sf 5g\ . d'Vo;lrj, nf]s;]jf cfof]usf k|ltlglw, ;fdfGo k|zf;g ;lrj /xg] pQm a9'jf ;ldltn] ;fdfGotM Ps jif{df l/Qm x'g] kbx¿sf] u0fgf u/L ;f]sf] 8]9L ;+Vofdf a9'jf ug{ of]Uo pDd]bjf/sf] gfd dGqLkl/ifb\ ;dIf k7fpg] ub{5 .

sfod d'sfod hfg] sltko ;x;lrjx¿ cfkm" sGkmd{ kfpg] bfjL ub}{5g\ . o;/L bfjL ug]{ ;lrjsf] ;DefJo a9'jfdf cl3Nnf] ;"lrdf /xg' x'g]df jL/]Gb|axfb'/ b]phf -ko{6g_, dw'/d0f cfrfo{ -k//fi6«_ x'g'xG5 . sfd' ;"rgf tyf ;~rf/ ;lrj k|efs/ clwsf/Lsf] eg] :k]z6fOd k|s/0fn] ;Defjgf 6/]sf] 5 .

otf u[xsf lgldQ ;lrj ljho/fh e§/fO{, ;fdfGosf tLy{/fh zdf{ / h}g]Gb| hLjg, :yfgLo ljsf; s[i0fk|;fb clwsf/L, x'nfs ;]jf ljefusf d's'Gb zdf{ kf}8]n, ;+;b ;lrjfnosf lji0f'bQ pk|]tL, d'b|0f ljefusf gf/fo0fk|;fb nD;fn, lzIff dGqfnosf o'j/fh kf08], lj1fg tyf k|ljlw dGqfnosf bof/fdaxfb'/ >]i7 a9'jfsf] dflyNnf] ;"lrd} x'g'x'G5 .

t/ cjsfz k|fKt x'g] lbgn] s/fKb} cfPsf]n]] lghfdtL ;]jfsf] oL pRr kbdf k'Ug rfxg]x¿sf] ;"lr nfdf] 5 . u[xsf uf]kfndfg >]i7, dbgk|;fb cof{n, sLltaxfb'/ rGb 7s'/L, 8f= l6sf/fd zdf{ vgfn, l6sfbQ lg/f}nf, ;fdfGo k|z;fgsf gf/fo0fk|;fb e§/fO{, ;"rgf ljefusf dxflgb]{zs w/0fLw/ vltj8f, cy{dGqfnosf dfwjk|;fb l3ld/], dxfn]vf lgoGq0f sfof{nosf afnuf]kfn l;Ub]n, lzjeQm zdf{, dlxnf afnaflnsf tyf ;dfhsNof0f dGqfnosf] s[i0fk|;fb e08f/L, pBf]u jfl0fHo cfk"lt{sf uf]ljGb /]UdL, k'?iff]Qd cf]emf, of]hgf cfof]usf /]jtL sfkm\n] ;a}n] cfkm"nfO{ a9'jf ;ldltn] kSsf l;kmf/L; ug]{ ljZjf; kfn]sf 5g\ .

ljlzi6 >]0fLsf kbdf a9'jfx¿ x'gsf nflu of]Uo sd{rf/Lx¿ k|fljlwstkm{ !)@ hgf 5g\ . t/ l;lgo/ kbdf k|zf;gs} JolQm x'gk5{ eGg] dfGotf /x]sf]n] a9L k|zf;gs} kg]{ lglZrt h:t} 5 . s]xL k|fljlws k|zf;gdf rog x'g] s'/fnfO{ eg] gsfg{ ;ls+b}g .


cf}Bf]lus nufgL tfGg] gLlt tof/

b]zfGt/ ;Djfbbftf

j}b]lzs nufgL glbOg] If]qx¿

s_ 3/]n' pBf]u

–skfn sf6\g], Jo'6Lkfn{/, 6]nl/ª, 8«fOleª tflnd

–xftxltof/ pBf]u

– lj:kmf]6sjf?b

–/]l8of] PlS6e d]6]l/on;+u ;DalGwt

–lgdf{0f pBf]u afx]s 3/hUuf, sf/f]af/ lahg];

–rnlrq Jofkf/ . g]kfnL / /fli6«o efiffdf

–;'/If0f d'b|0f

–d'b|f / l;b|fsf] Jofkf/

v_ v'b|f Jofkf/

6«fen, 6«]lsª, ¥ofkm\l6ª, 3f]8r9L, l;u/]6, la8L / cNsf]cn

cfGtl/s s'l/o/ ;]jf, P6f]lds OghL{

s'v'/f kfng, dT:o kfng, df}/Lkfng, OlGhlgol/ª afx]s Jofkf/, n]vf, sfg'gL ;]jf, k/fdz{ ;]jf .

sf7df8f}+ . >L % sf] ;/sf/n] ;g\ @))% ;Dd jflif{s %) s/f]8 8n/ k|ToIf ljb]zL nufgL cfslif{t ug{ j}b]lzs nufgL gLlt th'{df u/]sf] 5 .

gLlt / k|lqmofnfO{ ;/nLs/0f u/]/ rflxPsf] nufgL leœofpg] k|ljlw, k""hL / Joj:yfksLo ;Lksf] ;x'lnotsf nflu j}b]lzs nufgLnfO{ k|efjsf/L ;+oGq agfpg] / g]kfndf cf}Bf]lus pTkfbgnfO{ ljb]zdf k|ltikwL{ agfpg] nIo o;n] lnPsf] 5 .

gof“ gLltn] j}b]lzs nufgL / k|ljlw x:tfGt/0f :jLs[lt k|lqmofnfO{ :jtM x'g] agfpg], nufgLsf gof“ If]q vf]Hg], ljz]if cfsif{s ;x'lnot sfo{qmdåf/f ljb]zL nufgLsf If]qnfO{ k|efljt ug]{ .

/]l8d]6 k"j{wf/ ;x'lnoto'Qm lgof{t k|zf]wg If]qsf] :yfkgf ug]{, s[lif k|zf]wg If]]qsf] :yfkgf ug]{ nufgLstf{;+u ;DalGwt k"jf{wf/ / cGo s'/fx¿nfO{ x]g{sf nflu Psf:yfg ;]jf s]Gb|sf] :yfkgf ug]{ h:tf s'/fx¿ o;df kfl/Psf 5g\ .

gof“ gLltdf ljb]zL nufgL eGgfn] ljb]zL d'b|f, k""hL / To;sf] cfo, ljb]zL d'b|fsf k""hLut ;DklQdf k|fKt C0f, ljz]if j}b]lzs ;+:yfut nufgLstf{sf] låtLo ahf/ nufgL hgfpg] 5 elgPsf] 5 . To:t} k|ljlw x:tfGt/0f eGgfn] clwsf/ ljz]if1tf, kmd'{nf, k|lqmof, Kof6]G6, j}b]lzs pb\udsf] k|ljlw, 6«]8dfs{ / Voflt, k/fdz{ Joj;fo / ahf/ ;]jfnfO{ hgfOPsf] 5 .

k|fylds If]q

gof“ gLltdf b]zdf cf}Bf]lus ljsf;df ug]{ ;fdfGo of]ubfgsf] cfwf/df ljb]zL nufgL Nofpg] k|fylds If]q klg ls6fg ul/Psf] 5 . h;df 8f6f k|f];]l;ª, ;km\6j]o/ ljsf;, sDKo'6/ k/fdz{ ;]jf, ljB'tsf] pTkfbg, k|;f/0f, sfuh / sfuhsf pTkfbg, df]6/;fOsn / ltgsf kf6{k"hf{, Joj:yfksLo k|ljlw / lrlsT;f, z}lIfs k|lti7fg k/]sf 5g\ .

