http://www.nepalnews.com

deshanterlogo.jpg (4784 bytes)


Kathmandu, Sunday, September 19, 2004,  Ashwin 03, 2061. 

klxnf] kfgf


;jf]{Rrsf] k}m;nf o;sf/0f ljjfbdf

b]zfGt/ ljz]if ;+jfbbftf

sf7df8f}+ . k|d'v cfo'Qmdf k"j{ k|zf;s ;"o{gfy pkfWofosf] lgo'lQm;“u} ljjfbdf k/]sf] clVtof/ b'¿kof]u cg';Gwfg cfof]un] g]kfnL sf+u|];sf ;efklt lul/hfk|;fb sf]O/fnfnfO{ 8]9jif{cl3 aofgsf nflu k'hL{ sf6]sf] lj/f]wdf sf]O/fnfn] ;Ddflgt ;jf]{Rr cbfntdf xfn]sf] l/6 ut;ftf ;jf]{Rrn] vf/]h u/]kl5 d'n'sdf cg]sf}+ /fhgLlts t/Ë k}bf ePsf 5g\ . cfufdL d+unaf/b]lv g]tf sf]O/fnfsf] g]t[Tjdf /fhwfgLs]lGb|t cfGbf]ng ;'? x'g} nfu]sf] k"j{;GWofdf ;jf]{Rrn] u/]sf] km};nfnfO{ ;efklt sf]O/fnfn] /fhgLlts bfpk]rsf] ¿kdf lnO{ cfqmf]lzt k|ltlqmof lbg'ePsf] 5 eg] GofoIf]q;“u ;DalGwt tdfd JolQmTjx¿ eg] km};nfnfO{ sf]O/fnfn] ;xhtfk"j{s lng'kg]{ atfO/x]sf 5g\ . o;} k|;Ëdf ;jf]{Rrsf] of] km};nf bfpk]r;lxtsf] /fhgLlts ls ljz'4 ;+j}wflgs eGg] ljifodf d'n's :ki6tM b'O{ efudf ljeflht ePsf] 5 . @)%( c;f]h !* ut]sf] zfxL sbdsf dltof/x¿ / sf]O/fnfsf] gem'Sg] c8fgsf lj/f]wLx¿ km};nfnfO{ ;xL eGb} sf]O/fnfnfO{ dfgxflgdf sf/afxL ug'{kg]{ kª\lQmdf plePsf 5g\ eg] k|hftGq kIfw/, c;f]hkj{sf s§/ lj/f]wLx¿ eg] cfGbf]ngsf] d'vdf cfP/ ;jf]{Rrn] u/]sf] km};nfnfO{ /fhgLlts bfpk]rsf ¿kdf lnO/x]sf 5g\ .

;+ljwfg k"0f{tM lqmofzLn ePsf] cj:yf / ;+;b\nufotsf ;Dk"0f{ hgk|ltlglwd"ns ;+:yfx¿ lqmofzLn cj:yfdf ;jf{]Rrn] o:tf] km};nf u/]sf] eP To;avt o:tf k|Zgx¿ p7\g] lyPgg\ . d'n'sdf hglgjf{lrt k|ltlglw;ef lj36g ePkl5 cf:yfsf] TofGb|f]sf] ¿kdf /x]sf] ;jf]{Rr Goflos ;+:yf ;jf]{Rr cbfntn] u/]sf To;kl5sf km};nfx¿ / ;jf]{Rrsf k|wfgGofofwLz / GofofwLzx¿sf] j}olQms cfr/0fsf sf/0f klg ;jf]{Rrn] g]tf sf]O/fnfsf] l/6 vf/]h u/]sf] km};nfnfO{ k|hftGqjfbLx¿n] :jfefljs ¿kdf lng ;s]gg\ . ;+s6sfndf klg r'gfj x'g;Sg], b]zsf] /fhgLlts cj:yfsf] af/]df cbfntn] af]Ng gldNg] h:tf bnLn lbP/ ul/Psf] k|ltlglw;ef lj36gsf] l/6 vf/]h, /laG;g k|s/0fdf tTsfnLg jl/i7 GofofwLz jt{dfg k|wfgGofofwLz uf]ljGbaxfb'/ >]i7n] u/]sf] emul8of lemsfpg] cfb]z, GofofwLzåo s[i0fs'df/ jdf{ / aln/fds'df/n] /ljG;gnfO{ ;kmfO lbPsf] km};nf ;fy} xfn;fn} /fhfsf HjfO" s'df/ /fhaxfb'/ l;+xnfO{ b"/;~rf/ k|flws/0fn] df]afOn Ohfht lbPkl5 Psjif{b]lv j]e kmf]g af“l8/x]sf] / df]afOn af“8\g k|tLIff/t ef/tsf] ;/sf/L sDkgL ef/tLo 6]lnsd lnld6]8sf] ;fem]bf/L /x]sf] o'gfO6]8 6]lnsd lnld6]8nfO{ df]afOn af“8\g gkfpg] u/L ;jf]{Rr cbfntn] u/]sf] k}m;nfsf sf/0f ;jf]{Rr cbftnk|lt k|hftGqjfbLx¿sf] cf:yf 36\b} uPsf] x'g;S5 .

To;dfly jt{dfg k|wfgGofofwLzsf] pd]/ ljjfb, /laG;g k|s/0fsf GofofwLzx¿sf] km};nfkl5sf] bnLn, ;fy} ;DklQ 5fglag cfof]usf cWoIf Pj+ GofofwLz e}/jk|;fb nD;fnsf] 3/df sfd ug]{ s]6LnfO{ 5f]/fn] anfTsf/ u/L df/]sf] eGg] ljjfbf:kb sf08x¿df d'l5Psf JolQmTjx¿ ;Ddflgt ;jf]{Rr cbfntdf k'Ug' / ul/dfdo kbsf] dof{bf /fVg g;Sg'n] klg ;jf]{Rrsf] km};nf cr]n GoflosIf]q / hg;fwf/0f ;a}lt/ cfnf]Ro aGb}cfPsf] 5 . o;n] ubf{ d'n'ssf] ;+ljwfgsf] /Iff ug]{ / kfngf u/fpg] ;jf]{Rr ;+:yf ;jf]{Rr cbfntk|lt cf:yf 36\b} uO/x]sf] 5 .

To;}u/L sf]O/fnfsf] l/6 vf/]h ug]{ k|wfgGofofwLz uf]ljGbaxfb'/ >]i7 dfq} x}g, df3 ! ut]b]lv ;jf]{Rrsf] k|wfgGofofwLz kbdf lj/fhdfg x'g'x'g] jl/i7 GofofwLz xl/k|;fb zdf{sf] af/]df klg GoflosIf]qdf Tolt /fd|f] …Od]hÚ 5}g . lhNnf cbfnt / If]qLo cbfntdf x'"bfb]lv g} rlr{t zdf{ ;jf]{Rr cfPkl5 pxf“n] s]l8ofsf] lrgL leœofpg] d'2fdf u/]sf] km};nf / ;"o{ 6f]afsf]sf] kIfdf u/]sf] km};nf klg GofoIf]qdf ;fx|} ljjflbt ¿kdf lnOG5 . To;}n] /laG;g k|s/0fdf emul8of lemsfpg] cfb]z / pd]/ ljjfbdf kg'{ePsf k|wfgGofofwLz, ;"o{ g]kfn / lrgL k|s/0fdf ljjfbdf kg'{ePsf GofofwLzn] u/]sf] km};nf /fhgLlts cfu|xs} sf/0f ul/Psf] rrf{ GofoIf]qd} 5 . km};nfkl5 ;efklt sf]O/fnfn] lbPsf] k|ltlqmofnfO{ …ltnnfO{ kxf8Ú agfO{ clxn] d'2f xfNg]x¿ lxhf] Pdfn]n] ;+;b\ k'g:yf{kgfsf] km};nfdf lrQ ga'emL …k|wfgGofofwLznfO{ kmf“;L b]Ú eGb} c/fhs gf/f nufp“b} ;jf]{Rr cbfnt;d]t tf]8kmf]8 ubf{ s'g b'nfdf lyP < ;f]Rg'kg]{ ePsf] 5 .

clVtof/ k|ltudgsf] uf]6L

kl5Nnf] ;dodf /fhgLlts g]tf, k|zf;s / k"j{ k|x/L–k|zf;snfO{ sf/afxL ug]{ kq sf6\b} /fhgLlts ¿kdf k"jf{u|xL ePsf] rrf{ Tolta]n} rn]sf] xf] . c;f]hkj{kl5 /fhgLlts ;+:yfx¿ cl:tTjdf g/x]sf] a]nfdf cfkm}+n] agfPsf] !^* sd{rf/Lsf] ;"rLdf klg 5fgL–5fgL k|hftGqjfbLx¿ / /fhgLlts g]tfdf klg g]kfnL sf+u|];sf ;efkltnufot sf+u|];nfO{ dfq k'hL{ sf6\g'n] clVtof/sf] lgot Tolta]n} 5n{Ë lyof] . sf+u|];–Pdfn] b'j}nfO{ lr9fP …km];Ú ug{ ufx|f] x'G5 eGg] k|ltudgsf/Lx¿sf] lgb]{zgdf clVtof/sf k|d'v cfo'Qm ;"o{gfy pkfWofon] Tolta]nf rrf{df /x]sf cfwfbh{geGbf a9L Pdfn] g]tfx¿nfO{ k'hL{ sf6]gg\ . To;af6} clVtof/ k|ltudgsf] uf]6L ag]sf] k'li6 ePsf] lyof] . To;dfly k|ydk|6s lgjf{lrt k|wfgdGqL x'"bf @)$* df k]z u/]sf] ;DklQ ljj/0fdf yk kh]/f] hLk dfq ePsf g]kfnL sf+u|];sf ;efklt lul/hfk|;fb sf]O/fnfnfO{ ! g+=sf] k'hL{ sf6\g'n] ;"o{gfysf] lgot Tolta]n} 5n{Ë ePsf] lyof] . cfkm"dfly ;/sf/L cfof]un] sf/afxL ubf{ aofg lbg ghfg] dxfsfnL l;"rfOsf] ljjfbdf ;jf]{Rrdf hjfkm glbg] k|d'v cfo'Qm pkfWofon] …c?sf] cfªsf] e}+;LÚ b]Vg' sxf“;Dd hfoh x'G5 . jL/u~h / sf7df8f}+df u/L tLgj6f cflnzfg aª\unf 78\ofpg] / cd]l/sf / ef/tdf 5f]/f5f]/L k9fpg ;Sg] x}l;ot /fVg] pkfWofon] cfkm\gf] ;DklQ ;fj{hlgs ug'{kg]{ xf] ls xf]Og < To;}n] clVtof/ k|ltudgsf] dltof/ / uf]6L ag]sf] Tolta]n} k'li6 ePsf] lyof] .