8f6f k|f];]l;ª, ;km\6j]o/ ljsf; / sDKo'6/ sG;g{6]G;Ldf Go"gtd !) nfv 8n/ nufgL u/L *) k|ltzt lgof{t ug]{ k|fjwfg /flvg] 5 eg] lzIffdf !) nfv nufgL u/]/ ^) k|ltzt ljb]zL ljBfyL{ xfNg ;Sg' kg]{5 . ljB"t pTkfbg, k|;f/0fdf sDtLdf !) nfv 8n/ nufgL ug'{kg]{ 5 . / *) k|ltzt ljb]zL ahf/df nfg' kg]{5 . df]6/;fOsn / kf6{k'hf{ pTkfbgdf Go'gtd ! s/f]8 8n/ nufgL ug'{kg]{ 5 eg] sfuh / sfuhsf ;fdfg pTkfbgdf %) nfv 8n/ . oL nufgLsf pTkfbgdf bf];|f] jif{ %) k|ltzt / t];|f]df &) k|ltzt cfGtl/s d"No clea[l4 x'g'kg]{5 .

:jLs[lt / ;x'lnot

%) xhf/ 8n/ z'Ns gnfUg] k|ljlw x:tfGt/0f, cfGtl/s laqmLsf nflu sf/vfgf aflx/sf] d"No % k|ltzt / lgof{tdf * k|ltzt /f]oN6L ePsf] Jofkfl/s pTkfbg z'? ePsf] & jif{ jf ;Demf}tf ePsf] !) jif{ h'g cuf8L x'G5 /f]oN6L ToxL cjlw ga9\g] vfnsf kl/of]hgfnfO{ g]kfn /fi6« a}+sn] cGo afwf gb]lvPdf !% lbgdf :jtM :jLs[lt lbg' kb{5 . To:tf] geP cf}Bf]lus k|j4{g af]8{d ;Dks{ u/L #) lbgdf ul/;Sg'k5{ . s'g kl/of]hgf :jtM x'G5 / s]sf nflu :jLs[lt rflxG5 To;sf] hfgsf/L pBf]u jfl0fHo dGqnfosf] j]e ;O6df /fVg' kb{5 .

To:t} k|ljlw x:tfGt/0fdf klg z'Ns %) xhf/ ggf£g], sf/vfgf aflx/sf] pTkfbg d"Nodf cfGtl/s laqmLdf @ k|ltzt / lgof{tdf * k|ltzt /f]oN6L x'g]5, /f]oN6L ltg} cjlw ;Demf}tfsf] !) jif{ jf pTkfbgsf] & jif{ h'g klxn] x'G5 Tof] g gf£g], kl/of]hgfnfO{ g]kfn /fi6« a}+sn] !% lbgdf s'g} c8\rg b]vfPg eg] Tof] :jtM :jLs[t ePsf] dflgg]5 s]xL ;d:of cfof]u eg] cf}Bf]lus k|j2{g af]8{df nlug]5 . cfGtl/s nufgLdf lbP ;/xsf ;'ljwf ljb]zL nufgLstf{nfO{ lbOg]5 .

lgof{t k|zf]wg I"]qdf cjl:yt j}b]lzs nufgL OsfO{df ;tk|ltzt lgof{td"ns / s[lif k|zf]wg If]qdf cjl:yt OsfOx¿sf] ;+oGq, sRrfkbfy{, dxz'no'Qm x'g]5 eg] pTkfbg z'? ePsf] jf :yfkgf ePsf] !) jif{ h'g l56f] x'G5 Tolt;Dd s/ 5'6 lbOg]5 .

k|fyldstf k|fKt If]qdf x'g] nufgLnfO{ d]l;g/L cfotdf %) k|ltzt / Jofkfl/s pTkfbgsf] & jif{ jf :yfkgfsf] !) jif{;Dd s/ 5'6 lbg]5 . / cfoft 6ld{gndf u|Lgsf8{ lbOg]5 . To:t} nufgLstf{nfO{ ^ dlxgfsf] u}/ ko{6sLo le;f lbOg]5 . @ nfv 8n/ eGbf a9L nufgL ug]{ nufgLstf{nfO{ cfjf;Lo eL;f lbOg] 5 .

ljb]zL nufgLsf] ljjfbnfO{ pBf]u ljefudf cfk;L ;Nnfxdf lg?k0f ug]{ k|of; ul/g]5 . To;n] ePg eg] dWo:ytfsf] ;xf/f lnOg]5 . t/ Tof] sf7df8f}+df g]kfnsf] sfg'g cg';f/ rNg]5 .

lgof{t k|zf]wg If]qsf nufgL

jL/u~h, lj/f6gu/, e}/xjfdf o:tf If]q vf]lng]5 . To;df k"j{t :yfgLo ;fem]bf/L, :yfgLo j}b]lzs ;fem]bf/L jf k"0f{ j}b]lzs ;fem]bf/Ldf o'lg6x¿ vf]Ng ;lsg] 5 . To;sf k'"hLut ;fdfg jf srrf kbfy{ dxz'nd'Qm b/df Nofpg lbOg]5 . & jif{;Dd s/ 5'6 lbOg]5 . ;+;f/sf] hg';'s} 7fp“af6 klg pTkfbgd"ns o'lg6 NofO{ lbOg] 5 . Toxf“ nufgL ug]{ ljb]zL pBdLnfO{ To;;“u ;DalGwt cGo If]qdf nufgL ug{ k|f]T;flxt ul/g]5 . oL If]qsf o'lg6n] !)) k|ltzt pTkfbg lgof{t ug'{kg]{ 5 t/ :yfgLo s/x¿ e'QmfgLsf lglDt @) k|ltzt ;dfgx¿ Jofkfl/s If]qdf lghL ug{ lbOg]5 . To:t} cGgsf] ;Gt'lnt / Plss[t ljsf;nfO{ 6]jf k'Ug] u/L b]ze/df tLgj6f s[lif k|zf]wg s]Gb| vf]lng]5 . t/ x/]ssf] Pp6f pTkfbg -kmnkm"n t/sf/Ldf s]lGb|t x'g]5 . o:tf] If]qdf nufgL ug{ cfpg] ljb]zLnfO{ k""hLut ;fdfg / eG;f/ z'Nssf 5'6 lbOg]5 / !) jif{ s/ 5'6 lbOg]5 .