dfgxflg d'2f klg k|fof]lht

;jf]{Rrsf] km};nfkl5 sf+u|]; ;efklt lul/hfk|;fb sf]O/fnfn] lbPsf] s8f k|ltlqmofnfO{ lnP/ hglxt ;+/If0f d~r -k|f]–klAns_ dfkm{t\ cfwf bh{g sfg'g Joj;foL sf]O/fnfsf] lj?4 dfgxflg d'2f xfn]sf 5g\ . ;f] d'2fsf] ;'g'jfO ef]ln ;f]daf/ x'g] ;jf]{Rrsf k|jQmfn] atfPsf 5g\ . t/, k|f]–klAns clxn] clVtof/sf] k|fof]hgdf e|i6frf/lj?4 ¥ofnL, uf]i7L / bafa sfo{qmd u5{ eGg] s'/f w]/} sdnfO{ dfq yfxf xf]nf . zf;sLo ;'wf/cGtu{t la|l6; ;xof]u lgof]u 8LPkmcfO{8Ln] lbPsf] /sd ;"o{gfy pkfWofon] k|f]–klAnssf s]bf/ v8\sfnfO{ lbP/ o:tf gf}6+sLx¿ a]nf–a]nfdf u/fp“b} cfPsf 5g\ / dfgxflg d'2f klg ;"o{gfys} k|fof]hgdf ePsf] xf] . k|f]–klAns ;~rfnsx¿df clwsf+z k"j{d08n]x¿ 5g\ .

sf+u|];sf] lg0f{o

;jf]{Rrsf] km};nfnufotsf ljifodf z'qmaf/sf] sf+u|]; a}7sn] u/]sf] lg0f{odf elgPsf] 5– g]kfnL sf+u|];sf ;efklt lul/hfk|;fb sf]O/fnfnfO{ kf6L{sf] sfo{qmddf efu lng e}/xjf hfg nfUbf sf7df8f}+ ljdfg:yndf ;]gfn] nufPsf] /f]s, ;]gfnfO{ pBf]u, Jofkf/ / ljb]zL a}+sdf ;d]t nufgL ug{ kfpg] u/L ;/sf/n] lbPsf] cg'dlt, o'lgkmfO8 sdf08sf] gfddf gful/s k|zf;gdfly b]lvPsf] ;]gfsf] x:tIf]k cflb 36gfaf6 b]znfO{ lbg–k|ltlbg ;}lgsLs/0f ub}{ nluPsf] :ki6 ePsf] 5 . ;+j}wflgs lgsfox¿sf k|d'v Pj+ ;b:ox¿sf] sfo{Ifdtf Pj+ OdfGbfl/tfsf] cefj jf v/fa cfr/0fdf kbd'Qm ug{ ;Sg] ;+j}wflgs ;jf]{Rr ;+:yf k|ltlglw;ef nfdf] ;dob]lv gx'"bf ;+j}wflgs lgsfox¿sf] lgikIftf / Ifdtfdfly klg w]/} k|Zg p7\g' :jfefljs ePsf] 5 . xfn}sf lg0f{onfO{ x]bf{ jt{dfg kl/l:yltdf /fhfsf] k|ltufdL :jfy{ / lg/+s'ztfsf] ;fd'Gg] ;jf]{Rr cbfntnufot ;+j}wflgs lgsfosf k|d'v Pj+ ;b:ox¿ lg/Lx / ljj]sz"Go aGb}uPsf] b]lvPsf] 5 . ;+ljwfgsf] d"n ;jf]{Rr ;+:yf k|ltlglw;ef gePkl5 /fHosf ;a} c+ux¿ k|hftGq / dfgjclwsf/lj?4 lg/+s'ztf nfb\g] xltof/sf] ¿kdf k|of]u ePsf 5g\ . clxn] b]zdf k|ltlglw;ef gePs} sf/0f pQ/bfoL ;/sf/ Pj+ hjfkmb]xL / kf/bzL{ zf;gsf] cGTo ePsf] 5 . /fHosf ;a} c+usf lqmofsnfkx¿ hjfkmb]xLljxLg / ckf/bzL{ ePsf 5g\ . g]kfn clw/fHosf] ;+ljwfg, @)$& sf d"ne"t Joj:yf Pj+ dfGotfnfO{ ;dfKt kfg]{ / k|ltufdL zf;glj?4 cfGbf]ngdf lqmofzLn g]tfx¿sf] :jfledfg / k|lti7fgdf cf3ft Pj+ bdg ug{ ;+j}wflgs lgsfo Pj+ /fHosf c+ux¿nfO{ xltof/ agfpg] /fhfsf] k|ltufdL if8\oGq Pj+ lqmofsnfksf] g]kfnL sf+u|]; b[9tfsf ;fy lj/f]w k|s6 ub{5 . ;jf]{Rr cbfntnufot ;+j}wflgs c+ux¿df k/]sf] k|ltudgsf] k|efjnfO{ k"0f{tM ;dfKt u/L tL lgsfox¿nfO{ :jtGq, lgikIf / ;Ifd lgsfosf] ¿kdf :yflkt u/fpg'kb{5 eGg] g]kfnL sf+u|];sf] dfGotf /x]sf] 5 .Æ

sf]O/fnfsf] ;DklQ ljj/0f

k|df0f cfkm}+ af]N5

sf]O/fnfsf] ;DklQ ljj/0f

gful/stf g+=÷dtbftf kl/rokq g+= ^%)$.$&(.$!@@

lnPsf] ldlt M @)#&.$.@*, lhNnf M sf7df8f}+

gfdy/ M lul/hfk|;fb sf]O/fnf, hGd M !(*).!!.@

hGd:yfg M 6]8L, bLkgu/, laxf/, ef/t

7]ufgf :yfoL M sf]O/fnflgjf;, lj/f6gu/

pkdxfgu/kflnsf– (, df]/ª

c:yfoL M dxf/fhu~h, sf7df8f}+ dxfgu/kflnsf, sf7df8f}+

lgjf{rg jf dgf]gogåf/f lgo'lQmM

k|ltlglw;ef ;b:o M )$*

k|ltlglw;ef ;b:o M @)%!

k|ltlglw;ef ;b:o M @)%^

k|wfgdGqL M @)$* h]7 !%–@)%! d+l;/ !#

k|wfgdGqL M @)%% j}zfv @–@)%% kf}if (

k|wfgdGqL M @)%% k'; (–@)%^ h]7 !^

k|wfgdGqL M @)%^ r}t *–@)%* ;fpg !)

kTgLsf] gfdy/ M ;'ifdf sf]O/fnf,

jtg M lj/f6gu/– ( sf]O/fnf lgjf;,

k];f M lzlIfsf -:juL{o_

afa'sf] gfd M s[i0fk|;fb sf]O/fnf,

jtg M sf]O/fnflgjf;, lj/f6gu/– (,

k];f M ;dfh;]jf, /fhgLlt tyf s[lif -:juL{o_

cfdfsf] gfd M lbJof sf]O/fnf, jtg M lj/f6gu/– (, sf]O/fnf lgjf;,

k];f M u[lx0fL -:juL{o_

;;'/fsf] gfdy/ M Oi6gfy pkfWofo -:j=_

;f;"sf] gfdy/ M lszf]/L pkfWofo -:j=_

lbbL M glngL pkfWofo,

jtg M lj/f6gu/– !), df]/ª

lbbL M OlGb/f cfrfo{,

jtg M lj/f6gu/– (

alxgL M ;f}6L ch]{n, jtg M ,, !*

alxgL M ljhonIdL, jtg M s/f“rL, kfls:tfg

-;a} ljjflxt / u[lx0fL_

bfh' M !_ :j= dft[sfk|;fb sf]O/fnf, df]/ª, lj/f6gu/– (

@_ :j= ljZj]Zj/k|;fb sf]O/fnf, ,, ,, ,,

#_ :j= s]zjk|;fb sf]O/fnf ,, ,, ,,

$= :j= tfl/0fLk|;fb sf]O/fnf ,, ,, ,,

-bfh'efOx¿ 5'§L leGg eO;s]sf]_

ljjflxtf 5f]/L M ;'hftf sf]O/fnf hf]i6

jtg M dl08vf6f/, sf7df8f}+

k];f M ;dfh;]jf

ljjfx ePsf] M !(&^

5f]/L HjfO" M gj6{ hf]i6

jtg M aln{g, hd{gL

k];f M s[lif e"ue{zf:qL

cfÎgf], cfÎgf] ;uf]n kl/jf/ jf cfl>t JolQm jf cGo JolQmsf] gfddf /x]sf] ;'grf“bL jf ax'd"No hjfx/ft / k'/ftflŒjs j:t' 5}g, z]o/ l8j]Gr/ jrtkq 5}g, a}+s jf ljQLo ;+:yfdf gub df}Hbft 5}g, ljb]zL a}+s jf ljQLo ;+:yfdf gub df}Hbft 5}g .

OlGhg ePsf] ;jf/L hLk– !

;+s]t gDa/ @ r (^(&

OlGhg gDa/ $!%@*#$

:jfldTj k|fKt ldlt M @)%# r}t ^

k|fKt tl/sf– ;x'lnotaf6 vl/b

k/n d"No– cGbfhL !% nfv

cfo;|f]t– lghL cfh{g

oflGqs tyf ljB'tLo pks/0fx¿ h:t} M l8lh6n d'eL Sofd/f, x]jL d'eL Sofd/f, OG6/g];gn 6]lgª l;:6d, df]afOn kmf]g cflb_ 5}g .

-s_ cfÎgf] / ;uf]n kl/jf/ jf cf/lIft JolQmsf] gfddf /x] /fv]sf] jf cGo JolQmsf] gfddf /fv]sf] -ljb]zdf eP ;d]t_ 3/ sDkfpG8 ÎNof6 5}g .

-v_ hUuf hldg M

-c_ s;sf] gfd M lul/hfk|;fb sf]O/fnf

hUuf /x]sf] :yfg– df]/ª, lj/f6gu/– (

lsQf– $^

If]qkmn– )–*–!)–@

:jfldTj k|fKt ldlt M @)$).#.!& k|lts¶f % nfvdf

sf]af6 k|fKt– c+zj08faf6

-cf_ s;sf] gfd M lul/hfk|;fb sf]O/fnf

hUuf /x]sf] :yfg– df]/ª, 8fOlgof uflj;– &

lsQf g+= M $@, $(, #(, $), $*

If]qkmn– @–!@–!#

:jfldTj k|fKt M @)$# h]7 @# / k'; !&

vl/b d"No M cGbfhL !% xhf/

vl/b ;|f]t M kfl/jfl/s

s}lkmot M of] hUuf jLkL ;]jf s]Gb|sf] xf] / s]Gb|n] ef]urng ul/cfPsf] 5 .

s'g} pBf]u Joj;fo jf sDkgL cfÎg} jf cfÎgf] kl/jf/sf] gfdaf6 cfl>t JolQm jf cGo JolQmsf] gfdaf6 ;~rfng u/]sf] jf nufgL eP ;f]sf] ljj/0f– 5}g

@)$& j}zfv ! b]lv ;DklQ vl/b–laqmL u/]sf] eP ;f]sf] ljj/0f– 5}g

kl/jf/sf] s'g} ;b:onfO{ cg'bfg lbO{ :jb]z ljb]z k7g–kf7gsf] nflu k7fPsf] eP ;f]sf] ljj/0f / k9fO vr{sf] ;|f]t– 5}g .

s'n ;DklQ– hUuf hldg !% xhf/

;jf/L ;fwg– !% nfv -c_

;a}sf] hDdf !% nfv !% xhf/

;DklQsf] k'i6\ofO" ug]{ sfuh k|df0f M

-s_ lj/f6gu/ ( sf] hUufwgL k'hf{sf] kmf]6f]skL

-v_ df]= 8fOlgof uflj;– & -s_ ,, ,,

-u_ df]= lj/f6gu/ d=sf=af6 kfl/t a08fkqsf] ,,

-3_ hLk df]6/ uf8L;DaGwL k|df0fsf] kmf]6f]skL

d"No;DaGwL /l;b k|df0f xfn gePsf], kl5 pknAw u/fpg]5'

-ª_ k}lqs ;DklQ;DaGwLsf] d"No pNn]v 5}g .

of] ljj/0f pNn]v ePsf] s'/f 7Ls ;f“rf] 5, pNn]lvt ljj/0fdf pNn]v ePsf] rn, crn ;DklQafx]s cGo s'g} klg rn, crn ;DklQ :jb]z jf ljb]zdf /fv]sf] 5}g, eP kQf nfu]df sfg'gadf]lhd xf];\ egL ;xL ug]{

ljj/0f k]; u/]sf] ldlt @)%(.!.!^

ljj/0f k]; ug]{sf] gfdy/– lul/hfk|;fb sf]O/fnf


l8h]nsf] d"No ce}m a9\g]

b]zfGt/ ;+jfbbftf

sf7df8f}+ . b]pjf–;/sf/n] bf];|f]k6s k]6«f]lnod kbfy{sf] d"Noj[l4 u/]sf] 5 . cGt/f{li6«o ahf/df k]6«f]lnod kbfy{sf] d"Nodf ePsf] pRr j[l4sf sf/0f g]kfn cfon lgudn] dfl;s ^) s/f]8eGbf a9L 3f6f Joxf]g'{kg]{ l:Yflt ;[hgf ePkl5 d"No j[l4 ug{ afWo ePsf] lgudn] hgfPsf] 5 . lgudsf cg';f/, kl5Nnf] d"Noj[l4sf afah'b klg lgud dfl;s $% s/f]8 3f6fdf /xg]5 . k]6«f]lnod kbfy{sf] d"Noj[l4 ;DaGwdf /fli6«o of]hgf cfof]usf ;b:o 8f= o'j/fh vltj8fsf] ;+of]hsTjdf ul7t sfo{bnn] lbPsf] ;'emfjcg';f/, cfufdL k';;Dddf cGt/f{li6«o ahf/adf]lhd d"No ;dfof]hg ug{ yk d"Noj[l4 u/L lgudsf] 3f6f sd ul/g] ;Da4 ;/sf/L ;"qn] hgfPsf] 5 .

lgudn] xfn l8h]ndf k|ltln6/ $ ?k}of“ d"Noj[l4 u/L #% ?k}of“, d§Lt]ndf k|ltln6/ $ ?k}of“ j[l4 u/L v'nf @* ?k}of“ / ;'ljwfdf @$ ?k}of“ agfPsf] 5 eg] PnkLhL Uof“;df k|ltl;lnG8/ @% ?k}of“ j[l4 u/]/ & ;o %) ?k}of“ sfod ul/Psf] 5 . o;cl3 ut ;fpg @* ut] k]6«f]ndf k|ltln6/ @ ?k}of“, PnkLhLdf k|ltl;lnG8/ @% ?k}of“ / P6LPkmdf k|ltln6/ !# ?k}of“ a9fOPsf] lyof] . cGt/f{li6«o ahf/df k]6«f]lnod kbfy{sf] d"Nodf nuftf/ j[l4 ePsf s/f0f cem} klg g]kfn / ef/tsf] l;dgfsf] d"NocGt/ / lgudsf] 3f6f sfod} /x]sf] 5 . lgudsf] nuftf/sf] 3f6fsf sf/0f Ol08og cfon lgudnfO{ # ca{ %) s/f]8 ?k}of“eGbf a9L ltg{ af“sL /x]sf] /sd ;]K6]Da/ !% ;Dddf glt/]df t]n cfk"lt{ aGb ug]{ r]tfjgL lbPsf] lyof] . lgudn] a}+sx¿af6 C0f lng] k|of; u/] klg ;/sf/sf] Uof/]G6L / d"Noj[l4 gu/]sf] cj:yfdf s'g} a}+sn] C0f gkfPkl5 afWo eO{ d"Noj[l4 ug'{k/]sf] ts{ cy{ dGqfnosf cfly{s ;Nnfxsf/ 8f= uf]ljGbaxfb'/ yfkfsf] 5 . 8f= yfkfsf cg';f/, 8f= vltj8fsf] ;+of]hsTjdf ul7t sfo{bnn] d"Noj[l4;“u} lgudsf] Joj:yfkg ;'wf/sf nflu ;d]t y'k|} ;'emfjx¿ lbPsf] 5 . /, lgudnfO{ ;an agfpg ;'emfjx¿ sfof{Gjog k|lqmofsf] yfngL ul/;lsPsf] bfaL yfkfsf] 5 . of] d"Noj[l4;“u} ;/sf/n] k]6«f]lnod kbfy{sf] d"No cGt/f{li6«o ahf/adf]lhd ;dfof]hg ug]{ ;+oGq tof/ u/L To:tf] clwsf/ lgudnfO{ lbOg] hgfPsf] 5 . To;f] ePdf d"Noj[l4sf] ckh; ;/sf/n] Joxf]g'{ gkg]{ ts{ ul/Psf] 5 .

d"Noj[l4sf] k|efj

cGt/f{li6«o ahf/df k]6«f]lnod kbfy{sf] d"Nodf ePsf] ef/L j[l4sf sf/0f lgudnfO{ hf]ufpg / cfk"lt{ ;'rf? agfO/fVg d"Noj[l4 ug'{kg]{ afWotf Psflt/ 5 eg] csf{lt/ åGå / lx+;fsf] df/ v]lk/x]sf ;j{;fwf/0fnfO{ k]6«f]lnod kbfy{df x'g] cTolws d"Noj[l4n] g/fd|/L k|efljt t'Nofpg] l:ylt b]lvPsf] 5 . ;/sf/n] d"Noj[l4sf] k|efj sd ug{ k6s–k6s d"Noj[l4 ug]{ /0fgLlt clVtof/ u/] klg lgudsf] cfly{s l:yltsf sf/0f nfdf] ;do;Dd cl8g ;Sg] l:ylt eg] 5}g . To;}n] klg k';;Dd d"No ;dfof]hg ug'{sf] ljsNk lgud;“u 5}g . t/, k]6«f]lnod kbfy{df x'g] d"Noj[l4n] pTkfbg / 9'jfgL nfut a9\g uO{ d"Noj[l4 cfsflzg] ;Defjgf 5 .