slknj:t' lhNnf ljsf;sf ;efkltsf] /fhLgfdf

lhlj;n] cfjZos sd{rf/L kbk"lt{sf] nflu u7g u/]sf] kbk"lt{ ;ldltn] lnlvt k/LIff ;DkGg u/L oxL j}zfv # ut]b]lv cGtjf{tf{ ;d]t tf]s]sf] cj:yfdf dGqfnon] :ylut ug]{ kl/kq u/]sf] lyof] . ;f] cfb]z km's'jf u/fpg dGqfno k'Ug'ePsf ;efklt zdf{ lg0f{o jb/ u/fpg g;s]kl5 /fHodGqL ;dIf /fhLgfdf k]z u/L lhNnf kms{g' ePsf] xf] . æ:yfgLo lgsfosf] j}wflgs clwsf/dfly dGqLn] cgfjZos x:tIf]k u/]kl5 /fhLgfdf lbPsf] x'"Æ, ;efklt zdf{n] k|ltlqmof lb+b} eGg'eof]– æsfd ug]{ jftfj/0f aGb}g eg] kfl/>lds vfg dfq} lsg a:g] <Æ

slknj:t' lhNnf ljsf; ;ldltsf] ut kmfu'gdf ;DkGg lhNnf kl/ifb\n] lnlvt k/LIff jb/ ug]{ lg0f{o u/]sf] lyof] . t/, ;f] lg0f{osf] cj1f ub}{ lhlj;n] ut r}t @$ ut] lnlvt k/LIffsf] glthf ;fj{hlgs u/]sf] lyof] . k|sflzt glthf cg';f/ ljleGg ( kbdf @^ hgf pDd]bjf/ 5flgPsf lyP . pk;efkltsf] lgwg e};s]sf] slknj:t' lhlj; ;efklt zdf{sf] /fhLgfdf eg] :jLs[t e};s]sf] 5}g .


dfl;s egf{ z'Ns oyfjt, P]g a]jfl/;

vu/fh l3ld/]

sf7df8f}+ . Pp6} :s'ndf bf]xf]¥ofP/ egf{ z'Ns lng gkfOg], ef}lts ;+/rgf lgdf{0f / dfl;s z'Nsdf ;d]t ;fljs eGbf a9L p7fpg gkfpg] Joj:yf P]gdf eP klg ;f] cg';f/sf] lgodfjnL gcfPsf]n] cleefjsx¿n] o;jif{ klg egf{ z'Ns / rsf]{ dfl;s z'Naf6 /fxt kfPgg\ . z'Nssf] dfkb08 tof/ ug{sf nflu af]l8Ëx¿sf] juL{s/0f ug{ h?/L lyof] . t/ lhNnf lzIff sfof{non] gof“ z}lIfs ;q cf/De e};Sbf klg juL{s/0f ug{ ;s]g . kmntM cleefjsx¿n] cfkm\gf ;GttLx¿nfO{ k"j{jtM rsf]{ z'Ns lbP/ ljBfno egf{ ul//x]sf 5g\ .

;d'bfonfO{ a9L lhDd]jf/ agfpg NofOPsf] lzIff ;ftf} ;+zf]wg P]gsf] sfof{Gjog l9nfO ug{df lzIff dGqfno / lghL :s'nx¿sf] cf–cfkm\g} :jfy{ ePsf] atfOG5 . lgodfjnL gaGbf lghL / ;/sf/L b'j} :s'nsf] Joj:yfkgn] ljBfyL{x¿af6 cfkm"v'zL z'Ns p7fpg] 5'6 kfp“5 . ag]kl5 aflwg'kb{5 .

:s'nsf] :t/ lgwf{/0f gePsf]n] cleefjsx¿ u'0f:t/Lo lzIffsf af/]df klg cgle1 ePsf 5g\ . lzIffljb\ dgk|;fb jfUn] eGg'x'G5– Pp6f ljBfyL{;“u ?=# ;o z'Ns ln+bf;d]t !) b]lv @) k|ltzt gfkmf x'G5 . t/ !%÷@) xhf/ egf{ ln+bf k|zf;g s] x]l//x]sf] 5 < pQm hf“r ug{ g;Sg' dGqfnosf] g} bf]if /x]sf] jfUn]sf] syg 5 .

o;}u/L :s'nx¿n] s'g} yk z'Ns glnPsf] bfjL KofK;gsf cWoIf /fh]z v8\sfsf] /x]sf] 5 . c:yfoL lgb]{zgn] :s'nx¿nfO{ s73/fdf pEofP/ dg'{ g af“Rg' agfPsf] 5 . k|To]s ;];g;+u} rNg] z'Ns a'l4sf] xNnfn] KofK;g dfgl;s lzsf/ ePsf] 5 . v8\sfsf] yk egfO 5 .

o;}u/L k':tsfno, k|of]uzfnf tyf vfgf / oftfoft h:tf ljifodf dfq z'Ns p7fPsf] egfO lzIff bIftf ljsf; s]Gb|sf dxf;lrj z/0f/Tg :yflktsf] 5 .

o;}u/L P]g–lgod adf]lhd dfq z'Ns lng'kg]{ lzIff dGqfnosf k|jQmf o'j/fh kf08]sf] egfO 5 . of] lgodsf] pNn+3g ug]{nfO{ ;/sf/n] sf/jfxL ug]{ r]tfjgL pxf“n] lbg'eof] . of] lgod pNn+3g ug]{nfO{ ?=@% xhf/ ;Dd hl/jfgf ug]{ Joj:yf P]gdf u/]sf] kfOG5 .

o;}u/L sltko ljBfnox¿n] kfpg] cltl/Qm ljifosf] kf7\oqmd ljgf:jLs[t cWofkg u/fO/x]sfn]] ;f] sfo{ cljnDa /f]Sg ;d]t cfJxfg u/]sf] 5 . @)%( sf] z}lIfs ;qdf cWofkg u/fpg] kf7\oqmd, kf7\oqmd ljsf; s]Gb|af6 clgjfo{ :jLs[t u/fpg'kg]{ Joj:yf 5 .


g]lj;+3df km]l/ ef“8e}nf]

b]zfGt/ ;Djfbbftf

sf7df8f}+ . rf}w dlxgf k"j{ lgjf{lrt g]kfn ljBfyL{ ;+3sf] jt{dfg sfo{;ldltn] k"0ff{sf/ kfPs} lbgb]lv rsf]{ ljjfb pTkGg ePsf] 5 .