j[l4sf] lj/f]w

k]6«f]lnod kbfy{df ul/Psf] d"Noj[l4sf] ljleGg /fhgLlts ;+3–;+u7gx¿n] rsf]{ lj/f]w u/]sf 5g\ .

d"Noj[l4sf] lj/f]w ub}{ g]skf dfn]n] hf/L u/]sf] k|]; jQmJodf elgPsf] 5– cGt/f{li6«o d"No ;dfof]hgsf gfddf ul/Psf] cljj]sL / c;fGble{s lg0f{osf] xfd|f] kf6L{n] 3f]/ lj/f]w ub{5 .Æ lj1lKtdf ljljw sl7gfOn] cfqmfGt g]kfn / g]kfnL hgtfnfO{ cf;Gg bz}+cufl8 u/]sf] k]6«f]lnod kbfy{sf] d"Noj[l4n] rf}tkmL{ d"Noj[l4 ug]{ hgfOPsf] 5 .

o;}u/L, clvn g]kfn /fli6«o :jtGq ljBfyL{ o'lgogn] lj1lKt hf/L ub}{ b}lgs hLjgsf pkef]Uo j:t' d§Lt]n, l8h]n / PnkL Uof“;df ul/Psf] d"Noj[l4n] cGttM jt{dfg ;/sf/sf] hg3ftL rl/q c¿ a9L pbflËPsf] hgfPsf] 5 . g]kfn cfon lguddf x'g] #% k|ltzt r'xfj6 tyf @% k|ltzt ld;fj6 dfq /f]Sg] xf] eg] g]kfnL hgtfn] ;'kyd"Nodf k]6«f]lnod kbfy{ pkef]u ug{ ;Sg] / lgud kmfObfdf hfg] ePsfn] lgudn] s8fOsf ;fy r'xfj6 tyf ld;fj6 /f]Sg kxn u/f];\ egL hf]8bf/ dfu ub{5f}+– lj1lKtdf pNn]v ul/Psf] 5 .


dfcf]jfbLsf gfddf 7]s]bf/sf] n'6

b]zfGt/ ;+jfbbftf

sf7df8f}+ . dfcf]jfbL wDsLsf gfddf 7]s]bf/ sDkgLn] dWod:of{ª\bL hnljB't\ cfof]hgfsf] lgdf{0fsfo{ aGb u/]sf] emG8} rf/ ;ftf laTbf;Dd ;/sf/ a]va/ / df}g b]lvPsf] 5 . dfcf]jfbLsf gfddf 7]s]bf/ sDkgL 8L8L;Ln] bf];|f]k6s lgdf{0fsfo{ :ylut u/] klg ;/sf/n] lgdf{0fsfo{ k'gM ;~rfng ug{ s'g} kxn / k|of; u/]sf] 5}g . 7]s]bf/ sDkgLsf] unt k|j[lQ / ;/sf/sf] pbf;Lgtfsf sf/0f cfof]hgfsf] eljio g} cGof}ndf k'u]sf] 5 . o;cl3 klg dfcf]jfbL sf/0f b]vfp“b} PstkmL{ ?kdf 7]Ssf ;+emf}tf tf]8]/ av]8f >[hgf u/L 7]s]bf/ sDkgL 8L8L;L h]eLn] cfof]hgfsf] nfut bf]Aa/ k'¥ofO;s]sf] 5 . 7]s]bf/sf] nfut a9fpg] /0fgLltdf k/fdz{bftf sDkgL h]eL lkm:g/, bft[ ;+:yf s]Pkm8An" / ljB't k|flws/0fs} lhDd]jf/ sd{rf/Lx¿n] ;xof]u k'¥ofPsf lyP . 7]s]bf/ sDkgLn] xfn ckgfPsf] lgdf{0f aGbnfO{ ;d]t cfof]hgfsf] yk nfut a9fpg] xTsG8fsf] ?kdf lnOPsf] 5 .

dWod:of{ª\bL hnljB't\ cfof]hgf xfn d'n'sdf ;~rflnt ;a}eGbf 7"nf] kl/of]hgf xf] . ;'?df ;g\ @))$ df lgdf{0fsfo{ ;DkGg x'g] elgP klg ;do a9fP/ ;g\ @))^ ;Dddf ;DkGg ug]{ nIo /flvPsf] 5 . t/, dfcf]jfbL qf; / 7]s]bf/ sDkgLsf] ab\lgot / k/fdz{bftf sDkgLsf] nfkaf{xLsf sf/0f %) k|ltzt dfq lgdf{0fsfo{ ;DkGg ePsf] of] cfof]hgf ;g\ @))^ ;Dddf ;d]t k"/f x'g] nIo 5}g . ebf} ( ut]b]lv aGb ul/Psf] cfof]hgfsf] lgdf{0fsfo{ cl:t laxLaf/b]lv k'g ;'? ug]{ elgP klg hd{g bft[;+:yf s]Pkm8An"sf] xjnf lb"b} :ylut g} /flvPsf] 5 . 7]s]bf/ sDkgLn] lgdf{0fsfo{ lsg aGb u¥of] / k'gM ;'? ug]{ lg0f{o;“u} km]l/ lsg :ylut x'g k'Uof] eGg] s'/fdf clxn] k|z:t cfz+sfx¿ plAhPsf 5g\ . 7]s]bf/ sDkgL, k/fdz{bftf / g]kfn ljB't\ k|flws/0faLr e]l/P;g c8{/ / e'QmfgLnfO{ lnP/ ljjfb rls{/x]sf] ;dodf 7]s]bf/n] dfcf]jfbLsf gfddf lgdf{0fsfo{ :ylut ug'{nfO{ :jfefljs dfGg ;lsPsf] 5}g . 7]s]bf/ sDkgLsf] bfaL / ts{ cfÎg} vfnsf] 5 . t/, k|flws/0fsf tk{maf6 lgdf{0f k'gM ;'? ug{ s'g} plrt kxn gePsf] u'gf;f] cfof]hgfsf sd{rf/Lx¿sf] 5 . cfof]hgf sd{rf/L ;"qsf cg';f/, cfof]hgf k|d'v zzL/fh >]i7 gfddfqsf k|d'v 5g\ . sfo{sf/L–lgb]{zs sdf{rfo{sf] lgb]{zglagf >]i7 s]xL ug}{ g;Sg] cj:yfdf 5g\ .

>]i7 k|flws/0fsf sfo{sf/L–lgb]{zs hgsnfn sdf{rfo{sf /j/:6fDk dfq ePsf], ;xfos k|d'v w'|j kf]v/]nnfO{ s'g} klg lhDd]jf/L glbPsf sf/0f kf]v/]n nfdf] ;dob]lv kl/of]hgf:yndf g} guPsf] / sfo{sf/L–lgb]{zs sdf{rfo{ c:6«]lnof e|d0fdf /x]sfn] klg cfof]hgfsf] lgdf{0fsfo{ c:tJo:t x'g k'u]sf] egfO ;Da4 sd{rf/Lx¿sf] 5 . 7]s]bf/ sDkgL / k/fdz{bftf sDkgLn] lgdf{0fsfo{ k'gM ;'? ug]{ hgfPkl5 cfof]hgfsf] bft[ lgsfo s] Pkm 8An'sf k|ltlglwn] dfcf]jfbLsf] :ki6 ;+s]t geP;Dd ;'? gug{ lbPsf] lgb]{zgsf sf/0f ;'? x'g g;s]sf] sd{rf/Lx¿n] atfPsf 5g\ . otf, dfcf]jfbLn] dWo:of{ª\bLsf] gfd tf]s]/ aGb ug]{ r]tfjgL lbPsf] eg] b]lv"b}g . dfcf]jfbLn] lhNnfsf ;Dk"0f{ lgdf{0fsfo{ aGb ug]{ eGg] lj1lKts} cfwf/df 7]s]bf/ sDkgL 8L8L;Ln] lgdf{0fsfo{ :ylut u/]/ a;]sf] 5 . o;df k|flws/0fn] ;'/Iffsf] ;d:of gePsf] hgfP klg cfof]hgf lgdf{0fsfo{ ;'? ug{ 7f]; k|of; u/]sf] eg] 5}g .

o;cl3 klg dfcf]jfbLnfO{ rGbf lbPsf] b]vfP/ kbflwsf/Lx¿n] /sd vfPsf] ;fj{hlgs eO;s]sf] 5 eg] sÎo'{sf] ;dodf uf8L rnfp“bf dfcf]jfbL PDa';df k/]/ n]a/ dfl/Psf] 36gfnfO{ lnP/ 7]s]bf/n] lgdf{0fsfo{ aGb u/L e'QmfgL ljjfbnfO{ rsf{Psf] lyof] . o;k6s klg 7]s]bf/ sDkgL 8L8L;L / k/fdz{bftf h]eL lkm:gg/sf] /j}of lgof]lht /x]sf] x'g;Sg] ts{ ug{ yflnPsf] 5 .

csf]{lt/, o;cl3 dfcf]jfbLsf] sf/0f b]vfp“b} PstkmL{?kdf ;Demf}tf tf]8\g] lg0f{o ug{ k'u]sf] 7]s]bf/ sDkgLsf] e]l/P;g c8{/ / e'QmfgL;DaGwL ljjfb ;'Nemfpg 7]s]bf/ sDkgL, k/fdz{bftf / k|flws/0faLr bft[;+:yf s]Pkm8An'sf] /f]xj/df ePsf] ;Demf}tfn] k|flws/0f g/fd|/L km:g k'u]sf] 5 . ;Demf}tfcg';f/, k/fdz{bftf sDkgL h]eL lkm:gg/n] u/]sf] e]l/P;g c8{/cg';f/, 7]s]bf/ sDkgLnfO{ e'QmfgL lbg'kg]{ x'G5 . t/, k/fdz{bftf sDkgL k|flws/0fsf] kIfdf lhDd]jf/ x'g'sf] ;§f 7]s]bf/ sDkgLsf] dfuadf]lhd xr'jfsf] e/df x]b}{ gx]/L l;kmfl/; ug]{ u/]sf] cf/f]k k|flws/0f sd{rf/L ;"qsf] 5 . o; ;DaGwdf k|flws/0fsf Ps sd{rf/Lsf] egfO lyof]– k/fdz{bftfsf] s'g} c8fg g} 5}g / cf“vf lrlDnP/ ;xL ug]{ u/]sf] 5 . k/fdz{bftfsf] u}/lhDd]jf/ e"ldsfs} sf/0f cfof]hgfsf] nfutdf n'6 x'g] l:ylt ;[hgf ePsf] 5 .

k|flws/0fnfO{ 8'afpg] / 7]s]bf/ kf]:g] To:tf] ;Demf}tf sfo{sf/L–lgb]{zs sdf{rfo{n] of]hgfut ?kdf g} :jLsf/ u/]sf] bfaL ;"qn] u/]sf] 5 . ;"qsf cg';f/, sdf{rfo{ 7]s]bf/ sDkgLsf] :yfgLo Ph]G6s} nufgLdf sfo{sf/L–lgb]{zs ePsfn] klg pgLx¿nfO{ g} kmfObf k'¥ofpg] …u]dKnfgÚdf k|flws/0fnfO{ km;fO"b}5 .


dfcf]jfbL 5'6], pBf]u v'n]

b]zfGt/ ;+jfbbftf

sf7df8f}+ . dfcf]jfbL ljb|f]xLsf] e|ft[;+:yf clvn g]kfn 6«]8 o'lgog dxf;+3sf] wDsLsf sf/0f s]xL ;docl3b]lv aGb $& cf}Bf]lus–Jofj;flos k|lti7fgx¿ laxLaf/b]lv k'gM v'n]sf 5g\ . dWo:ystf{x¿dfk{mt ;/sf/, g]kfn pBf]u jfl0fHo dxf;+3 / xf]6n P;f]l;P;g Pj+ pQm 6«]8 o'lgog dxf;+3aLr ;xdlt / ;dembf/L ePkl5 dfcf]jfbLsf] ;f] e|ft[;+:yfn] a'waf/ g} aGbsf] cfx\jfg kmtf{ lnPsf] lyof] .

6«]8 o'lgogn] s]xL >lds;“u ;DalGwt / clwsf+z /fhgLlts dfu /fvL ut ebf} ! ut] !@ j6f pBf]u–Joj;fonfO{ aGb ug{ bafa lbPsf] lyof] . bafa lbPsfdWo] s]xLdf ad lj:kmf]6 ug]{ sfo{ ePkl5 tL pBf]ux¿ aGb ePsf lyP . ebf}sf] dWodf ha dfcf]jfbLn] PSsfl; cfÎgf] b[li6sf]0f kl/jt{g u/L ef/tnfO{ cfÎgf] k|d'v zq'dWo]df 3f]if0ff u/], To;kl5 p;sf] e|ft[;+:yfn] yk #% j6f 7"nf k|lti7fg aGb ug{ r]tfjgL lbPsf] lyof] . aGbaf6 bzf}+ xhf/ dhb'/x¿ ljrNnLdf k/]sf lyP eg] /fHon] b}lgs s/f]8f}+sf] /fhZj u'dfof] . s/f]8f}+ nufgL /x]sf] cfÎgf] Joj;fo aGb ePkl5 plQs} lrlGtt ag]sf pBf]uL–Joj;foLsf] cg'/f]wdf dfgjclwsf/jfbL g]tfx¿ kß/Tg t'nfw/, dNn s]= ;'Gb/ / ;'bLk kf7s jftf{af6 lgsf; vf]Hg dWo:ystf{ ag] . lqkIfLo ;xdltcg';f/, ;/sf/n] lxhf] 6«]8 o'lgogsf @ hgf g]tf -/]zd nfdf / lji0f' yfkfdu/_ nfO{ l/xf ul/;s]sf] a]kQf kfl/Psf elgPsf ;f] ;+u7g ;Da4 cGo dflg;x¿sf] l:ylt Ps dlxgfleq ;fj{hlgs ug]{ k|lta4tfcg'?k ;/sf/n] u[xdGqfnosf ;x;lrj gf/fo0fuf]kfn dn]u"sf] 5fglag ;ldltnfO{ ;f] sfo{sf] lhDdf lbO;s]sf] atfOG5 . To:t}, pBf]u–Joj;foLsf dflnsx¿sf tk{maf6 pBf]u jfl0fHo dxf;+3n] klg dhb'/x¿nfO{ lgo'lQmkq / ;~rosf]if lbg], ;DalGwt k|lti7fg / sfdbf/aLr ljutdf ePsf ;xdlt sfof{Gjog u/fpg]nufotsf k|lta4tf JoQm u/]sf] lyof] h'g k"/f ug{ af“sL g} 5 .

aGb pBf]u v'Nbf ;/sf/, dflns / dhb'/ tLg} kIfn] /fxtsf] cg'ej ul//x]sf 5g\ . t/, cfk"m;“u ePsf] ;xdltcg'?k ;/sf/ / dflnsx¿n] sfd u/]df klg dfcf]jfbLsf] e|ft[;+:yfn] k]ml/ aGbsf] wDsL lb"b}g eGg] s'g} Uof/]G6L 5}g .

lsgls jt{dfg /fHonfO{ Wj:t u/]/ To;sf] 7fp“df cfÎgf] ks8sf] sDo'lgi6 /fHo;Qf :yfkgf ug{ ( jif{b]lv lx+;fTds ultljlw ub}{cfPsf] dfcf]jfbLsf] /0fgLltcg'?k ;f] 6]«8 o'lgog ;~rflnt x'g] ub{5 . /fHonfO{ x/t/xn] ;+s6df kf/L k|efjxLg agfpg] / cfÎgf] k|e'Tj hdfpg dfcf]jfbLn] cGo s'/fx¿sf cltl/Qm ljBfno aGb h:tf] u}/lhDd]jf/ / lgGbgLo sfd;d]t ub}{cfPsf] 5 . csf]{ e|ft[;+:yf clvn -qmflGtsf/L_ nfO{ lbOPsf] cft+ssf/Lsf] ;+1f lkmtf{ u/fpg dfcf]jfbLn] s]xL ;docl3 lhNnf ;b/d'sfd / ;x/sf ljBfnox¿nfO{ k"0f{?k]0f aGb u/fPsf lyP . To;kl5 ;/sf/n] dWo:ystf{dfk{mt clvn qmflGtsf/L;“u jftf{ u/L cft+ssf/Lsf] ;+1f lkmtf{ lnO{ :s'n vf]n]sf] lyof] .

dfcf]jfbL ;/sf/nfO{ dfq xf]Og, l;Ëf] /fHonfO{ g} lgik|efjL agfpg rfxG5 . /, To;lglDt p;n] s'g} g s'g} lgx'" lemSg] u5{ . km]l/, oxf“ To:tf lgx'"sf] s'g} sdL klg 5}g . hfgsf/x¿sf cg';f/, xToflx+;f hf/L /fv]s} cj:yfdf dfcf]jfbLn] cfkm"nfO{ /fhgLlts zlQmsf] ?kdf dfGotf lbnfpg klg …aGbÚsf] /0fgLlt clVtof/ u/]sf] xf] . tbg'?k Pp6f e|ft[;+:yfdfly nufOPsf] …cft+ssf/LÚsf] ;+1f x6fpg pm ;kmn ePsf] 5 eg] 6«]8 o'lgogsf] xsdf klg cfly{s ;kmntf k|fKt u/]sf] 5 . dlxnf, ls;fg ;+3 x'"b} cGTodf p;n] cfkm"dflys} cft+ssf/Lsf] ;+1f x6fpg] /0fgLltdf nfu]sf] 5 . o; qmddf p;n] /fHonfO{ ;jf{lws cfly{s c;/ kg]{ pBf]u Joj;fox¿nfO{ sltk6s lgzfgf agfpg] xf], Tof] eGg sl7g 5 .