;+3sf ;efklt ljZjk|sfz zdf{n] cf7f}+ dxflwj]zgdf ljz]if k|fljlws sf/0fn] :ylut afUdtL gf/fo0fL c~rn ljZjljBfno / clwj]zg cfof]hs lhNnfsf tkm{af6 s]Gb|Lo ;b:o rog ubf{ ljwfg pNn+3g ug'{ ePsf]n] ;f] ljjfb pTkGg ePsf] xf] . ;efklt zdf{n] dxflwj]zgsf] k|ltlglw g} gePsf /fh' yfkfnfO{ gf/fo0fLaf6, afUdtL c~rnaf6 r'gfj n8]sf ;fu/ clwsf/LnfO{ ljZjljBfnoaf6 / afUdtLaf6 k|df]bxl/ u'/fufO{+nfO{ lgo'Qm ug'{sf ;fy} clwj]zg cfof]hs lhNnf lrtjgaf6 lbg]z sf]O/fnfnfO{ lgo'Qm ug'{ePsf] 5 .

afUdtL gf/fo0fL / ljZj ljBfnosf] tkm{af6 lgo'Qm ug'{kg]{ # hgf c~rn k|ltlglw s]Gb|Lo ;b:osf ;DaGwdf ut c;f]h @^ ut] a;]sf] a}7sn] g]kfnL sf+u|];sf] s]Gb|Lo ;ldltnfO{ rog ul/lbg n]vL k7fpg] lg0f{o u/]sf] lyof] . t/, ;efklt zdf{n] cfkm"v'zL u/L k|ltlglw g} g/x]sf JolQmnfO{ dgf]gog ul/lbg'eof] . o:t} cfof]hs lhNnfsf tkm{af6 lhNnf sfo{;ldlt lrtjgn] ljsf; sf]O/fnfnfO{ dgf]gog ug{ l;kmfl/; ubf{ub}{ pxf“n] lbg]z sf]O/fnfnfO{ ul/lbg'eof] . g]kfn ljBfyL{ ;+3sf] ljwfg @)@& -;+zf]wg @)%&_ sf] dfu 5, wf/f !! sf] -u_ df …dxflwj]zg cfof]hgf ePsf] lhNnfsf] lhNnf sfo{ ;ldltn] l;kmfl/; u/]sf] Pshgf kg]{u/L ug'{kg]{5 eGg] k|fjwfgnfO{ ldr]/ pxf“n] lgo'lQm ug'{eof] . ljwfg ldr]/ s]Gb|Lo sfo{;ldltnfO{ k"jf{sf/ lbPkl5 ;+3sf dxfdGqL ofbj kl08tn] Ps jQmJo k|sflzt u/L o;k|lt cfkm\gf] c;xdlt k|s6 ug'{ePsf] 5 . ;+3sf pkfWoIf qo jf;' sf]O/fnf -k"j{_, k|]d kf}8]n -klZrd_, s]zj l;x+ -;'b"/_ n] k|hftGqdfly cft+sjfbLx¿sf] ;'lgof]lht k|xf/ ePsf] a]nf ;+u7gleq ck"j{ Pstf b]lvg] u/L sfo{ ;~rfng / ;+u7g ug'{kg]{df ;efkltsf] sfdn] ljjfb a9fPsf] hfgsf/L lbg'ePsf] 5 . pxf“x¿n] ;efklt zdf{nfO{ uNtL ;RofP/ ljwfg / lgod cg'?k ;+3nfO{ ;d]6]/ n}hfg cfu|x ug'{ePsf] 5 .


g]t[TjljxLg, ult / lbzf/lxt cy{tGq

k|fWofks 8f= ljZjDe/ Kofs'¥ofn

g]kfndf h'g ultdf cfly{s pbf/Ls/0f cfof] o;nfO{ d"Nof+sg / cfTd;ft ug]{ Ifdtf /fhg}lts bnx¿df cfpg ;s]g . o;cy{df pbf/Ls/0fsf] k|efjnfO{ y]Ug ;Sg] zlQm zf;g ug]{ /fhg}lts bndf ;d]t b]lvPg . ;dy{g ug]{ kIfn] t'ngfTds b[li6n] /fd|f] hLjg:t/ sfod x'g;Sg] ;}4flGts tyf Jojxfl/s ljZjf; hgtfnfO{ lbg ;s]gg\ . lj/f]w ug]{ ;d"xn] 7f]; j}slNks gLltx¿ hg;dIf k|:t't ug{ ;s]gg\ . d'n's cGof}n, c/fhstf, c;dfgtf / c;'/Iffsf] lzsf/ aGb} uof] . cfly{s pbf/Ls/0fsf] dfWodaf6 afx\o bjfjsf e/df ck"0f{ cfly{s ;+oGqn] x:tIf]k u/L /fhgLlts ;+/rgfnfO{ 5fof“df kf/]sf]n] jt{dfg /fhg}lts ;d:ofn] hGd lnPsf] xf] . d'n's Ift ljIft e};s]kl5 lhDd]jf/ /fhg}lts bnn] s]xL ;do otf b]zsf d'Vo cfly{s ;d:ofnfO{ ;Daf]wg ug{ ;fj{hlgs 5nkmnsf] k|lqmof ;'? u/]sf 5g\ . o; k|of;nfO{ eg] ;sf/fTds dfGg'kb{5 .

b]zsf] s'g} klg dxTjk""0f{ cfly{s kl/;"rs plrt lbzflt/ cu|;/ e}/x]sf 5}gg\ eGbf ca sf]xL klg cfZro{rlst x'"b}gg\ . o:tf] cj:yf xfd|f] hLjgrof{ e};s]sf] 5 . g]kfnn] xfn ef]u]sf] æ;+s6sfnsf] cy{tGqÆ nfO{ s]xL ;'emfj lbgsf nflu s]xL cfly{s kl/;"rsx¿nfO{ :yfgdf /fVg}k5{ .

cfly{s jif{ @)%*÷)%( sf] k|yd ;ft dlxgfdf /fhZj ut jif{ ;f]xL;dodf !*=$ k|ltztn] a9]sf]df df3 dlxgf;Dd $=! k|ltztn] dfq a9]/ /fhZj a[l4df lzlyntf cfO{{ s"n ;fwg kl/rfngdf ;d]t sd b/n] a[l4 ePsf] 5 . cem cy{ dGqfnosf] tYof+s cg';f/ t rfn' jif{sf] jh]6sf] @% k|ltztsf] /fhZj a[l4sf] nIo kmfu'g;Dd cf7 dlxgf cjlwdf # k|ltztdfq a[l4 ePsf] 5 h'g qmlds ?kdf 36\g] lbzftkm{ u}/x]5 . ;fwg kl/rfng eGbf ;/sf/L vr{sf] a[l4b/ pRr ePsf]n] jh]6 3f6f ut jif{sf] t'ngfdf ^=^ k|ltznt] a[l4 ePsf] 5 . hlxn] klg ;kmntfsf] dfkb08sf] ?kdf b]vfOg] a}+lsË If]q;Fu /x]sf] s'n j}b]lzs d'b|f ;+lrlt @)%* df3 d;fGtdf utjif{sf] ;f]xL cjlwsf] t'ngfdf #=% k|ltztn] x|f; eO{ ?=!)@ cj{ @^ s/f]8 k'u]sf] 5 . s/tkm{ $$=@ k|ltztdfq /fhZj ;+sng ePsf] 5 eg] Eof6tkm{ jflif{s nIosf] %!=* k|ltzt ePsf] 5 . s/ /fhZjsf] a[l4b/ &=^ k|ltzt eP klg u}/ s/ /fhZjsf] a[l4b/ !^=% k|ltztn] C0ffTds 5 . o:t} cGtMz'Nssf] ;+sng klg C0ffTds 5 .

g]kfnsf] lgof{td"ns pBf]u ljz]if u/]/ ufd]{G6, un}+rf / klZdgfdf t 7"nf] k|lts"n c;/ k/]sf] b]lvG5 . o; cf=j=sf] klxnf]] ;ft dlxgfdf utjif{sf] ;f]xL ;dosf] t'ngfdf sfk]{6, ufd]{G6 / klZdgfdf qmdzM -@#=!_, -#*=*_ / &$=(_ k|ltztn] x|f; cfPsf] b]lvG5 .

g]kfnsf] cy{tGq c;fWo} ;+j]bgzLn / sdhf]/ 5 . g]kfndf gf/fo0flx6Lsf] 36gfkl5 dfq tLg dlxgfleq ef/tLo ko{6ssf] ;+Vof %(=# k|ltztn] 36\of] . ljb]zL d'b|fsf] ;+rodf ?=$=) cj{n] x|f; cfof] tyf g]kfnL ?k}of“ cd]l/sL 8n/sf] t'ngfdf !=(@ k|ltztn] cjd"Nog eof] . d'n'ssf] jt{dfg cj:yf cgj/t?kdf clglZrt sfn;Dd nlDab} uPdf lgs} bogLo cj:yfdf k'Ug]5 . ljsf; lgdf{0f 7Kk x'"bf xfd|f] vr{ ug]{ ;fdfYy{ u'Dg]5 . d'n'ssf] k|yd k~r jlif{o of]hgf -!(%^–^!_ sfndf s'n ?=@! s/f]8sf] jh]6df jflif{s $ s/f]8 vr{ ug{ ;lsPsf] lyof] . cyf{t of]hgfjlwdf @! s/f]8 vr{eof] cy{tGq s'n ljlgof]hgsf] eg] (% k|ltzt . t/ Ifdtf ;fj{ef}d d'n'ssf] c;fj{ef}d cfly{s bfo/fdf ;Lldt x'g;Sg] b]lvG5 . ljsf; kl/of]hgf clxn] sfof{Gjog x'g g;Sg] l:yltdf cfufdL jif{sf] jh]6df ;fwf/0f vr{ h'6fpg Ps jif{nfO{ Tolt cK7]/f] gkg{ ;S5 t/ To;kl5sf] lj8DagfnfO{ s;}n] Wofg lbPsf] 5}g .

:k]gsf /fhfnfO{ n8fO{+sf] tof/Lsf] nflu Pp6f ;Nnfx lbOPsf] lyof]– n8fO{sf] nflu tLgj6f s'/fsf] cfjZostf kb{5 Tof] xf]] k};f, k};f / w]/} k};f . o:tf] clglZrt n8fO{ slxn];Dd ug]{ < s;/L ug]{ < s] xfl;n ug]{ < xfdL;+u s'g} klg k|Zgsf] k|i6 pQ/ 5}g, eljiodf xfdLn] rfx]sf] /fhgLlts ;+/rgf s:tf] xf] ;j{bnLo ;xldt sfod x'g ;s]sf] 5}g . nfU5, xfdL;+u Pp6} ljsNk 5 Tof] xf] ;'/Iff nufgL a9fp“b} ug'{ .

o'4n] 5f]6f] ;dodf kfg]{ cfly{s k|efj d"No clej[[l4 xf] h;n] hLjg:t/nfO{ gf6sLo 9+un] 36fp“5 . o:tf] o'4df cfwlf/t d'b|f l:kmltnfO{ rLgdf $)) jL=;L= df ;g\ (Sun Tzu_ n] o;/L aofg u/]sf lyP æhxf“ ;}lgs 5g\ Toxf“ d"No a[l4 ePsf] x'G5, ha d"No a9\5 hgtfsf] ;DklQ ;dfKt x'G5 .Æ o;f] eGg'sf] vf; tfTko{ o'4nfO{ rf“8f] cGTo ug'{ / ;DklQnfO{ cfkm\g} lgoGq0fdf /fVg' xf] . xfdLn] cfufdL jif{ ;'/Iffsf] nflu s'g cfwf/df ;|f]tsf] af“8kmf“8 ug]{ < xfd|f cjwf/0ff (assumptions) s]–s] x'g\ tL k|i6 ?kdf ;fj{hlgs x'g'k¥of] . xfdLnfO{ yfxf 5, ;'/Iff an k|of]u u/L /fVg ;/sf/n] s/ a[l4 ug'{k5{ h;n] ubf{ hgtfsf] vr{ ug]{ Ifdtfdf x|f; cfpg] / nufgL 36\g] x'G5 . s/ a[l4 ug]{ ;Ldf gfl3;s]sf] 5 eg] csf]{ pkfo C0f lng' xf] . o;n] ;/sf/sf] C0f e'QmfgLsf] dfqf a9fp“b} hfG5 . cem g]kfndf !(() sf] bzsdf C0f e'QmfgLdf s'n jflif{s vr{sf] Ps ltxfO{ /sd vr{ e}/x]sf]df ca ;g\ @))@ ;Dddf 7"nf] j}b]lzs ;xof]usf kl/of]hgfsf] Dofb ;lsg] x'gfn] /fi6«n] wfGg g;Sg] vr{ C0f e'QmfgLsf] nflu 5'6\ofpg'kg]{ ePsf]n] of] yk cfjZostf s;/L k"lt{ ug]{ < xfd|f] sfo{ut of]ghf s]–s] x'g\ < tL klg t 5nkmnsf] nflu cufl8 Nofpg'k¥of] . t/ Tof] ePsf] 5}g . ;'/Iff vr{sf] nflu t];|f] ljsNk xf]– d'b|fsf] lgisfzg . o;n] d'b|f l:kmltnfO{ a9fjf lbG5 / o:tf] l:kmlt eg]sf] Ps lsl;dsf] ck|ToIf s/ g} xf] . clxn] xfd|f] l:yltdf s] of] ;DefJo ljsNk xf] t < xfdLn] oL d'2fx¿df 5nkmn lsg gug]{ <