/fhwfgL hNbf b]pjfnfO{ kf]n]g †

b]zfGt/ ;+jfbbftf

sf7df8f}+ . O/fs 36gfkl5 ut ebf} !^ ut] sf7df8f}+df e8\lsPsf] lx+;f lgoGq0f ug{ g;s]sf] ;/sf/n] To;sf] lhDd]jf/L cfkm"n] lng'sf] ;§f pkTosf k|x/L sfof{nosf gfoa dxflg/LIfs czf]s >]i7 / sf7df8f+}sf k|d'v lhNnf clwsf/Ldfly nufP/ cfkm" klG5g] bfp vf]lh/x]sf] rrf{ rn]sf] 5 . yfkf ;/sf/s} kfnfb]lv o'lgkmfO8 sdf08cGtu{t /x]sf] /fhwfgLsf] ;'/Iffl:ylt To;lbgsf] 36gfdf lgoGq0faflx/ k'Ubf ;f] sdf08df /x]sf zfxL g]kfnL ;]gf / bËf lgoGq0f ug}{sf lglDt ul7t ;z:q k|x/L andfly s'g} bf]if gyf]k/L, ;/sf/ cfkm"n] klg lhDd]jf/L glnO{ ;/f;/ Pp6f lg/Lx k|x/L clws[t / cbgf k|lhcdfly bf]if yf]kgf{n] k|x/L–k|zf;gj[Q ;/sf/;“u ?i6 ePsf] 5 .

pkTosf k|x/L sfof{nodf !) dlxgfb]lv sfo{/t k|x/L gfoa dxflg/LIfs >]i7n] 36gfsf] cl3Nnf] lbg} ;Defljt b'3{6gfnfO{ dWogh/ u/]/ cToGt} ;+j]bgzLn dflgPsf] /Tgkfs{l:yt hfd] dl:hb tyf sfZdL/L tlsof dl:hbdf j8f k|x/L sfof{no sdnkf]v/Lsf k|x/L lg/LIfs bLks >]i7sf] sdf08df Ps 6f]nL v6fPsf lyP . t/, ;/sf/sf ljleGg cËsf] lgb]{zgdf lx+;fu|:t IF]qdf t}gfy ul/g'kg]{ k|x/LannfO{ ;/sf/L ;'ljwf lnP/ cGoq} a:g] ljleGg dGqL tyf pRrkb:y clwsf/Lx¿sf] vfnL 3/ s'g{sf nflu k7fOof] . 36gfsf] lbg /Tgkfs{ hln/x"bf Toxf“ 8\o'6Ldf vl6g'kg]{ 6f]nLnfO{ ;/sf/sf] k|ToIf lgb]{zgdf ;"rgf tyf ;~rf/ dGqL 8f=df]xDdb df]xl;gsf] afuahf/l:yt 3/df v6fOPsf] lyof] . hals, df]xl;gsf] 3/df s]xL 8]/fjfn JolQm dfq} a:b5g\ eg] pxf“ cfkm}rflx" :joDe", lsd8f]nl:yt 8]/f3/df emG8f kmkm{/fP/ a:g] ug'{x'G5 . 7fp“df Dofgkfj/ hNbf w"djf/fxL If]qdf /x]sf y'k|} Dofgkfj/x¿ klg cfuhgLsf] l;sf/ eP t/ Tof] IF]qdf ;'/IFfsf nflu vl6Psf] k|x/L 6f]nLnfO{ cfuhgL ePsf] 7fp“df xf]Og, pBf]u, jfl0fHo tyf cfk"lt{ dGqL O{Zj/ kf]v/]nsf] 3/df t}gfy ul/Psf] lyof] t/ kf]v/]n eg] k'Nrf]sl:yt dGqL lgjf;df a:g] u5{g\ .

o;/L To;lbgsf] 36gfdf ;'/IFf annfO{ kl/rfng ul/g'kg]{ 7fp“df k|of]u gug]{ t/ s]xL …zlQmsf] k5fl8Ú ;'/IFfan v6fO"bf y'k|} Dofgkfj/ sDkgL, wfld{s:yn, Ao'6L kfn{/, tyf k|sfzgu[xx¿ Wj:t ePsf lyP . Pp6f lgsfon] v6fPsf] ;'/IffannfO{ Tof]eGbf dflysf] lgsfo cfk+}m nfu]/ csf{lt/ v6fpg], ToxL sf/0fn] cfuhgL / tf]8kmf]8 a9\g] clg Ifltsf] bf]ifrflx" lg/Lx k|x/L–k|zf;gnfO{ lbg] sf/0fn] ;/sf/sf] csf]{ cIfdtf b]lvPsf] k|x/Lx¿ atfp“5g\ .

;Qf?9 bn Pdfn] dxf;lrj dfwjs'df/ g]kfn, csf]{ ;QF?9 bn /fk|kfsf cWoIF kz'kltzdz]/ ha/fn] To;lbgsf] pkb|jsf] lglDt k|wfgdGqL / u[xdGqLnfO{ bf]ifL b]vfpg] t/ pgLx¿n] s'g} lhDd]jf/L :jLsf/ gu/]/ pN6} uf]nLsf08 x'g glbO{ cfÎgf] s';L{ hf]ufOlbg] lg/Lx sd{rf/Lx¿nfO{ g} …alnsf] af]sf]Ú agfpg] k|j[lQn] ef]ln zflGt ;'/IFf axfnL ug{ hf]lvd df]n]/ sf] cl3 ;nf{ eGg] k|Zg hGdfOlbPsf] 5 .


v]tfgåf/f ;j{;fwf/0fsf] nufgLdf n'6

b]zfGt/ ;+jfbbftf

sf7df8f}+ . v]tfg u'|kn] ;j{;fwf/0f hgtfsf] $) k|ltzt;Dd z]o/ /x]sf] Pe/]i6 OG;'/]G; / lxdfnog ;]So'l/l6h PG8 kmfOgfG; lnld6]8sf] s/f]8f}+ ¿k}of“ u}/sfg'gL tj/df b'¿kof]u u/]/ hUuf tyf ejg vl/b tyf lgdf{0f u/L rf/j6f sDkgLsf gfddf u/fP/ s/f]8f}+ ¿k}of“ ueg u/]sf] 5 .

sf7df8f}+ dxfgu/kflnsf j8f gDa/ !, xfQL;f/l:yt lsQf g+= $@@^, $@@*, $@@(, $@@$, $@@% / $@@& sf] hDdf ! /f]kgL !! cfgf @ bfd hUuf tyf To;df lgdf{0f ul/Psf] ejg xfO;]km, Pe/]i6, uf]/vf a'|c/L / lxdfnog :GofS; PG8 g'8N;sf] ;+o'Qm gfddf u/fOPsf] 5 . /, ;f] ejgdf xfn v]tfg u'|k n]lvPsf] af]8{;d]t em'G8\ofOPsf] 5 . Pp6} 3/hUufdf nufgL u/fOPsf sDkgLdWo] lxdfnog ;]So'l/l6h PG8 kmfOgFG; -xfO;]km_ / Pe/]i6 OG;'/]G; b'j} klAns lnld6]8 sDkgL x'g\, h;df ;j{;fwf/0fsf] $) k|ltzt z]o/ /x]sf] 5 eg] uf]/vf a'|c/L / lxdfnog :GofS; PG8 g'8N; v]tfgsf] lghL nufgLsf pBf]ux¿ x'g\ . t/, v]tfgn] lghL / klAns lnld6]8 b'j} vfn] sDkgLnfO{ Pp6} 3/hUUffdf nufgL u/fO{ v]tfg u'|ksf] af]8{ em'G8\ofPsf] 5 . h'g sfg'gL tj/df k"0f{tM u}/sfg'gL ePsf] sfg'gljb\x¿ atfp“5g\ . sfg'gljb\x¿sf cg';f/, v]tfg u'|kn] sDkgL P]gljk/Lt rf/j6f sDkgLnfO{ Pp6} 3/hUufdf km;fPsf] 5 .

v]tfg u'|kn] ^ lsQfdf /x]sf] ;f] hUuf # s/f]8 *) nfv ^@ xhf/ % ;odf vl/b u/L rf/j6f sDkgLsf] ;+o'Qm gfddf /fv] klg hUufdf eg] b'O{j6f klAns lnld6]8 sDkgL xfO;]km / Pe/]i6 OG;'/]G;af6 ^) k|ltzt / uf]/vf a'|c/L / lxdfnog g'8N;af6 $) k|ltztdfq nufgL /x]sf] ;"qx¿sf bfaL 5 . ;"qsf cg';f/, ejg lgdf{0fdf eg] ;Dk"0f{ vr{ Pe/]i6 OG;'/]G;af6 ul/Psf] xf] .

hUuf vl/b / ejg lgdf{0fdf klAns lnld6]8 sDkgLaf6 /sd nufgL u/fpg] t/ ;+o'Qm gfddf /fvL lghL ;DklQsf ¿kdf k|of]u u/]sf sf/0f clxn] v]tfg u'|ksf] Jofj;flos lgot / k|j[lQdfly g} k|Zg p7]sf] 5 . o;af6 ;/f;/ klAns lnld6]8 sDkgL cyf{t\ ;j{;fwf/0fsf] nufgL b'¿kof]u u/L /hfO" ug{ vf]h]sf] :ki6 x'G5 . v]tfg u'|kn] xfO;]km / Pe/]i6 OG;'/]G;sf] /sd b'¿kof]u u/L JolQmut k|of]hg tyf nfedf vr{ u/]/ e|i6frf/ u/]sf] cf/f]k nufp“b} sDkgLsf s]xL z]o/ xf]N8/x¿n] 5fglag tyf sf/afxL ug'{kg]{ dfu;d]t ug{ yfn]sf 5g\ . vf;u/L Pe/]i6 OG;'/]G;df v]tfg u'|kn] Jofks clgoldttf u/L /sd lxgfldgf u/]sf] cfz+sf tL z]o/ xf]N8/x¿sf] 5 . ;fj{hlgs uf]i7L tyf sfo{qmdx¿df e|i6frf/lj/f]wL 7"n–7"nf g}ltstfsf s'/f ub}{ lx"8\g] /fh]Gb| v]tfg k|aGw–lgb]{zs /x]sf] v]tfg u'|kn] u/]sf] clgoldttf / ab\df;Lsf] of] 36gfn] dWod:t/sf ;j{;fwf/0f nufgLstf{x¿ klAns z]o/sf gfddf 7lu"b} cfPsf] tYo phfuf/ u/]sf] 5 .