afx| jif{;Ddsf] cfly{s pbf/Ls/0fsf] cg'ejdf xfdLn] 1fg xfl;n u/]sf] Pp6} cfly{s ;+oGq xf]– s/sf] b/df a[l4 ug'{ . 8/fP/, t];f{P/, wDSofP/, ;/sf/ lgolGqt ljlQo ;+:yfaf6 uf]Ko ;"rgf lnP/ h;/L ePklg cfjZostf cg';f/sf] /sd c;"n ug]{ xfd|f] ljlQo gLltsf] cfly{s pbf/Ls/0f kl5sf] (Post liberalization) ljz]iftf xf] . xfdLn] ;+s6 k/]sf] a]nf, n8fO{ ePsf] a]nf, hgqmflGtn] d'n's tx;gx; ePsf] a]nf ;+;f/df sfof{gjogdf NofOPsf cGo j}slNks ;+oGqsf] vf]hL ug]{ rf;f] lnPs} 5}gf}+ . pbfx/0fsf] nflu, cfly{s dGbLaf6 d'Qm x'g nufgL clea[l4 u/L /f]huf/L a9fpg' k5{ / of] s'/f To;a]nf ;Dej 5 ha s/df lbOg] 5'6n] hgtf a9L vr{ ug{ ;Ifd x'G5g\ . of] cj:yfdf nufgLstf{ / pkef]Qmfsf] nfut sd x'G5 . o;n] 5f]6f] ;dodf jh]6 3f6f a9 ]klg o:tf] sbdaf6 cy{tGqdf b"/ufdL k|efj ;sf/fTds x'g;S5 . o:tf] sbdsf] Pp6} p2]Zo xf] s]xL Jojxfl/s If]qdf /fHon] nrstf b]vfpg] . h;n] ubf{ o:tf] c:yfoL ;xof]un] k|lti7fgdf k|ltikwf{ sfod u/L ;|f]tnfO{{ cg'Tkfbs If]qdf pkof]u ug]{ ;DefjgfnfO{ xtf]T;flxt ul/lbG5 . dGbLsf] a]nf ;LkePsf of]Uo JolQmsf] /f]huf/Ldf a9L dfu x'G5, clzlIft ;d"x o:tf cj;/af6 jl~rt x'G5g\ t/ Jofhb/ 36fObf dfu clea[l4 eP/ cfly{s ultljlw a9\gfn] cGo >ldssf] dfudf klg a[l4 x'g ;S5 To;}n] o:tf] ;+oGqsf] k|of]un] Ps csf{nfO{ ;xof]u k'¥ofPsf] x'G5 . k|ljlwsf] vkt a9L ePsf ljsl;t cy{tGqdf eg] pRr k|ljlwsf] d]lzgsf] k|of]un] >ldsx¿sf] dfu 36\g ;S5 . of] l:ylt g]kfndf k|foM gePsf]n] of] 7"nf] ;d:of gx'g ;S5 .

cd]l/sfsf] ;+3Lo ;/sf/n] !&,$^# 8n/ -!# nfv ^$ xhf/ & ;o ## ?k}+of_ cfDbfgL ePdf Pp6f cleefjssf] hf]8Ln] cfkm\gf b'O{ hgf ;GtfgnfO{ cd]l/sfsf] s'g} klg /fHodf ul/aLsf] /]vfdfly /fv]/ nfng kf]if0f ug{ ;S5 eg]sf] 5 . t/ cg';Gwfgn] s] b]vfPsf] 5 eg] pk/f]Qm /sdsf] b'O{u'0ff cfDbfgL x'"bf klg $) k|ltzt kl/jf/ ef]s} dg]{ kL/n] cd]l/sL hgtf ljrltn ePsf 5g\ . of] x'g'sf] d'Vo sf/0f g} 3/ 38]/Lsf] cefj, k|lt/f]wfTds :jf:Yo ;]jfsf] cefj h:tf pRr hLjgofkg vr{ xf] . cd]l/sfdf of] xfnt 5 eg] g]kfndf ;+s6sfnsf] cy{tGq lqmofzLn e}/fv]sf] a]nf ;/sf/n] s] s:tf] cfly{s pTk|]/0ffsf] y}nf] (Economic stimulus package) hg;dIf Nofpg rfx]sf] 5 xfdLnfO{ s]xL 1ft 5}g . ;bgdf o;af/] k|ltkIfLn] s] s'/f p7fP s]xL yfxf 5}g . s] ;/sf/n] s/ nfUg' cl3sf] Hofnf / s/ nflu;s]kl5sf] cfDbfgLnfO{ k|efjsf/L agfpg s]xL gLltx¿ th'{df ug{ k/f]Og t < s] xfd|f] gLlt ;Defljt nufgLstf{ / pkef]QmfnfO{ qf; lbnfpg] s/ gLlt dfq} xf] .

cfly{s dGbL g'x"bf g]kfnL >d ahf/df k|ltjif{ # nfv JolQm /f]huf/Lsf] nflu ylkPsf 5g\ ca cfpg] lbg /f]huf/L lgdf{0f ug]{ lznlznfdf s:tf] xf]nf sNkgf ug{ 8/ x'G5 . of] ;d:of pRr:t/df k'lu;Sof] . ;/sf/sf] k|j[lQ x]bf{ /f]huf/Laf6 d'Qm ug]{ k|ljlw sfof{Gjogdf Nofpg] b]lvG5 . t/ PshgfnfO{ /f]huf/Laf6 Ro"t ug'{ eg]sf] w]/} JolQmnfO{ a]/f]huf/L agfpg' xf] . rfx] clgjf{ ;]jf lgj[lQsf] s'/f u/f}+ of t :j]lR5s lgj[lQsf] s'/f, a]/f]huf/L ljdf (Unemployment insurance) df s]xL ;f]r ca cljnDa ;'? ug'{kg]{ b]lvG5 . xfdLn] a'em\g' kg]{ s'/f s] 5 eg] o:tf Kofs]hsf] cjwf/0ff cl3 ;fbf{ Psd'i6 /sdsf] cfjZostf kg]{ dfq x}g t/ /f]huf/Laf6 d'Qm x'"bf xft k/]sf] k};f JolQmx¿n] vr{ /]/ cy{tGqdf /Qm ;+rf/ klg x'g;S5 . of] cGo d'n'sdf ;Dej b]lvPsf] 5 .

of] ;fgf] l6kf]6df h] hlt ;'ljwfsf s'/f ul/Psf 5g\ tL ;+s6sfnfnO{ b[li6ut u/L dGbLsf] a]nf ul/g] l;kmfl/;df cfwfl/t 5g\ . ;'ljwf k|bfg ubf{ To:tf ;'ljwfnfO{ nfdf] ;do;Dd sfod ug'{ x'"b}g h;n] ahf/ cy{tGqsf] k|efjsfl/tfnfO{ cjd"Nog ul/b]cf];\ . ;+s6sfndf k|ToIf ?kdf k|efljt ePsf cf}Bf]lus k|lti7fgnfO{ t'?Gt tyf k|ToIf ;xof]u k'¥ofpg' k5{ h;n] ubf{ alg;s]sf] k"jf{wf/ Wj:t x'gaf6 hf]luof];\ .

xfdLN] Wofglbg'kg]{ w]/} s'/fx¿ 5g\– s]xL ;'?Iff;+u ;DalGwt 5g\ eg] s]xL ;'/Iff aflx/sf klg 5g\ . ?U0f pBf]unfO{ lbOg] ;'ljwf, ef}lts ;+/rgf Wj:t x'"bf ul/g] ;xof]u / cGt/f{li6«o Jofkf/ / k|ToIf afx\o nufgLdf NofOg] ;'wf/sf cf–cfkm\g} dfGotf / k|lqmof 5g\ . cfGbf]gndf Hofg u'dfPsf kl/jf/nfO{ ul/g] ;xof]u / >dahf/ clqmofzLn eP/ afRg ;+3if{ ul//x]sf ul/j kl/jf/nfO{ ug]{ ;xof]u ;fy;fy} hfg'k5{ . dGbLsf] cy{tGq egf}+ of ;+s6sfnsf] cy{tGq of] Pp6f xf“ssf] cj:yf xf] . o:tf] cj:yfdf ;/sf/ PSn}n] ;a} s'/fsf] 7]Ssf lng'x'"b}g . c? a]nfdf eGbf klg a9L ;/;Nnfxsf] cfjZostf k5{ .