tftf]kfgL eG;f/df Pdfn]sf] /fh

b]zfGt/ ;+jfbbftf

sf7df8f}+ . u7aGwg ;/sf/sf] jfdkGyL bn Pdfn]n] tftf]kfgL eG;f/nfO{ kf6L{sf] rGbf c;'n ug]{ cv8fsf] ¿kdf ljsf; ug{ nfu]sf] 5 . e/tdf]xg clwsf/L cy{dGqL ePb]lv g} tftf]kfgL eG;f/df of] cleofgsf] ;'?cft ePsf] lyof] . clxn] eG;f/–k|d'v, clws[tnufotsf ;a} sd{rf/L cGoq ;?jf u/L kf6L{sf] lgb]{zgdf eG;f/ rnfpg gof“ sd{rf/Lsf] vf]hL eO/x]sf] a'lemPsf] 5 .

eG;f/–k|d'v s]jn e08f/L, clws[tåo ho e08f/L / an/fd ;fksf]6f;lxt hf“rsLb]lv 8«fOe/ ;dfg;DdnfO{ ;?jf ug{ ebf} !* ut] g} dGqfnon] l6Kk0fL p7fPsf] lyof] . Ps}k6s ;a} sd{rf/L ;?jf ubf{ rsf]{ lj/f]w x'g] b]v]kl5 Tof] lg0f{onfO{ uf]Ko /flvPsf] 5 . cy{dGqL clwsf/Ln] Tof] lg0f{onfO{ o;} ;ftf ;fj{hlgs u/L kf6L{nfO{ dfl;s rGbf a'emfpg] sd{rf/Lsf] l6d tftf]kfgL k7fp“b} x'g'x'G5 . /ftf/ft s/f]8klt aGg ;kmn Pdfn] l;Gw'kfNrf]s lhNnf sld6L ;b:o tyf Jofkf/L lªdkf;fª z]kf{sf] ;Nnfxadf]lhd Toxf“ hfg] sd{rf/Lsf] ln:6 tof/ ul/"b}5 . xfn sfo{/t sd{rf/Ln] z]kf{sf] lgb]{zg kfngf gu/]sfn] ;a}nfO{ ;?jf u/L eG;f/ sAhf ug]{ /0fgLlt ;'? u/]sf] ;dfrf/ ;|f]tn] atfPsf] 5 .

eG;f/–k|d'v e08f/Ln] z]kf{sf] O;f/fdf sfd ug]{ k|lta4tf hgfP/ ToxL+ l6Sg] /0fgLlt agfP klg Tof] ;kmn x'g ;s]g . z]kf{sf] lgb]{zgdf eG;f/sf cGo sd{rf/L ;?jf ug{ dGqfnodf k|:tfj ub}{ lx"8]sf e08f/L cfkm}+ gl6Sg] ePkl5 b'O{ ;ftfb]lv sf7df8f}+ a:b} cfPsf 5g\ . e08f/Ln] eG;f/df uf]bfd u/]sf] z]kf{sf] Jofkfl/s ;fdfgdfly b'O{ nfv hl/jfgf u/]kl5 ;DaGw lrl;Psf] lyof] . cfkm"nfO{ hl/jfgf nufPsf] eGb} z]kf{sf efO lgdkm'~hf]n] gf;' OGb| kf08]nfO{ xftkft;d]t u/]sf lyP .

Pdfn] ;/sf/df cfPkl5 tftf]kfgL eG;f/ ;w}+ kf6L{ sfo{stf{s} lgb]{zgdf rNg] u/]sf] 5 . )%! ;fndf Pdfn]sf] gf} dlxg] ;/sf/sf a]nfdf klg eG;f/ sAhf u/]/} lªdkf;fªn] lrgL / cj}w cf}iflw ltAat lgsf;L u/]sf lyP . Tof] u'0f nufpg] tTsfnLg eG;f/–clws[t nIdL kf}8]nnfO{ xfn tftf]kfgL eG;f/sf] k|d'v agfpg] lg0f{o Pdfn]n] ul/;s]sf] a'lemPsf] 5 . Tolta]nf kf}8]nn] /0faxfb'/ >]i7nfO{ eG;f/–k|d'vaf6 x6fP/ cfk+}mn] sfd' k|d'v rnfPsf lyP . lªdkf;fªnfO{ kf}8]nn] Tolta]nf u/]sf] ;xof]usf sf/0f l;Ëf] Pdfn] kf6L{sf nflu klg cy{ ;+sng ug]{ /fd|f] cj;/ k|fKt ePsf] lyof] . sd{rf/L ;?jf ubf{ sfddf v6fPsf] b'O{ jif{ k'Ug}kg]{ lghfdtL ;]jf lgodfjnLdf Joj:yf 5 . t/, eG;f/ k|d'vnufot ;a} sd{rf/L tftf]kfgL uPsf] Ps jif{ klg k"/f ePsf] 5}g . lagfsf/0f lgod ldr]/ u/]sf] ;?jfk|lt eG;f/ dxflgb]{zs s[i0fxl/ af“:sf]6fn] ;d]t dGqLnfO{ g} s8f cfklQ hgfPsf] ;|f]tn] atfPsf] 5 . t/, dGqL clwsf/Ln] dxflgb]{zsnfO{ pN6} xKsfO{ r'k nfUg lgb]{zg lbPsf lyP . cfÎg} kb w/fkdf kg]{ b]v]kl5 af“:sf]6f r'k /xg ljjz eP . af“:sf]6f ljb]z hfg] tof/Ldf /x]sfn] ToxL df}sf 5f]kL dGqLn] o;} ;ftf cfÎg} cg's"n lg0f{o ug]{ tof/Ldf nfu]sf 5g\ .

Po/kf]6{df sfo{/t kf}8]nn] cfkm" tftf]kfgL ghfg] atfPkl5 Pdfn] gof“ cg'xf/sf] vf]hLdf nfu]sf] 5 . c/lgsf] u|'k gfdsf] Jofkfl/s ;d"x / Pdfn];dly{t Jofkf/Lx¿n] kf6L{nfO{ dfl;s ? %) nfv rGbf a'emfpg] ;t{df sd{rf/L ;?jf ug{ nfu]sf] atfOG5 . Ps eG;f/ sd{rf/Lsf cg';f/, lkogb]lv k|d'v;Dd dfl;s n]aL a'emfpg'kg]{ ;t{ Pdfn]n] cl3 ;f/]sf] 5 . b]zsf] /fhZj ;+sng ug]{ eG;f/ g} kf6L{n] sAhfdf lng vf]Hbf klg ;/sf/ r'krfk a;]sf] 5 . clxn] vf;f / tftf]kfgL eG;f/df s/f]8f}+sf ;fdfg cnkq 5g\ . s'g} klg sd{rf/L ;?jfsf] rrf{n] sfd ug]{ dgl:yltdf 5}gg\ . eG;f/ g]t[TjljxLg ePsf] b'O{xKtf lalt;Sbf klg ;/sf/ df}g 5 . dGqL clwsf/LnfO{ s]xL egf}+ eg] ;/sf/sf] k|d'v 36s g} l/;fpg] 8/n] k|wfgdGqL z]/axfb'/ b]pjf;d]t r'krfk a:g ljjz ePsf] ;"qsf] bfaL 5 . ;dfrf/ ;|f]tsf cg';f/, z]kf{sf] zflGtgu/l:yt 3/df clxn] lbglbg} a}7s a;L Pdfn] g]tfx¿ sd{rf/Lsf] ln:6 tof/ ug{ Jo:t 5g\ .


s/f]8klt d'lvof †

emfkf . eb|k'/df bfh'sf] gfp“df btf{ ePsf] hjfx/ 6flsh gfp“ u/]sf] l;g]df xn 5 . emfkfs} b'jfu9Ldf %)÷^) laufxfdf cfÎg} :jfldTjdf lrofjufg 5 . !^÷!& jif{b]lv Pp6} sfof{nodf h/f] uf8]/ a;]sf] 5 . rrf{ 5– emG8} @–# s/f]8sf] crn ;DklQ Pp6f wGwfjfn Jofkf/LnfO{ lwtf] /fVg lbPsf] 5 .