ca o:tf] crDdsf] l:yltdf cGt/f{li6«o ljlQo ;+:yfn] cGo ;fdfGo kl/l:yltdf /x]sf d'n'sdf h:t} g]kfndf nufOg] zt{x¿ pBf]u dGqfnosf] x]6f}8f sk8f pBf]u / g]kfn cf}Bf]lus ljsf; lgudnfO{ hf/L ug]{ Pp6} lgb]{zg h:tf] rflx+ s'g} xfntdf klg x'g x'"b}g . o:tf ;+:yfn] xfdL ;a}n] a'em]sf ;d:ofnfO{ d'n's plePsf] jf:tljs cfly{s w/ftn lal;{P/ xfd|f] sdhf]/LnfO{ w]/} Cash ul/;s] . df];] bofgn] PskN6 eg]sf lyP– "Where there is no solution, there is no problem" cyf{t hxf“ ;dfwfg 5}g, Toxf“ s'g} ;d:of g} x'"b}g . To;}n] ;d:of gePsf] 7fp“df cfjZostf eGbf a9L ?lr g} lsg /fVg] < o:tf ;+:yfn] e|i6frf/L ;+oGqnfO{ cg'bfg lbP/ ljsf; afws cfly{s gLlt anti-growth economic policy nfO{ ca pTk|]/0ff lbg' plrt b]lv+b}g . o:tf jf:tljstfnfO{ ;/sf/L k|ltlglw ;d]t clËsf/ u/]sf] b]lvG5 t/ b'ef{Uo xfdL;+u pgLx¿nfO{ lbg] ljsNk 5}g lsgeg] ;fs{df ;fK6fsf] l;4fGtn] ultlng !) jif{ nfUof] xfd|f] k|hftGqsf] !@ jif{df clxn];Dd cy{tGqnfO{ g]t[Tj ug]{ ;Lldt JolQmsf] klg s'g} ljsNk g} 5}g\ . To;}n] xfdL;+u ljsNk klg 5}g .

cGTodf !(() b]lv !((* ;Dd clk|msfdf )=$ k|ltzt k|ltjif{sf] cfly{s a[l4 b/ -k|lt JolQm a[l4 t nueu z"Go_ sfod x'"bf t pknAw ;|f]tsf] plrt Joj:yfkgdf ljsf;sf ;Defjgfx¿ d/]sf 5}gg\ eg] g]kfndf klg ;fxl;s, /fhg}lts / cfly{s ;+/rgfTds kl/jt{g Nofpg ;lsof] eg] xfd|f] n8v8fPsf] cfly{s k"jf{wf/nfO{ hf]ufpg kSs} klg ;lsG5 .


OZof{ / z+sfsf] lgolt

>L cfrfoo{

8fS6/ pk]Gb| b]jsf]6fsf ljrf/x¿ eg]/ kqsf/ ;f}/en] l6kf]6 ug'{ ePsf] /x]5 ls–@)$^ ;fnsf] cfGbf]ng s'g} kf6L{n] u/]sf] xf]Og, gful/s ;dfhaf6 :jtM:km"t{ ?kdf cfPsf] xf] . cfGbf]ng klt{ rf}/ lyof], To;nfO{ kf6L{x¿n] xTofPsf dfq x'g\ .

pk]Gb| b]jsf]6f hfGg] 8fS6/ x'g\, cg'ejn] vfl/Psf klg 5g\ . pgnfO{ dfgj z/L/sf gzf–gzfx¿sf] 1fg 5 . lylrPsf–r'l8Psf gzfx¿ pxf“n] 5'gf;fy ;lx;nfdt cj:yfdf k'U5g\ / la/fdLn] nfdf] cfo' kfp“5g\ eGg] ljZjf; 5 . t/ sltko /f]uLx¿sf la/fdL gzfx¿ pxf“sf] ;Lk / lrlsT;sLo k|of;sf afah'b klg 7Ls 7fp“df gkms]{sf a]nfsf] b'Mv–kL8f /f]uL PSn}n] kSs} ef]u]gg\ xf]nf, pxf“n] klg ;fy} cg'ej ug'{ ePsf] x'g'k5{ . Pp6f c;n / cg'ejL zNolrlsT;sn] cfkm\gf] 1fg–cg'ej / k|of;x¿ gfsfdofj eP/ v]/ uPsf] avt ef]Ug] kL8f j0f{gftLt x'G5 . o:tf kL8fx¿sf] cg'ej jL/–c:ktfnsf] ck|]zg lyP6/leq 8f= b]jsf]6fn] s}of}+ k6s ug'{eof] xf]nf . :jfefljs xf], To:tf] x'G5 . t/ 8fS6/x¿sf] lgotdf z+sf ul/b}g, ug'{x'"b}g . z+sf ul/of] / ePs} 36gfx¿ gsf/fTds k|rf/df NofOof] eg] d} x'" eGg] 8fS6/x¿sf] lSnlgs l/Qf] x'G5 . ta x'G5 s] eg], /fd|f] 8fS6/x¿n] klg abgfdL sdfp“5 / la/fdLn] pkrf/ kfp“b}g . b'Mv kfp“5, d5{ .

jf:tjdf eGg] xf] eg] d'n'ssf] cj:yf clxn] To:t} 5 . o;sf gzfx¿ lylrPsf, r'l8Psf 5g\ . /ut 5/ki6 au]sf] 5 . b]zsf gzfx¿ ;lx;nfdt agfpg ;Sg] v"jL / cg'ej ePsf /fhgLlts g]tfx¿nfO{ lgotj; abgfd u/fOPsf] 5 / cgf8L x]Ny cl;i6]06x¿n] ck|]zg ul//x]sf 5g\ . ljut !@ jif{b]lv nuftf/ ToxL e}/x]sf] 5 . ;Qfdf /x] jf g/x] klg g]tfx¿nfO{ abgfd ug'{ g]kfnsf slyt a'l4hLjLx¿sf] wd{ /x\of] . kmntM g]t[Tjx¿sf] cf]h x/fPsf] 5, sflGt gflzPsf] 5, JolQmTj cljZj;gLo aGg k'u]sf] 5 . g]tfx¿ eg]sf 8fS6/ 5g\, b]zsf zNolrlsT;s 5g\ – pgLx¿;“u /fhgLltsf] nfdf] cg'ej 5, cWoog 5 . To;}sf] cfwf/df oxf“ k6s–k6s k|hftflGqs cfGbf]gnx¿ eP / k|hftGqsf] k'g:yfkgf ePsf] xf] eGg] xfdLn] cfTd;ft\ g} u/]gf}+ . s~h'; eof}+ . ;Qf–;+rfngsf] ;f“rf] ;'Dkg] / lgotdf z+sf u/]/ p7Laf; v]nfpg] sfo{ eof] .