dfly pNn]lvt ;DklQ ljj/0f ;'Gbf kf7sx¿n] s'g} Jofkf/L jf eG;f/ jf s/sf] xflsdsf] xf]nf eGg] cg'dfg ug'{ePsf] xf]nf . t/, kf7sj[Gb † ;f] ;DklQ–ljj/0f Pp6f lgDgtxsf] hflu/] d'lvofsf] xf] . emfkf lhNnf k|zf;g sfof{nodf !^÷!& jif{b]lv h/f] uf8]/ a;]sf d'lvof bLks/fh kf]v/]nsf] ;DklQ ljj/0f k9\bf tkfO{+nfO{ l/Ë6f nfUg ;S5 . t/, kf7sj[Gb † tkfO{+ gcflQg';\, pgn] oqf] ;DklQ w]/} b'Mv u/]/ hf]8]sf x'g\ . clxn] bfh' afns[i0f kf]v/]nsf] gfp“df /x]sf] t/ aGb ePsf] hjfx/ 6flshsf] tkm{af6 k|bz{s eP/ lkmNdf]T;jdf sf]l/of zo/df /x]sf d'lvof kf]v/]nn] sfof{noaf6 labf klg :jLs[t gu/fO{ lx"8]sf 5g\ . ljutsf r'gfjx¿df sf+u|];–Pdfn]sf pDd]bjf/nfO{ rGbf;d]t lbg] x}l;ot /fVg] d'lvof kf]v/]n cfÎg} sfof{nosf ;L8Lcf]nfO{ ;d]t ;?jf ug]{ wDsL lbg] ub{y] . Psk6s clt eP/ u[xdGqfnodf k|zf;g zfvfn] pgnfO{ lhNnf k|zf;g sfof{no vf]6fª ;?jf u/]sf] lyof] . t/, …kfj/k'mnÚ d'lvofn] tTsfnLg ;L8Lcf]nfO{ eGg nufO{ tLg dlxgf sfhdf a;L vf]6fª g} guO{ kl5 k'gM emfkfd} ;?jf u/fP . wg / OHht ePsf lj/f6gu/sf /}yfg] kf]v/]n jiff}+{b]lv eb|k'/df a:b}cfPsf 5g\ . !& jif{df logL ;lhn} s/f]8klt ePsf eg] x}gg\ . ;Ldfdf /x]sf] emfkf lhNnfaf6 8]9–b'O{ bh{g ef/tLo d"nsf t:s/–Jofkf/LnfO{ gSsnL gful/stf lbnfP/ pgL cfhsf] kf]lh;gdf cfOk'u]sf x'g\ . pgn] gful/stf lbnfPsf Ps rlr{t wGbfjfnsf] gful/stf k|df0fkq cfhef]ln g} u[xn] ab/ ub}{5 . d'lvof kf]v/]n clxn] To;}n] lrlGtt 5g\ / lrGtf eufpg …l/k|m]G;d]G6Úsf] nflu cfÎg} k};fdf sf]l/of zo/df Jo:t 5g\ .


u'7L cIfosf]ifdf e|i6frf/

b]zfGt/ ;+jfbbftf

sf7df8f}+ . e"ld;'wf/ tyf Joj:yfkg dGqfnosf s]xL pRr kbflwsf/L / u'7L k|zf;gn] cfk;L ldnf]dtf]df cIfosf]ifsf] s/f]8f}+ ¿k}of“ b'¿kof]u tyf lxgfldgf u/L 7"nf] /sd e|i6frf/ u/]sf 5g\ . cIfosf]ifsf] emG8} @% s/f]8 ¿k}of“ g]kfn /fi6«a}+saf6 lemsL ljleGg jfl0fHo a}+s tyf ljsf; a}+sx¿df /fVg] qmddf e|i6frf/ u/]sf] cf/f]k ;Da4 dGqfnosf sd{rf/Lx¿n] nufPsf 5g\ .

k|fKt ;dfrf/cg';f/, u'7L cIfosf]ifsf] /sd 3/]n' tyf ;fgf pBf]u a}+sdf ? ( s/f]8 *! nfv (# xhf/ & ;o ^*, g]kfn ljsf; a}+sdf ? % s/f]8 !( nfv $& s/f]8 ! ;o *@, 8]enkd]G6 PG8 q]ml86 a+}sdf ? % s/f]8 %) nfv $) xhf/ $ ;o @!, n'lDagL a}+sdf ? $ s/f]8 $# nfv %) xhf/ $ ;o /flvPsf] 5 . ;"qsf cg';f/, of] ;a} /sd u'7L cIfosf]ifsf] cWoIfdf e"ld;'wf/ tyf Joj:yf dGqfnosf ;x;lrj ?b|s'df/ >]i7sf] lgo'lQmkl5 /fi6«a}+saf6 lems]/ ;fl/Psf] xf] . o;df ;x;lrj tyf cWoIf >]i7, u'7L ;+:yfgsf k|zf;s ;]dGt rfkfufO{+ / jfl0fHo a}+s tyf ljsf; a}+ssf kbflwsf/Lsf] ;d]t ;f“7uf“7 /x]sf] bfaL ;"qsf] 5 . g]kfn /fi6«a}+saf6 cIfosf]if /sd lemsL oL a}+sx¿df /fv]afkt >]i7n] lghL tj/df jflif{s ? &) nfv cfDbfgL x'g] k|aGw ldnfPsf] hfgsf/ ;"qn] atfPsf] 5 .

;"qsf cg';f/, jfl0fHo tyf ljsf; a}+sdf cIfosf]if /sd /fVbf Aofhdf …g]uf]l;P;gÚ u/L …;]6nd]G6Ú ul/Psf] lyof] . h;df aLrdf s]xL k|ltzt …Aofh dflh{gÚ ;f]em} >]i7nufotsf JolQmnfO{ hfg] Joj:yf ldnfOPsf] 5 .

otf, /fi6«a}+sdf ;'/lIft /x]sf] /sd clxn] hf]lvddf k/]sf] 5 . u'7L cIfosf]if /flvPsf] s'g} klg a}+ssf] cfly{s l:ylt /fd|f] gx'"bf cIfosf]if /sd g} 8'Ag ;Sg] cfz+sf sd{rf/Lx¿n] JoQm ug{ yfn]sf 5g\ . h;dWo] g]kfn ljsf; a}+ssf] cfly{s sf/f]af/ -lgIf]k ;+sng_ g} /fi6«a}+sn] /f]s nufPsf] 5 . Jofks clgoldttf / d"n k'"hL g} Ifo ePsf] hgfp“b} /fi6«a}+sn] o:tf] /f]s nufPsf] xf] .

u'7L tyf dGqfnosf sd{rf/Lx¿n] cIfosf]if /sdsf] :yfgfGt/0fdf Jofks lxgfldgf tyf e|i6frf/ ePsf] hgfp“b} 5fglag / sf/afxL ug'{kg]{ dfu ub}{cfPsf 5g\ .

o;/L lxgfldgfdf rlr{t ;x;lrj >]i7, dGqfnosf sfd' ;lrj x'g] xNnf dGqfnodf rn]sf] 5 .


/fhwfgLdf lbp“;} bf]xf]/f] le8Gt

b]zfGt/ ;+jfbbftf

sf7df8f}+ . dfcf]jfbL / ;'/Iffkmf}haLr bf]xf]/f] le8Gt x'g]u/]sf ;dfrf/ ;'Gg] u/]sf /fhwfgLjf;L zlgaf/ lbp“;} /fhwfgLdf bf]xf]/f] uf]nL xfgfxfg ePkl5 q:t aGg k'u]sf 5g\ . zlgaf/ lbp“;f] sf7df8f}+sf] ynL k|x/L rf}sLglhs} k|x/L / dfcf]jfbLaLr uf]nL xfgfxfg x'"bf Ps dfc]fjfbLsf] d[To' ePsf] 5 eg] csf{ Ps ;Vt 3fOt] ePsf 5g\ .

36gf ljj/0fcg';f/, af}4l:yt k|x/L sfof{nodf lgoldt l/kf]l6{ª u/L ynL kmls{Psf c;O{ k'ik vqLdfly dfcf]jfbLn] cfqmd0f u/]kl5 le8Gt ;'? ePsf] lyof] . ;fbf kf];fsdf ;fj{hlgs a;df kmls{Psf vqL / Ps csf{ k|x/LnfO{ a;af6 cf]ln{Psf] s]xL a]/d} dfcf]jfbLn] uf]nL xfg]sf lyP . tLghgfsf] ;d"xdf cfPsf dfcf]jfbLsf] b'O{ uf]nL vqLnfO{ nfu] klg k|x/Lsf] k|ltsf/df b'O{ dfcf]jfbL tTsfn} 9n]sf lyP . tLdWo] vf]6fª 3/ ePsf dfcf]jfbL sfo{stf{ bLks /fO{sf] c:ktfn k'¥ofPkl5 d[To' ePsf] lyof] eg] csf{ 3fOt] km'jf{ z]kf{sf] vt/fd'Qm cj:yfdf d]l8s]o/ c:ktfndf pkrf/ eO/x]sf] 5 . k|x/Lsf cg';f/, t];|f dfcf]jfbL eg] b'j}sf ;d]t xltof/ lnP/ km/f/ ePsf 5g\ . s]xL ;dootf kmf§km'§ ?kdf /fhwfgLdf ad k8\sfp“b} cfPsf eP klg dfcf]jfbLn] 8\o'6Ldf /x]sf ;'/IffsdL{dfly cfqmd0f u/]sf lyPgg\ .


;dfrf/ | dgf]/~hg | ;Dkfblso . cy{tGq | cg'ej÷cGtjftf{ | v]ns'b | ;flxTo ;/f]j/ | ljrf/÷laZn]if0f | b]z÷b]zfj/ | k|ltls|of


Send your comments and letters to the editor at deshantar@mail.com.np
2004  Mercantile Communications Pvt. Ltd. P.O. Box 876, Durbar Marg, Kathmandu, NEPAL. Tel : 977 1 4220 773, 4243566 . Fax: 977 1 4267571. Reproduction in any form is prohibited without prior permission. No part of the articles which appear in the internet version on DESHANTAR may be reproduced without the permission of Mercantile Communications Pvt. Ltd. For reprinting rights, please write to US. Send us your feedback:
CONTACT US   ABOUT US  HOME  ADVERTISE WITH US
CLICK HERE FOR PAST ISSUES BACK TO THE TOP