8f= pk]Gb|hL, tkfO{+ h:t} k9fOsf k/LIffx¿df of]Uotd ;kmntf xfl;n u/]sf] 8fS6/nfO{ ck|]zg lyP6/df k'u]kl5 aflx/af6 9'+uf j;f{P/ sfd ug{ lbOPg, leq klg c;xof]uLx¿ 5g\ eg] tkfO{+ s] ug'{x'G5 < s] eGg'x'G5 << Pp6f zNolrlsT;ssf] sfo{sfndf @÷$ k|ltzt ck|]zgx¿ c;kmn g} x'G5g\, x}g < tL c;kmntfx¿nfO{ ToxLsf 8fS6/x¿n] aflx/ k|rf/jfhLdf NofP / lgotj; To:tf] u/]sf] xf] jf Tof] 8fS6/ dvGgL 5 eGg] b':k|rf/ eof] eg] Tof] d]wfjL 8fS6/sf] xfnt s] x'G5 < / la/fdLx¿n] c;n–/fd|f] 8fS6/sf] ;]jf s;/L kfp“5g\ < kfp“b}gg\ . lul/hfk|;fb / s[i0fk|;fb e§/fO{ c;kmn eP h:t}, x'G5 . of] b]zsf] cj:yf clxn] eP h:t}, c:ktfnx¿ klg x'G5g\ .

sxf“ lalu|of] / g]t[Tjk|lt ;f]r gsf/fTds eof] < pQ/ vf]Hbf w]/} cfp“5g\ . sf+u|];, Pdfn], /fk|kf, ;b\efjgf–kf6L{x¿ ;a}lt/ To:t} 5 . g]t[Tjk|lt ;Ddfg / ;sf/fTds ;f]r 5"b}5}g . Toxf“ kf6L{–kf6L{ / kf6L{leq JolQm–JolQm :kwf{ x}g, z+sf / OZof{ 5 . tL O:of{j;\ em"6f]k|rf/ ul/Psf s'/fx¿nfO{ xfdL slyt k]z]jf/ a'l4hLjLx¿n] tLnnfO{ kxf8 agfP/ prfn]sf 5f}+ . x'"bfx'"bf tkfO{+ h:tf] k|a'4 8fS6/sf] /fhgLlts ljrf/–ljZn]if0f o;/L k9\g kg]{ eof] ls– @)$^ ;fnsf] cfGbf]ng :jtM:km"t{ xf], klt{ rf}/ lyof] / g]tfx¿n] xTofPsf x'g\ . of] ljZn]if0f jf:tljstfaf6 w]/} 6f9f 5, coyfy{ 5 . o;n] k|hftGqsf lgldQ cfhLjg n8]sf–le8]sf g]tfx¿sf] cjd"Nog u/]sf] 5 . Oltxf; a+Uofpg kfOb}g . g]kfndf k|hftGqsf] ;+:yfut jLhf/f]k0f /f0ff zf;gsf] lj?4df ePsf] xf] . @))& ;fndf k|hftGqjfbLx¿n] ;kmntf kfP . @))& ;fndf k|hftGq :yfkgf u/fpg] g]tfx¿ -slt ;lxb eP_ hf] @)!& ;fnkl5 klg lg/Gt/ k|hftGqsf] k'g:yfkgfsf] lglDt cfGbf]ng/t /x] . k+rfotsfndf To:tf g]tfx¿sf sfo{stf{x¿ k|hftflGqs cfGbf]gnsf] aLh k'gM /f]Kb}, uf]8\b} ufp“sf eL/–kfvf uy]{ . kqklqsf k|sflzt uy]{, krf{x¿ ljt/0f uy]{ . ufp“sf :s'n–:s'n k|hftGqsf] lju'n km'Sg] …t?0fÚ jgf;/b]lv k'UYof] . dfG5]n] k9\y] / k|hftGqsf lglDt v6\g tof/ x'Gy] . o;/L tof/ kfl/Psf] k|hftGqk|]dLx¿sf] hdftnfO{ g]t[Tj ug]{ g]tfx¿sf] kf6L{– g]kfnL sf+u|];n] @)$^ ;fnsf] hgcfGbf]gnsf] 3f]if0ff u/]sf] xf] / To;sf] sdf08/ x'g'x'GYof]– g]kfnL sf+u|];sf eLidlktfdx g]tf u0f]zdfg l;+x /, lul/hfk|;fb, s[i0fk|;fb pxf“sf ;dsIfL ;xof]uL g]tfx¿ . sf+u|];n] cfkm}n] v]t hf]t]/, l;+rfO u/]/, aLp 5/]/, uf]8d]n u/]/ ca r}+ k|hftGqsf] afnL kfSg] a]nf eof] eGg] 7DofP/ æcfGbf]ng @)$^ sf]Æ z+v3f]if u/]sf] xf] . kl5 To;df jfdklGy zlQmx¿n] ck"j{ ;xof]u u/]sf x'g\ . hgtfn] k|hftGqsf] n8fOdf ;fy lbof] . ;fy 8fS6/x¿n] lbP, jlsnn] lbP, OlGhlgo/x¿n] klg t/ cfGbf]ngsf] ;"qkft / g]t[Tj sf+u|];n] u/]sf] xf] . kf6L{x¿n] u/]sf x'g\ . h; pgLx¿nfO{ g} hfG5 .

xf], clxn] lalu|Psf] 5 l:ylt, d'n's la/fdL 5 / of] lsg la/fdL 5 / /ut–/f]O/x]5 eGg] klg :ki6 e};s]sf] 5 . of] ;a g]tfx¿dflysf] Oiof{, z+sf / cljZjf;n] ePsf] xf] . bf]if g]tfx¿sf] dfq} 5}g, k]zfut a'l4hLjLx¿sf] cem a9L 5 . /, b]lvb}5 . xf], g]tfx¿ sf]xL cfkm} gfnfos–c;Ifd xf]nfg\ t/ ltgnfO{ s]xL 8fS6/, s]xL OlGhlgo/ / s]xL k"j{ k|zf;sx¿n] v]b\g ;Sb}gg\, pgLx¿df Tof] x}l;ot x'Gg . g]tfnfO{ :jLsfg]{ jf v]b\g] hgtfn] u5{ / ck/fwL g} ;fljt– b]lvP Gofonon] b08 u5{ . ;Ifd g]tf lrg]/, dfg]/ ;Ddfg ug{ l;sf}+ b]z ;+rf] x'G5 . of] b]zdf c;n / v"aL ePsf 8fS6/ ePh:t} g]tfx¿ klg 5g\ . olQ xf]– x]g]{ b[li6sf]0f 5}g . kf6L{leq h] xf];\– sd;]sd sf]O/fnf / e§/fO{sf] lgotdf z+sf ug'{ x'"b}g aflx/af6 . t/ e}/x]5 / lgolt / b]zn] ef]Ub}5 . ef]lu/xG5 .


ljljw | ;Dkfblso | dgf]/~hg | ljrf/÷laZn]if0f | cg'ej÷cGtjftf{ |


Send your comments and letters to the editor at deshantar@mail.com.np
2002 © Mercantile Communications Pvt. Ltd. P.O. Box 876, Durbar Marg, Kathmandu, NEPAL. Tel : 977 1 220 773, 243566 . Fax: 977 1 225 407. Reproduction in any form is prohibited without prior permission. No part of the articles which appear in the internet version on DESHANTAR may be reproduced without the permission of Mercantile Communications Pvt. Ltd. For reprinting rights, please write to US. Send us your feedback:CONTACT US   ABOUT US  HOME  ADVERTISE WITH US

CLICK HERE FOR PAST ISSUES  BACK TO THE TOP